วิธีปฏิบัติงานที่ WI-LAB-04 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า ชื่อ – สกุล ตำแหน่ง ลายเซ็น ว-ด-ป จัดทำโดย น.ส.ช่อผกา ศิริพันธุ์ นักเทคนิคการแพทย์ 2 ตุลาคม 2566 ทบทวนโดย นางคติ แซ่ไหล ผู้จัดการวิชาการ 10 มกราคม 2567 อนุมัติโดย น.ส.จันทนี นิติการุญ หัวหน้ากลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ 10 มกราคม 2567 เอกสาร ( X ) ควบคุม ( ) ไม่ควบคุม
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 2/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 บันทึกรายการแก้ไข แก้ไขครั้งที่ รายการแก้ไข วันที่ 00 เริ่มใช้เอกสาร 10 มกราคม 2567
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 3/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ 1.0 วัตถุประสงค์ เพื่อใช้เป็นคู่มือในการใช้งานกล้องจุลทรรศน์ได้อย่างถูกต้อง และสามารถดูแลรักษากล้องจุลทรรศน์ให้อยู่ ใช้งานได้นาน ในสภาพที่ดีมีประสิทธิภาพ 2.0 ขอบข่าย สำหรับกล้องจุลทรรศน์ที่ใช้ในการตรวจวิเคราะห์สิ่งส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการเทคนิคการแพทย์ 3.0 บทนิยามและคำย่อ 3.1 Ocular lens/ eyepiece = เลนส์ใกล้ตา 3.2 Objective lens= เลนส์ใกล้วัตถุ 3.3 Condenser = เลนส์รวมแสง 3.4 Stage = แท่นวางสไลด์/วัตถุตัวอย่าง 3.5 Course adjustment = ปุ่มปรับภาพหยาบ 3.6 Fine adjustment = ปุ่มปรับภาพละเอียด 3.7 Revolving nosepiece = แป้นใส่เลนส์วัตถุ 3.8 Base = ฐานกล้อง 3.9 C-shaped arm = แขนจับรูปตัวซี 3.10 Iris diaphragm = ตัวปรับม่านแสง 3.11 Light source/ Illuminator = แหล่งกำเนิดแสง, ไฟใต้ฐานกล้อง 3.12 Diopter = วงแหวนที่อยู่บริเวณเลนส์ตาใช้สำหรับปรับชดเชยค่าสายตา 4.0 เอกสารอ้างอิง 4.1 กองโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. การใช้ การดูแลรักษา และการ ซ่อมบำรุงกล้องจุลทรรศน์; คู่มือปฏิบัติงานการตรวจวินิจฉัยเชื้อมาลาเรียด้วยกล้องจุลทรรศน์และ การควบคุมคุณภาพ. นนทบุรี: สแกนด์ มีเดีย; 2564: 32-7. 4.2 ดารารัตน์ ช้างจันทร์. การดูแลรักษากล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง (Compound Light Microscope) หลังการใช้งาน. [อินเตอร์เน็ต]. 2566. [เข้าถึงเมื่อ 25 มกราคม 2566]. เข้าถึงได้จาก https://www.www3.rdi.ku.ac.th/cl/knowledge/2564/dec2021. 5.0 เอกสารที่เกี่ยวข้อง 5.1 คู่มือการใช้งานกล้องจุลทรรศน์โอลิมปัส รุ่น CX23 ( SD-MIH-23) 5.2 คู่มือการใช้และบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์โอลิมปัส รุ่น CX31 ( SD-MIH-24) 5.3 แบบบันทึกการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์(F-WI-LAB-04-01)
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 4/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 5.4 แบบบันทึกประวัติเครื่องมือและอุปกรณ์(FM-STO-08) 6.0 แนวนโยบาย เพื่อให้ผู้ใช้งานกล้องจุลทรรศน์รู้วิธีการใช้งานเครื่อง และดูแลรักษากล้องจุลทรรศน์อย่างถูกวิธี เพื่อให้ กล้องคงอยู่ในสภาพการใช้งานได้ดีตลอดอายุการใช้งาน 7.0 เครื่องมือเครื่องใช้ 7.1 กล้องจุลทรรศน์เชิงซ้อนชนิด 2 ตา ที่มีเลนส์ใกล้ตาขยาย 10 เท่า มีเลนส์ใกล้วัตถุกำลังขยาย 10 เท่า 40 เท่า และ 100 เท่า 7.2 ลูกยางเป่าลม หรือแปรงขนอูฐ 7.3 น้ำยาเช็ดเลนส์ (Ether 3 ส่วน : Ethyl Alcohol 7 ส่วน) หรือ 95 % Ethyl alcohol 7.4 กระดาษเช็ดเลนส์ 7.5 ผ้าก๊อซ /ผ้าเนื้อนุ่ม สำหรับเช็ดกล้อง 7.6 แท่งไม้ไผ่ปลายมน 7.7 70 % Alcohol 7.8 immersion oil 8.0 วิธีปฏิบัติ 8.1 สถานที่จัดวางกล้องจุลทรรศน์ 8.1.1 วางกล้องบนโต๊ะที่เรียบได้ระดับ แข็งแรง ไม่สั่นสะเทือน เนื่องจากการดูกล้องที่มีกำลังขยายสูง การ สั่นสะเทือนเพียงเล็กน้อยทำให้ภาพที่เห็นใต้กล้องจุลทรรศน์เคลื่อนไหวมาก 8.1.2 วางกล้องจุลทรรศน์ในตำแหน่งที่ผู้ใช้งานมีพื้นที่ทำงานและวางขาไว้ใต้โต๊ะได้เต็มที่ ควรใช้เก้าอี้ที่ ปรับระดับความสูงต่ำได้ 8.1.3 ไม่วางกล้องจุลทรรศน์ตรงหน้าต่างที่มีแสงสว่างส่องเข้ามามาก ควรวางกล้องจุลทรรศน์ตรงหน้าผนัง ห้องหรือหน้าต่างทึบ 8.1.4 ไม่วางกล้องจุลทรรศน์ใกล้บริเวณที่มีฝุ่นละอองฟุ้งกระจาย หรือไอละอองน้ำมัน ไม่อยู่ใกล้ความชื้น หรืออ่างน้ำ 8.1.5 ไม่วางกล้องจุลทรรศน์ ใกล้สารเคมีที่ให้ไอระเหยมีฤทธิ์กัดอย่างรุนแรง เช่นกรดและด่างเข้มข้น
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 5/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 8.2 การใช้งานกล้องจุลทรรศน์ ส่วนประกอบของกล้องจุลทรรศน์ ที่มา : https://th.bing.com/th/id/OIP.Jh9U15dCqmrFSwRGlSwtsQHaHV?pid=ImgDet&rs=1 8.2.1 ทำความคุ้นเคยกับส่วนประกอบต่างๆและหน้าที่ของกล้องจุลทรรศน์ ดังรูป เพื่อให้สามารถใช้งานได้ อย่างมีประสิทธิภาพ 8.2.2 ก่อนเปิดสวิทซ์ไฟ ตัวหรี่ไฟต้องอยู่ในตำแหน่งต่ำสุด แล้วปรับความสว่างให้เหมาะกับการใช้งานโดย หมุนหรือเลื่อนปุ่มปรับความสว่างที่ฐานกล้อง 8.2.3 ปรับให้เลนส์ใกล้วัตถุกำลังขยายต่ำสุดอยู่ในตำแหน่งตรงกับแท่นวางวัตถุที่ใช้งาน 8.2.4 วางสไลด์ทดสอบหรือวัตถุบนแท่นวางและ ใช้สปริงคลิปยึดจับไว้ 8.2.5 เลื่อนสไลด์ให้ตำแหน่งที่ต้องการดูอยู่ตรงกลางบริเวณที่แสงผ่าน หรือให้จุดวงกลมของแสงอยู่ ตรง กลางใกล้เคียงกับบริเวณที่ต้องการส่องมากที่สุด
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 6/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 8.2.6 ปรับระยะห่างระหว่างตาสำหรับกล้องชนิด2 ตา ปรับหาระยะห่างระหว่างเลนส์ตาสองข้าง (Interpupillary distance)ให้ภาพที่เกิดขึ้นใต้กล้องจุลทรรศน์ที่ปรากฏเป็น 2 วงที่ซ้อนเหลื่อมกัน ให้รวมเป็นภาพวงเดียว และปรับ Diopter ที่ตาข้างใดข้างหนึ่ง เพ ื่ อให้ระยะโฟกัสที่เท่ากัน ในกรณี ผู้ใช้งานสวมแว่นให้ทำการถอดแว่นออก กล้องจุลทรรศน์สามารถปรับหาโฟกัสโดยไม่ต้องสวมแว่น ได้ 8.2.7 ปรับโฟกัส หาระยะโฟกัสที่ชัดที่สุดโดยเริ่มจากเลนส์วัตถุที่ขนาดกำลังขยายต่ำสุดก่อน จากนั้น ค่อยเพิ่มกำลังขยายให้สูงขึ้น โดยปรับปุ่มปรับภาพหยาบ (Coarse adjustment knob)เนื่องจาก เลนส์กำลังขยายต่ำสุดจะเป็นเลนส์ที่เห็นภาพกว้างที่สุด ทำให้ง่ายในการหาจุดที่จะส่อง การเริ่มที่ กำลังขยายสูงทำให้มองเห็นไม่คลอบคลุมหรือทำให้ยากต่อการหาวัตถุท ี่ จะส่อง 8.2.8 ปรับละเอียดเมื่อปรับภาพหยาบจนพอมองเห็นภาพให้ทำการปรับด้วยปุ่มปรับภาพแบบ ละเอียด(Fine adjustment knob) ควบคู่กับการเลื่อนสไลด์
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 7/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 8.2.9 ปรับปริมาณแสง โดยปรับที่ไดอะแฟรม (Diaphragm) ใต้แท่นวางสไลด์เพ ื่ อควบคุมแสงใน ปริมาณที่พอเหมาะการลดความกว้างของไดอะแฟรมลงเม ื่ อใช้กำลังขยายสูงขึ้น 8.2.10. ปรับกำลังขยายให้สูงขึ้น เมื่อขนาดของวัตถุที่ส่องมีขนาดเล็กจนไม่สามารถมองเห็นได้ให้ ปรับกำลังขยายให้สูงขึ้น โดยเปลี่ยนเลนส์ใกล้วัตถุเป็นกำลังขยาย 41x และ100X สำหรับเลนส์ 100x ควรใช้ Immersion Oil หยดลงบนกระจกปิดสไลด์เพื่อเพิ่ม ประสิทธิภาพในการมองเห็นด้วย โดยให้เลนส์สัมผัสกับ Immersion Oil และกระจกปิดสไลด์ เมื่อใช้เลนส์ใกล้วัตถุกำลังขยาย40X และ 100X แนะนำให้ใช้การปรับโฟกัสเฉพาะปุ่มปรับ ละเอียดอย่างระมัดระวัง เพราะการกระทบกันของสไลด์และเลนส์สามารถสร้างความเสียหาย ให้กับเลนส์ได้
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 8/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 8.2.11 เมื่อเลิกใช้งานกล้องให้หรี่ไฟไปที่ตำแหน่งต่ำสุดก่อนปิดสวิทซ์ไฟ เลื่อน stageลงต่ำสุด แล้ว หมุนเลนส์ใกล้วัตถุกำลังขยายต่ำสุดซึ่งจะสั้นที่สุดให้มาอยู่ในตำแหน่งต่ำสุดตรงกับแท่นวางวัตถุ ให้อยู่ตรงกับลำกล้องและเลื่อนลำกล้องลงต่ำสุด นำสไลด์ออกจากแท่นวางวัตถุ ใช้กระดาษเช็ดเลนส์เช็ดเลนส์ตาก่อน จากนั้นจึงเช็ดเลนส์ใกล้วัตถุที่มีกำลังขยายต่ำสุดจนถึง เลนส์ใกล้วัตถุที่มีกำลังขยายสูงสุด ตามลำดับ แล้วจึงใช้ถุงคลุมหรือเก็บไว้ในที่ที่ไม่มีฝุ่น และ ความชื้นต่ำ และบันทึกลงในแบบบันทึกการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์(F-LAB-02) ที่มา : https://www.microscope.in.th/wp-content/uploads/2014/04/4. jpg การป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดกับเลนส์ใกล้วัตถุ40x ใช้กระดาษเช็ดเลนส์เช็ด immersion oil ออกทันทีเมื่อสัมผัสกับเลนส์40x เนื่องจากเลนส์ 40x อยู่ใกล้กับเลนส์ 100x และเป็นเลนส์ที่มีขนาดยาวจึงมีโอกาสสัมผัสกับ immersion oil ได้ เลนส์ 40x ไม่มีระบบป้องกันทำให้เกิดการสะสมอยู่ในเลนส์และมีฝุ่นจับ การแก้ไขต้องทำโดยบริษัทผู้ผลิตเท่านั้น การป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดกับเลนส์ใกล้วัตถุ100x 1. เลื่อนแท่นวางตัวอย่างลงให้ต่ำสุดก่อนนำสไลด์ออก 2. หลังจากใช้งานกล้องจุลทรรศน์เสร็จแล้วให้เช็ด immersion oil ที่เลนส์ออกทันทีด้วยกระดาษเช็ดเลนส์ ถ้าไม่ได้เช็ดออกทันทีoil จะสะสมและจับตัวแข็งมีผลต่อประสิทธิภาพของระบบแสงของเลนส์ 3. เมื่อไม่ได้ใช้งานกล้องจุลทรรศน์แล้ว ต้องป้องกันเลนส์ใกล้วัตถุกำลังขยาย 100 เท่าโดยการหมุนเลนส์ใกล้ วัตถุกำลังขยายต่ำสุดมาไว้ที่ตำแหน่งใช้งาน 8.3 การดูแลรักษากล้องจุลทรรศน์ 8.3.1 ระบบเลนส์และฟิลเตอร์ ให้ทำความสะอาดหลังการปฏิบัติงาน โดยปฏิบัติดังนี้ ก. เลนส์ตา (Eyepiece/Ocular) เลนส์รวมแสง (Condenser) 1. เป่าฝุ่นออก โดยใช้ลูกยางเป่าฝุ่น หรือใช้แปรงขนอูฐปัดฝุ่นออก 2. ถ้ามีคราบน้ำมันหรือรอยนิ้วมือ ใช้กระดาษเช็ดเลนส์ พันปลายไม้ (ตามรูป)แล้วชุบน้ำยาเช็ดเลนส์ พอหมาดๆ
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 9/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 3 .เช็ดเบาๆ โดยเริ่มจากศูนย์กลางของเลนส์ วนออกในลักษณะก้นหอย จนถึงขอบเลนส์แล้วปาด ปลายไม้ออกไปเลย ถ้าครั้งเดียวไม่สะอาดให้ทำซ้ำจนสะอาด 4 .ทุก 1เดือน ให้ตรวจสอบตำแหน่งโฟกัสของเลนส์รวมแสง โดยให้ปฏิบัติดังนี้ 4.1 หมุนปุ่มปรับโฟกัสเพื่อปรับให้เห็นภาพบนสไลด์ตัวอย่างได้คมชัด 4.2 หรี่ field diaphragm ว่าอยู่ตรงกลางและคมชัดหรือไม่ ข.เลนส์ใกล้วัตถุ (Objective lens) 1. เป่าฝุ่นออก โดยใช้ลูกยางเป่าฝุ่น หรือใช้แปรงขนอูฐปัดฝุ่นออก 2. ถ้ามีคราบน้ำมันให้ ใช้กระดาษเช็ดเลนส์ พันปลายไม้แล้วชุบน้ำยาเช็ดเลนส์ พอหมาดๆเช็ด ปาดไปทางเดียว หมุนปลายไม้ปาดซ้ำจนกว่าหน้าเลนส์จะสะอาด 8.3.2 ระบบ Mechanical System ก.แท่นวางวัตถุ (Stage)ที่บังคับสไลด์วัตถุ
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 10/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 1. ใช้ผ้าก๊อซเช็ดทำความสะอาดทุกครั้งหลังเลิกใช้งาน 2. ถ้าสกปรกมากหรือมีคราบน้ำมัน ให้ใช้ผ้าก๊อซชุบ70 % Alcohol พอหมาดๆ เช็ดทำความ สะอาด 3. ถ้า Mechanical Stage ไม่สามารถบังคับทิศทางของสไลด์ได้ตามที่ต้องการ ให้ถอดทำความ สะอาดสปริงที่ยึดสไลด์วัตถุ (Specimen Holder)แกนเวอร์เนียร์ ปุ่มควบคุมแกนเวอร์เนียร์ แล้วหยดน้ำมัน หรือทาจาระบี ข.ตัวกล้อง 1. ใช้ผ้าก๊อซ/ผ้าเนื้อนุ่ม เช็ดทำความสะอาดหากสกปรกมาก ให้ใช้ผ้าชุบแชมพูเช็ดเบาๆเช็ดอีก ครั้งด้วยน้ำสะอาด ค.การเลื่อนเลนส์รวมแสง(Condenser height adjustment) เนื่องจากอยู่ด้านล่างแท่นวัตถุ (Stage) มักมีเศษสไลด์แตกตกลงไปทำให้เกิดการติดขัด หมุนปรับ Condenser ขึ้นลงไม่ได้อย่าฝืนปรับ เพราะจะทำให้เฟืองพลาสติก ที่บังคับการ เลื่อนขึ้น-ลงของ condenser เสียหาย ควรให้ผู้ที่มีความชำนาญถอดทำความสะอาด 8.3.3 ระบบแสงสว่าง (Illumination System) การเปลี่ยนหลอดไฟปัจจุบันกล้องจุลทรรศน์ส่วนมากใช้หลอด Halogen ซึ่งขณะทำงานความ ร้อนจะสูงมาก ดังนั้น จึงไม่ควรใช้มือเปล่าจับที่ตัวหลอด คราบมือซึ่งประกอบด้วยสารหลายชนิด จะถูกความร้อนของหลอดเผาไหม้เป็นควันดำติดที่หลอด นอกจากนั้นยังทำให้การกระจายความ ร้อน ที่ผิวหลอดไม่สม่ำเสมอ ทำให้อายุการใช้งานของหลอดสั้นกว่าปกติ ซึ่งควรปฏิบัติดังนี้ 1. ห้ามใช้มือเปล่าจับหลอด ให้ใช้กระดาษเช็ดเลนส์จับ 2. ถ้ามีคราบไขมัน ให้ใช้กระดาษเช็ดเลนส์ชุบ 70 % Alcohol พอหมาดๆเช็ดทำความสะอาด ก่อน 8.4 การบำรุงรักษาประจำวัน 8.3.1 ทำความสะอาดส่วนต่างๆของกล้องจุลทรรศน์ด้วยผ้าสะอาด 8.3.2 ทำความสะอาดเลนส์ใกล้วัตถุหลังการใช้งานแต่ละวัน 8.3.3 เช็ด immersion oil ออกจากกล้องให้หมดด้วยกระดาษเช็ดเลนส์เท่านั้นหรือใช้แอลกอฮอล์ 70% 8.3.4 ทำความสะอาดเลนส์ด้วยกระดาษเช็ดเลนส์เท่านั้น ห้ามทำความสะอาดด้วยแอลกอฮอล์ กระดาษ ชำระอเนกประสงค์ทั่วไป สำลี หรือผ้าเช็ดมือ ซึ่งจะทำให้เกิดรอยบนเลนส์ได้ 8.3.5 ห้ามเปิดช่องใส่เลนส์ทิ้งไว้ ให้หาฝาปิด เพื่อป้องกันฝุ่นเข้าไปในตัวเครื่อง 8.3.6 ปิดปุ่มจ่ายไฟกล้องเมื่อหยุดใช้งาน และถอดปลั๊กสายไฟทุกครั้งเพื่อป้องกันการเกิดไฟกระชาก 8.3.7 คลุมกล้องด้วยผ้าคลุมกล้อง เพื่อป้องกันฝุ่นเมื่อไม่ใช้งาน
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 11/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 8.5 การเก็บรักษากล้องจุลทรรศน์ เมื่อไม่ใช้งานให้เก็บรักษากล้องจุลทรรศน์ในที่แห้ง เพื่อป้องกันการเจริญของเชื้อราบนผิวเลนส์ และปริซึม เช่น เก็บในตู้เก็บกล้องที่มีการควบคุมอุณหภูมิและความชื้น 8.6 การเคลื่อนย้ายกล้องจุลทรรศน์ ถ้าไม่มีความจำเป็น ไม่ควรเคลื่อนย้ายกล้องจุลทรรศน์ไปมา ควรวางไว้ประจำที่ตลอดไป หาก หลีกเลี่ยงไม่ได้ให้ปฏิบัติด้วยความระมัดระวังดังนี้ 8.6.1 ต้องถือกล้องจุลทรรศน์ด้วยสองมือเสมอ โดยมีหนึ่งประคองที่ฐานกล้อง และอีกมือหนึ่งจับที่แขน กล้องจุลทรรศน์ 8.6.2 การขนส่งกล้องจุลทรรศน์ต้องบรรจุในกล่องที่เก็บกล้องจุลทรรศน์หรือกล่องที่ภายในมีอุปกรณ์ ป้องกันการเคลื่อนที่ของกล่อง เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการเคลื่อนที่ระหว่างขนส่ง 8.7 การซ่อมกล้องจุลทรรศน์ 8.7.1 ผู้ใช้กล้องสามารถเปลี่ยนหลอดไฟที่แตกหรือเปลี่ยนฟิวส์ได้ โดยให้ปฏิบัติตามคำแนะนำในคู่มือจาก บริษัทผู้ผลิต การซ่อมแซมส่วนอื่นๆต้องดำเนินการโดยผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น 8.7.2 ไม่ควรสลับเลนส์หรืออุปกรณ์เชื่อมต่อระบบระหว่างกล้องจุลทรรศน์ 8.7.3 การบำรุงรักษาที่เกี่ยวกับระบบแสง เช่น การเปลี่ยนเลนส์ การบำรุงรักษาแท่นวางวัตถุต้องทำโดย ช่างผู้ชำนาญงาน 8.7.4 บันทึกประวัติการซ่อมบำรุงลงในแบบฟอร์มเครื่องมือและอุปกรณ์ (FM- STO-08) 9.0 การคำนวณ กำลังขยายของกล้องจุลทรรศน์=กำลังขยายของเลนส์ใกล้วัตถุxกำลังขยายของเลนส์ใกล้ตา เช่น ถ้าใช้เลนส์ใกล้วัตถุ ×10 และเลนส์ใกล้ตา ×10 กำลังขยาย = 10×10 เท่ากับ 100 เท่า 10.0 การควบคุมคุณภาพ 10.1 การตรวจสอบตำแหน่งโฟกัสของกล้องจุลทรรศน์ 1 ครั้งต่อเดือน 10.2 การสอบเทียบกล้องจุลทรรศน์ 1 ครั้งต่อปี 11.0 การบันทึกข้อมูลและเอกสารที่ใช้ 11.1 บันทึกข้อมูลการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ลงในแบบฟอร์ม (F-WI-LAB-04-01) 11.2 เก็บบันทึกประวัติการซ่อมบำรุงกล้องจุลทรรศน์ในแบบฟอร์มเครื่องมือและอุปกรณ์(FM- STO-08)
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 12/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 12.0 รายละเอียดอื่นๆ 1.2.1 การใช้กล้องทุกครั้งควรเริ่มด้วยเลนส์ใกล้วัตถุที่มีกำลังขยายต่ำสุดเสมอ วิธีนี้จะช่วยให้ได้รับมุมมอง ที่กว้างขึ้นของตัวอย่างและค้นหาพื้นที่ที่สนใจได้ง่าย 12.2 ใช้ปุ่มปรับหยาบเพื่อให้เลนส์ใกล้วัตถุเข้าใกล้ตัวอย่าง จากนั้นใช้ปุ่มปรับแบบละเอียดเพื่อปรับโฟกัส แบบละเอียดและนำภาพไปสู่มุมมองที่ชัดเจน 12.3 หลีกเลี่ยงการสัมผัสเลนส์ด้วยมือหรือวัตถุอื่นใด น้ำมันจากผิวหนังอาจทำให้เลนส์เสียหายได้ และ อนุภาคจากวัตถุอื่นๆ อาจทำให้เกิดรอยขีดข่วนหรือรอยเปื้อนบนพื้นผิวได้ 12.4 ห้ามใช้ Xylene ทำความสะอาดส่วนต่างๆของกล้องจุลทรรศน์ เพราะจะทำให้กล้องและเลนส์ เสียหาย รวมทั้ง Xylene ยังเป็นพิษต่อผู้ใช้ 12.5 รักษาความสะอาดของกล้องจุลทรรศน์และจัดการอย่างระมัดระวัง ตรวจสอบให้แน่ใจว่าได้ทำความ สะอาดเลนส์เป็นประจำด้วยกระดาษเช็ดเลนส์หรือผ้านุ่มไม่เป็นขุย หลีกเลี่ยงการกระแทกหรือเขย่า กล้องจุลทรรศน์ และใช้งานด้วยความระมัดระวังเพื่อป้องกันความเสียหาย 12.6 ใช้กล้องจุลทรรศน์ให้ถูกต้องตามหลักการยศาสตร์ เพื่อป้องกันอาการปวดหลัง ปวดคอ 12.7 ปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ผลิตในการใช้และบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์อ่านคู่มือผู้ใช้อย่างละเอียด และปฏิบัติตามขั้นตอนที่แนะนำในการใช้และดูแลรักษากล้องจุลทรรศน์ สิ่งนี้จะช่วยให้แน่ใจว่า เครื่องมือถูกใช้งานอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ 13.0 ภาคผนวก 13.1 ภาคผนวก 1 แบบบันทึกประวัติเครื่องมือและอุปกรณ์(FM-STO-08) 13.2 ภาคผนวก 2 แบบบันทึกการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์(F-WI-LAB-04-01)
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 13/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 ภาคผนวก1
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพระปกเกล้า วิธีปฏิบัติงานที่ : WI-LAB-04 หน้า 14/14 แก้ไขครั้งที่ 00 เรื่อง การใช้และการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์ วันที่ประกาศใช้ 10 มกราคม 2567 ภาคผนวก 2 F-WI-LAB-04-01 แบบบันทึกการบำรุงรักษากล้องจุลทรรศน์