ลีลาวดี

ลีลาวดี (ลันทม)

หอ้ งสมุดประชาชนอําเภอนาํ เกลียง

23 มิถุนายน 2564

ประวตั ิดอกลีลาวดี
ประโยชนข์ องต้นลีลาวดี

ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอําเภอนาํ เกลียง
สงั กัด สาํ นกั งาน กศน.จงั หวดั ศรสี ะเกษ

ลีลาวดี หรอื ลันทม เปนไมด้ อกชนดิ ยนื ต้นทีมถี ินกําเนดิ ในอเมรกิ า
กลาง เมก็ ซโิ ก แครบิ เบยี น และอเมรกิ าใต้ ในบา้ นเรามคี วามเชอื มาแต่
โบราณวา่ ไมค่ วรปลกู ต้นลันทมไวใ้ นบรเิ วณบา้ น เนอื งจากมชี อื อัปมงคล
เพราะไปพอ้ งกับคําวา่ "ระทม" ซงึ แปลวา่ ความทกุ ขใ์ จ เศรา้ โศกนนั เอง
แต่ไดม้ กี ารเปลียนมาเรยี กชอื ใหมแ่ ทนซงึ ก็คือ "ลีลาวด"ี โดยเปนชอื
พระราชทานจากสมเดจ็ พระนางเจา้ สริ กิ ิติ พระบรมราชนิ นี าถ ซงึ มคี วาม
หมายวา่ "ดอกไมท้ ีมที ่วงท่าสวยงามและอ่อนชอ้ ย" และในปจจุบนั นตี ้น
ลีลาวดไี ดร้ บั ความนยิ มและปลกู กันอยา่ งแพรห่ ลายไมว่ า่ จะในบา้ นหรอื
นอกบา้ นก็ตาม

ลีลาวดี (ลันทม)

(1)

ลีลาวดี
ชอื สามญั : Plumeria, Frangipani, Temple tree
ชอื วทิ ยาศาสตร์ : Plumeria spp.
จดั อยูใ่ นวงศ์ตีนเปด (APOCYNACEAE) และอยูใ่ นวงศ์ยอ่ ยระยอ่ ม
(RAUVOLFIOIDEAE)
ชอื ท้องถินอืน ๆ วา่ จาํ ปา, จงปา (กาญจนบุร)ี , จาํ ปาลาว (ภาคเหนอื ),
จาํ ปาขาว (ภาคอีสาน), จาํ ปาขอม (ภาคใต้), ไมจ้ นี (ยะลา), มอยอ
(นราธวิ าส), จาํ ไป (เขมร) เปนต้น โดยเปนต้นไมท้ ีนยิ มปลกู กันอยา่ งแพร่
หลายเพราะออกดอกตลอดป เลียงดงู ่าย และสขี องดอกลีลาวดนี นั ยงั มี
สสี นั สดใส สวยงาม ไมว่ า่ จะเปน ขาว เหลืองอ่อน ชมพู แดง ฯลฯ ซงึ บาง
ดอกอาจจะมมี ากกวา่ 1 สกี ็ได้ และดอกลันทมยงั เปนดอกไมป้ ระจาํ ชาติ
ของประเทศลาว

ต้นลีลาวดี

(2)

ลีลาวดี เดมิ ทีแล้วต้นลันทมเปนไมท้ ีนาํ เขา้ มาจากเขมร ซงึ มชี อื เดมิ วา่
"ต้นขอม" เล่ากันวา่ มกี ารนาํ เขา้ มาปลกู ในไทย เมอื ครงั ไปตีนครธมจนได้
รบั ชยั ชนะ แล้วไดม้ กี ารนาํ ต้นไมช้ นดิ นเี ขา้ มาปลกู และเรยี กชอื เปนทีระลึก
วา่ "ลันธม" โดยคําวา่ ลันนนั แปลวา่ ตีฆอ้ ง ลันฆอ้ ง ลันกลอง สว่ นคําวา่ ธม
นนั มาจากคําวา่ "นครธม" จงึ เปนทีมาของชอื ลันธม และเพยี นกลายมา
เปน "ลันทม" ในปจจุบนั โดยมผี รู้ ดู้ า้ นภาษาไทยไดก้ ล่าวถึงความหมาย
ของลันทมไว้ โดยมคี วามหมายวา่ "การละแล้วซงึ ความทกุ ขค์ วามโศกเศรา้
และมคี วามสขุ " เพราะคําวา่ ลัน นนั มหี มายวา่ แตกหกั ละทิง สว่ นคําวา่
ทม ก็หมายถึงความทกุ ขโ์ ศก

แต่เนอื งจากทกุ สว่ นของต้นลีลาวดจี ะมยี างสขี าวขุน่ ซงึ เปนพษิ
โดยสารทีเปนพษิ คือกรด Plumeric acid ถ้าหากสมั ผสั ยางจะทําให้
เกิดผนื คันตามผวิ หนงั ผวิ หนงั อักเสบบวมแดง และต้นลีลาวดนี กี ิง
ยงั เปราะและหกั ง่ายอีกดว้ ย จงึ ไมเ่ หมาะทีจะปลกู ไวใ้ นบา้ นทีมเี ดก็
ซุกซนอยูเ่ ท่าไหรน่ กั

(3)

1. ดอกลีลาวดใี ชผ้ สมกับพลู ทําเปนยาแก้ไขแ้ ละไขม้ าลาเรยี
(ดอกลีลาวด,ี เปลือกต้น)

2. ชว่ ยรกั ษาไขห้ วดั (ราก)
3. ใชป้ รงุ เปนยาแก้ไอ (เนอื ไม)้
4. ชว่ ยถ่ายเสมหะและโลหติ (ยางและแก่น)
5. ชว่ ยขบั เหงือ แก้รอ้ นใน (ราก)
6. ชว่ ยรกั ษาโรคหดื หอบ ดว้ ยการใชใ้ บลีลาวดแี หง้ นาํ มาชงกับนาํ รอ้ นดมื

(ใบแหง้ )
7. ยางจากต้นลีลาวดใี ชผ้ สมกับไมจ้ นั ทรแ์ ละการบูรทําเปนยาแก้อาการ

ปวดฟน (ยางจากต้น)
8. มกี ารนาํ มาใชป้ รงุ เปนยารกั ษาโรคลําไสพ้ กิ ารของมา้ (ต้น)
9. ใชป้ รงุ เปนยาถ่าย (เนอื ไม,้ ยางจากต้น, เปลือกราก, เปลือกต้น)
10. ชว่ ยขบั ลมในกระเพาะ (เปลือกราก)
11. ใชเ้ ปลือกต้นผสมกับนาํ มนั มะพรา้ ว มนั เนย และขา้ ว ทําเปนยาแก้

ท้องเดนิ (เปลือกต้น)
12. ใชเ้ ปลือกต้นผสมกับนาํ มนั มะพรา้ ว มนั เนย และขา้ ว ทําเปนยาขบั

ปสสาวะ (เปลือกต้น)
13. ฝกนาํ มาฝนเพอื นาํ มาใชท้ าแก้รดิ สดี วงทวารได้ (ฝก)
14. ชว่ ยขบั ระดู (เปลือกต้น)
15. ชว่ ยในการขบั พยาธิ (เนอื ไม)้

(4)

16. ใชเ้ ปลือกรากปรงุ เปนยารกั ษาโรคหนองใน (เปลือกราก)
17. ชว่ ยรกั ษาโรคโกโนเรยี หรอื โรคหนองในแท้ (Gonorrhea)

(เปลือกต้น)
18. ชว่ ยรกั ษากามโรค (ยางและแก่น)
19. ชว่ ยรกั ษาโรคไขขอ้ อักเสบ (ยากจากต้น,เปลือกราก)
20. ใบสดใชช้ งกับนาํ รอ้ นรกั ษาหดิ (ใบสด)
21. ใบสดลีลาวดลี นไฟประคบรอ้ นชว่ ยแก้อาการปวดบวมได้ (ใบสด)
22. ใชป้ รงุ เปนยาถ่ายพษิ ทังปวง (ยางและแก่น)
23. ยางจากต้นลีลาวดใี ชผ้ สมกับไมจ้ นั ทรแ์ ละการบูรทําเปนยาแก้คัน

(ยางจากต้น)
24. ดอกใชท้ ําธูป (ดอก)
25. กลินของดอกลีลาวดชี ว่ ยทําใหน้ อนหลับสบาย
26. มคี วามเชอื วา่ กลินของดอกลีลาวดจี ะชว่ ยลดความรสู้ กึ ทางเพศ

เหมาะสาํ หรบั นกั บวชและผฝู้ กตน ทีไมต่ ้องการใหก้ ามารมณม์ ากวนใจ
27. ต้นลีลาวดนี ยิ มใชใ้ นการจดั สวนเพอื ตกแต่งภมู ทิ ัศนเ์ ปนอยา่ งมาก

โดยพนั ธุท์ ีนยิ มปลกู กันก็คือ "พนั ธุข์ าวพวง" หรอื พนั ธุด์ งั เดมิ นนั เอง

(5)

ลีลาวดี. สบื ค้นเมอื 23 มถิ นุ ายน 2564, จาก https://medthai.com/ลีลาวด/ี .

หอ้ งสมุดประชาชนอําเภอนาํ เกลียง

ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอําเภอนําเกลียง
สงั กัด สาํ นักงาน กศน.จงั หวดั ศรสี ะเกษ