กระบวนการพัฒนาโครงงานคุณธรรม 12 ขั้นตอน นางณัฐพร พ่วงเฟื่อง ศึกษานิเทศก์ชำ นาญการพิเศษ สำ นักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 3
ขั้นขั้ตอนที่ 1 การสร้า ร้ งกลุ่มลุ่ รวบรวมรายชื่อชื่นักเรียรีนผู้รับรัผิดชอบโครงงาน ที่ยังยั ไม่มีม่กมีารแบ่งบ่หน้าที่ใดๆ บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน สัปสัดาห์ที่ห์ ที่1 โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน ให้นักเรียรีนรวมกลุ่มลุ่กันเพื่อพื่ทำ งานโครงงานคุณคุธรรม กลุ่มลุ่ละ 8 - 10 คน นักเรียรีนรวมกลุ่มลุ่ด้วยความสมัคมัรใจ เพื่อพื่พร้อร้มใจกันจะทำ ความดีให้เป็นป็แบบอย่าย่ง สร้าร้งความตระหนัก ให้นักเรียรีนเห็นความสำ คัญของการทำ ความดี ด้วยหัวใจ กลุ่มลุ่นักเรียรีนทำ โครงงานคุณคุธรรม ตั้งชื่อชื่กลุ่มลุ่นักเรียรีนผู้รับรัผิดชอบโครงงานคุณคุธรรม
-สร้าร้งความตระหนักนั -แรงบันบัดาล -กระตุ้นตุ้ให้นักนัเรียรีนย้อย้นคิด พิจพิารณากลับไปที่ประเด็นปัญปัหา โดยใช้คำช้ คำถาม เช่นช่ทำ ไมถึงต้องทำ เรื่อรื่งนี้? จะทำ อะไรกันบ้าบ้ง? จะทำ ที่ไหน? ทำ แล้วจะช่วช่ยแก้ปัญปัหาอะไรได้ บ้าบ้ง? ทำ แล้วจะช่วช่ยให้อะไรดีขึ้นขึ้บ้าบ้ง? -ครูอธิบธิาย คำ ถาม 5 ข้อข้ ประกอบด้วย 1.ปัญปัหา เทียบได้กับ ทุกทุข์ 2.สาเหตุ เทียบได้กับ สมุทัย 3.เป้าป้หมาย เทียบได้กับ นิโนิรธ (เชิงชิปริมริาณ และเชิงชิคุณคุภาพ) 4.ทางแก้ เทียบได้กับ มรรค 5.“หลักธรรม และคำ สอนในหลวง” ขั้นขั้ตอนที่ 2 เริ่มริ่ต้นคิดทำ เริ่มริ่ต้นคิดทำ โครงงาน (ใบงานคำ ถาม 5 ข้อข้ , ผังผัมโนทัศน์ร่น์าร่งที่ 1) บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -เกิดฉันฉัทะร่วร่มกันที่จะริเริริ่มริ่ดำ เนินนิการโครงงานคุณคุธรรม -นักนัเรียรีนแต่ละคนคิด “ประเด็นความดีที่อยากทำ หรือรืปัญปัหาที่อยากแก้” คนละ 1 อย่าย่ง -นักนัเรียรีนนำ ประเด็นของตนมานำ เสนอ อภิปรายในกลุ่มลุ่เพื่อพื่เลือก “ ประเด็นโครงงาน) -กิจกรรมกลุ่มลุ่คิดวิเวิคราะห์ คิดสังสัเคราะห์ ตามใบงานคำ ถาม 5 ข้อข้ -ทำ ผังผัมโนทัศน์โน์ครงงาน ฉบับบัร่าร่งที่ 1 ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน ผังผัมโนทัศน์โน์ครงงาน ฉบับบัร่าร่งที่ 1 สัปสัดาห์ที่ห์ ที่1 โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-ให้นักเรียรีนนำ เสนอผังมโนทัศน์โครงงานต่อเพื่อพื่นๆ -ให้เพื่อพื่นในห้อง/ทั้งช่วช่งชั้นชั้ /ทั้งโรงเรียรีน แสดงความคิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ เพื่อพื่ปรับรั ปรุง โครงงาน -ครูที่ปรึกรึษาให้ข้อข้คิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ ขั้นขั้ตอนที่ 3 การสร้า ร้ งความมีส่มีว ส่ นร่ว ร่ ม (ใบงานประชาพิจพิารณ์ / ประชามติ) บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -เพื่อพื่นนักเรียรีนทั้งห้อง /ทั้งช่วช่งชั้นชั้ /ทั้งโรงเรียรีนร่วร่มรับรั ฟังฟัการนำ เสนอผังมโนทัศน์ โครงงาน -นักเรียรีนตัวแทนผู้รับรัผิดชอบโครงงานนำ เสนอผังมโนทัศน์โครงงานต่อเพื่อพื่นๆ -ผู้รับรัผิดชอบโครงงานจดบันบัทึกข้อข้คิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ -นักเรียรีนออกเสียสีงประชามติโหวตรับรัรองโครงงาน ต้องได้คะแนน 90% จึงจึจะผ่าน กรณีที่ได้ไม่ถึม่ ถึง 90% ให้กลับไปทำ ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน 1.บันบัทึกข้อข้คิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ 2.ผลการทำ ประชามติ สัปสัดาห์ที่ห์ ที่1 โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-ให้นักเรียรีนนำ เสนอผังมโนทัศน์โครงงานต่อเพื่อพื่นๆ -ให้เพื่อพื่นในห้อง/ทั้งช่วช่งชั้นชั้ /ทั้งโรงเรียรีน แสดงความคิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ เพื่อพื่ปรับรั ปรุง โครงงาน -ครูที่ปรึกรึษาให้ข้อข้คิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ ขั้นขั้ตอนที่ 4 ตลาดนัดผังมโนทัศน์โครงงาน บันบัทึกประสบการณ์การเรียรีนรู้ บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -เพื่อพื่นนักเรียรีนทั้งห้อง /ทั้งช่วช่งชั้นชั้ /ทั้งโรงเรียรีนร่วร่มรับรั ฟังฟัการนำ เสนอ ผังมโนทัศน์โครงงาน -นักเรียรีนตัวแทนผู้รับรัผิดชอบโครงงานนำ เสนอผังมโนทัศน์โครงงานต่อเพื่อพื่นๆ -ผู้รับรัผิดชอบโครงงานจดบันบัทึกข้อข้คิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ -นักเรียรีนออกเสียสีงประชามติโหวตรับรัรองโครงงาน ต้องได้คะแนน 90% จึงจึจะผ่าน กรณี ที่ได้ไม่ถึม่ ถึง 90% ให้กลับไปทำ ใหม่ ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน 1.บันบัทึกข้อข้คิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ 2.ผลการทำ ประชามติ สัปสัดาห์ที่ห์ ที่ 2 โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-ให้นักเรียรีนระบุตำ แหน่งหน้าที่ในกลุ่มลุ่ (หัวหน้า/ประธาน, รองหัวหน้า/รองประธาน ,เลขานุการ และอื่นๆ) -ตั้งประเด็นคำ ถาม ให้นักเรียรีนช่วช่ยกันคิด กลุ่มลุ่เป้าหมาย คือใคร? ทำ อะไร? ที่ไหน? เมื่อมื่ ไร? ทำ อย่าย่งไร? จำ แนกประเภทได้ไหม? วัดวัจำ นวนได้อย่าย่งไร? เป้าหมายไม่ใม่หญ่เกินไป และใกล้ตัว ขั้นขั้ตอนที่ 5 การสำ รวจปัญหา การสำ รวจปัญหา หาข้อข้มูลสถิติ(ใบงานการสำ รวจปัญหา-หาข้อข้มูลสถิติ) บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -นักเรียรีนร่วร่มกันระบุตำ แหน่งหน้าที่ในกลุ่มลุ่ (หัวหน้า/ประธาน, รองหัวหน้า/รองประธาน ,เลขานุการ และอื่นๆ) -คิดวิธีวิกธีารสำ รวจข้อข้มูล -คิดแบบบันบัทึกการสำ รวจสภาพปัญหา -คิดคำ ถามที่ใช้สัช้มสัภาษณ์กลุ่มลุ่เป้าหมาย -คิดแบบบันบัทึกการสัมสัภาษณ์ -ทำ การสำ รวจสภาพปัญหาและสัมสัภาษณ์ ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน -ตำ แหน่งหน้าที่ในกลุ่มลุ่ -บันบัทึกการสำ รวจสภาพปัญหา -บันบัทึกการสัมสัภาษณ์ สัปสัดาห์ที่ห์ ที่ 2-3 โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
- ประชุมกลุ่มลุ่นักเรียรีนผู้รับรัผิดชอบโครงงาน -ให้นักเรียรีนจัดจัทำ ผังมโนทัศน์ ฉบับบัร่าร่งที่ 2 -ให้นักเรียรีนวิเวิคราะห์เปรียรีบเทียบ ผังมโนทัศน์ ฉบับบัร่าร่งที่1 และ 2 -ให้นักเรียรีนจัดจัทำ ร่าร่งโครงงาน และปฏิทินการทำ งาน ขั้นขั้ตอนที่ 6 การปรับรั ปรุงผังมโนทัศน์ บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน - -นักเรียรีนนำ ผลการสำ รวจข้อข้มูล ข้อข้คิดเห็น ข้อข้เสนอแนะ มาทำ ผังมโนทัศน์ฉบับบัร่าร่งที่ 2 ไม่คม่วรลอก ฉบับบัร่าร่งที่ 1 ให้คิดใหม่ ทำ ใหม่ -นักเรียรีนเปรียรีบเทียบ ผังมโนทัศน์ ฉบับบัร่าร่งที่1 และ 2 และร่วร่มกันวิเวิคราะห์ว่าว่มีอมีะไรที่แตก ต่างจากเดิม มีอมีะไรที่ชัดชัเจนขึ้นขึ้มีอมีะไรที่ยังยัเป็นป็สมมุติฐาน หรือรืการคาดการณ์อยู่ -นักเรียรีนจัดจัทำ ร่าร่งโครงงานคุณคุธรรม -นักเรียรีนค้นหาหลักธรรม คำ สอนในหลวง จากสอบถามผู้รู้ ค้นคว้าว้จากอินเทอร์เร์น็ต ตำ รา -นักเรียรีนจัดจัทำ ปฏิทินการทำ งาน ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน -ผังมโนทัศน์ฉบับบัร่าร่งที่ 2 -ร่าร่งโครงงานคุณคุธรรม -ปฏิทินการทำ งาน สัปสัดาห์ที่ห์ ที่ 4 จัดจัทำ ร่าร่งโครงงาน (ร่าร่งโครงงาน,ผังมโนทัศน์ร่าร่งที่ 2 Plan) โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-กระตุ้นตุ้ติดตาม สอบถาม ให้กำ ลังใจ เป็นป็ที่ปรึกรึษา ให้นักเรียรีนทำ โครงงานไปตาม ลำ ดับขั้นขั้ตอน -ให้นักเรียรีนนำ ปฏิทินมาวางแผนการทำ งานเป็นป็รายสัปสัดาห์ -ให้นักเรียรีนลงมือมืทำ งาน ช่วช่งที่ 1 ตามแผนรายสัปสัดาห์ -ให้นักเรียรีนถอดบทเรียรีนหลักการทำ งานรายสัปสัดาห์ -ให้นักเรียรีนบันบัทึกผลการทำ งานลงในใบงานรายงานความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ ขั้นขั้ตอนที่ 7 การลงมือมืทำ บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -นักเรียรีนนำ ปฏิทินมาวางแผนการทำ งานเป็นป็รายสัปสัดาห์ -นักเรียรีนลงมือมืทำ งาน ช่วช่งที่ 1 ตามแผนรายสัปสัดาห์ -นักเรียรีนถอดบทเรียรีนหลักการทำ งานรายสัปสัดาห์ -นักเรียรีนบันบัทึกผลการทำ งานลงในใบงานรายงานความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน รายงานความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ สัปสัดาห์ที่ห์ ที่ 5-8 ช่วช่งที่ 1 (ใบงานความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ Do) โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-เมื่อมื่นักเรียรีนทำ ครบ 4 สัปสัดาห์ให้นักเรียรีนประชุมกลุ่มลุ่ทบทวนการทำ งานประมวล ข้อข้มูลทั้งหมดจัดจัทำ ผังมโนทัศน์โครงงาน ฉบับบัร่าร่งที่ 3 ขั้นขั้ตอนที่ 8 การประชุมทบทวนการทำ งาน ช่ว ช่ งที่ 1 บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -นักเรียรีนทบทวน AAR -นักเรียรีนจัดจัทำ ผังมโนทัศน์โครงงาน ฉบับบัร่าร่งที่ 3 (มีกมีารพัฒพันาต่อยอด เพิ่มพิ่เติม จากการทำ งานไปเป็นป็ระยะเวลา 1 เดือนแล้ว) ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน ผังมโนทัศน์โครงงาน ฉบับบัร่าร่งที่ 3 สัปสัดาห์ที่ห์ ที่ 5-8 ขั้นขั้การทำ ผังมโนทัศน์ ร่าร่งที่ 3 เป็นป็ขั้นขั้ตอนของการ Check โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-ให้คำ ปรึกรึษาและข้อข้เสนอแนะ -ให้นักเรียรีนลงมือมืทำ งาน ช่วช่งที่ 2 ตามแผนงานรายสัปสัดาห์ -ให้นักเรียรีนถอดบทเรียรีนหลักการทำ งานรายสัปสัดาห์ -ให้นักเรียรีนบันบัทึกผลการทำ งานลงในใบงานรายงานความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ ขั้นขั้ตอนที่ 9 การลงมือมืทำ งาน ช่ว ช่ งที่ 2 บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -นักเรียรีนนำ ปฏิทินมาวางแผนการทำ งานเป็นป็รายสัปสัดาห์ -นักเรียรีนลงมือมืทำ งาน ช่วช่งที่ 1 ตามแผนรายสัปสัดาห์ -นักเรียรีนถอดบทเรียรีนหลักการทำ งานรายสัปสัดาห์ -นักเรียรีนบันบัทึกผลการทำ งานลงในใบงานรายงานความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน รายงานความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ สัปสัดาห์ที่ห์ ที่ 9-12 ใบงานความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ ขั้นขั้ตอน Act นักเรียรีนทำ งานต่ออีก 1 เดือน โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-ให้นักเรียรีนกลุ่มลุ่ผู้รับรัผิดชอบโครงงานประชุมสรุปผลการทำ โครงงาน -ให้นักเรียรีนประมวลผล “สิ่งสิ่ที่ได้เรียรีนรู้”รู้จากใบงานสรุปผลความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ -ให้นักเรียรีนสรุปผล ตั้งแต่เริ่มริ่ต้นจนถึงปลายทาง เป็นป็ผังมโนทัศน์ ฉบับบัจริงริ -ให้นักเรียรีนเปรียรีบเทียบผังมโนทัศน์ฉบับบัจริงริกับ ผังมโนทัศน์ฉบับบัร่าร่งทั้ง 3 ฉบับบั ขั้นขั้ตอนที่ 10 การประชุมสรุปผล บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -นักเรียรีนประชุมสรุปผลการทำ โครงงาน -นักเรียรีนประมวลผล “สิ่งสิ่ที่ได้เรียรีนรู้”รู้จากใบงานสรุปผลความก้าวหน้าประจำ สัปสัดาห์ -นักเรียรีนสรุปผล ตั้งแต่เริ่มริ่ต้นจนถึงปลายทาง เป็นป็ผังมโนทัศน์ ฉบับบัจริงริ -นักเรียรีนเปรียรีบเทียบผังมโนทัศน์ฉบับบัจริงริกับ ผังมโนทัศน์ฉบับบัร่าร่งทั้ง 3 ฉบับบั แตกต่างกันตรงไหน เพราะเหตุใตุด ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน ผังมโนทัศน์ ฉบับบัจริงริ สัปสัดาห์ที่ห์ ที่13 (ใบงานสรุปผลความก้าวหน้าโครงงาน และผังมโนทัศน์ ฉบับบัจริงริ) โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-ให้นักเรียรีนสรุปย่อย่ โครงงานใน 1 หน้ากระดาษ A4 หรือรืแผ่นพับพั -ให้นักเรียรีนจัดจัทำ บอร์โร์ครงงาน เน้นความประหยัดยัและความคิดริเริริ่มริ่สร้าร้งสรรค์ -อื่นๆ ตามความสามารถของนักเรียรีน เช่นช่ VTR , Power point -ในกรณีที่โครงงานนั้นนั้ๆ มีคมีวามโดดเด่น ได้รับรัการคัดเลือกเป็นป็ตัวแทนไปประกวด นอกโรงเรียรีน ครูจึงจึค่อยสนับสนุน ให้นักเรียรีนทำ เป็นป็เอกสาร สื่อสื่การนำ เสนอ โครงงาน 6 รายการ เช่นช่แข่งข่ขันขัศิลปหัตถกรรมนักเรียรีน ขั้นขั้ตอนที่ 11 การจัดจัทำ สื่อสื่นำ เสนอโครงงาน บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -นักเรียรีนสรุปย่อย่ โครงงานใน 1 หน้ากระดาษ A4 หรือรืแผ่นพับพั -นักเรียรีนจัดจัทำ บอร์โร์ครงงาน เน้นความประหยัดยัและความคิดริเริริ่มริ่สร้าร้งสรรค์ -อื่นๆ ตามความสามารถของนักเรียรีน เช่นช่ VTR , Power point -ในกรณีที่โครงงานนั้นนั้ๆ มีคมีวามโดดเด่น ได้รับรัการคัดเลือกเป็นป็ตัวแทนไปประกวด นอกโรงเรียรีน นักเรียรีนต้องทำ เป็นป็เอกสาร สื่อสื่การนำ เสนอโครงงาน 6 รายการ เช่นช่ แข่งข่ขันขัศิลปหัตถกรรมนักเรียรีน ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน -สรุปย่อย่ โครงงานใน 1 หน้ากระดาษ A4 หรือรืแผ่นพับพั -บอร์โร์ครงงาน - เอกสาร สื่อสื่การนำ เสนอโครงงาน 6 รายการ ประกอบด้วย 1.รายงานโครงงานคุณคุธรรม 2.สรุปย่อย่ โครงงาน 1 หน้า กระดาษ เอ 4 3.แผ่นพับพัสรุปโครงงาน 4.สื่อสื่ Presentation(7 นาที) 5.แผ่นป้ายโครงงาน(Board)นิทรรศการโครงงาน 6.เว็บว็บล็อกหรือรืเพจนำ เสนอโครงงานผ่านอินเทอร์เร์น็ต (แจ้งจ้ลิงก์ที่เพจ โครงงาน คุณคุธรรมเฉลิมพระเกียรติ “เยาวชนไทย ทำ ดี ถวายในหลวง”หรือรื http://www.facebook.com/moralprojectpage) สัปสัดาห์ที่ห์ ที่14 (เอกสารและบอร์ดร์นำ เสนอโครงงาน) โครงงานคุณธรรม 12 ขั้น ขั้ ตอน
-จัดจัตลาดนัด แลกเปลี่ยนเรียรีนรู้โรู้ครงงานคุณคุธรรมให้นักเรียรีน -ฝึกฝึ ให้นักเรียรีนนำ เสนอโครงงาน โดยใช้วิช้ธีวิกธีารที่หลากหลาย ได้แก่ นำ เสนอ 7 นาที , นำ เสนอ 3 นาที ทั้งนำ เสนอบนเวที และนำ เสนอหน้าบอร์ดร์นิทรรศการ การนำ เสนอ 3 ประโยคหากเจอบุคคลสำ คัญในเวลาสั้นสั้ๆ โครงงานคุณธรรม ขั้นขั้ตอนที่ 12 ตลาดนัดนั โครงงานคุณคุธรรม บทบาทหน้าที่ของครู บทบาทหน้าที่ของนักเรียรีน -นักเรียรีนทุกทุคนต้องได้นำ เสนอ ชิ้นชิ้งาน/ภาระงาน จัดจัตลาดนัด แลกเปลี่ยนเรียรีนรู้โรู้ครงงานคุณคุธรรม 12 ขั้นขั้ตอน สัปสัดาห์ที่ห์ ที่15 มหกรรมความดี(บันบัทึกประสบการณ์การเรียรีนรู้)รู้