คู่มือการจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน

อย่างไรก็ดี หน่วยงานควรระบุความเสี่ยงที่สำคัญ ที่มีการควบคุมภายในยังไม่เพียงพอ ซึ่งต้อง
กำหนดการปรับปรุงการควบคุมภายใน เพื่อนำมาใช้ในการจัดวางระบบการควบคุมภายในให้มีประสิทธิภาพ
มากยงิ่ ขึ้น ทง้ั นค้ี วามเสีย่ งท่ีมีการควบคุมภายในเพยี งพอแลว้ จะไม่ระบุก็ได้

3. คอลัมน์ที่ 3 “การควบคุมภายในที่มีอยู่” ให้ระบุกิจกรรมที่แสดงการควบคุมภายในที่มีอยู่ให้
สอดคลอ้ งกับการดำเนินงานตามภารกจิ ท่ีกำหนดไวใ้ นคอลมั น์ท่ี 1 โดยเปน็ การวเิ คราะหก์ ารควบคมุ ภายในท่ีมีอยู่
ว่าได้มีการจัดวางการควบคุม เพื่อช่วยลดความเสี่ยงไว้อย่างไรบ้าง อาจระบุในลักษณะของระเบียบ คำส่ัง
นโยบาย กฎเกณฑ์ทใ่ี ชป้ ฏบิ ัติอยู่ วธิ กี ารปฏบิ ตั ิงาน

สอดคล้องกัน

ภาพท่ี 13 ตัวอยา่ งการกรอกข้อมูลของแบบ ปค. 5 คอลัมนท์ ่ี 3
4. คอลมั น์ “การประเมนิ ผลการควบคุมภายใน” ใหป้ ระเมินผลการควบคุมภายในว่าการควบคุม
ภายในทไ่ี ดก้ ำหนดไวแ้ ลว้ นั้น มกี ารปฏิบตั ิตามหรือไม่ และไดผ้ ลเป็นอย่างไร โดยใชเ้ กณฑ์การประเมินความเสี่ยง
เป็นเครื่องมือที่ใช้วิเคราะห์ และจัดลำดับความเสี่ยง โดยพิจารณาจากการประเมินโอกาสที่จะเกิดความเสี่ยง
(Likelihood) และความรุนแรงของผลกระทบจากเหตุการณ์ความเสี่ยง (Impact) ต่อการบรรลุวัตถุประสงค์
ของหน่วยงาน หากเห็นว่าการควบคุมภายในที่มีอยู่มีประสิทธิภาพเหมาะสมตามวัตถุประสงค์ และสามารถ
ควบคุมความเสี่ยงได้ ให้ระบุว่า เพียงพอ กรณีระบุการประเมินผลว่า “เพียงพอ” คอลัมน์ที่ 5 ถึง 7 ไม่ต้อง
ดำเนินการต่อ

…/ภาพที่ 14 ตวั อย่าง

คู่มือการจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 40

ไมต่ ้องดำเนินการ

ภาพท่ี 14 ตัวอย่างการกรอกข้อมูลของแบบ ปค. 5 คอลัมน์ที่ 4
กรณีหน่วยงานระบุการประเมนิ ผลว่าเพยี งพอ จึงไม่มีการกำหนดการปรบั ปรุง การควบคุมภายใน
ข้นึ มาใหม่ หน่วยงานรายงานเพียงคอลัมน์ท่ี 1 – 4 แต่เพ่ือให้การจัดวางระบบการควบคมุ ภายในมีประสิทธิภาพ
มากยิ่งขึ้น หน่วยงานควรรายงานความเสี่ยงที่มีการประเมินผลยังไม่เพียงพอ เพื่อนำมากำหนดการปรับปรุง
การควบคุมขึน้ มาใหม่ และนำไปใชใ้ นการจดั วางระบบการควบคมุ ภายในต่อไป
5. หากการควบคุมภายในที่มีอยู่ยังมีประสิทธิภาพไม่เพียงพอ ไม่สามารถควบคุมความเสี่ยง
ให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ และกระทบต่อความสำเร็จตามภารกิจให้ระบุว่า ไม่เพียงพอ ในคอลัมน์ที่ 4
“การประเมินผลการควบคุมภายใน” และดำเนินการวิเคราะห์ และระบุความเสยี่ งท่ีเหลืออยู่ลงในคอลัมน์ที่ 5
“ความเส่ียงท่ีมีอยู่”

…/ภาพที่ 15 ตวั อยา่ ง

คู่มอื การจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 41

ภาพที่ 15 ตวั อย่างการกรอกข้อมลู ของแบบ ปค. 5 คอลัมนท์ ี่ 4 และ 5
6. คอลัมน์ที่ 6 “การปรับปรุงการควบคุมภายใน” ให้ระบุกิจกรรมการปรับปรุงการควบคุม
ภายในที่เหมาะสมและชัดเจน ที่สามารถใช้ในการดำเนินการควบคุมความเสี่ยงที่ระบุไว้ในคอลัมน์ที่ 5 ให้อยู่
ในระดบั ที่ยอมรบั ได้ หรอื สามารถลดผลกระทบ และโอกาสทจ่ี ะเกิดความเสยี่ งได้

สอดคล้องกัน
ภาพที่ 16 ตวั อย่างการกรอกขอ้ มูลของแบบ ปค. 5 คอลัมนท์ ี่ 6

…/7. คอลมั นท์ ี่ 7

คมู่ อื การจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 42

7. คอลัมน์ที่ 7 “หน่วยงานที่รับผิดชอบ” ให้ระบุชื่อหน่วยงานที่รับผิดชอบการปรับปรุงการ
ควบคมุ ภายใน

8. เสนอหวั หนา้ หนว่ ยงานลงนาม พร้อมทัง้ ตำแหน่ง และวนั เดอื นปที ร่ี ายงาน

ภาพท่ี 17 ตวั อยา่ งการระบุแบบรายงานการประเมินผลการควบคมุ ภายใน (แบบ ปค. 5)
9. จัดส่งรายงานการประเมินผลการควบคุมภายใน (แบบ ปค. 5) ให้สำนักงาน กศน. ภายใน
ระยะเวลาท่กี ำหนด เพอื่ สรุปเปน็ รายงาน ฯ ในภาพรวมของสำนกั งาน กศน. ตอ่ ไป

…/3.6 ขอ้ สังเกต

ค่มู ือการจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 43

3.6 ข้อสงั เกตจากการสอบทานรายงานการควบคมุ ภายใน
จากการสอบทานของหนว่ ยตรวจสอบภายใน ซ่งึ ได้รวบรวมขอ้ สงั เกตจากการสอบทานรายงานผล

การควบคุมภายในของหน่วยงานในสังกัดสำนักงาน กศน. เพื่อให้ผู้รับผิดชอบ และผู้ที่เกี่ยวขอ้ งใช้เป็นแนวทาง
ในการจัดทำรายงานการควบคมุ ภายในไดถ้ กู ตอ้ งตามหลักเกณฑท์ ีก่ ำหนด

ตารางที่ 8 ขอ้ สังเกตรายงานการประเมนิ องคป์ ระกอบของการควบคุมภายใน

ข้อสังเกต ขอ้ เสนอแนะ

1. ไม่ได้ระบุรายละเอียดขององค์ประกอบของ ให้ระบุรายละเอียดขององค์ประกอบของ

การควบคุมภายใน 5 องค์ประกอบ ระบุเพียง การควบคุมภายในทั้ง 5 องค์ประกอบของ

หัวขอ้ ขององคป์ ระกอบเท่านัน้ หน่วยงาน เพื่อใช้ในการประเมินองค์ประกอบ

ของการควบคมุ ภายใน

2. ประเมินองค์ประกอบของการควบคุมภายใน เมื่อประเมนิ องคป์ ระกอบของการควบคมุ ภายใน

ครบทั้ง 5 องค์ประกอบ แต่ไม่ได้สรุปผลการ ครบทงั้ 5 องคป์ ระกอบแลว้ ให้ผปู้ ระเมินสรปุ ผล

ประเมนิ โดยรวมตามแบบรายงานทีก่ ำหนด การประเมินโดยรวมไว้ตอนท้ายของรายงานตาม

แบบรายงานท่ีกำหนด

3. หวั หนา้ หน่วยงานไม่ได้เป็นผู้ลงนามหรือไม่ได้ เสนอแบบรายงานให้หัวหน้าหน่วยงานลงนาม

ลงนามในแบบรายงาน ฯ พร้อมทั้งตำแหนง่ และวันเดอื นปีท่รี ายงาน

4. ไม่ได้จัดส่งหรือจัดส่งรายงาน ฯ ให้แก่ ขอให้กลุ่มงานที่รับผิดชอบ และหน่วยงาน

ผู้รับผิดชอบของหน่วยงาน และส่งให้สำนักงาน รายงานผลการควบคุมภายใน และจัดส่งถึง

กศน. ไม่เปน็ ไปตามระยะเวลาที่กำหนด สำนักงาน กศน. ให้ตรงตามระยะเวลาท่ีกำหนด

ตารางท่ี 9 ขอ้ สังเกตรายงานการประเมินผลการควบคมุ ภายใน

ขอ้ สงั เกต ข้อเสนอแนะ

1. ไมไ่ ด้ระบหุ รือระบกุ ารควบคมุ ทมี่ อี ยู่ไมถ่ ูกต้อง ให้ระบุกิจกรรมที่แสดงถึงการควบคุมภายในท่มี ี

อยู่ให้สอดคล้องกับการดำเนินงานตามภารกิจ

อาจระบุในลกั ษณะของระเบียบ คำสั่ง นโยบาย

กฎเกณฑท์ ่ีใช้ปฏบิ ัติอยู่ วิธกี ารปฏิบตั ิงาน

…/ตารางที่ 9 (ต่อ)

คู่มอื การจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 44

ตารางที่ 9 ขอ้ สงั เกตรายงานการประเมินผลการควบคุมภายใน (ตอ่ )

ขอ้ สงั เกต ขอ้ เสนอแนะ

2. ระบุการประเมินผลการควบคุมภายใน - ใหป้ ระเมินผลการควบคุมภายในวา่ การควบคุม

ไม่ถูกตอ้ ง ตามหลกั เกณฑท์ กี่ ำหนด ภายในที่ได้กำหนดไว้แล้วนั้น มีการปฏิบัติตาม

หรือไม่ และไดผ้ ลเปน็ อย่างไร

- หากเห็นว่าการควบคุมภายในมีประสิทธิภาพ

เหมาะสม และสามารถควบคุมความเสี่ยงได้ให้

ระบุว่า เพยี งพอ

- หากเห็นว่าการควบคุมภายในมีประสิทธิภาพ

ไม่เพียงพอ ไม่สามารถควบคุมความเสี่ยงให้อยู่

ในระดับที่ยอมรับได้ และส่งผลกระทบต่อ

ความสำเรจ็ ตามภารกจิ ให้ระบุว่า ไม่เพยี งพอ

3. ประเมินผลการควบคมุ ภายในของทุกภารกิจ/ การควบคุมภายในของทุกภารกจิ / การดำเนินงาน

การดำเนินงานว่า “การควบคุมภายในที่มีอยู่ ไม่ควรประเมินผลการควบคุมภายในว่า “การ

เพียงพอ” จึงไม่สามารถดำเนินการปรับปรุงการ ควบคุมภายในที่มีอยู่เพียงพอ” ทุกภารกิจ/

ควบคุมภายในตามความเป็นจรงิ ได้ การดำเนินงาน ควรแต่งตั้งคณะทำงาน โดย

ประกอบดว้ ยหวั หนา้ หน่วยงาน และผู้ปฏบิ ตั ขิ อง

แต่ละกลุ่ม/ งาน เพื่อทำการประเมินผลการ

ควบคมุ ภายในตามความเปน็ จริง

4. ระบุการปรับปรุงการควบคุมภายในไม่ ให้ระบุกิจกรรมการปรับปรุงการควบคุมภายใน

สอดคล้องกับความเสี่ยงที่ยังมีอยู่ หรือระบุ หรือแนวทางที่เหมาะสมและชัดเจน เพื่อใช้

การปรับปรุงการควบคุมภายในไม่ครบประเด็น ควบคุมความเสี่ยงที่ยงั มีอยู่ในระดับที่ยอมรบั ได้

ความเส่ียงทีร่ ะบไุ ว้ หรือสามารถลดความเส่ียงได้ โดยความเส่ียงทยี่ ัง

มีอยู่ และการปรับปรุงการควบคุมภายในต้อง

สอดคล้อง และเปน็ ไปในทศิ ทางเดียวกนั

5. หัวหน้าหน่วยงานไมไ่ ดเ้ ปน็ ผู้ลงนามหรือไม่ได้ เสนอแบบรายงาน ฯ ให้หัวหน้าหน่วยงานลง

ลงนามในแบบรายงาน ฯ นาม พรอ้ มทง้ั ตำแหน่ง และวนั เดอื นปีท่ีรายงาน

6. ไม่ได้จัดส่งหรือจัดส่งรายงาน ฯ ให้สำนักงาน ขอให้หน่วยงานรายงานผลการควบคุมภายใน

กศน. ไม่เปน็ ไปตามระยะเวลาทีก่ ำหนด และจัดส่งถึงสำนักงาน กศน. ให้ตรงตาม

ระยะเวลาท่กี ำหนด

…/ภาคผนวก

คู่มอื การจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 45

ภาคผนวก

ค่มู อื การจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 46

แบบประเมนิ องคป์ ระกอบของการควบคมุ ภายใน
แบบประเมินองค์ประกอบของการควบคุมภายใน เป็นเครื่องมือที่สำนักงานปลัดกระทรวง
ศึกษาธิการ กำหนดข้นึ สำหรับการบริหารการควบคุมภายใน เพื่อช่วยให้ผบู้ รหิ าร และผูป้ ระเมินพิจารณาตัดสิน
ได้วา่ ระบบการควบคุมภายในของหนว่ ยงานได้รบั การออกแบบอย่างเหมาะสม และเพียงพอหรือไม่ ควรปรบั ปรุง
แก้ไขในจดุ ใด อยา่ งไร
แบบประเมนิ องคป์ ระกอบของการควบคุมภายใน แบง่ เปน็ 5 องค์ประกอบของการควบคุมภายใน
ในแต่ละองค์ประกอบ ประกอบด้วย ข้อความภายใต้หัวข้อหลัก และหัวข้อย่อยที่เกี่ยวเนื่องกับหัวข้อหลัก
ผู้ประเมินอาจปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมข้อความตามความเหมาะสม ช่องว่าใต้หัวข้อ “คำอธิบาย” ใช้สำหรับ
จดบนั ทกึ ขอ้ คิดเหน็ หรอื คำอธิบายในหัวขอ้ นน้ั ๆ
การใช้แบบสอบถาม
1. ผู้ประเมนิ เปน็ ผถู้ ามตามแบบสอบถาม ถ้ามีการปฏิบัติตามคำถามแสดงถงึ การควบคุมภายในท่ีดี
ให้กรอกเคร่อื งหมาย “✓” ในช่อง “ม/ี ใช”่ ถ้าไม่มีกิจกรรมทเี่ ก่ยี วกบั เร่ืองที่ถาม ใหก้ รอกในช่อง “ไม่มี/ไม่ใช่”
โดยใชอ้ กั ษร N/A ซ่งึ ยอ่ มาจาก Not Applicable และหมายเหตวุ ่า ไม่มีเรอ่ื งท่เี กย่ี วกบั คำถาม
2. คำตอบว่า “ไมม่ ี/ไมใ่ ช”่ หมายถึง มิไดป้ ฏิบัตติ ามคำถาม แสดงถงึ จุดออ่ นของระบบการควบคุม
ภายใน ผูป้ ระเมนิ ควรทดสอบและหาสาเหตุ และพิจารณาว่ามีการควบคุมอื่นทดแทนหรือไม่

…/แบบประเมิน

ค่มู อื การจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 47

แบบประเมินองค์ประกอบของการควบคุมภายใน

ดา้ นสภาพแวดลอ้ มการควบคุม (Control Environment)

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไม่มี คำอธิบาย

1 หนว่ ยงานไดแ้ สดงให้เห็นถงึ การยดึ มนั่ ในคณุ ค่าของความซื่อสัตยแ์ ละจรยิ ธรรม

1.1 ผบู้ ริหารกำหนดแนวทาง และมีการปฏบิ ตั ทิ ่ีอยบู่ นหลกั ความซอ่ื ตรง และการรกั ษาจรรยาบรรณในการ

ดำเนินงานท่ีครอบคลุมถึง

1.1.1 การปฏิบัติหน้าที่ประจำวัน และการ

ตดั สินใจในเร่ืองตา่ ง ๆ

1.1.2 การปฏิบัติต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ผรู้ บั บรกิ าร และบคุ คลภายนอก

1.2 มขี อ้ กำหนดดา้ นจรยิ ธรรม และบทลงโทษเป็นลายลักษณอ์ ักษร และเวยี นให้บคุ ลากรของ

หน่วยงานทกุ คนลงนามรับทราบ

1.2.1 มีขอ้ กำหนดเกี่ยวกับจริยธรรมสำหรับ

ผบู้ รหิ าร และบุคลากรของหนว่ ยงาน ท่ีเหมาะสม

1.2.2 มีข้อกำหนดห้ามผู้บริหาร และ

บุคลากรของหน่วยงานปฏิบัติตนในลักษณะที่

อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์กับ

หน่วยงาน ซึ่งรวมถึงการคอรร์ ัปชันอนั ทำให้เกิด

ความเสียหายต่อหน่วยงาน

1.2.3 มีบทลงโทษที่เหมาะสมหากมีการฝ่า

ฝืนข้อกำหนดขา้ งต้น

1.2.4 มีการสื่อสารข้อกำหนด และบทลงโทษ

ข้างต้นให้ผู้บริหาร และบุคลากรของหน่วยงาน

ทุกคนรับทราบ รวมทั้งมีการเผยแพร่จริยธรรม

ให้แกบ่ คุ ลากรของหน่วยงาน และบคุ คลภายนอก

ได้รับทราบ

…/1.3 มีกระบวนการตดิ ตาม

ค่มู ือการจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หน้า | 48

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไม่มี คำอธิบาย

1.3 มีกระบวนการติดตาม และประเมนิ ผลการปฏิบัติตามจริยธรรมที่กำหนด

1.3.1 การติดตาม และประเมินผลโดย

หนว่ ยงานตรวจสอบภายใน

1.3.2 การประเมินตนเองของผู้บริหารและ

บุคลากรของหน่วยงาน

1.3.3 การประเมินทีเ่ ป็นอสิ ระจากหนว่ ยงาน

ภายนอก

1.4 มกี ารจดั การอย่างทนั เวลาหากพบว่าการไมป่ ฏิบตั ติ ามขอ้ กำหนดเกย่ี วกบั ความซอื่ ตรง และการ

รกั ษาจรรยาบรรณ

1.4.1 มีกระบวนการที่ทำให้สามารถตรวจ

พบการฝ่าฝืนได้ภายในเวลาที่เหมาะสม

1.4.2 มีกระบวนการที่ทำให้สามารถลงโทษ

หรือจัดการกับการฝ่าฝืนได้อย่างเหมาะสม และ

ภายในเวลาอันควร

1.4.3 มีการแก้ไขการกระทำที่ขัดต่อหลัก

ความซื่อตรง และการรักษาจรรยาบรรณอย่าง

เหมาะสม และภายในเวลาอนั ควร

2 ผกู้ ำกบั ดูแลของหนว่ ยงานแสดงใหเ้ หน็ ถึงความเปน็ อสิ ระจากฝ่ายบรหิ าร และมีหนา้ ทกี่ ำกบั ดูแลให้

มกี ารพัฒนาหรือปรบั ปรุงการควบคมุ ภายใน รวมถึงการดำเนนิ การเกย่ี วกบั การควบคุมภายใน

2.1 ผู้กำกับดูแลให้มีการกำหนดเป้าหมายการ

ดำเนินงานตามภารกิจของหน่วยงานที่ชัดเจน

และวัดผลได้ เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน

ของผู้บรหิ าร และบุคลากรของหนว่ ยงาน

2.2 ผู้กำกับดูแลได้กำกับดูแลการพัฒนา และ

การปฏิบัติเรื่องการควบคุมภายในในหน่วยงาน

ซึ่งครอบคลุมทั้งการสร้างสภาพแวดล้อมการ

ควบคุม การประเมินความเสี่ยง กิจกรรมการ

ควบคุม สารสนเทศและการสื่อสาร และการ

ตดิ ตาม

…/3. หัวหน้าหนว่ ยงาน

คู่มอื การจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 49

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไม่ใช/่ ไม่มี คำอธบิ าย

3 หัวหน้าหน่วยงานจัดให้มีโครงสร้างหน่วยงาน สายการบังคับบัญชา อำนาจหน้าที่ และความ

รับผิดชอบที่เหมาะสมในการบรรลวุ ัตถุประสงคข์ องหนว่ ยงานภายใตก้ ารกำกับดูแลของผ้กู ำกบั ดแู ล

3.1 ผูบ้ รหิ ารระดับสูงกำหนดโครงสร้าง และสาย

บังคับบัญชาที่สนับสนุนการบรรลุวัตถุประสงค์

ของหน่วยงาน โดยพิจารณาถึงความเหมาะสม

เพื่อการดำเนินการภารกิจตามกฎกระทรวง

ประกาศจัดตัง้ หน่วยงาน และการดำเนินงานตาม

ข้อบังคบั ประกาศ รวมถงึ การจัดใหม้ กี ารควบคุม

ภายในอย่างมปี ระสิทธิภาพ เช่น แบ่งแยกหน้าที่

ในส่วนงานที่สำคัญ ซึ่งทำให้เกิดการตรวจสอบ

ถ่วงดลุ ระหวา่ ง เป็นตน้

3.2 มีการมอบหมายอำนาจและหน้าที่ความ

รับผิดชอบให้กับบุคคลที่เหมาะสมและเป็นไป

อย่างถูกต้อง เพื่อให้การดำเนินงานของ

หน่วยงานบรรลุวัตถุประสงค์ และมีการแจ้ง

บคุ ลากรของหน่วยงานทกุ คนทราบ

3.3 ผู้บริหารมีวิธีการที่มีประสิทธิภาพในการ

ติดตามผลการดำเนินงานทม่ี อบหมาย

4 หน่วยงานแสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการสร้างแรงจูงใจ พัฒนา และรักษาบุคลากรที่มีความรู้

ความสามารถทสี่ อดคล้องกบั วัตถปุ ระสงคข์ องหน่วยงาน

4.1 มีนโยบาย และวิธีการปฏิบัติเพื่อจัดหา

พ ัฒ น า และ ร ัก ษาบุคลาก ร ที่มีคว า ม รู้

ความสามารถที่เหมาะสม และมีกระบวนการ

สอบทานนโยบาย และวิธีการปฏิบัตินั้นอย่าง

สม่ำเสมอ

4.2 มีกระบวนการประเมินผลการปฏิบัติงาน

การใหแ้ รงจูงใจหรอื รางวัลต่อบุคลากรที่มีผลการ

ปฏิบัติงานดี และการจัดการต่อบุคลากรที่มี

ผลงานไม่บรรลุเป้าหมาย รวมถึงการสื่อสาร

กระบวนการเหล่านี้ให้ผู้บริหาร และบุคลากร

ของหนว่ ยงานทราบ

…/4.3 มกี ระบวนการแกไ้ ข

คู่มือการจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 50

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไม่ใช/่ ไมม่ ี คำอธบิ าย

4.3 มีกระบวนการแก้ไขปัญหาหรือเตรียมพร้อม

สำหรับการขาดบุคลากรที่มีความรู้ และ

ความสามารถที่เหมาะสมอยา่ งทนั เวลา

4.4 มีกระบวนการสรรหา พัฒนา และรักษา

ผู้บรหิ าร และบคุ ลากรของหน่วยงานทุกคน เช่น

การจัดระบบที่ปรึกา (Mentoring) และการ

ฝึกอบรม

4.5 มีแผน และกระบวนการสรรหาผู้สืบทอด

ตำแหน่ง (Succession Plan) ที่สำคญั

5 หนว่ ยงานกำหนดให้บุคลากรมหี น้าท่ี และความรับผดิ ชอบตอ่ การปฏิบัติงานตามระบบการควบคุม

ภายใน เพอ่ื ให้บรรลวุ ัตถุประสงคข์ องหนว่ ยงาน

5.1 ผู้บริหารมีกระบวนการและการสื่อสารเชิง

บังคับให้บุคลากรทุกคน มีความรับผิดชอบต่อ

การควบคุมภายใน และจัดให้มีการปรับปรุง

แก้ไขกระบวนการปฏิบตั ใิ นกรณีท่จี ำเปน็

5.2 ผู้บริหารกำหนดตัวชี้วัดผลการปฏิบัติงาน

การสร้างแรงจูงใจ และการให้รางวัลที่เหมาะสม

โดยพิจารณาทั้งเรื่องการปฏิบัติตามจริยธรรม

และวัตถุประสงค์ในระยะสั้น และระยะยาวของ

หน่วยงาน

5.3 ผ้บู ริหารประเมินแรงจงู ใจ และการให้รางวัล

อย่างต่อเนื่อง โดยเน้นให้สามารถเชื่อมโยงกับ

ความสำเร็จของหน้าที่ในการปฏิบัติตามการ

ควบคุมมภายในด้วย

5.4 ผู้บริหารได้พิจารณาไม่ให้มีการสร้างแรง

กดดันที่มากเกินไปในการปฏิบัติหน้าที่ของ

บคุ ลากรแตล่ ะคน

สรปุ ผลการประเมนิ ดา้ นสภาพแวดล้อมการควบคมุ
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…/ดา้ นการประเมนิ ความเสย่ี ง

คมู่ ือการจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 51

ดา้ นการประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment)

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไมม่ ี คำอธิบาย

6 หน่วยงานระบุวัตถปุ ระสงค์การควบคุมภายในของการปฏิบัติงาน ให้สอดคล้องกับวตั ถุประสงค์ของ

หน่วยงานไว้อย่างชัดเจน และเพียงพอที่จะสามารถระบุ และประเมินความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับ

วตั ถุประสงค์

6.1 มีการกำหนดวัตถุประสงค์ของการปฏบิ ัติงาน

ในแตล่ ะภารกิจครอบคลุมทกุ ภารกจิ อยา่ งชดั เจน

เพื่อให้สามารถระบุ และประเมินความเสี่ยง

ต่าง ๆ ท่ีเก่ยี วขอ้ งกบั การบรรลุวตั ถุประสงค์ของ

หน่วยงาน

6.2 หน่วยงานสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานการ

บัญชีส่วนราชการ โดยแสดงได้ว่ารายการ

ในรายงานทางการเงินมีตัวตนจริง ครบถ้วน

แสดงถึงสิทธิหรือภาระผูกพันของหน่วยงานได้

ถูกตอ้ ง และเปดิ เผยขอ้ มลู ครบถ้วน ถกู ต้อง

7 หน่วยงานระบุความเสี่ยงที่มีผลต่อการบรรลุวัตถุประสงค์การควบคุมภายในอย่างครอบคลุม

ทง้ั หน่วยงานและวิเคราะหค์ วามเส่ียง เพือ่ กำหนดวิธกี ารจัดการความเสย่ี งนน้ั

7.1 มีการระบุความเสี่ยง ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อ

การดำเนินงานตามภารกิจ ทั้งระดับหน่วยงาน

กลุ่ม ฝ่าย งาน

7.2 มีการวิเคราะห์ความเสี่ยงที่อาจเกิดจากทั้ง

ปัจจัยภายใน และปัจจัยภายนอกหน่วยงาน ซึ่ง

รวมถึงความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ ด้านการ

ดำเนนิ งาน ดา้ นการรายงาน ด้านการปฏิบัติตาม

กฎเกณฑ์ และดา้ นเทคโนโลยีสารสนเทศ

7.3 ผู้บริหารทุกระดับมีส่วนร่วมในการบริหาร

ความเส่ยี ง

7.4 หน่วยงานได้ประเมินความสำคัญของความ

เสี่ยง โดยพิจารณาทั้งโอกาสเกิดเหตุการณ์ และ

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

…/7.5 หนว่ ยงานมมี าตรการ

คู่มือการจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 52

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไมม่ ี คำอธิบาย

7.5 หน่วยงานมีมาตรการ แนวทางหรือวธิ ีจัดการ

ความเสี่ยง โดยอาจเป็นการยอมรับความเสี่ยง

นน้ั (Acceptance) การลดความเสยี่ ง (Reduction)

การหลีกเล่ียงความเสี่ยง (Avoidance) หรือการ

ร่วมรับความเสี่ยง (Sharing)

8 หนว่ ยงานพจิ ารณาโอกาสทอี่ าจเกิดการทุจริต เพื่อประกอบการประเมนิ ความเสี่ยงทส่ี ่งผลตอ่ การ

บรรลุวัตถุประสงค์

8.1 มีการประเมินโอกาสที่จะเกิดการทุจริตข้ึน

โดยครอบคลุมการทุจริตแบบต่าง ๆ เช่น การ

จัดทำรายงานทางการเงินเท็จ การทำให้สูญเสีย

ทรพั ย์สนิ การคอร์รัปชนั การที่ผบู้ ริหารสามารถ

ฝ่าฝืนระบบควบคุมภายใน (Management

Override of Internal Controls) การเปลี่ยนแปลง

ข้อมูลในรายงานที่สำคัญ การได้มาหรือใช้ไปซ่งึ

ทรัพย์สินโดยไมถ่ กู ตอ้ ง เปน็ ต้น

8.2 มีการทบทวนเป้าหมายการปฏิบัติงานอย่าง

รองคอบ โดยพิจารณาความเป็นไปได้ของ

เปา้ หมายทกี่ ำหนดแล้ว รวมทง้ั ได้พิจารณาความ

สมเหตุสมผลของการใหส้ ง่ิ จูงใจหรือผลตอบแทน

แก่บุคลากรของหน่วยงานแล้วด้วยว่า ไม่มี

ลักษณะส่งเสริมให้บุคลากรกระทำไม่เหมาะสม

เช่น ไม่ตั้งเป้าหมายการดำเนินงานไว้สูงเกินจรงิ

จนทำให้เกิดแรงจูงใจในการตกแต่งตัวเลขข

เพ่อื ให้รายงานไดว้ ่าไดผ้ ลตามเป้า เป็นตน้

8.3 หน่วยงานตรวจสอบภายใน ได้พิจารณา

เกี่ยวกับโอกาสในการเกิดทุจริต และมาตรการ

ที่หน่วยงานดำเนินการ เพื่อป้องกันหรือแก้ไข

การทุจรติ

8.4 มีการสื่อสารให้บุคลากรของหนว่ ยงานทุกคน

เข้าใจ และปฏิบัติตามนโยบาย และแนวปฏิบัติ

ที่กำหนดไว้

…/9. หนว่ ยงานระบุ และประเมิน

คมู่ ือการจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 53

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไม่ใช/่ ไม่มี คำอธิบาย

9 หนว่ ยงานระบุ และประเมินการเปล่ยี นแปลงท่อี าจมีผลกระทบอย่างมนี ยั สำคัญต่อระบบการ

ควบคุมภายใน

9.1 มีการประเมินการเปลี่ยนแปลงจากปัจจัย

ภายนอก ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินงาน

ตามภารกิจ การให้บริการ การควบคุมภายใน

และการรายงานทางการเงนิ ตลอดจนไดก้ ำหนด

มาตรการตอบสนองตอ่ การเปล่ยี นแปลงนัน้ อย่าง

เพยี งพอแลว้

9.2 มีการประเมินการเปลี่ยนแปลงจากปัจจัย

ภายในที่สำคัญ ที่อาจมีผลกระทบต่อการ

ดำเนินงานตามภารกิจ การให้บริการ การ

ควบคุมภายใน และการรายงานทางการเงิน

ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการ

เปล่ียนแปลงน้ันอยา่ งเพียงพอแลว้

สรปุ ผลการประเมินดา้ นการประเมนิ ความเสยี่ ง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ด้านกจิ กรรมการควบคมุ (Control Activities)

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไม่ใช/่ ไมม่ ี คำอธบิ าย

10 หน่วยงานระบุ และพัฒนากิจกรรมการควบคุม เพอ่ื ลดความเส่ียงในการบรรลุวตั ถปุ ระสงค์ให้อยใู่ น

ระดบั ที่ยอมรบั ได้

10.1 กิจกรรมการควบคุมของหน่วยงานมีความ

เหมาะสมกับความเสีย่ ง และลักษณะเฉพาะของ

หน่วยงาน เช่น สภาพแวดล้อม ความซับซ้อน

ของงาน ลักษณะงาน ขอบเขตการดำเนินงาน

รวมถงึ ลักษณะเฉพาะอ่ืน ๆ

…/10.2 มกี ารกำหนด

คมู่ อื การจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 54

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไมม่ ี คำอธิบาย

10.2 มีการกำหนดกิจกรรมการควบคุมภาย

ในเป็นลายลักษณ์อักษร และครอบคลุม

กระบวนการต่าง ๆ อย่างเหมาะสม เชน่ มนี โยบาย

ระเบียบ วิธีปฏิบัติงานเกี่ยวกับการรับเงิน และ

นำส่งเงิน งานพัสดุ การบริหารงานบคุ คล

10.3 มีการกำหนดขอบเขต อำนาจหน้าที่ และ

ลำดบั ช้ันการอนมุ ัตขิ องผู้บรหิ ารในแต่ละระดับไว้

อย่างชัดเจน รัดกุม เพื่อให้สามารถป้องกันการ

ทุจริตได้ เช่น มีการกำหนดขนาดวงเงิน และ

อำนาจอนุมัติของผู้บริหารแต่ละระดับ ขั้นตอน

ในการอนมุ ัติโครงการมูลค่าสงู อน่ื ๆ ขน้ั ตอนการ

จัดซื้อ และวิธีการคัดเลือกผู้ขาย การบันทึก

ข้อมูลรายละเอียด การตัดสินใจจัดซื้อ ขั้นตอน

การเบกิ จา่ ยวสั ดอุ ุปกรณ์ เปน็ ตน้

10.4 มกี ารกำหนดกจิ กรรมการควบคุมภายใน

ที่มีความหลากหลายอย่างเหมาะสม เช่น

การควบคุมแบบ Manual และ Automated

หรือการควบคุมแบบป้องกัน และติดดตาม

เป็นตน้

10.5 หน่วยงานกำหนดให้มีการควบคุมภายใน

ในทุกระดับของหน่วยงาน เช่น กลุ่ม งาน ฝ่าย

เป็นตน้

10.6 มกี ารแบ่งแยกหนา้ ทีค่ วามรับผดิ ชอบใรงาน

3 กลุ่ม ตอ่ ไปนี้ ออกจากกนั โดยเดด็ ขาด เพ่ือเปน็

การตรวจสอบซงึ่ กนั และกัน กลา่ วคือ

(1) หน้าที่อนุมัติ/ อนุมัติเบิก/ อนุมัติจ่าย/

อนมุ ตั ซิ ้ือจา้ ง

(2) หน้าที่ดำเนินการ/ การเบิก/ การจ่าย/

การบันทึกรายการในระบบ GFMIS/ จัดทำบัญชี

(3) หน้าที่ในการดูแลจัดเก็บทรัพย์สิน

(รวมถงึ เงนิ สดดว้ ย)

…/11. หน่วยงานระบแุ ละพัฒนา

คูม่ ือการจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หน้า | 55

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไม่ใช/่ ไม่มี คำอธิบาย

11 หน่วยงานระบุ และพัฒนากิจกรรมการควบคุมทั่วไปด้านเทคโนโลยี เพื่อสนับสนุนการบรรลุ

วัตถปุ ระสงค์

11.1 มีการกำหนดกจิ กรรมการควบคุมท่ัวไป ใน

ส่วนงานที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัตงิ านที่

ใช้เทคโนโลยี เช่น GFMIS E-payment e-gp

ระบบการจ่ายเงนิ เดือน รวมถึงระบบปฏิบัติการ

ต่าง ๆ

11.2 หน่วยงานมีการกำหนดการควบคุมของ

โครงสรา้ งพ้นื ฐานของระบบเทคโนโลยีให้มีความ

เหมาะสม

11.3 มีการกำหนดกิจกรรมการควบคุมด้าน

ความปลอดภัยของระบบเทคโนโลยีให้มีความ

เหมาะสม

11.4 มีก าร ก ำหน ดก ิจก ร ร ม ก าร คว บ คุ ม

กระบวนการได้มา การพัฒนา และบำรุงรักษา

ระบบเทคโนโลยีใหม้ คี วามเหมาะสม

12 หน่วยงานจดั ให้มกี ิจกรรมการควบคุม โดยกำหนดไวใ้ นนโยบาย ประกอบด้วย ผลสำเรจ็

ทีค่ าดหวัง และขั้นตอนการปฏิบัติงาน เพือ่ นำนโยบายสกู่ ารปฏิบตั จิ รงิ

12.1 หน่วยงานมีการกำหนดนโยบาย ผลสำเร็จ

ที่คาดหวัง และขั้นตอนการปฏิบัติงาน เพื่อให้

หน่วยงานกำหนดกิจกรรมการควบคุมใน

ทุกภารกิจ โดยคำนึงถึงความถูกต้อง โปร่งใส

และประโยชน์สูงสุดของผู้รับบรกิ าร

12.2 หน่วยงานมีกระบวนการติดตามดูแล

รวมทัง้ กำหนดแนวทางในการติดตามดูแลให้ฝ่าย

บรหิ ารถอื ปฏิบตั ิ เพือ่ ตดิ ตามดแู ลการดำเนินงาน

ตามกิจกรรมการควบคุมในทุกภารกิจของทุก

ส่วนงานย่อยของหน่วยงาน ว่าเป็นไปตาม

นโยบายได้รับผลสำเร็จที่คาดหวัง และเป็นไป

ตามขัน้ ตอนการปฏิบตั ิงานท่ีกำหนด

…/12.3 มกี ารกำหนด

คู่มอื การจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หน้า | 56

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไม่ใช/่ ไม่มี คำอธบิ าย

12.3 มีการกำหนดหน้าที่ และความรับผิดชอบ

ฝ่ายยริหาร และบุคลากรของหน่วยงาน ให้นำ

นโยบาย และกระบวนการไปปฏบิ ัติ เพอื่ ให้ไดร้ ับ

ผลสำเรจ็ ตามที่คาดหวัง

12.4 หนว่ ยงานมีการถือปฏิบัติตามนโยบาย และ

กระบวนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอย่าง

เหมาะสม บคุ ลากรมคี วามสามารถ มคี วามเข้าใจ

และกระบวนการปฏิบัติงาน ครอบคลุมถึงการ

แก้ไขข้อผิดพลาดที่อาจเกิดข้ึนในการปฏิบัติงาน

เพ่อื ให้ไดร้ บั ผลสำเรจ็ ตามท่ีคาดหวงั

12.5 หน่วยงานกำหนดให้ต้องมีการทบทวน

นโยบายและกระบวนการปฏิบัติให้มีความ

เหมาะสมอยเู่ สมอ

สรุปผลการประเมนิ ดา้ นกิจกรรมการควบคุม
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ด้านสารสนเทศและการส่ือสาร (Information and Communication)

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไมม่ ี คำอธิบาย

13 หน่วยงานจัดทำ หรอื จัดหา และใชส้ ารสนเทศท่ีเก่ียวข้อง และมคี ณุ ภาพ เพ่อื สนบั สนนุ ให้มกี าร

ปฏบิ ตั ิตามการควบคมุ ภายในท่ีกำหนด

13.1 จัดให้มีระบบสารสนเทศ และสายการ

รายงานสำหรบั การบรหิ าร และตัดสนิ ใจของฝ่าย

บรหิ ารของหน่วยงาน

13.2 มีการรายงานข้อมูลที่จำเปน็ ทั้งจากภายใน

และภายนอกใหผ้ ูบ้ รหิ ารทกุ ระดับ

…/13.3 มีการจัดเก็บ

คมู่ ือการจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 57

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไม่มี คำอธบิ าย

13.3 มีการจัดเก็บ และรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับ

การดำเนินงาน การเงินและการปฏิบัติตามกฎ

ระเบียบ ข้อบังคบั และมติคณะรฐั มนตรีไว้อยา่ ง

ถูกต้อง ครบถว้ น และเปน็ ปัจจุบนั

13.4 มีการพิจารณาทั้งต้นทุน และประโยชน์ท่ี

จะไดร้ บั จากการจดั หา และใชส้ ารสนเทศ รวมถึง

ปริมาณ และความถูกต้องของขอ้ มลู ทไ่ี ด้รับ

14 หน่วยงานมกี ารสื่อสารภายในเกย่ี วกับสารสนเทศ รวมถึงวตั ถุประสงค์ และความรับผิดชอบท่ีมีต่อ

การควบคุมภายใน ซึ่งมีความจำเป็นในการสนับสนุนให้มีการปฏิบัติตามการควบคุมภายใน

ท่ีกำหนด

14.1 มีกระบวนการสื่อสารข้อมูลภายในอย่างมี

ประสิทธิภาพ และมีช่องทางการสื่อสารที่

เหมาะสม เพื่อสนบั สนุนการควบคุมภายใน

14.2 จดั ใหม้ ีชอ่ งทางการส่อื สาร เพื่อให้บุคลากร

ภายในหน่วยงาน สามารถแจง้ ข้อมูลหรอื เบาะแส

เกี่ยวกับการฉ้อฉลหรือทุจริตภายในหน่วยงาน

(Whistle-Blower Hotline) ไดอ้ ยา่ งปลอดภยั

14.3 มีกลไกหรือช่องทางให้บุคลากรของ

หน่วยงานสามารถเสนอข้อคิดเห็น หรือ

ข้อเสนอแนะในการปรับปรุงการดำเนินงานของ

หนว่ ยงาน

15 หน่วยงานมกี ารสื่อสารกับบุคคลภายนอกเกีย่ วกับเร่ืองที่มีผลกระทบต่อการปฏิบตั ิตามการควบคมุ

ภายในที่กำหนด

15.1 มีกระบวนการสื่อสารข้อมูลกับผู้มีส่วนได้

ส่วนเสียภายนอกอย่างมีประสิทธิภาพ เพ่ือ

สนับสนุนการควบคุมภายใน เช่น การจัดให้มี

ศนู ยร์ ับเร่อื งร้องเรียน ร้องทุกข์

…/15.2 จดั ให้มีช่องทาง

คู่มอื การจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 58

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไม่ใช/่ ไม่มี คำอธบิ าย

15.2 จัดใหม้ ีช่องทางการส่ือสารทั้งทางปกติ และ

ทางลับ เพื่อให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอก

สามารถแจง้ ข้อมลู หรือเบาะแสเกยี่ วกับการ

ฉ้อฉลหรือทุจริต (Whistle-Blower Hotline)

แกห่ นว่ ยงานไดอ้ ยา่ งปลอดภัย

สรปุ ผลการประเมนิ ดา้ นสารสนเทศและการสอื่ สาร
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ดา้ นกิจกรรมการตดิ ตามผล (Monitoring Activities)

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไม่มี คำอธิบาย

16 หน่วยงานระบุ พัฒนา และดำเนินการประเมินผลระหวา่ งการปฏิบัติงาน และหรือการประเมินผล

เป็นรายครั้งตามทกี่ ำหนด เพือ่ ใหเ้ กิดความมนั่ ใจวา่ ไดม้ ีการปฏิบัติตามองค์ประกอบของการควบคุม

ภายใน

16.1 จัดให้มีกระบวนการตดิ ตามการปฏบิ ัติตาม

จริยธรรมหน่วยงาน และข้อกำหนดห้ามฝ่าย

บริหาร และบุคลากรของหน่วยงานปฏิบัติตนใน

ลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผล

ประโยชน์ เช่น กำหนดให้แต่ละส่วนงานติดตาม

การปฏบิ ตั ิ และรายงานผู้บังคบั บัญชา เปน็ ต้น

16.2 จัดให้มีการติดตาม และตรวจสอบการ

ปฏิบตั ิตามระบบการควบคุมภายในท่ีวางไว้ โดย

การประเมินตนเอง และหรือการประเมินอิสระ

โดยผ้ตู รวจสอบภายใน อยา่ งน้อยปีละหน่ึงครัง้

16.3 มีการประเมินผลความเพียงพอ และ

ประสิทธผิ ลของการควบคมุ ภายใน และประเมิน

การบรรลุตามวัตถุประสงค์ของหน่วยงานใน

ลักษณะการประเมินการควบคมุ ดว้ ยตนเอง และ

หรือการประเมนิ การควบคุมอย่างเป็นอิสระ

…/16.4 ผู้ทท่ี ำการติดตาม

ค่มู ือการจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 59

ท่ี คำถาม ใช/่ มี ไมใ่ ช/่ ไม่มี คำอธิบาย

16.4 ผู้ที่ทำการติดตาม และประเมินผลระบบ

การควบคุมภายใน เป็นผู้มีความรูค้ วามสามารถ

และเข้าใจหน่วยงาน

17 หน่วยงานประเมนิ ผล และส่อื สารข้อบกพรอ่ ง หรือจุดอ่อนของการควบคมุ ภายในอยา่ งทันเวลาตอ่

ผบู้ รหิ าร เพอ่ื ใหผ้ รู้ ับผิดชอบสามารถส่งั การแก้ไขได้อยา่ งเหมาะสม

17.1 หน่วยงานมีการประเมินผล และสื่อสาร

ข้อบกพรอ่ งของการควบคุมภายใน และดำเนินการ

เพื่อติดตามแก้ไขอย่างทันท่วงที หากการ

ดำเนินงานที่เกิดขึ้นแตกต่างจากเป้าหมายหรือ

แนวทางท่ีกำหนดไวอ้ ยา่ งมีนยั สำคัญ

17.2 มีการรายงานผลการประเมิน และรายงาน

การตรวจสอบของผู้ตรวจสอบภายใน โดยตรงต่อ

ผู้บริหาร และมีการติดตามผลการแก้ไข

ข้อบกพร่องที่พบจากการประเมินผล และการ

ตรวจสอบของผตู้ รวจสอบภายใน

17.3 ผู้บริหารต้องรายงานต่อผู้กำกับดูแลทันที

ในกรณีที่มีการทุจริตหรือสงสัยว่ามีการทุจริต

มีการไม่ปฏิบัติตามกฎ ระเบียบ ข้อบังคับ และ

มติคณะรัฐมนตรี และมีการกระทำอื่นที่อาจมี

ผลกระทบต่อหน่วยงานอย่างมนี ยั สำคัญ

สรปุ ผลการประเมินดา้ นกจิ กรรมการติดตามผล
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…/แบบ ปค. 4

คมู่ ือการจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 60

แบบ ปค. 4

ระบชุ อ่ื หน่วยงาน……………………………………………..
รายงานการประเมนิ องค์ประกอบของการควบคมุ ภายใน
สำหรับระยะเวลาดำเนินงาน ส้ินสุดวนั ท่ี 30 กนั ยายน พ.ศ. 25XX

องค์ประกอบของการควบคุมภายใน ผลการประเมิน/ขอ้ สรปุ
1. สภาพแวดลอ้ มการควบคมุ …………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
2. การประเมินความเสีย่ ง …………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
3. กิจกรรมการควบคุม …………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
4. สารสนเทศและการสอ่ื สาร …………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
5. กิจกรรมการตดิ ตามผล …………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..
…………………………………………………………………..

…/ผลการประเมิน

คู่มือการจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 61

ผลการประเมินโดยรวม
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลายมือช่อื ………………………………………………
(……………………………………………..)

ตำแหนง่ ผอู้ ำนวยการ…………………………………………..
วันที่………เดือน………………………..พ.ศ. 25XX

…/คำอธิบายแบบรายงาน

คมู่ อื การจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 62

คำอธบิ ายแบบรายงานการประเมินองค์ประกอบของการควบคมุ ภายใน (แบบ ปค. 4)

(1) ระบุชือ่ หน่วยงานท่ปี ระเมนิ องค์ประกอบของการควบคมุ ภายในระดับหนว่ ยงาน
(2) ระบวุ ันเดือนปีส้ินรอบระยะเวลาการดำเนนิ งานประจำปที ี่ประเมนิ องคป์ ระกอบของการควบคุมภายใน
(3) ระบุองคป์ ระกอบของการควบคมุ ภายใน 5 องค์ประกอบ
(4) ระบุผลการประเมิน/ข้อสรุปของแต่ละองค์ประกอบของการควบคุมภายใน พร้อมความเสี่ยงที่ยังมีอยู่/

จุดออ่ น
(5) สรปุ ผลการประเมนิ โดยรวมขององคป์ ระกอบของการควบคมุ ภายในทัง้ 5 องค์ประกอบ
(6) ลงลายมอื ช่อื หวั หน้าหนว่ ยงาน
(7) ระบตุ ำแหนง่ หัวหนา้ หนว่ ยงาน
(8) ระบวุ นั เดอื นปีทีร่ ายงาน

…/ตัวอยา่ ง

คู่มือการจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 63

ตัวอย่าง แบบ ปค. 4

หน่วยงาน ศนู ย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศกึ ษายะลา
รายงานการประเมินองคป์ ระกอบของการควบคมุ ภายใน
สำหรบั ระยะเวลาดำเนินงาน สิน้ สุดวนั ท่ี 30 กันยายน พ.ศ. 2564

องคป์ ระกอบของการควบคมุ ภายใน ผลการประเมิน/ข้อสรปุ

1. สภาพแวดล้อมการควบคมุ

ผกู้ ำกับดูแล และฝ่ายบริหารสรา้ งบรรยากาศ สภาพแวดล้อมการควบคุมของหน่วยงาน

ให้ทุกระดับตระหนักถึงความสำคัญ และ ในภาพรวมมีความเหมาะสม มีการกำหนด

ดำเนินงานตามความคาดหวังของผู้กำกับดูแล มาตรฐานทางคุณธรรมและจริยธรรมขึ้นภายใน

และฝ่ายบริหาร โดยหน่วยงานยึดมั่นในคุณค่า หน่วยงาน และแจ้งให้ทุกคนรับทราบ และถือ

ของความซื่อสัตย์ และจริยธรรม และมีการ ปฏิบัติงานตามภาระหน้าที่ของตนอย่างเต็ม

กำกับดูแล พัฒนา หรือปรับปรุงการควบคุม ศักยภาพ และให้ความสำคัญกับความซื่อสัตย์

ภายใน รวมถึงการดำเนินการเกี่ยวกับการ และจริยธรรมในการปฏิบัติงาน อย่างไรก็ตาม

ควบคุมภายใน โดยผู้กำกับดูแลอย่างเป็นอิสระ ยังคงต้องปรับปรุงระบบการติดตามประเมินผล

จากฝ่ายบริหาร มีโครงสร้างองค์กร สายการ การปฏิบัตงิ านของแตล่ ะงานให้ชดั เจนมากย่ิงขึ้น

บงั คบั บัญชา อำนาจหนา้ ท่ี และความรับผิดชอบ เพือ่ กำกับให้การควบคุมภายในมคี วามเหมาะสม

ที่เหมาะสมในการบรรลุวัตถุประสงค์ รวมทั้ง เพยี งพอมากขนึ้

มุ่งมั่นในการสร้างแรงจูงใจ พัฒนา และรักา

บุคลากรที่มีความรู้ ความสามารถที่สอดคล้อง

กับวตั ถปุ ระสงค์ของหน่วยงาน รวมทง้ั กำหนดให้

บุคลากรมหี นา้ ท่ี และความรบั ผดิ ชอบต่อผลการ

ปฏิบัติงาน เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของ

หน่วยงาน

2. การประเมนิ ความเสีย่ ง

หน่วยงานมีการประเมินความเสี่ยงอย่าง การจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีมีการ

ต่อเนอื่ งเปน็ ประจำ เพือ่ ระบุ และวเิ คราะห์ความ กำหนดวัตถุประสงค์ของการปฏิบัติงาน

เสยี่ งทม่ี ผี ลกระทบต่อการบรรลวุ ตั ถปุ ระสงค์การ ครอบคลมุ ทกุ ภารกิจ และตวั ชีว้ ัดท่ชี ัดเจน มีการ

ควบคมุ ภายในของการปฏบิ ตั ิงาน ให้สอดคลอ้ ง ประเมินความเสยี่ ง โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วม

…/กบั วัตถปุ ระสงค์

คมู่ อื การจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 64

องคป์ ระกอบของการควบคมุ ภายใน ผลการประเมิน/ขอ้ สรปุ

กับวัตถุประสงค์ของหน่วยงานไว้อย่างชัดเจน ระหว่างผู้บริหาร และบุคลากร ทำให้การจัด

และเพียงพอที่จะสามารถระบุ และประเมิน กจิ กรรมบรรลุวตั ถปุ ระสงค์ และเป้าหมาย มีการ

ความเสีย่ งท่ีเก่ียวขอ้ งกบั วัตถปุ ระสงคน์ อกจากน้ี ระบุความเสี่ยง ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อการ

ยังระบคุ วามเสีย่ งทีม่ ผี ลต่อการบรรลวุ ัตถุประสงค์ ดำเนนิ งาน รวมท้ังการวเิ คราะหค์ วามเส่ียงที่อาจ

อย่างครอบคลุม ทั้งหน่วยงาน และวิเคราะห์ เกิดจากปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอก มีการ

ความเสี่ยง เพื่อกำหนดวิธกี ารจัดการความเสี่ยง บริหารความเสี่ยง โดยวิธีการที่เหมาะสม

รวมทั้งพิจารณาโอกาสที่อาจเกิดการทจุ ริต เพื่อ ยอมรบั ได้ โดยเน้นการตดิ ตามผลการปฏิบัติงาน

ประกอบการประเมินความเสี่ยงที่ส่งผลต่อการ ตามวธิ กี ารควบคุมที่กำหนด

บรรลวุ ัตถุประสงค์ รวมทงั้ ระบุ และประเมินการ

เปลี่ยนแปลงที่อาจมีผลกระทบอย่างมีนัยสำคญั

ต่อระบบการควบคมุ ภายใน

3. กจิ กรรมการควบคมุ

หนว่ ยงานมีกจิ กรรมการปฏิบัติท่ีกำหนดไวใ้ น กิจกรรมการควบคุมของหน่วยงาน มีความ

นโยบาย และกระบวนการดำเนินงาน โดยระบุ เหมาะสม มีการแบ่งแยกหนา้ ท่ีความรับผิดชอบ

และพัฒนากิจกรรมการควบคุม เพื่อลดความ ของบุคลากรแต่ละคนอย่างชัดเจน โดยการ

เส่ียงให้อยูใ่ นระดบั ทย่ี อมรับได้ รวมทั้งระบุ และ จัดทำคำสั่งมอบหมายงานเป็นลายลักษณ์อกั ษร

พัฒนากิจกรรมการควบคุมทัว่ ไปด้านเทคโนโลยี มีคู่มือการปฏิบัติงาน และปรับปรุง แก้ไข ตาม

เพื่อสนับสนุนการบรรลุวัตถุประสงค์ จัดให้มี ความเหมาะสม มีการสอบทานการควบคุมเป็น

กิจกรรมการควบคุม โดยกำหนดผลสำเร็จที่ ระยะ เพื่อความมั่นใจว่ากิจกรรมการควบคุม

คาดหวัง และขั้นตอนการปฏิบัติงานไว้ใน มีประสทิ ธผิ ล และคมุ้ ค่า

นโยบาย เพอื่ นำไปสู่การปฏิบตั ิจริง

4. สารสนเทศและการส่ือสาร

หนว่ ยงานจดั ทำหรือจัดหา และใช้สารสนเทศ ข้อมูลสารสนเทศ และการสื่อสารมีความ

ที่เกี่ยวข้อง และมีคุณภาพ เพื่อสนับสนุนให้มี เหมาะสม กล่าวคอื มีระบบสารสนเทศท่สี ามารถ

การปฏิบัติตามการควบคุมภายในที่กำหนด ใช้งานได้ครอบคลุมทั่วพื้นที่ให้บริการ รวมท้ัง

โดยมีการสื่อสารภายในเกี่ยวกับสารสนเทศ จัดหารูปแบบการสื่อสารที่ชัดเจน ทันเวลา และ

รวมถึงวตั ถุประสงค์ และความรับผิดชอบที่มตี อ่ สะดวกต่อผู้ใช้ เช่น ระบบงานสารบรรณ ระบบ

การควบคุมภายใน ซึ่งมีความจำเป็นในการ การจัดสรรงบประมาณ รวมทั้งระบบงาน

สนับสนุนให้มกี ารปฏบิ ัติตามระบบควบคุม ส่งเสริมและบริการในการให้ขอ้ มูลผรู้ ับบรกิ าร

…/ทก่ี ำหนด

คมู่ อื การจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 65

องค์ประกอบของการควบคุมภายใน ผลการประเมนิ /ข้อสรปุ

ที่กำหนด และมีการสื่อสารกับบุคคลภายนอก เป็นต้น ตลอดจนได้จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ใน

เกี่ยวกับเรื่องที่มีผลกระทบต่อการปฏิบัติตาม รูปแบบต่าง ๆ เผยแพร่ ทั้งภายในและภายนอก

การควบคุมภายในทก่ี ำหนด หน่วยงาน

5. กิจกรรมการตดิ ตามผล

หน่วยงานระบุ พัฒนา และดำเนินการ ระบบติดตามประเมินผลมีความเหมาะสม

ประเมินผลระหว่างการปฏิบัตงิ าน และหรือการ โดยผู้บริหารมีการติดตามการปฏิบัติตามระบบ

ประเมนิ ผลเป็นรายครง้ั ตามทก่ี ำหนด เพือ่ ให้เกิด การควบคุมภายในอย่างต่อเนื่อง และมีการ

ความมั่นใจว่าได้มีการปฏิบัติตามองค์ประกอบ ประเมินตนเองร่วมกันระหว่างผู้บริหาร และ

ของการควบคุมภายใน ประเมินผล และสื่อสาร บุคลากรในสังกัด ผลการประเมินมีการจัดทำ

ข้อบกพร่องหรือจุดอ่อนของการควบคุมภายใน รายงานพร้อมข้อเสนอแนะเสนอผู้บริหาร

อย่างทันเวลาต่อฝ่ายบริหาร และผู้กำกับดูแล ระดับสูง เพื่อสั่งการแก้ไข และกำหนดไว้

เพื่อให้ผู้รบั ผิดชอบสามารถสั่งการแก้ไขได้อย่าง ในแผนปฏบิ ัตงิ านประจำปตี ่อไป

เหมาะสม

ผลการประเมินโดยรวม
หน่วยงาน มีโครงสร้างการควบคุมภายในครบ 5 องค์ประกอบ มีประสิทธิผล เพียงพอที่จะทำให้

การปฏบิ ตั ิงานประสบผลสำเรจ็ ตามวัตถุประสงค์ อยา่ งไรกต็ ามมีบางกิจกรรมท่ีตอ้ งปรบั ปรงุ กระบวนการควบคุม
ภายใน เพื่อให้การปฏิบัตงิ านมีประสิทธิภาพ และประสิทธิผลย่ิงขึ้น จึงได้กำหนดวธิ ีการ และแผนการปรับปรุง
การควบคมุ ภายในท่ีเหมาะสมไว้

ลายมือช่ือ………………………………………………
(……………………………………………..)

ตำแหน่ง ผอู้ ำนวยการ…………………………………………..
วันที่………เดอื น………………………..พ.ศ. 2564

…/แบบ ปค. 5 สำหรบั หน่วยงาน

คู่มือการจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หน้า | 66

หนว่ ยงาน……………………………
รายงานการประเมนิ ผลการค
สำหรบั ระยะเวลาการดำเนินงาน ส้นิ สดุ วัน

ภารกจิ ตามกฎหมายที่จัดตั้งหน่วยงาน ความเสย่ี ง การควบคมุ ภายใน
หรอื ภารกิจตามแผนการดำเนนิ งาน ทีม่ ีอยู่

หรือภารกิจอื่น ๆ ท่สี ำคัญของ
หนว่ ยงานย่อย/วัตถุประสงค์

แบบ ปค. 5 สำหรับหนว่ ยงาน

…………………………………… การปรับปรงุ การ หน่วยงาน
ควบคมุ ภายใน ควบคมุ ภายใน ท่ีรับผิดชอบ
นท่ี 30 กนั ยายน พ.ศ. 25XX

น การประเมินผล ความเสย่ี ง
การควบคมุ ภายใน ทยี่ ังมีอยู่

ลายมือชอื่ ………………………………………………
(……………………………………………..)

ตำแหน่ง ผูอ้ ำนวยการ…………………………………………..
วนั ท่ี………เดือน………………………..พ.ศ. 2564

…/แบบ ปค. 5 สำหรบั กลมุ่ งาน

คมู่ อื การจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 67

กลุ่มงาน……………………………
รายงานการประเมนิ ผลการค
สำหรับระยะเวลาการดำเนนิ งาน สิ้นสดุ วนั

ภารกจิ ตามบทบาทหน้าท่ี หรอื ภารกจิ ความเสีย่ ง การควบคุมภายใน
ตามแผนการดำเนินงาน หรือภารกจิ อื่น ท่มี อี ยู่

ทีไ่ ดร้ บั มอบหมาย/วตั ถปุ ระสงค์

ลายมือช่อื ………………………………………………
(……………………………………………..)

หวั หน้ากล่มุ …………………………………………..
วันท่ี………เดอื น………………………..พ.ศ. 2564

แบบ ปค. 5 สำหรบั กลมุ่ งาน

……………………………………
ควบคมุ ภายใน
นที่ 30 กนั ยายน พ.ศ. 25XX

น การประเมนิ ผล ความเสย่ี ง การปรับปรุง กล่มุ งาน
การควบคุมภายใน ทย่ี งั มีอยู่ การควบคุมภายใน หรอื บุคลากร
ที่รับผิดชอบ

ลายมือชื่อ……………………………………………….
(……………………………………………..)

ตำแหนง่ ผูอ้ ำนวยการ………………………………
วนั ที่………เดอื น………………………..พ.ศ. 2564

…/คำอธิบายแบบรายงาน

คมู่ ือการจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 68

คำอธิบายแบบรายงานการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน (แบบ ปค. 5)

(1) ระบชุ ่อื หน่วยงานท่ีประเมินผลการควบคมุ ภายในระดับหนว่ ยงาน/กลมุ่ งาน
(2) ระบุวนั เดือนปีส้นิ รอบระยะเวลาการดำเนนิ งานประจำปีท่ีประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน
(3) ระบุภารกจิ ตามกฎหมายที่จัดต้งั หนว่ ยงาน หรอื ภารกิจตามแผนการดำเนินงาน หรอื ภารกจิ อน่ื ๆ ทส่ี ำคญั

ของหน่วยงานย่อย และวัตถุประสงค์ของภารกิจดังกล่าว/ ภารกิจตามบทบาทหน้าที่ หรือภารกิจตาม
แผนการดำเนินงาน หรอื ภารกจิ อ่ืนที่ได้รบั มอบหมายท่ปี ระเมนิ
(4) ระบุความเสี่ยงสำคญั ของแตล่ ะภารกจิ
(5) ระบุการควบคุมภายในของแต่ภารกิจ เพื่อลดหรือควบคุมความเสี่ยง เช่น ขั้นตอน วิธีการปฏิบัติงาน
กฎเกณฑ์
(6) ระบผุ ลการประเมนิ การควบคุมภายในว่ามีเพียงพอ และปฏิบตั ติ ามอยา่ งตอ่ เน่อื งหรือไม่
(7) ระบคุ วามเสี่ยงที่ยงั มอี ยู่ซงึ่ มีผลกระทบตอ่ การบรรลุวัตถุประสงคข์ องแตล่ ะภารกจิ
(8) ระบุการปรบั ปรุงการควบคุมภายใน เพอ่ื ปอ้ งกนั หรือลดความเส่ยี งตาม (7) ในปีงบประมาณถัดไป
(9) ระบุชื่อหนว่ ยงาน/กลุ่มงาน หรือบคุ ลากรทีร่ ับผดิ ชอบการปรับปรุงการควบคมุ ภายใน
(10) ลงลายมือช่ือหัวหนา้ หนว่ ยงาน/ลงลายมอื ชือ่ หวั หนา้ กลมุ่ งาน พรอ้ มท้ังหัวหน้าหนว่ ยงาน
(11) ระบตุ ำแหน่งหัวหน้าหน่วยงาน/ลงลายมอื ชื่อหัวหนา้ กลุ่มงาน พร้อมทัง้ หัวหนา้ หนว่ ยงาน
(12) ระบวุ ันเดอื นปที ่รี ายงาน

คมู่ อื การจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 69

ตัวอยา่ ง

หน่วยงาน ศูนยว์ ิทยาศาส
รายงานการประเมนิ ผล

สำหรบั ระยะเวลาการดำเนนิ งาน สนิ้

ภารกิจตามกฎหมายทจ่ี ัดตงั้ หน่วยงาน ความเส่ียง การควบคุมภายใน
หรือภารกิจตามแผนการดำเนินงาน ทมี่ ีอยู่
1. การจัดและบริการ
หรอื ภารกิจอืน่ ๆ ท่ีสำคัญของ เรียนรูด้ ้านวทิ ยาศาสตร์ 1. มกี ารประชมุ วาง
หนว่ ยงานยอ่ ย/วตั ถุประสงค์ เทคโนโลยี และ แผนการจัดและ
สงิ่ แวดล้อม ยงั ไม่ บริการความร้ดู า้ น
1. จัดและบรกิ ารการเรียนรดู้ ้านวิทยาศาสตร์ ครอบคลุมทุกพื้นท่ที ี่ วิทยาศาสตร์
เทคโนโลยี และส่ิงแวดล้อม แกน่ ักเรยี น ให้บริการ 2. มีการออกแบบ
นักศกึ ษาทั้งในและนอกระบบโรงเรยี น และ 2. ขาดการออกแบบ กิจกรรมทีใ่ ห้บรกิ าร
ประชาชนในพนื้ ทที่ ่รี ับผิดชอบ และจัดกิจกรรมรว่ มกับ แก่กลมุ่ เปา้ หมาย
วตั ถปุ ระสงค์

เพอ่ื ใหบ้ ริการความรู้ดา้ นวทิ ยาศาสตร์
เทคโนโลยี และสิ่งแวดลอ้ ม ให้กล่มุ เปา้ หมาย
ในพ้ืนที่รบั ผดิ ชอบ 3 จงั หวัด ได้แก่ จังหวดั
ยะลา สงขลา และสตลู

แบบ ปค. 5 สำหรับหน่วยงาน

สตร์เพือ่ การศกึ ษายะลา การปรบั ปรงุ การ หน่วยงาน
ลการควบคุมภายใน ควบคมุ ภายใน ที่รับผดิ ชอบ
นสดุ วนั ท่ี 30 กนั ยายน พ.ศ. 2564

น การประเมินผล ความเส่ียง
การควบคมุ ภายใน ที่ยงั มีอยู่

ผลการประเมนิ พบวา่ บคุ ลากรขาดการ 1. มอบหมายผู้รบั ผดิ ศว.ยะลา

การควบคุมทม่ี ีอยู่ไม่ ติดตอ่ ประสานงาน ชอบ โดยจดั ทำคำส่ัง

เพยี งพอที่จะลดความ เพอื่ รวมกันออกแบบ และติดตอ่ ประสาน

เส่ียงได้ การดำเนินงานรว่ มกัน ออกแบบกจิ กรรม

กบั หนว่ ยงานภาคี ร่วมกบั หนว่ ยงานภาคี

เครอื ข่าย เครอื ขา่ ย

2. คน้ หา

กลุ่มเป้าหมาย พนื้ ที่

…/หน่วยงาน

คู่มือการจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 70

ภารกจิ ตามกฎหมายทจ่ี ัดต้ังหน่วยงาน ความเส่ยี ง การควบคมุ ภายใน
หรือภารกจิ ตามแผนการดำเนินงาน ท่ีมีอยู่
หนว่ ยงานภาคี
หรอื ภารกจิ อ่นื ๆ ทสี่ ำคัญของ เครือขา่ ย
หน่วยงานย่อย/วัตถปุ ระสงค์

2. ศึกษา ค้นควา้ วจิ ยั และพฒั นารปู แบบ

กจิ กรรม หลกั สตู ร ส่อื และกระบวนการ

เรยี นร้ดู ้านวทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยี และ

สงิ่ แวดล้อม อาทิ ธรรมชาติวทิ ยา เทคโนโลยี

ท่ีเหมาะสม ดาราศาสตร์

วตั ถปุ ระสงค์

1) เพ่ือสง่ เสริม สนับสนนุ การวจิ ัย และ 1. บุคลากรขาดความรู้ 1. ประชมุ ผ้เู ก่ียวข้อง

พัฒนารูปแบบกจิ กรรมการเรยี นรูด้ ้าน และทักษะการวจิ ัย และ เพอ่ื กำหนดแผนการ

วทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสงิ่ แวดลอ้ ม พฒั นารูปแบบ หลักสูตร จดั กจิ กรรม

2) เพือ่ พัฒนา และจดั ทำสื่อ กระบวนการ ส่อื กระบวนการเรียนรู้ 2. ดำเนนิ การจดั

เรยี นรดู้ า้ นวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และ ดา้ นวิทยาศาสตร์ กจิ กรรมตามแผนที่

สิ่งแวดลอ้ ม เทคโนโลยี และ กำหนด

3) เพอื่ กลมุ่ เป้าหมายพัฒนาความรู้ สิง่ แวดล้อม 3. มกี ารนเิ ทศตดิ ตาม

ความสามารถ และทักษะด้านวิทยาศาสตร์ 2. การพัฒนารปู แบบ การจัดกิจกรรมการ

เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม กิจกรรมยังไม่ทันสมัย เรียนร้เู ป็นรายไตรมาส

น การประเมินผล ความเสย่ี ง การปรบั ปรงุ การ หนว่ ยงาน
การควบคมุ ภายใน ทีย่ งั มีอยู่ ควบคุมภายใน ทร่ี บั ผดิ ชอบ

ให้บรกิ าร และ
หน่วยงานภาคี
เครอื ข่ายใหม่ๆ

ง ผลการประเมิน พบวา่ บุคลากรขาดความรู้ 1. จัดใหม้ ีการอบรมให้ ศว.ยะลา

การควบคุมท่มี ีอย่ไู ม่ และทักษะดา้ น ความรแู้ ก่บุคลากร และ

เพียงพอทจ่ี ะลดความ กระบวนการออกแบบ ศึกษาดูงานสถานทีม่ ี

เสยี่ งได้ กจิ กรรมการเรียนรู้ การจัดกจิ กรรมการ

ดา้ นวทิ ยาศาสตร์ เรยี นรู้ดา้ นวิทยาศาสตร์

เทคโนโลยี และ เพ่ือนำมาปรบั ปรงุ

ม สิง่ แวดลอ้ ม พฒั นาการออกแบบ

กจิ กรรมการเรียนรู้

ส

…/ไมเ่ ป็นไปตามความต้อวาร

คู่มอื การจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 71

ภารกิจตามกฎหมายที่จดั ตงั้ หนว่ ยงาน ความเสีย่ ง การควบคุมภายใน
หรอื ภารกจิ ตามแผนการดำเนนิ งาน ทม่ี ีอยู่
ไมเ่ ป็นไปตามความ
หรอื ภารกจิ อ่ืน ๆ ทส่ี ำคัญของ ตอ้ งการของกลุ่ม เป้า 4. มีการสรุปผลและ
หนว่ ยงานย่อย/วัตถุประสงค์ หมายเท่าที่ควร รายงานการจดั
3. ขาดการออกแบบ กจิ กรรมเมือ่ เสรจ็ ส้นิ
หลกั สตู ร ค่มู อื การจัด การดำเนนิ งาน
กจิ กรรมการเรียนรู้

3. กำกบั ดูแล นเิ ทศติดตาม และประเมนิ ผล 1. ข้อมูลติดตามผล 1. ศกึ ษาสภาพ
การดำเนนิ งานโครงการ กิจกรรมการเรียนรู้ รวมทง้ั เครื่องมือท่ีใชใ้ น ปจั จบุ ัน ปญั หา และ
ดา้ นวทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยี และ การนิเทศไมค่ รอบคลมุ ความต้องการ เพอื่
สงิ่ แวดล้อม ทกุ ด้าน สง่ ผลใหก้ าร ประกอบการตดั สินใจ
วัตถปุ ระสงค์ พฒั นางานดา้ นน้ัน ๆ วางแผน และกำหนด
ไมม่ ีประสทิ ธิภาพ ทางเลอื กการ
เพื่อนิเทศติดตาม ประเมนิ ผลการ เทา่ ท่คี วร ดำเนนิ งาน
ดำเนินงานโครงการ กจิ กรรมการเรียนรู้ดา้ น
วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมของ
สถานศกึ ษาใหส้ อดคล้องกับนโยบายและ
จุดเนน้ การดำเนินงานของสำนกั งาน กศน.

น การประเมินผล ความเสย่ี ง การปรบั ปรงุ การ หน่วยงาน
การควบคมุ ภายใน ทย่ี ังมีอยู่ ควบคุมภายใน ทรี่ ับผิดชอบ

2. ควบคมุ การจัด
กจิ กรรมทกุ โครงการ
น ให้เปน็ ไปตามแผน
รวมท้งั พฒั นาส่อื
หลักสูตร คูม่ ือใหม้ ี
ความเปน็ ปัจจบุ ัน
และทนั สมัย

ผลการประเมิน พบวา่ การนเิ ทศ ติดตาม 1. จัดประชมุ ชแ้ี จง

ะ การควบคุมที่มีอย่ไู ม่ ประเมนิ ผล ขาดความ ทบทวนงานนเิ ทศ

เพียงพอที่จะลดความ ตอ่ เน่ือง และไมม่ ีการ และบทบาทภารกจิ

จ เสย่ี งได้ จัดทำรายงานผลการ ของผูท้ ำหนา้ ทนี่ ิเทศ

ด ดำเนนิ งานโครงการ ให้เข้าใจชัดเจน และ

กิจกรรม นำสูก่ ารปฏบิ ตั ไิ ด้

อย่างมีประสิทธิภาพ

…/2. การนเิ ทศ

คมู่ อื การจดั วางระบบและการประเมินผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 72

ภารกจิ ตามกฎหมายทจ่ี ดั ต้งั หน่วยงาน ความเสีย่ ง การควบคุมภายใน
หรือภารกจิ ตามแผนการดำเนินงาน ทีม่ อี ยู่
2. การนเิ ทศ ติดตาม
หรอื ภารกิจอนื่ ๆ ทส่ี ำคญั ของ ประเมินผล ไมเ่ ปน็ ไป 2. มีการกำหนดแผน
หน่วยงานยอ่ ย/วัตถปุ ระสงค์ ตามแผนที่กำหนด นิเทศ ตรวจสอบ
ติดตาม ประเมนิ ผล
การปฏบิ ัติงาน

น การประเมนิ ผล ความเสีย่ ง การปรับปรงุ การ หนว่ ยงาน
การควบคุมภายใน ทีย่ ังมอี ยู่ ควบคุมภายใน ที่รับผดิ ชอบ

น สง่ ผลให้การ และจดั หาเคร่ืองมือ

ดำเนนิ การสรุปผล การนิเทศที่มี

โครงการ กิจกรรมไม่มี ประสิทธภิ าพมาใช้ใน

ประสทิ ธภิ าพ การประเมินผล

เท่าทีค่ วร 2. กำหนดแผนการ

นิเทศ ตดิ ตาม

ประเมินผล โดยเนน้

ประเด็นปัญหา

ทสี่ ง่ ผลกระทบต่อการ

ดำเนินงาน

3. จดั สง่ รายงาน

สรุปผลการดำเนินงาน

โครงการ กจิ กรรมเป็น

รายไตรมาส เพอ่ื

รวบรวมและรายงาน

ผลตอ่ ไป

…/4. ผบู้ งั คับบัญชา

คู่มือการจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หน้า | 73

ภารกจิ ตามกฎหมายท่ีจดั ต้ังหนว่ ยงาน ความเสีย่ ง การควบคมุ ภายใน
หรือภารกจิ ตามแผนการดำเนนิ งาน ท่ีมอี ยู่

หรือภารกจิ อ่ืน ๆ ทสี่ ำคัญของ
หน่วยงานยอ่ ย/วัตถุประสงค์

ลายมือชื่อ………………………………………………
(……………………………………………..)

หัวหน้ากลมุ่ …………………………………………..
วนั ท่ี………เดอื น………………………..พ.ศ. 2564

น การประเมินผล ความเส่ียง การปรบั ปรุงการ หนว่ ยงาน
การควบคมุ ภายใน ทีย่ งั มีอยู่ ควบคมุ ภายใน ท่ีรบั ผิดชอบ

4. ผูบ้ ังคบั บัญชา
ควบคมุ ดแู ลใหห้ ัวหนา้
กลุ่มงานกำกบั
ตดิ ตาม และให้
คำปรกึ ษาแก่
ผู้ปฏิบตั งิ านอยา่ งสำ่
เสมอ

ลายมือชือ่ ……………………………………………….
(……………………………………………..)

ตำแหนง่ ผู้อำนวยการ………………………………
วันท…ี่ ……เดอื น………………………..พ.ศ. 2564

…/การประเมิน

คมู่ ือการจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 74

ความเสย่ี ง การประเมินและวเิ ค
(ภารกจิ หลัก/กิจกรรมของ หนว่ ยงาน……………………………………

หนว่ ยงาน) รายละเอยี ดความสูญเสีย
(ปจั จยั เส่ยี ง)

หมายเหตุ : 1. เลือกกจิ กรรมท่ีมีความเสีย่ งสงู และนำมาจดั การความเสย่ี งตอ่ ไป

2. ระดบั ความเส่ียง

ตำ่ มีคา่ ระหว่าง 1 – 3 คะแนน

ปานกลาง มคี ่าระหวา่ ง 4 – 9 คะแนน

เสยี่ งสูง มีคา่ ระหว่าง 10 – 16 คะแนน

เส่ยี งสงู มาก มคี ่าระหวา่ ง 20 – 25 คะแนน

สำหรบั หน่วยงาน

คราะห์ความเส่ยี ง
…………………………………………

โอกาสที่จะเกดิ ผลกระทบ/ คะแนนความเสยี่ ง ลำดับความเสย่ี ง
(1) ความรนุ แรง (2) (ระดับความเสี่ยง)

(1) x (2)

ยอมรบั ความเสีย่ ง
ยอมรบั ความเสี่ยง แต่มีมาตรการควบคมุ ความเส่ียง
มีมาตรการลดความเสย่ี ง
มีมาตรการลด และประเมนิ ซำ้ หรือถ่ายโอนความเสย่ี ง

…/การกำหนดกจิ กรรมควบคุมความเส่ยี ง

ค่มู อื การจดั วางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 75

ลำดบั ความเส่ียง การกำหนดกจิ กรรมคว
(ภารกิจหลกั /กจิ กรรม หน่วยงาน……………………………………
ของหนว่ ยงาน) การควบคุมความเส่ียงที่มีอยู่ การคว
(1)
(2)

หมายเหตุ : ชอ่ ง 3 ✓ หมายถงึ มี  หมายถงึ มแี ต
ชอ่ ง 4 ✓ หมายถงึ ไดผ้ ลตามทีค่ าดหมาย  หมายถึง ไดบ้ า้

สำหรับหน่วยงาน

วบคุมความเส่ียง
…………………………………………

วบคุมที่มอี ยู่แลว้ การควบคุมที่มอี ยู่ วธิ ีจัดการความเสี่ยง หมายเหตุ
แล้วได้ผลหรือไม่

(3) (4) (5) (6)

ต่ไม่สมบูรณ์ X หมายถงึ ไม่มี
างแต่ไม่สมบรู ณ์ X หมายถึง ไมไ่ ด้ผลตามที่ความคาดหมาย

…/แผนการดำเนินงาน

คู่มือการจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคุมภายใน ศว.ยะลา หน้า | 76

แผนการดำเนินงานการจ
หน่วยงาน……………………………………

ความเส่ยี ง การควบคมุ ที่มอี ยู่ ระดบั ความ การจัดการ
ภารกิจหลกั /กจิ กรรม เส่ยี ง

วัตถปุ ระสงค์ (2) (3) (
ของการควบคุม

(1)

ลายมือช่ือ………………………………………………ผูร้ ายงาน
(……………………………………………..)

วันท่ี………เดือน………………………..พ.ศ. 2564

ลายมือช่อื …………………………………………..หัวหนา้ กลมุ่
(……………………………………………..)

สำหรับหน่วยงาน

จดั การความเส่ียง
…………………………………………

รความเสยี่ ง ความเสยี่ งทีย่ งั มอี ยู่ กจิ กรรมการควบคุม กำหนดเสร็จ/

(ปัจจยั เสยี่ ง) (แผนการปรับปรุงการควบคมุ ) ผู้รับผดิ ชอบ

(4) (5) (6) (7)

ลายมือชื่อ……………………………………………….
(……………………………………………..)

ตำแหน่ง ผอู้ ำนวยการ………………………………

ค่มู ือการจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หน้า | 77

บรรณานุกรม

กรมบญั ชีกลาง. (2544). แนวปฏบิ ัตริ ะบบการควบคมุ ภายในภาคราชการ. กรุงเทพฯ : ม.ป.ท..
กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง กลุ่มงานมาตรฐานด้านการตรวจสอบภายใน. (2546). แนวปฏิบัติการ

ตรวจสอบภายในการประเมินความเสี่ยงเพื่อวางแผนการตรวจสอบ. สืบค้น 1 สิงหาคม 2564,
จาก http://iag.labour.go.th
กลุ่มพัฒนายุทธศาสตร์ สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์. (2552). การควบคุมภายใน. สืบค้น 1 สิงหาคม
2564, จาก http://oops.mnre.go.th/Document/KM/กค%2052/Internal%20control
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง. (2561). คู่มือ
การบรหิ ารความเสีย่ ง (Risk Management). สบื คน้ 1 สิงหาคม 2564, จากhttp://www.cca.
kmitl.ac.th/file/2561/
งานควบคุมภายในและตรวจสอบภายใน สำนกั งาน กศน. (2562). คู่มือการจัดวางระบบและการประเมินผล
การควบคุมภายใน สำหรับหนว่ ยงานในสงั กัดสำนกั งาน กศน.
พรรณนิภา รอดวรรณะ. การกำกับดแู ลกจิ การ การควบคุมภายในและการบริหารความเส่ียงทางการบัญชี.
สืบคน้ 1 สงิ หาคม 2564, จาก http://account.acc.chula.ac.th
สุนิตา เจริญศิลป์. การควบคุมภายใน. สืบค้น 1 สิงหาคม 2564, จาก http://herb.tisi.go.th/central/
audit/pdf/note_internal_control.pdf
สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน. (2545). การควบคุมภายใน: วิถีสู่การป้องกันความเสียหายและลดความ
สญู เสยี . สบื คน้ 1 สิงหาคม 2564, จาก http://dld.go.th/audit/
สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธกิ าร. (2550). การบรหิ ารความเสยี่ งของสำนกั งานปลักกระทรวงศกึ ษาธิการ
แผนปฏิบัติราชการประจำปี 2550. สืบค้น 1 สิงหาคม 2564, จาก hidtiep.go.th/articles/
phan11.doc.
สำนกั งานส่งเสริมการศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัย. (2552). แผนบริหารความเส่ียง ปี 2552.
สืบคน้ 1 สงิ หาคม 2564, จาก http://nfe.go.th
เทศบาลตำบลเสาธงหิน จังหวัดนนทบุรี. (2562). การวิเคราะห์ความเสี่ยงเกี่ยวกับผลประโยชน์ทับซ้อน.
สืบคน้ 1 สงิ หาคม 2564, จาก http://www.sth.go.th/images/gallery/PR/PDF/414/

คู่มอื การจัดวางระบบและการประเมินผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หน้า | 78

คณะผู้จดั ทำ

ท่ปี รกึ ษา ตำแหน่ง ผู้อำนวยการศูนย์วิทยาศาสตรเ์ พอ่ื การศึกษายะลา

นายณัฐภูมนิ ทร์ สงั ขพ์ งศ์ ตำแหน่ง ครชู ำนาญการพิเศษ
ตำแหนง่ ครูชำนาญการ
ผู้ให้ข้อมลู ตำแหนง่ ครชู ำนาญการ
ตำแหนง่ ครูชำนาญการ
นายภัทรพล ทองหล่อ
นายมะยารี ยาฝาด ตำแหน่ง ครูชำนาญการพเิ ศษ
นางรอหานา สาเมาะ ตำแหนง่ นกั วิเคราะหน์ โยบายและแผน
นางสาวนูรดี า สาและ
บคุ ลากรกลุม่ อำนวยการ ตำแหนง่ นกั วเิ คราะห์นโยบายและแผน
บุคลากรกลุ่มวิชาการ
บคุ ลากรกล่มุ ส่งเสริมและบรกิ าร

บรรณาธกิ าร ทองหล่อ
วฒั นะนกุ ูล
นายภัทรพล
นางสาวพชิ ยา

ผูเ้ รียบเรยี งและจดั พมิ พ์

นางสาวพชิ ยา วัฒนะนกุ ูล

คู่มอื การจัดวางระบบและการประเมนิ ผลการควบคมุ ภายใน ศว.ยะลา หนา้ | 79