กฎหมายแรงงาน นางสาว วิลาสินี บัวเปลื่อย ปวช.3/17 เลขที่27 งานบ ู รณาการ E-BOOK 20001-1004 20701-2009 ระดบัช ้ นั ปวช.3 สาขาการโรงแรม
กฎหมายแรงงาน เป็ นกฎหมายเพื่อแรงงานโดยเฉพาะ ซ่ึงกห ็ มายรวมถึงท้งัลูกจา ้ ง พนกังานต่าง ๆ ที่อยใู่นระบบ ของบริษทัน้นัๆ หากเกิดอะไรข้ึนแรงงานกจ ็ ะไดร ้ับความคุม ้ ครองจากกฎหมายแรงงานน้ีดว ้ ย และเงื่อนไขการลาและหลาย ๆ อยา่งที่แรงงานทา ไดม ้ีแค่ไหนกม ็ีระบุไวช ้ ดัเจนแลว ้ แต่หากถูก ไล่ออกในความผดิร ้ ายแรงกฎหมายกไ็ ม่ช่วยอะไรคุณเหมือนกนันะเพราะทุกอยา่งมนัยอ่มมี ข้อยกเว้นเสมอ กฎหมายแรงงานน้นัเป็ นกฎหมายที่บญัญตัิถึงสิทธิและหนา ้ ที่ของนายจา ้ งเพื่อให้การจ้างงาน และการใชง ้ าน การประกอบกิจการและความสัมพนัธ ์ ระหวา่งนายจา ้ งกบัลูกจา ้ งเป็ นไปด้วยดี ไดร ้ับประโยชนท ์ ี่เหมาะสม หรือเรียกวา่เป็ นกฎหมายคุม ้ ครองแรงงาน (พ.ร.บ.คุ้มครอง แรงงาน) ซ่ึงจะไม่ไดป้ ระโยชนแ ์ ค่ลูกจา ้ งเท่าน้นักบันายจา ้ งกต ็ อ ้ งไดเ ้ หมือนกนั เป็ นกฎหมายที่บญัญตัิถึงสิทธิและหนา ้ ที่ระหวา่งนายจา ้ งและลูกจา ้ ง ซ่ึงมีการกา หนดมาตรฐาน ข้นัต่า ในการจา ้ งการใชแ ้ รงงาน การจดัสถานที่และอุปกรณ ์ในการทา งาน เพื่อใหผู้ท างานมี ้ สุขภาพอนามยัที่ดีและปลอดภยัในชีวติร่างกาย พร ้ อมท้งัไดร ้ับค่าตอบแทนอยางเหมาะสม ่ กฎหมายที่มีความเกี่ยวขอ ้ งกนัน้ีจะเป็ น พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน, พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์, พ.ร.บ.แรงงานรัฐวสิาหกิจสัมพนัธ ์ ฯลฯ ซ่ึง พ.ร.บ. แต่ละอยา่งน้นักจ ็ ะมีเงื่อนไขระบุเอาไว้ ชดัเจนวา่คุม ้ ครองอะไรบา ้ งเกี่ยวกบัแรงงาน คนที่ทา งานอยใู่นระบบบริษทัจะตองท าความ ้ เขา ้ใจถึงสิทธ์ิและหนา ้ ที่ตามที่กฎหมายกา หนดดว ้ ยจะไดไ้ ม่กระทา ผดิกฎเสียเอง สรุปกฎหมายแรงงานกบัการจดัการวนัลาของพนกังาน พนกังานหรือแรงงานทุกคนมีสิทธิในการลางาน แต่วา่จะตอ ้ งอยภู่ายใตข ้ อ ้ กา หนดตามเงื่อนไข ของบริษทัและภายใตก ้ ฎหมายแรงงานดว ้ ยเราจะลาหยดุไปเองแบบสุ่มสี่สุ่มหา ้ น้นั ไม่ได ้โดน เตือนและถูกเชิญออกไดเ ้ ร ็ วแน่นอนหากทา แบบน้นั วนัลาคือวนัที่ลูกจา ้ งน้นั ใชส้ิทธิในการลาหยดุงานไดอ ้ นัเนื่องจากเหตุต่าง ๆ โดยต้องได้รับ การอนุญาตจากนายจา ้ งไม่วา่จะลาอะไรกต ็ าม กม ็ีท้งัลาป่ายลากิจลาไปพฒันาตวัเอง ลา คลอด ฯลฯ มาดูกนัวา่สิทธิในการลาในแต่ละอยา่งตามกฎหมายแลว ้ เป็ นแบบไหน จะไดท า้ ตามกฎไดอ ้ ยา่งถูกตอ ้ ง 1. การลาป่ วย ส าหรับการลาป่ วยตามมาตรา 32 น้นัลูกจา ้ งมีสิทธิลาไดเ ้ ท่าที่ป่วยจริง ๆ หากป่วยและลาต้งัแต่ 3 วนัข้ึนไป ที่เป็ นวนัทา งานจะตอ ้ งแสดงใบรับรองแพทย ์ หากในกรณีที่แสดงไม่ได้ให้ลูกจ้าง ช้ีแจงใหน ้ ายจา ้ งทราบ ใหน ้ ายจา ้ งจ่ายค่าจา ้ งในวนัลาป่วยเท่ากบัค่าจา ้ งในวนัทา งาน ตลอด ระยะเวลาที่ลาแต่ไม่เกิน 30วัน/ปี ตามมาตรา 57 นายจา ้ งผใู้ ดไม่ปฏิบตัิตามมาตรา57 น้ีจะตอ ้ งระวางโทษปรับไม่เกิน 20,000 บาท ตามมาตรา 146 ฉะน้นัแลว ้ในการลาป่วยกต ็ อ ้ งทา ใหถ ู้กกฎหมายแรงงานดว ้ ย บางกรณีเรา กย ็ งัไดร ้ับค่าจา ้ งอยเู่หมือนเดิม 2. การลาไปท าหมัน เป็ นสิทธิที่ลูกจา ้ งสามารถลาไดเ ้ พื่อการทา หมนัระยะเวลาข้ึนอยกู่บัขอ ้ กา หนดและการออก ใบรับรองแพทย ์ใหน ้ ายจา ้ งจ่ายค่าตอบแทนในวนัลาเพื่อทา หมนัเท่ากบัค่าจา ้ งในวันท างาน ตลอดระยะเวลาที่ลา ตามใบรับรองแพทย์ (มาตรา 57) นายจา ้ งผใู้ ดไม่ปฏิบตัิตามมาตรา 57 ตอ ้ งระวางโทษปรับไม่เกิน 20,000 บาท (มาตรา 146)
3. การลากิจ (ธุระอนัจ าเป็น) การลาแบบน้ีเอาไวใ้ ชใ้ นการกรณีที่มีเรื่องฉุกเฉินเร่งด่วนจา เป็ นจะตอ ้ งลา พนกังานก ็ สามารถใชส้ิทธิในการลากิจไดเ ้ พื่อไปทา ธุระจา เป็ น ซ่ึงการลากิจไปทา อะไรน้นัก ็ จะตอ ้ งเป็ นธุระที่คนอื่นไม่สามารถจะทา แทนได ้ และตอ ้ งเป็ นการลาภายใตข ้ อ ้ บงัคบัเกี่ยวกบัการทา งานและตามกฎหมายแรงงาน ให้ นายจา ้ งจ่ายค่าจา ้ งในวนัเพื่อกิจธุระอนัจา เป็ น เท่ากบัในวนัทา งานตลอดระยะเวลาที่ลา แต่ไม่เกิน 3วัน/ปีหากนายจา ้ งไม่จ่ายอาจจา ตอ ้ งระวางโทษ จา คุกไม่เกิน 6 เดือนหรือ ปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือท้งัจา ท้งัปรับ 4. ลาเพื่อรับราชการทหาร หลายบริษทัเลยมกัจะรับพนกังานที่ผา่นการเกณฑท ์ หารมาแลว ้ เพื่อเลี่ยงการที่พนักงาน จะใชว ้ นัลาขอ ้ น้ีนนั่เอง ตามมาตรา35 ให้ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อรับราชการทหารเพื่อฝึ ก วชิาชีพทหารไดต ้ ามกฎหมายวา่ดว ้ ยการรับราชการทหารใหน ้ ายจา ้ งจ่ายค่าจา ้ งในวันลา เพื่อรับราชการทหารเท่ากบัค่าจา ้ งในวนัทา งาน ตลอดระยะเวลาที่ลาแต่ไม่เกิน 60วัน/ปี (มาตรา 58) นายจา ้ งผใู้ ดไม่ปฏิบตัิตามมาตรา58 ตอ ้ งระวางโทษปรับไม่เกิน 20,000 บาท (มาตรา 146 5. การลาเพ ื่อไปพฒันาความรู้ ตามมาตรา 36 ให้ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อฝึ กอบรมหรือพัฒนาความรู้ ความสามารถไดไ้ ม่เกิน 30 วันหรือ 3 คร้ัง/ปี ซึ่งลูกจ้างจะต้องมีหลักสูตร และกา หนดวนัเวลาที่แน่นอนชดัเจน ลูกจา ้ งตอ ้ งแจง ้ ต่อนายจา ้ งไม่นอ ้ ยกวา่ 7วนัใหถ ้ือเป็ นการลาโดยไม่ไดร ้ับค่าจา ้ ง ซ่ึงกต ็ อ ้ งดูเป็ นกรณีไป 6. การลาเพ ื่อคลอดบุตร ตามมาตรา 41 ให้ลูกจ้างซึ่งเป็ นหญิงมีครรภ์ มีสิทธิลาเพื่อคลอดบุตรไม่เกิน 98 วัน/ปียนื่คา ขอเพื่อลาคลอดล่วงหนา ้ พร ้ อมใบรับรองแพทยให้นายจ้าง ์ จ่ายค่าจา ้ งในวนัลาเพื่อคลอดบุตรเท่ากบัค่าจา ้ งในวนัทา งานตลอดระยะเวลา ที่ลา ไม่เกิน 45วัน (มาตรา 59) นายจา ้ งผใู้ ดไม่ปฏิบตัิตามมาตรา 59 ต้อง ระวางโทษปรับไม่เกิน 20,000 บาท (มาตรา 146) ตามกฎหมายแรงงานแลว ้ การลาท้งัหมดที่กล่าวมาขา ้ งตน ้ พนกังานกมีสิทธิ ็ ในการใชว ้ นัลาตามเหตุสมควร หากบริษทัไหนไม่ใหล ้ ากจ ็ ะเป็ นการกระท า ที่ผดิกฎหมาย นอกจากการมีสิทธิลาแลว ้ในกรณีอยา่งอื่นกฎหมายคุ้มครอง แรงงานกช ็่วยไดอ ้ ยา่งกรณีที่นายจา ้ งไม่จ่ายค่าตอบแทน จ่ายแต่ไม่ครบ หรือ กรณีที่พนกังานเองทา ผดิกม ็ีบทลงโทษอยา่งสมควรเช่นกนั
นายจ้างไม่จ่ายค่าตอบแทน หากนายจา ้ งไม่ยอมจ่ายเงินในกรณีที่เลิกสัญญาหรือเลิกจา ้ งไม่คืนเงนิหลกัประกนั หรือเลิกจา ้ งโดยไม่บวกล่วงหนา ้ ไม่มีค่าล่วงเวลาค่าทา งาน หรือเงินส่วนต่าง ๆ ที่ จะตอ ้ งจ่ายแต่ไม่จ่ายน้นัจะตอ ้ งชดเชยพิเศษใหพ ้ นกังาน รวมไปถึงกรณที่นายจ้าง ี หยดุกิจการดว ้ ย นายจา ้ งตอ ้ งเสียดอกเบ้ียใหแ ้ ก่ลูกจา ้ งในระหวา่งเวลาผดนัดด้วยร้อย ิ ละ 15 ต่อปีตามกฎหมายแรงงานกา หนด หากนายจา ้ งไม่จ่ายค่าตอบแทนนอกจากจะเสียดอกเบ้ียแลว ้ ยงัตอ ้ งเพิ่มอตราั ค่าชดเชยเลิกจา ้ ง หากลูกจา ้ งทา งานมากกวา่ 20 วนัข้ึนไป ไดร ้ับค่าชดเชย 400 วัน หากกฎหมายไม่บงัคบัตรงจุดน้ีบริษทักจ ็ ะเทลูกจา ้ งทิ้งกลางทางเมื่อไหร่กไ็ ด ้สมยัน้ี ขนาดมีกฎหมายหลาย ๆ ที่ยังกล้าที่จะเทพนักงานได้เลย โดนเลิกจ้างจะได้รับค่าจ้างหรือไม่ ? ซ่ึงกต ็ อ ้ งดูเป็ นกรณีไปวา่สาเหตุที่โดนเลิกจา ้ งน้นัเป็ นเพราะตวัพนักงานที่ท าผิดกฎ เองหรือทางนายจา ้ งเลิกจา ้ ง หากเป็ นเพราะนายจา ้ งเลิกสัญญาโดยไม่บอกล่วงหน้าให้ ทราบ นายจา ้ งจะตอ ้ งจ่ายเงินใหแ ้ ก่ลูกจา ้ งเป็ นจา นวนเท่ากบัค่าจา ้ งที่ควรจะได้รับ นบัต้งัแต่วนัที่ลูกจา ้ งออกจากงานจนถึงวนัที่เลิกสัญญาจา ้ งมีผลโดยใหจ ้่ายในวนัที่ให ้ ลูกจา ้ งออกจากงาน แน่นอนวา่กฎหมายแรงงานกา หนดเอาไวแ ้ บบน้ี หากเป็ นการเลิกจา ้ งแบบแจง ้ใหท ้ ราบก่อนนายจา ้ งกต ็ อ ้ งจ่ายค่าจา ้ งค่าล่วงเวลาค่า ทา งาน ค่าล่วงเวลาวนัหยดุและเงินที่นายจา ้ งตอ ้ งจ่ายตามที่ลูกจา ้ งมีสิทธิจะได้รับ ภายในเวลา 3 วนั โดยนบัต้งัแต่วนัที่เลิกจา ้ งแต่ถา ้ หากบริษทัจา เป็ นตอ ้ งหยดุกิจการ ชวั่ครายที่ไม่ใช่เหตุสุดวสิัย นายจา ้ งตอ ้ งจ่ายเงินแก่พนกังานไม่นอ ้ ยกวา่ร ้ อยละ75 ของค่าจา ้ งในวนัทา งาน ตลอดระยะเวลาที่นายจา ้ งไม่ไดใ้ หล ู้กจา ้ งทา งาน
เพิ่มอัตราชดเชยค่าเลิกจ้างเพิ่มขึ้นอีก 1 อัตรา เกณฑ์การจ่ายค่าชดเชยเลิกจ้างมี ดังนี้ อัตราที่ 1 ท างานครบ 120วนัแต่ไม่ถึง 1 ปีไดค ้่าชดเชย30วัน อัตราที่ 2 ท างานครบ 1 ปีแต่ไม่ถึง3 ปีไดค ้่าชดเชย90วัน อัตราที่ 3 ท างานครบ 3 ปีแต่ไม่ครบ 6 ปีค่าชดเชย180วัน อัตราที่ 4 ท างานครบ 6 ปีแต่ไม่ครบ 10 ปีไดค ้่าชดเชย240วัน อัตราที่ 5 ท างานครบ 10 ปีแต่ไม่ครบ 20 ปีไดค ้่าชดเชย300วัน อัตราที่ 6 ทา งานมากกวา่ 20 ปีข้ึนไป ไดร ้ับค่าชดเชย400วัน การให้สิทธิเท่าเทียมกัน พอกฎหมายแรงงานมีการปรับแกฉ ้ บบัใหม่แลว ้ กจ ็ ะเขา ้ กบัสมยัปัจจุบันมาก ยงิ่ข้ึน ในการทา งานน้นั ใหน ้ ายจา ้ งกา หนดค่าจา ้ งค่าล่วงเวลาค่าทา งาน ค่า ล่วงเวลาในวนัหยดุใหแ ้ ก่ลูกจา ้ งที่ทา งานคุณภาพ ลกัษณะเหมือนกนั ปริมาณ เท่ากนังานเท่าเทียมกนั ในอตัราเท่ากนัไม่วา่ลูกจา ้ งจะเป็ นเพศไหนกต ็ าม พอดูผา่น ๆ เอกสารใบลดหน้ีมนักเ ็ หมือนกบัเอกสารใบกา กบัภาษีฉบบเต็มเลย ั ซ่ึงในบางกรณีที่สามารถเป็ นใบกา กบัภาษีไดเ ้ หมือนกนัสา หรับใครที่ต้องมีการ ออกเอกสารลดหน้ีใหล ู้กคา ้ กอ ็ ยา่ลืมที่จะใส่ใจในรายละเอียดใหค ้รบทุกข้อที่ กล่าวมาขา ้ งตน ้ จะไดไ้ ม่ผดิพลาดหรือมีปัญหาอะไรตามมาภายหลงั การย้ายสถานประกอบการไปแหล่งใหม่ อยู่ๆ บริษทัจะยา ้ ยไปต้งัที่ใหม่ไม่ไดเ ้ พราะวา่จะส่งผลกระทบต่อชีวิตพนักงาน อยา่งมาก บางคนเดินทางลา บากและยงัสิ้นเปลืองมากกวา่เดิมอีก หากบริษัทต้อง ยา ้ ยไปต้งัที่ใหม่จะตอ ้ งมีการปิดประกาศจา ้ งใหท ้ ราบล่วงหนา ้ 30 วันเป็ นอยา่งต่า และปิดในที่โล่งเพื่อใหพ ้ นกังานทุกคนไดเ ้ ห ็ นชดัเจน รวมถึงขอ ้ ความใน ประกาศกต ็ อ ้ งชดัเจนดว ้ ยวา่ ใครบา ้ งจะตอ ้ งโดนยา ้ ยตามบริษทัไป หากนายจา ้ งไม่ปิดประกาศแลว ้สั่งยา ้ ยเลยน้นัจะตอ ้ งมีการจ่ายค่าชดเชยพิเศษให้ แทนการบอกล่วงหนา ้ แก่ลูกจา ้ งที่ไม่ประสงคจ ์ ะไปทา งานที่แห่งใหม่และการ ย้ายไปตั้งบริษัทที่ใหม่น้นักระทบต่อการดา รงชีวติของลูกจา ้ งหรือครอบครัว ลูกจา ้ งและไม่ประสงคจ ์ ะไปทา งานตามที่ใหม่กจ ็ ะตอ ้ งแจง ้ใหน ้ ายจางทรายเป็ น ้ หนังสือภายใน 30วนัดว ้ ยเช่นกนั โดยใหน ้ บัแต่วนัที่มีการปิดประกาศ
ประกน ั สง ั คม ประกันสังคม หมายถึง ประกันสังคมก็คือการท าประกันกับรัฐบาล ด้วยการจ่ายเบี้ยประกันซึ่ง ในที่นี้เรียกว่าเงินสมทบ ให้กับกองทุนประกันสังคมเป็นรายเดือนโดยหักจาก เงินเดือนเป็นจ านวน 5% เพื่อรับความคุ้มครองเมื่อว่างงาน, ประสบอันตราย/ เจ็บป่ วย, คลอดบุตร, ทุพพลภาพ, เสียชีวิต, สงเคราะห์บุตร หรือชราภาพ ประกนัสงัคมม ี ก ี่ประเภท คนส่วนใหญ่จะคุน ้ เคยกบั ประกนัสังคมมาตรา33 แต่ความจริงแลว ้ประกนสังคมมี ั อยดู่ว ้ ยกนั 3 ประเภท คือ ม33 ม39 และ ม40 โดยแต่ละประเภทมีความแตกต่างกนั ที่สถานะของผปู้ ระกนัตน ซ่ึงมีผลต่อเงินสมทบที่ตอ ้ งจ่ายในแต่ละเดือนและความ คุ้มครองที่ได้รับ สิทธิประโยชน์ของการท าประกันสังคม ประกนัสังคมใหส้ิทธิประโยชนแ ์ ก่ลูกจา ้ งดงัน้ี 1. ได้รับความคุ้มครอง 7 กรณี 2. สามารถลดหยอ่นภาษีได ้ ความคุ้มครอง 1. กรณีว่างงาน เมื่อจ่ายเงินสมทบมาแลว ้ไม่ต่า กวา่ 6 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อน วา่งงาน และตอ ้ งรายงานตวัที่เวบ ็ไซตภ ์ ายใน 2 ปีนบัแต่วา่งงาน จะไดร ้ับเงิน ชดเชยประกนัสังคมดงัน้ี 2. กรณีประสบอันตราย/เจ็บป่ วยเมื่อจ่ายเงินสมทบมาแลว ้ไม่ต่า กวา่ 3 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อนไปรักษารักษาฟรีที่สถานพยาบาลที่เลือกไว้ ถ้าหมอให้หยุดพักเพื่อรักษาตัว ได้เงินทดแทนการขาดรายได้ 50% ของค่าจา ้ งแต่ ไม่เกิน 15,000 บาท คร้ังละไม่เกิน 90วนั ปีละไม่เกิน 180วัน (เฉพาะโรคเร้ือรังปี ละไม่เกิน 365วัน) รักษาฟันฟรี ปี ละ 900 บาท 3. กรณคีลอดลูกเมื่อจ่ายเงินสมทบมาแลว ้ไม่ต่า กวา่ 5 เดือน ภายใน 15 เดือน ก่อนวนัคลอด 4. กรณทีุพพลภาพ เมื่อจ่ายเงินสมทบมาแลว ้ไม่ต่า กวา่ 3 เดือน ภายใน 15 เดือน ก่อนเกิดเหตุ 5. กรณีเสียชีวิต เมื่อจ่ายเงินสมทบมาแลว ้ไม่ต่า กวา่ 1 เดือน ภายใน 6 เดือนก่อน เสียชีวิต 6. กรณสีงเคราะห ์ บุตรเมื่อจ่ายเงินสมทบมาแลว ้ไม่ต่า กวา่ 12 เดือน ภายใน 36 เดือนก่อนไดร ้ับเงินทดแทน 7.กรณีชราภาพ การจะเลือกรับเงินชราภาพแบบใดนั้นไม่มีหลักเกณฑ์ตายตัว แต่ เป็นไปตามสถานการณ์และการตัดสินใจของแต่ละบุคคล อย่างไรก็ดี ส าหรับผู้ที่มี ความกังวลในเรื่องของอนาคตควรวางแผนล่วงหน้าเพื่อรักษาสภาพคล่องหลัง เกษียณโดยพิจารณจากยอดเงินชราภาพและเงินเก็บส่วนอื่น
ลดหย่อนภาษี เงินสมทบประกนัสังคมสามารถใชล ้ ดหยอ่นภาษีประจา ปีไดต ้ ามการจ่ายจริง เช่น จ่ายเงินสมทบเดือนละ750 บาทครบ 12 เดือน สามารถขอลดหยอ่นภาษีได ้9,000 บาท โดยในปี พ.ศ. 2565 ผปู้ ระกนัตน ม33 สามารถลดหยอ่นภาษีได ้6,300 บาท สา หรับในปีน้ีม33 มีอตัราการจ่ายเงินสมทบดงัน้ีม.ค. - เม.ย. 65 : 5% ของค่าจา ้ ง สูงสุดไม่เกิน 750.- พ.ค. -ก.ค. 65 : 1% ของค่าจา ้ ง สูงสุดไม่เกิน 150.- ส.ค. -ก.ย. : 5% ของค่าจา ้ ง สูงสุดไม่เกิน 750.- ต.ค. -ธ.ค. : 3% ของค่าจา ้ ง สูงสุดไม่เกิน 450.- สรุปแลว ้ เงื่อนไขและสิทธิประโยชนข ์ องประกนัสังคมรอบล่าสุดน้ีภาพรวมไม่ แตกต่างจากเดิมมากนกัมีการปรับลดการจ่ายเงินสมทบสา หรับ ม33 จาก5% เหลือ 3 % สิทธิประโยชนท ์ ี่ปรับใหม่จะเป็ นส่วนของความคุม ้ ครองต่อไปน้ี กรณีคลอดลูกไดร ้ับค่าคลอด 15,000 บาท (จากเดิม 13,000 บาท) กรณีเสียชีวติ ไดค ้่าทา ศพ 50,000 บาท (จากเดิม 40,000 บาท) กรณีสงเคราะห์บุตร ได้รับเดือนละ 800 บาท/บุตร 1คน (จากเดิม 600 บาท)