บทที่ 3 ผลกระทบของเทคโนโลยี จุดประสงค์ 1. วิเคราะห์ผลกระทบของเทคโนโลยีทั้งด้าน บวกและด้านลบที่ส่งผลต่อมนุษย์ สังคม เศรษฐกิจ และ สิ่งแวดล้อม 2. เสนอแนวทางในการป้องกันและแก้ไข ปัญหาที่เกิดจากผลกระทบของเทคโนโลย ผลกระทบของเทคโนโลยีต่อมนุษย์ และสังคม ผลกระทบของเทคโนโลยีต่อเศรษฐกิจ ผลกระทบของเทคโนโลยีต่อสิ่งแวดล้อม ตัวอย่างการวิเคราะห์ผลกระทบของเทคโนโลยี นางสาวโรสนา เจ๊ะง๊ะ ม.4/2 เลขที่35
การดําเนินชีวิตของมนุษยในยุคปจจุบัน มีความสัมพันธ และเชื่อมโยงอยู กับความเจริญกาวหนาทางดาน เทคโนโลยี ซึ่งเทคโนโลยีเปนปจจัยหลักในการขับ เคลื่อนเศรษฐกิจให มั่นคงและเติบโตอยางตอเนื่อง นํา ไปสูการยกระดับคุณภาพ ชีวิต อยางไรก็ตาม มนุษย จําเปนตองเตรียมรับมือกับ ผลกระทบที่อาจเกิด ขึ้นจากการใช การพัฒนา และการสราง เทคโนโลยี ซึ่ง มีทั้งดานบวกและดานลบ ดังนั้นในบทนี้ผูเรียน จะไดเรียนรู ถึงผลกระทบที่เกิดจากการใช การพัฒนา และ การสรางเทคโนโลยี ประกอบกับการหาแนวทาง ปองกัน และแกไขผลกระทบที่เกิดขึ้น บทนํา
ผลกระทบของเทคโนโลยี ผลกระทบของเทคโนโลยีสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ดังนี้ ผลกระทบของ เทคโนโลยีต่อ มนุษย์และสังคม ผลกระทบของ เทคโนโลยีต่อ เศรษฐกิจ ผลกระทบของ เทคโนโลยีต่อ สิ่งแวดล้อม
• ความเจริญก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีทาง การแพทย์และสาธารณสุข ทําให้อายุขัยของ มนุษย์ยืนยาวขึ้น แม้อยู่ในชนบทก็สามารถ ได้รับ การรักษาทางการแพทย์ได้อย่างทัน ท่วงที • ความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยี อุตสาหกรรม เช่น หุ่นยนต์และระบบ อัตโนมัติมีการนํามาใช้ แทนที่มนุษย์ใน กิจกรรมที่อันตราย และช่วยทํา ให้มนุษย์ไม่ เสี่ยงกับปัญหาสุขภาพในการทํางาน • ทําให้ชีวิตของมนุษย์มีคุณภาพดีขึ้น ไม่ว่า จะเป็น เทคโนโลยีที่ช่วยอํานวยความ สะดวก ผลกระทบด้ด้ ด้ า ด้ านลบ ผลกระทบของเทคโนโลยีต่ ยีต่ อ มนุษย์แ ย์ ละสังคม ผลกระทบด้ด้ ด้ า ด้ านบวก • เมื่อมีจํานวนผู้สูงอายุมากขึ้น ทําให้สังคม กลายเป็นสังคมผู้สูงอายุ (aging society) เพิ่มขึ้น • ก่อให้เกิดภาวะการว่างงานเนื่องจากมีหุ่น ยนต์ และระบบอัตโนมัติแทนที่มนุษย์ใน อุตสาหกรรม หนัก ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดปัญหา สังคมอื่น ๆ ตามมา เช่น ปัญหาอาชญากรรม มนุนุษ นุนุ ย์ย์ ย์ แ ย์ และสัสั สั ง สั งคม
• การมีเทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัย ช่วยทําให้ ประหยัดต้นทุนการผลิต ผลิตสินค้าได้ใน ปริมาณ มาก และสินค้ามีประสิทธิภาพสูง • มีรายได้จากการผลิตสินค้าและบริการ เพิ่มขึ้น • มีการใช้ทรัพยากรให้เกิดประสิทธิภาพ และ ประโยชน์สูงสุด • ทําให้เกิดการก้าวหน้าของการพัฒนา ทาง เศรษฐกิจ ตัวอย่างที่ชัดเจน คือ การ ปฏิวัติ อุตสาหกรรมที่มีการนําเครื่องจักรมาใช้ แทน แรงงาน ผลกระทบของ เทคโนโลยีต่ ยีต่ อเศรษฐกิจ • เมื่อกลุ่มธุรกิจรายใดมีเทคโนโลยีที่ก้าวหน้ากว่า รายอื่น อาจ ก่อให้เกิดการผูกขาดทางการค้า คือ ไม่มีผู้ผลิตรายอื่นสามารถ ผลิตสินค้าชนิด เดียวกันมาแข่งขันในตลาดได้ • เกิดปัญหาการย้ายถิ่นของแรงงานจากสังคม ชนบทสู่สังคม เมืองเกิดเป็นชุมชนอุตสาหกรรม ผลกระทบด้ด้ ด้ า ด้ านบวก เศรษฐกิกิ กิ จ กิ จ ผลกระทบด้ด้ ด้ า ด้ านลบ
ผลกระทบด้ด้ ด้ า ด้ านบวก ผลกระทบด้ด้ ด้ า ด้ านลบ • นําเทคโนโลยีมาใช้ในการ ปรับปรุงธรรมชาติ ให้ เหมาะสม ต่อการใช้งานและความต้องการ ของ มนุษย์ เช่น โครงการแกล้ง ดิน • การนําเทคโนโลยีมาใช้ในการบํา บัดของเสียจาก กระบวนการผลิต ในภาคอุตสาหกรรม หรือภาค ครัว เรือน เช่น เทคโนโลยีบําบัดน้ําเสีย ผลกระทบของเทคโนโลยีต่ ยีต่ อสิ่ง แวดล้อม สิ่สิ่ สิ่ ง สิ่ งแวดล้ล้ ล้ อ ล้ อม • การพัฒพันาและการสร้างเทคโนโลยี ส่งผลให้ มีการ ใช้ทรัพยากรธรรมชาติเพิ่มพิ่ขึ้นขึ้อย่าย่งมาก ก่อให้ เกิด ปัญปัหาด้านสิ่งแวดล้อม เช่น มลพิษพิทางดิน น้ํา อากาศ เสียง หรือการปนเปื้อปื้นของสารพิษพิ
ผลกระทบด้านบวก ผลกระทบด้านลบ เปนพลังงานหลักในการขับ เคลื่อนเศรษฐกิจและ เทคโนโลยี โดยน้ํามันที่ผลิต ไดนําไปในการผลิต กระแส ไฟฟา โรงงานอุตสาหกรรม เชื้อ เพลิงรถยนต เปนตน 1. เกิดการรั่วไหลหรือปนเปนข องน้ํามันดิบจากการสํารวจ ขุด เจาะ ผลิต และขนสงสูทะเล และบริเวณทอขนสง 2. ทําลายพื้นที่ และสภาพแวด ลอมบริเวณแทนเจาะน้ํามัน 3. เปนการรบกวนสัตว น้ําที่ อาศัยในบริเวณแทนเจาะน้ํามัน 4. ทําใหสูญเสียพื้นที่ในบริเวณ ทอขนสงน้ํามัน ตัวอย่า ย่ งการวิเคราะห์ผลกระทบของ เทคโนโลยี ผลกระทบของเทคโนโลยีหุ่นยนต์เพื่ออุตสาหกรรม (industrial robot)
ตัวอย่า ย่ งการวิเคราะห์ผลกระทบของ เทคโนโลยี ผลกระทบของเทคโนโลยีการขุดเจาะน้ํามัน วิธีการปองกันปญหาที่เกิดจากเทคโนโลยีการขุดเจาะ 1. ปองกันการรั่วไหลขณะมีการขนถาย 2. ออกแบบระบบปองกันการรั่วไหลทั้งแทนเจาะและ ระบบ ขนสงใหตรงตามมาตรฐาน 3. กําหนดและจัดทําแผนที่ความเสี่ยงน้ํามันรั่ว 4. จัดทําระบบเตือนภัย ในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง เชน บริเวณที่มี การสรางแทนขุดเจาะน้ํามัน บริเวณสายสง หลัก 5. จัดทําฐานขอมูลเกี่ยวกับเสนทางการขนสงน้ํามัน ชนิด ปริมาณ คุณสมบัติของน้ํามัน แตละชนิดที่ขนสง 6. สรางเครื่อขายชุมชนในพื้นที่เพื่อเฝาระวังและ ตรวจสอบสถาน การณ แนวทางการแกปญหา 1. วิธีการดูดซับคราบน้ํามัน เปนการนําวัสดุที่มีสมบัติในดูดซับ น้ํามันชวย ในการกําจัดคราบน้ํามัน 2. การใชแบคทีเรียที่ชอบกินน้ํามันในการกําจัด 3. การเผา เปนการกําจัดน้ํามันที่มีความหนา 3 มิลลิเมตรขึ้นไป แต ก็จะเกิดปญหาตามมาดานลพิษทางอากาศ 4. ใชสารเคมีในการกําจัด เพื่อให น้ํามันแตกตัวเปนโมเลกุลเล็ก ๆ ขอ สังเกต ในการเลือกเทคโนโลยีในการกําจัดคราบน้ํามันนั้น จะตองคํานึก ถึงขอจํากัดของเทคโนโลยี และสภาพแวดลอมที่เกิด การปนเปอน
ผลกระทบดานบวก ผลกระทบดานลบ 1.สามารถทํางานที่ยาก เสี่ยง อันตราย แทนมนุษยได 2.เกิดขอผิดพลาดในกระบวน การทํางานนอยลง สงผลให สูญ เสียวัตถุดิบจากการทํางานนอยลง 3.ชิ้นงานที่ไดมีคุณภาพสูง และมี ความสม่ําเสมอ ดวยระบบการ ทํางานที่มีความเที่ยงตรง 4.ผลิตชิ้นงานไดปริมาณมาก เพราะสามารถทํางานไดตาม ระยะเวลาที่กําหนด 5. ลดตนทุนการผลิต ดาน แรงงาน ในการสรรหาคนงาน และ การฝกทักษะ 1.ลงทุนสูง ใชไฟฟาจํานวนมาก จําเปนตองมีแหลง สํารอง พลังงาน 2.มีคาใชจายในการบํารุงรักษาที่ สูง และตองใช ผูเชี่ยวชาญ เฉพาะ 3.เกิดขยะอิเล็กทรอนิสกจา กชิ้นสวนเครื่องจักร 4.เพิ่มอัตราการวางงาน เนื่องจาก มีการใชหุนยนต ทดแทน ตัวอย่า ย่ งการวิเคราะห์ผลกระทบของเทค โนโลย ผลกระทบของเทคโนโลยีหุ่นยนต์เพื่ออุตสาหกรรม (industrial robot)
ตัวอยางการวิเคราะหผลกระทบของ เทคโนโลยี ผลกระทบของเทคโนโลยีหุ่นยนต์เพื่ออุตสาหกรรม (industrial robot) วิธีการปองกันปญหา 1. ตองมีแหลงสํารองพลังงาน 2.ตองมีระบบจัดการขยะอิเล็กทรอนิกสตามหลักวิชาการ 3. มีกฎหมายรองรับการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส 4. พัฒนาทักษะฝ มือแรงงานใหเทาทันเทคโนโลย 1.จัดหาเทคโนโลยีหุนยนต ที่ประหยัดพลังงานและเปนมิตรกับสิ่งแวดลอม 2. นําชิ้นสวนของขยะอิเล็กทรอนิกสมารีไซเคิลใชใหม 3. ปรับปรุง และยกระดับฝ มือแรงงาน เพื่อตอบสนองความ ตองการของผูประกอบการ แนวทางการแกปญหา
สรุปท้ายบท ความเจริญกาวหนาทางเทคโนโลยีที่มีมากขึ้นอยางตอเนื่อง จากการใช การ พัฒนา และการสรางเทคโนโลยีในดานตาง ๆ นั้น กอใหเกิดผลกระทบดา นบวกและดานลบตอมนุษย สังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดลอม ดังนั้นจึงมี ความจําเปนอยางมากที่ จะตองรู จักวิธีการคิดอยางมีเหตุผลและรอบคอบ ซึ่งจะทําให ผูใช สามารถใชเทคโนโลยีอยางมีประสิทธิภาพและเกิดประโย ชน สูงสุด ปองกันและแกไขปญหาที่เกิดขึ้นไดอยางเหมาะสม