หลักสูตร-การทำปลาร้าปรุงสุก 50 ชั่วโมง

ก

เอกสารประกอบหลักสูตร
กลมุ่ พาณชิ ยกรรมและการบรกิ าร

หลกั สตู รการแปรรปู ปลารา้

ก

คำนำ

ตามท่ีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (นางสาวตรีนุช เทียนทอง) กำหนดนโยบายการจัด
การศึกษาและภารกิจแร่งด่วน เพื่อขับเคลื่อนการจัดการศึกษาที่มุ่งพัฒนาทักษะทางอาชีพ ส่งเสริมการจัด
การศึกษาที่เน้นพัฒนาทักษะอาชีพของผู้เรียน เพ่ือพัฒนาคุณภาพชีวิต สร้างอาชีพและรายได้ รวมทั้งเพิ่มขีด
ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยมอบหมายให้สำนักงาน กศน.ดำเนินการส่งเสริมการจัดการศึกษา
พัฒนาอาชีพเพื่อการมีงานทำ re-skill และ up-skill ให้แก่ประชาชนท่ีได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่
ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) สำนักงานกศน.จังหวัดขอนแก่น จึงจัดทำหลักสูตรเพื่อ
พัฒนาอาชีพ re-skill และ up-skill ซ่ึงในเบ้ืองต้นดำเนินการขับเคลื่อนใน 5 กลุ่มอาชีพ ได้แก่ กลุ่มอาชีพ
เกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณิชยกรรมและการบริการ ความคิดสร้างสรรค์ และอาชีพเฉพาะทาง รวมจำนวน
ทั้งส้ิน 5 หลักสูตร เพ่ือให้สถานศึกษาหรือผู้จัดกิจกรรมนำไปใช้ในการขับเคลื่อนการจัดการศึกษาตามนโยบาย
ดงั กล่าว

เอกสารประกอบหลักสูตรกลุ่มอาชีพพาณิชยกรรมและการบริการเล่มนี้ มีจำนวน 1 หลักสูตร
ได้แก่ หลักสูตรการแปรรูปปลาร้า โดยจัดขึ้นขึ้นเพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้สอน หรือผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้
ดว้ ยตนเอง นำไปศึกษาและประยุกตใ์ ชใ้ นการจัดการเรยี นรู้ ดังนั้นจึงต้องใชเ้ อกสารเลม่ น้คี วบคู่กบั เอกสารหลักสตู ร
การจดั การศึกษาเพอื่ พฒั นาอาชพี re-skill และ up-skill ทสี่ อดคล้องกับบรบิ ทเชงิ พื้นท่ี 1 กศน.ตำบล 1 หลักสูตร
อาชีพซ่ึงมีรายละเอียดของหลักสูตรที่จะทำให้ผู้สอนหรือผู้เรียนเข้าใจถึงความเป็นมา หลักการ จุดมุ่งหมาย
โครงสร้างเน้ือหาของหลักสูตร การจัดการเรียนรู้ การวัดและประเมินผล การจบหลักสูตรและการเทียบโอน
สำหรับเอกสารหลักสูตรเล่มนี้ ได้จัดทำเน้ือหาเกี่ยวกับแผนการจดั กระบวนการเรียนรู้ จดั ทำสื่อการเรียนรู้ตามแผน
ซง่ึ มีท้ังเอกสารใบความรู้ คลิปเสริมการเรยี นรู้ และใบงาน ที่ผู้สอนหรือผู้เรียนเมื่อได้เรียนรู้และฝึกปฏิบัติตามแผน
จะสามารถพัฒนาตนเองให้มีความร้แู ละทักษะบรรลุตามจุดมุง่ หมายของหลักสตู ร

หลักสูตรอาชพี ที่พัฒนาข้ึนน้ี ได้ปรับปรุงจากหลักสูตรอาชีพท่ี กศน.ตำบลท่าพระ พัฒนาเนื้อหา
สาระให้ครบวงจรและกำหนดระยะเวลาในการเรียนให้เหมาะสม โดยได้รับความอนุเคราะห์จากผู้ท่ีมีความ
เชยี่ วชาญทั้งด้านเนอ้ื หาสาระ ทักษะและประกอบอาชีพด้านนี้โดยตรง ผู้ทรงคุณวฒุ ิ ด้านการพัฒนาหลักสูตร ด้าน
ส่ือการสอน ด้านวัดและประเมินผลและผู้ที่เกี่ยวข้อง มาร่วมพิจารณาและตรวจสอบความถูกต้องจึงทำให้การ
ดำเนนิ การจัดทำหลกั สูตรในคร้ังนี้เสร็จส้นิ ไปด้วยดี กศน.ตำบลทา่ พระ ขอขอบคุณมา ณ โอกาสนี้

กศน.ตำบลท่าพระ

สารบัญ ค

คำนำ หน้า
สารบัญ
คำชแี้ จง ก
ผงั มโนทัศนห์ ลกั สตู ร ข
หลักสูตรการแปรรูปปลารา้ ค
ความเปน็ มา ง
หลกั การ
1
จุดม่งุ หมาย 1
กล่มุ เปา้ หมาย 2
ระยะเวลา 2
โครงสร้างเน้ือหาหลักสตู ร 2
กระบวนการจัดกจิ กรรมการเรยี นรู้ 3
สอ่ื การเรียนรู้ 7
การวดั และประเมินผล 7
การจบหลักสูตร 7
การเทยี บโอน 7
ตารางสรุปการสื่อการเรยี นรู้ประกอบการจัดกระบวนการเรียนรู้ 8
สือ่ การเรยี นรู้ 9
บรรณานกุ รม 10
คณะผ้จู ัดทำ 36
37

ค

คำชแี้ จง

ในการนำเอกสารประกอบหลกั สูตรไปใชใ้ นการจัดการเรียนรู้ ผสู้ อนหรอื วทิ ยากร ตลอดจนผูเ้ รยี น เรยี นรู้
ด้วยตนเอง จะต้องทำความเข้าใจดังต่อไปนี้

1.การจัดทำหลกั สตู รเพ่อื พัฒนาอาชีพ re-skill และ up-skill ครง้ั นี้ไดด้ ำเนนิ การใน 5 กลมุ่ อาชพี ไดแ้ ก่
กลมุ่ อาชีพเกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณชิ ยกรรมและบริการ ความคิดสร้างสรรค์ และอาชีพเฉพาะทาง พร้อม
ทง้ั เอกสารประกอบหลักสตู รทกุ หลกั สตู ร มีเนื้อหา สอ่ื การเรียนรู้ และภาพประกอบจำนวนมาก เพ่ือให้สะดวกและ
ง่ายต่อการนำไปใช้

2.เอกสารประกอบหลกั สตู รกลุ่มอาชีพพาณิชยกรรมและบริการ มจี ำนวน 1 หลักสูตร คือ หลกั สตู ร
การแปรรปู ปลารา้ ซึ่งจะตอ้ งใชค้ วบคู่กบั หลกั สูตรเพ่อื พฒั นาอาชพี re-skill และ up-skill ซง่ึ มีรายละเอียดของ
หลักสตู รทีจ่ ะชว่ ยให้ผู้สอนหรือผเู้ รยี นสามารถเรียนร้ดู ว้ ยตนเอง มีความเข้าใจถึงเหตผุ ล ความเปน็ มา หลักการ
จุดหมาย โครงสร้างเนือ้ หาของหลกั สูตร ระยะเวลา ตลอดจนการวดั ผลและประเมินผล และการจบหลักสตู ร

3.การจดั ทำเอกสารประกอบหลักสูตรกลุ่มอาชีพเกษตรกรรมในครงั้ น้ี เพอ่ื ให้สถานศึกษาหรือผู้จัด
กจิ กรรม ในไปใชใ้ นการจัดการเรียนรตู้ ามหลกั สูตรดงั กลา่ ว ประกอบดว้ ย

3.1 แผนการจัดกระบวนการเรยี นรู้
3.2 ตารางสรุปการส่ือการเรียนรปู้ ระกอบการจดั กระบวนการเรียนรู้
3.3 สอ่ื และแหล่งเรยี นรู้ในรูปแบบต่างๆ ทจี่ ัดทำขึ้นเพื่อใช้ในการจัดกระบวนการเรียนรู้ตาม
หลักสูตรตา่ งๆ ได้แก่ ใบงาน ใบความรู้ คลปิ วีดโี อ และแนวคำตอบ
ท้งั นี้ สถานศึกษาหรือผู้จัดกิจกรรมการเรยี นรู้สามารถปรบั ปรงุ หรือเพิ่มเติมเน้ือหาหรอื ส่ือการเรียนรู้ใน
การจดั การเรียนรู้ เพอื่ ให้สอดคล้องกับความพรอ้ ม ความต้องการของกล่มุ เป้าหมาย รวมถงึ สภาพความแตกต่าง
ของผูเ้ รียน โดยให้เปน็ ไปตามโครงสร้างของหลักสตู รทกี่ ำหนดไว้

ง

ผงั มโนทศั นห์ ลกั สตู รทเี่ ราทำ

การแปรรปู ปลาร้า
( 50 ชั่วโมง)

ช่องทางการประกอบอาชพี ทักษะการประกอบอาชพี การบรหิ ารจัดการในการประกอบ
การแปรรปู ปลารา้ การแปรรปู ปลารา้ อาชพี การขาย การแปรรูปปลารา้
(5 ช่วั โมง) (25 ช่วั โมง)
ปลารา้ (20 ชว่ั โมง)

1. ความสำคัญในการ 1. ความเป็นมาของการแปร 1. การคำนวณต้นทุนกำไรใน
ประกอบอาชีพการขายการ รปู ปลาร้า (2 ชม.) การประกอบอาชีพ (4 ชม.)
การแปรรูปปลาร้า (2 ชม.)
2. ความรทู้ ่วั ไปเก่ียวกับการ 2. เทคนิคการขายสินคา้
2. ความเป็นไปไดใ้ นการ เลอื กซ้ือ เลอื กใช้วสั ดอุ ปุ กรณ์ ออนไลน์ (4 ชม.)
ประกอบอาชีพ (1 ชม.) (3 ชม.)
3. ถ่ายภาพเพื่อ
3. ทศิ ทางพฒั นาการ 3. ขั้นตอนการทำนำ้ ปลารา้ ประชาสมั พนั ธส์ นิ คา้ ออนไลน์
ประกอบอาชีพการขาย ปรุงรส / ปลารา้ แปรรปู (4 ชม.)
การแปรรปู ปลารา้ (2 ชม.) (20 ชม.)
4. การสร้างมูลคา่ สินคา้ บน
อินเตอรเ์ น็ต (4 ชม.)

5. การนำความรไู้ ปใช้ในชวี ิต
ประจาวันเพ่ือลดรายจา่ ย/
เพิม่ รายได้ตามหลักปรชั ญา
ของเศรษฐกิจพอเพยี ง/บัญชี
ครัวเรือน (4 ชม.)

1

หลักสตู ร การแปรรูปปลารา้
จำนวน 50 ช่ัวโมง

กลุ่มอาชีพ พาณิชยกรรมและบรกิ าร

ความเปน็ มา

ตามทกี่ ระทรวงศกึ ษาธิการได้มีการกำหนดนโยบาย “Quick Win”7 วาระเรง่ ดว่ น ไดแ้ ก่ ความปลอดภัย
ของผูเ้ รยี น หลักสูตรฐานสมรรถนะ บ๊กิ ดาต้า (Big Data) การขับเคลื่อนศนู ย์ความเป็นเลิศอาชวี ศกึ ษา การพฒั นา
ทักษะทางอาชีพ การศกึ ษาตลอดชวี ิต และการจดั การศึกษาสำหรับผทู้ ่มี ีความตอ้ งการเปน็ พเิ ศษ สำนักงาน กศน.
จึงได้มีการนำนโยบายท่ีเกี่ยวข้อง 2 วาระ สำคัญ คือ การพัฒนาทักษะทางอาชีพ และการศึกษาตลอดชีวิตมา
ดำเนนิ การขบั เคล่อื น โดยการจัดทำโครงการจัดทำหลกั สตู รเพื่อการพัฒนาอาชพี Re - Skill และ Up - Skill
จำนวนหลักสตู ร 5 กล่มุ อาชีพ คือ หลกั สูตรกลุ่มอาชพี เกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณิชยกรรมและบริการ
ความคดิ สรา้ งสรรค์ และอาชีพเฉพาะทาง เพ่อื พัฒนาประชาชนให้มคี วามรู้ ความเข้าใจในการพัฒนาและตอ่ ยอด
ประกอบอาชพี ของตนเอง รวมถึงการสง่ เสริมการรวมกลุ่มเพ่ือผลติ และพัฒนาผลติ ภัณฑ์ในชุมชน อันจะสง่ ผล
ใหเ้ กิดการสรา้ งงาน สร้างอาชีพ สรา้ งรายไดป้ ระชาชนหรือกลุม่ เป้าหมายทีอ่ ยใู่ นชมุ ชน ตอ่ ไป

เพ่ือสนองต่อนโยบายการจัดการศึกษาเพ่ือพัฒนาอาชีพ ท่ีสอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย
และสถานศึกษามีความพร้อมในการบริการตามสภาพบริบท เพ่ือส่งเสริมการจัดการศึกษาพัฒนาอาชีพ Re - Skill
และ Up - Skill สำหรับประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19) สำนักงาน กศน. จึงได้จัดทำหลักสูตรการแปรรูปปลาร้า เป็นหลักสูตรที่จัดทำเพื่อให้
กลุ่มเป้าหมายในชุมชนมีอาชีพ ปลาร้าจัดเป็นส่วนผสมท่ีสามารถปรุงกับอาหารได้หลากหลายชนิด ทำให้มีความ
ต้องการในตลาดค่อนข้างสูง ดังนั้นจึงจัดทำข้ึนเพื่อตอบสนองนโยบายของสำนักงาน กศน. ท่ีมุ่งส่งเสริมการจัด
การศึกษาพัฒนาอาชีพเพื่อการมีงานทำ Re - Skill และ Up – Skillให้แก่ประชาชนที่ได้รับผลกระทบจาก
สถานการณ์การแพรร่ ะบาดของโรคติดเชอื้ ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

หลักการ
หลักสูตรการแปรรปู ปลาร้า มีการกำหนดหลกั การของหลักสตู รไวด้ งั น้ี
1. เปน็ หลักสูตรท่เี นน้ การจัดการศึกษาอาชีพทส่ี อดคล้องกับศักยภาพของชมุ ชน และความต้องการ
ของชุมชน
2. เป็นหลกั สตู รทเ่ี นน้ การสง่ เสรมิ การใช้เทคโนโลยีในการสรา้ งมูลคา่ เพิม่ ให้กับสินคา้ การทำช่องทาง
เผยแพร่และจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของวสิ าหกิจชุมชนใหเ้ ปน็ ระบบครบวงจร

2

3. สามารถนำความรู้จากการอบรมไปสรา้ งอาชีพเสรมิ เพิ่มรายได้ ใหก้ ับตนเองและครอบครวั

จุดมงุ่ หมาย
1. มคี วามรู้ความเขา้ ใจเกย่ี วกับการแปรรูปปลารา้
2. มที กั ษะในการเลือกซอื้ เลือกใชว้ ตั ถดุ บิ ได้
3. มีทกั ษะในการคำนวณตน้ ทุนกำไรในการประกอบอาชีพ
4. มีความตระหนักเห็นคณุ คา่ ความสำคญั ของการนำทรัพยากรในท้องถ่ินมาใชใ้ หเ้ กดิ ประโยชน์
5. สามารถนำสนิ คา้ ไปจำหนา่ ยผา่ นสื่อออนไลนไ์ ด้
6. สามารถนำความรู้ไปใช้ในชีวติ ประจำวนั เพอื่ ลดรายจา่ ย/เพ่มิ รายได้ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจ
7. มคี วามพึงพอใจในการฝกึ อาชพี ระยะสน้ั หลักสูตรการแปรรปู ปลารา้

กล่มุ เปา้ หมาย
ประชาชนทว่ั ไปท่มี ีความสนใจในการพฒั นาและต่อยอดอาชพี

ระยะเวลา
ระยะเวลาเรียนตลอดหลกั สูตร จำนวน 50 ชว่ั โมง แบง่ เป็น
1. ภาคทฤษฎี จำนวน 18 ชว่ั โมง
2. ภาคปฏบิ ัติ จำนวน 32 ช่วั โมง

3

โครงสร้างหลักสูตร
ตามหลักสูตรการแปรรปู ปลาร้า

ที่ เรื่อง จุดประสงค์การ เนือ้ หา การจดั กระบวนการ จำนวนชั่วโมง

เรียนรู้ เรียนรู้ ทฤษฎี ปฏบิ ตั ิ

1 ช่องทางการ 1.1 บอกความ 1.1 ความสำคญั ในการ 1.1 ศกึ ษาข้อมูลจาก 32

ประกอบอาชีพการ สำคัญในการ ประกอบอาชีพการขายการการ เอกสาร สอ่ื อเิ ล็กทรอนิกส์

แปรรปู ประกอบอาชีพการ แปรรูปปลาร้า สถานประกอบการ สื่อ

ปลาร้า ขายแปรรปู ปลารา้ ของจรงิ เพ่ือนำข้อมลู มา

ได้ วเิ คราะห์และใช้ในการ

ประกอบอาชีพท่ีมีความ

เปน็ ไปได้ในชมุ ชน

1.2 บอกความ 1.2 ความเป็นไปไดใ้ นการ 1.2 วเิ คราะห์อาชีพท่ีจะ
เปน็ ไปได้ในการ ประกอบอาชีพ สามารถเลือกประกอบ
ประกอบอาชีพขาย อาชีพไดใ้ นชมุ ชนจาก
การแปรรปู ปลารา้ ข้อมลู ตา่ ง ๆ
ได้

1.3 บอกทิศทาง 1.3 ทิศทางพัฒนาการประกอบ 1.3 กำหนดทศิ ทางการ
การพัฒนาการ อาชพี การขายการแปรรปู ปลา พัฒนาการประกอบอาชีพ
ประกอบอาชีพการ ร้า โดยใชก้ ระบวนการคิด
แปรรูปปลาร้าได้ เปน็ และมีความเปน็ ไปได้
ตามบรบิ ทชมุ ชน

2 ทกั ษะการประกอบ 2.1 บอกความเป็น 2.1 ความเปน็ มาของการแปร 2. การบรรยาย 5 20
อาชีพการแปรรปู มาของการแปรรูป รปู ปลาร้า (เอกสารประกอบ)
ปลารา้ ปลารา้ ได้ 2.1 จดั ใหผ้ ู้เรยี นศกึ ษา
เอกสารเกยี่ วกับความ
เป็นมาและประโยชน์ของ
การแปรรปู ปลารา้

4

2.2 มีความรูท้ ว่ั ไป 2.2 ความร้ทู ั่วไปเกี่ยวกบั การ 2.2 จัดให้ผเู้ รยี นศกึ ษา
เก่ียวกับการเลือก เลือกซ้ือ เลือกใชว้ ัสดอุ ปุ กรณ์ เอกสารเกย่ี วกบั การเลือก
ซ้อื เลือกใชว้ ตั ถุดบิ 1. สถานท/ี่ พน้ื ท่ี ซ้ือเลอื กใชว้ สั ดุอปุ กรณ์

ท่ี เรอื่ ง จุดประสงค์การ เน้อื หา การจัดกระบวนการ จำนวนชวั่ โมง
เรยี นรู้ เรยี นรู้ ทฤษฎี ปฏิบตั ิ
2. การเตรยี มวสั ดอุ ปุ กรณ์
เตรียมวัตถดุ ิบที่จำเป็นต้องใช้
ในการทำปลารา้
3. ความร้เู ร่อื งวิธีการคัดเลือก
ปลา
4. การแปรรปู ปลาร้า
5. ความรทู้ ่ีเกี่ยวข้องในการ
ประกอบอาชีพการแปรรปู ปลา
เป็นปลาร้า

2.3 บอกข้ันตอน 2.3 ขั้นตอนการทำนำ้ ปลาร้า 2.3 ขนั้ ตอนการทำ
การทำน้ำปลาร้า
ปรงุ รสได้ ปรงุ รส/ปลารา้ แปรรูป นำ้ ปลารา้ ปรุงรสและฝกึ

1. นำปลาร้าท่ีผา่ นการหมักแล้ว ปฏบิ ตั ิ

นาน 8-12 เดอื น มาต้มให้เดือด

ในอัตราสว่ น ปลารา้ 50% น้ำ

50% จนเน้อื ปลาเป่ือย

2. แยกกา้ งเอาเฉพาะน้ำกรอง

ด้วยกระชอน

3. เค่ียวน้ำตาลทรายแดงและ

นำ้ ตาลปบี ใหเ้ ปน็ สีนา้ ตาลเข้ม

4. เม่อื เสรจ็ แล้วใส่สว่ นผสม

ทง้ั หมด ตามลำดับดงั น้ี

a. นำ้

5

b. นำ้ กระเทยี มดอง พร้อมเน้ือ
กระเทยี มดอง
c. นำ้ ปลา
d. มะขามเปียกและกะปิ
e. ใบกระถนิ ห่อด้วยผา้ ขาวบาง
,ใบเตย และใบหม่อน ,ไผ่ดำ
5. นำข้ึนต้งั ไฟเคยี่ วให้เดือดจน
ส่วนผสมตา่ งๆ เข้ากัน ดว้ ยไฟ
ปานกลางใชเ้ วลา
ประมาณ 1 ชวั่ โมง
( เร่มิ จับเวลาตงั้ แตเ่ ริม่ เดือด )
คนเป็นระยะๆ ไมใ่ หต้ ิดก้นหม้อ
6. เสรจ็ แล้วนำมาพกั ไว้ใหเ้ ย็น
7. ช้อนมันทล่ี อยตวั ออกและ
กรองด้วยกระชอน
เอากากออก และบรรจภุ าชนะ
ทีป่ ิดสนิท

6

ท่ี เร่ือง จุดประสงค์การเรยี นรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรยี นรู้ จำนวนชว่ั โมง
ทฤษฎี ปฏบิ ตั ิ
3 การบริหารจัดการ 3.1 สามารถคำนวณ 3.1 การคำนวณตน้ ทนุ 3.1 ฝกึ ปฏิบัติใหผ้ เู้ รยี น 10 10
ในการประกอบ ตน้ ทุนกำไรในการ กำไรในการประกอบ ดำเนินการคิดตน้ ทนุ การผลติ
อาชพี การขายการ ประกอบอาชีพได้ อาชพี การกำหนดราคาขาย การ
แปรรปู ปลารา้
ส่งเสริมการขาย การกระจาย
สินค้า

3.2 เขา้ ใจเทคนคิ การ 3.2 เทคนิคการขาย 3.2 จัดใหผ้ ู้เรยี นศึกษา
ขายสนิ ค้าออนไลน์ สนิ ค้าออนไลน์ เทคนคิ การขายสินคา้
ออนไลน์ และฝกึ ปฏิบตั ิ

3.3 สามารถถ่ายภาพ 3.3 ถ่ายภาพเพือ่ 3.3 จดั ให้ผู้เรียนศกึ ษาการ
เพื่อประชาสัมพันธ์ ประชาสมั พนั ธส์ นิ ค้า ถา่ ยภาพเพ่อื ประชาสัมพันธ์
สินคา้ ออนไลน์ ได้ ออนไลน์ สินคา้ ออนไลน์ และฝึกปฏบิ ัติ

3.4 สามารถสรา้ งมลู ค่า 3.4 การสร้างมูลคา่ 3.4 จัดใหผ้ เู้ รียนศกึ ษาการ
สินคา้ บนอินเตอร์เนต็ ได้ สินคา้ บนอินเตอร์เนต็ สรา้ งมูลคา่ สินคา้ บน

อนิ เตอรเ์ น็ต และฝึกปฏบิ ตั ิ

3.5 สามารถนำความรู้ 3.5 การนำความรู้ไป 3.5 จัดใหผ้ เู้ รยี นศกึ ษาการนำ
ไปใชใ้ นชีวิตประจำวัน ใชใ้ นชีวิตประจาวัน ความรู้ไปใชใ้ นชวี ติ ประจำวนั
เพอ่ื ลดรายจา่ ย/เพ่มิ เพอ่ื ลดรายจ่าย/เพ่ิม เพอ่ื ลดรายจ่าย/เพมิ่ รายได้
รายได้ตามหลักปรชั ญา รายได้ตามหลัก ตามหลักปรชั ญาของ
ของเศรษฐกิจพอเพียง/ ปรชั ญาของเศรษฐกิจ เศรษฐกิจพอเพียง/บญั ชี
บัญชคี รวั เรือนได้ พอเพยี ง/บญั ชี ครัวเรือนและฝึกปฏบิ ัติ
ครัวเรอื น
รวม
รวมทงั้ สิน้ 18 32
50

7

กระบวนการจัดกจิ กรรมการเรยี นรู้
1. จัดกิจกรรมสำรวจและวิเคราะหต์ นเอง ทรพั ยากร อาชีพ และความตอ้ งการของตลาด เพ่ือให้ผเู้ รียน
เหน็ ชอ่ งทางการประกอบอาชีพ
2. จัดกิจกรรมวเิ คราะหข์ ้อมลู โดยใช้กระบวนการคิดเป็น และความเปน็ ไปได้ รวมท้ังการศึกษาหาความรู้
เพือ่ การตดั สินใจเลือกประกอบอาชีพ
3. ฝกึ ทักษะการประกอบอาชพี
- เรียนรจู้ ากวทิ ยากร
- เรยี นรู้ดว้ ยตนเอง จากสือ่ ต่าง ๆ แหลง่ เรียนรู้ ผรู้ ู้
- เรยี นรจู้ ากการลงมือปฏบิ ตั จิ ริง
- เรียนร้จู ากกลุ่ม โดยแลกเปล่ยี นการเรยี นรรู้ ่วมกัน

สื่อการเรียนรู้
การจัดกระบวนการเรียนรู้ตามหลกั สูตร มกี ารใชส้ ่อื การเรียนรู้และแหลง่ เรยี นร้ทู ่หี ลากหลาย ทนั สมยั

และสอดคลอ้ งกบั สถานการณ์ปจั จุบัน ได้แก่
1. เอกสารประกอบการเรียนรกู้ ารแปรรปู ปลาร้า
2. แหลง่ เรยี นรู้,อนิ เทอร์เนต็ ในเว็บไซตต์ ่าง ๆ
3. วิทยากรผ้เู ชี่ยวชาญ
4. การแลกเปลยี่ นเรียนรู้

การวดั และประเมินผล
การวดั และประเมนิ ผลหลกั สูตร เปน็ การตรวจสอบความก้าวหน้า โดยใช้ผลการประเมนิ เป็นข้อมลู

และสารสนเทศท่ีแสดงการพัฒนาความรู้ ความเข้าใจ และความสามารถต่อการผลติ การแปรรูปปลาร้า
ซง่ึ สามารถประเมินไดด้ ้วยวิธีการตา่ ง ๆ ดังนี้

1. การสงั เกต
2. การสอบถาม
3. การฝึกฝึกปฏบิ ัติจริง
4. ชิน้ งาน

การจบหลักสตู ร
เกณฑ์การจับหลักสตู ร

8

1. มีระยะเวลาเรียนและฝกึ ปฏิบตั ติ ลอดหลักสูตร ไมน่ ้อยกว่ารอ้ ยละ 80
2. มผี ลการประเมินผา่ นตลอดหลกั สตู ร ไมน่ ้อยกว่าร้อยละ 60 ตามเกณฑ์ทก่ี ำหนด ดงั นี้

2.1 ภาคทฤษฎี สดั สว่ นรอ้ ยละ 20
2.1 ภาคปฏบิ ัติ สัดสว่ นรอ้ ยละ 80

เอกสารหลักฐานการศึกษา
1. ใบลงทะเบียนระยะเวลาเรียนและฝกึ ปฏบิ ัติ
2. ทะเบียนคุมวฒุ ิบัตร
3. วุฒิบตั ร ออกโดยสถานศึกษา

การเทยี บโอน
ผูเ้ รยี นทจ่ี บการทำการแปรรูปปลาร้า อาจจะนำผลไปเทยี บโอน ผลการเรยี นกับหลกั สตู รการศกึ ษานอก

ระบบระดบั การศึกษาขน้ั พ้ืนฐาน หรืออื่น ๆ ได้ตามหลกั เกณฑ์ทส่ี ถานศึกษากำหนด

9

ตารางสรปุ สอื่ การเรยี นรู้ประกอบการจัดกระบวนการเรยี นรู้
ตามหลักสตู รการแปรรปู ปลาร้า

เรอ่ื งท่ี เนือ้ หา ส่อื ประกอบการจัดกระบวนการเรยี นรู้ หน้า
1- - -
2 2.1 ความเปน็ มาของการแปรรปู ปลารา้ 10
1. ใบความรู้ท่ี 2.1 เรื่อง ความเป็นมา
และประโยชน์ของการแปรรปู ปลาร้า

2.2 ความร้ทู ัว่ ไปเกี่ยวกับการเลือกซื้อ 2. ใบความรูท้ ี่ 2.2 เร่อื ง จัดใหผ้ เู้ รียน 14
เลือกใชว้ ัสดอุ ปุ กรณแ์ ละชนิดของปลา ศกึ ษาเอกสารเก่ียวกับการเลือกซอ้ื 17
เลือกใชว้ สั ดุอุปกรณ์และชนดิ ของปลา
2.3 ขน้ั ตอนการทำนำ้ ปลาร้าปรงุ รส 3. ใบความรู้ท่ี 2.3 เรอ่ื ง ข้นั ตอนการทำ
น้ำปลารา้ ปรงุ รส/ปลาร้าแปรรูป

3 3.1 การคำนวณต้นทุนกำไรในการประกอบ 1. ใบความรู้ท่ี 3.1 เรื่อง หลกั การจัด 19
อาชีพ จำหน่ายและหลักการกำหนดราคา
ตน้ ทนุ สินคา้

3.2 เทคนคิ การขายสนิ ค้าออนไลน์ 2. ใบความรู้ที่ 3.2 เรื่อง เทคนคิ การขาย 26
สินค้าออนไลนแ์ ละบรรจุภณั ฑ์

3.3 ถา่ ยภาพเพอ่ื ประชาสัมพันธส์ ินคา้ 3. ใบความรทู้ ี่ 3.3 เรื่อง การถ่ายภาพ 28
ออนไลน์ เพือ่ ประชาสมั พันธส์ นิ ค้าออนไลน์

3.4 การสร้างมลู ค่าสนิ ค้าบนอินเตอร์เนต็ 4. ใบความรทู้ ่ี 3.4 เรื่อง การสรา้ งมลู ค่า 30
สินค้าบนอินเตอร์เน็ต

3.5 การนำความรู้ไปใช้ในชีวิตประจาวัน 5. ใบความรทู้ ่ี 3.5 เร่ือง การทำบญั ชี 32
เพอื่ ลดรายจ่าย/เพ่ิมรายได้ตามหลักปรชั ญา ครัวเรอื น รายรบั -รายจา่ ย
ของเศรษฐกจิ พอเพยี ง/บัญชคี รวั เรอื น

10

ส่ือการเรยี นรู้

ใบความรู้ 2.1
เรอื่ ง ความเป็นมาและประโยชนข์ องการแปรรูปปลาร้า

(ท่มี าภาพประกอบ : https://sukkaphap-d.com)

“ปลารา้ ” หรอื “ปลาแดก” เปน็ อาหารหลักอย่างหนึ่งของชาวอีสาน หากถามชาวอีสานคงไม่มใี ครไมร่ ้จู ักปลารา้
อย่างแนน่ อน นอกจากชาวอสี าน ยงั มีชาวลาว ชาวพมา่ และเวียดนามบางสว่ นรับประทานปลารา้ ดว้ ยเชน่ กนั ใน
ปจั จบุ นั ปลาร้ามีการพัฒนามากข้นึ จะเหน็ ไดจ้ ากการจำหน่ายตามท้องตลาดตา่ งๆ ท่ีสมัยก่อนจะขายปลาร้าโดยตัก
ขายตามน้ำหนัก แตต่ อนน้ีมปี ลาร้าท่ีผา่ นกระบวนการพาสเจอไรส์บรรจขุ วดขายแลว้ ปลาร้าถอื เป็นหนึ่งในภูมิ
ปัญญาดๆี ของชาวบา้ นท่ตี ้องการแก้ไขปัญหาปลาเน่าเสยี จนเกิดเป็นวิธถี นอมอาหารอย่างปลาร้าขน้ึ ซึ่งหากมี
ขน้ั ตอนการผลิตหรอื เก็บรกั ษาดๆี สามารถเก็บไวร้ ับประทานไดน้ านเป็นปๆี หรือหลายปเี ลยทเี ดยี ว

ปลาร้าทำมาจากอะไร?
สำหรับชาวอสี าน ปลารา้ เป็นเครอ่ื งปรุงรสสำคัญทีเ่ พม่ิ รสชาติอร่อยกลมกล่อมให้กบั อาหารหลายอยา่ ง โดยปลาร้า
ทำมาจากปลา เกลือ และรำข้าวหรอื ขา้ วคั่ว มีปลาหลายชนิดทส่ี ามารถหมักปลารา้ ได้ เชน่ ปลาช่อน ปลากระด่ี
ปลาตะเพียน เปน็ ต้น ซึง่ ในฤดทู ป่ี ลาชุกชมุ ชาวบา้ นจะจับปลาไดเ้ ยอะจนบางครัง้ ปลาเหลอื และเน่าเสยี การหมกั

11

ปลาร้าจงึ เป็นวธิ ีถนอมอาหาร ช่วยยืดระยะเวลาการเก็บรักษาได้นานขึน้ สมยั ก่อนนิยมหมักรับประทานกนั ใน
ครวั เรอื น แต่ในปัจจุบนั สามารถสรา้ งรายได้จากหมกั ปลารา้ ขายได้อีกดว้ ย

ชนิดของปลารา้
ปลารา้ มหี ลายชนดิ ขน้ึ อยู่ชนิดวตั ถดุ ิบท่ใี ชท้ ำปลารา้ หากแบ่งตามคุณภาพของรสและกลนิ่ ชาวอสี านแบง่ ปลารา้ ไว้
3 ประเภทดังน้ี

1. ปลาร้าหอมหรอื ปลาแดกหอม เป็นปลารา้ ท่ีทำมาจากปลาตัวใหญ่เช่น ปลาชอ่ น มสี ีแดง กล่ินหอม นา่
รบั ประทาน ส่วนการหมักจะใช้เกลือมากกวา่ ปลาร้าประเภทอื่น คือ ปลา 4 ส่วน เกลือ 2 สว่ นและรำหรือขา้ วค่ัว 1
สว่ น

2. ปลาร้านัวหรือปลาแดกนวั เปน็ ปลาช้าชนดิ เดียวกันกับปลารา้ ต่วง หมักจากปลาขนาดกลางไปจนถงึ
ขนาดเลก็ มีกลิ่นหอมเชน่ กันแตก่ ลิน่ จะนุ่มนวลมากกวา่ ปลาร้าหอม สูตรการหมกั ปลาร้านวั จะใชป้ ลา 4 สว่ น เกลอื
และรำอยา่ งละ 1 สว่ นเทา่ กัน

3. ปลารา้ โหน่ง เปน็ ปลาร้าทก่ี ลน่ิ คอ่ นขา้ งรนุ แรง เกิดจากระยะเวลาการหมักทน่ี าน ใชเ้ วลาหมักมากกว่า
10 เดือนหรืออาจจะถงึ 1 ปี ทำจากปลาขนาดเล็ก เชน่ ปลาซวิ ปลาสรอ้ ย สคี อ่ นข้างคล้ำ นยิ มใช้ปรงุ สม้ ตำ ในการ
หมกั ใช้ปลา 4 สว่ น เกลือและรำอย่างละ 1 ส่วน

และถ้าหากแบง่ ปลาร้าตามประเภทข้าวที่ใช้ทำ แบ่งได้ 2 ประเภทคือ

1. ปลาร้ารำข้าว เปน็ ปลารา้ ท่ีนยิ มทำกนั ในภาคอีสาน โดยจะใช้รำที่หาได้ท่วั ๆตามโรงสขี า้ วมาเป็นหมกั
ปลารา้ ทไี่ ด้จะมีสีออกน้ำตาลหรอื น้ำตาลอมแดง มีกล่ินหอม นยิ มนำมาปรงุ รสสม้ ตำหรือทำแจ่วบอง

2. ปลาร้าข้าวค่วั จะใช้ข้าวคั่วหรือตำหรือบดละเอียดมาหมักแทนการใชร้ ำข้าว ปลารา้ ที่ไดจ้ ะมสี ีนำ้ ตาล
อมเหลืองหรอื สีเหลอื ง เนื้อปลาออ่ นนุ่ม กล่นิ หอมนุ่มนวล นิยมนำมาทำปลารา้ ทรงเครื่อง ปลารา้ หลน่

12

ข้ันตอนการทำน้ำปลารา้ ปรุงรส/ปลาร้าแปรรปู

1. นำปลารา้ ที่ผ่านการหมกั แลว้ นาน 8-12 เดือน มาต้มให้เดอื ดในอตั ราส่วน ปลาร้า 50% น้ำ 50% จน
เน้อื ปลาเปือ่ ย

2. แยกกา้ งเอาเฉพาะน้ำกรองด้วยกระชอน
3. เค่ียวน้ำตาลทรายแดงและน้ำตาลปบี ให้เป็นสีน้าตาลเข้ม
4. เมือ่ เสร็จแล้วใสส่ ่วนผสมท้งั หมด ตามลาดบั ดังน้ี

a. น้ำ
b. น้ำกระเทยี มดอง พร้อมเนื้อกระเทยี มดอง
c. นำ้ ปลา
d. มะขามเปยี กและกะปิ
e. ใบกระถินห่อดว้ ยผา้ ขาวบาง,ใบเตย และใบหม่อน
5. นำข้นึ ต้ังไฟเคี่ยวใหเ้ ดือดจนส่วนผสมตา่ งๆ เขา้ กัน ด้วยไฟปานกลางใช้เวลาประมาณ 1 ช่วั โมง
( เรม่ิ จับเวลาตัง้ แต่เริม่ เดือด ) คนเป็นระยะๆ ไม่ใหต้ ดิ ก้นหมอ้
6. เสร็จแลว้ นำมาพักไวใ้ ห้เยน็
7. ช้อนมนั ทลี่ อยตวั ออกและกรองดว้ ยกระชอนเอากากออก และบรรจุภาชนะทป่ี ิดสนิท

คุณภาพของปลาร้า
1. สีของปลารา้ ที่ไดข้ ึ้นอยู่กับชนดิ ของปลาและการใช้รำหรือขา้ วควั่ หมักเชน่ หากใช้รำหมกั ปลารา้ จะมสี ี

เหลอื งนวล หากใชข้ า้ วค่วั สีจะออกไปทางน้ำตาลมากกว่า ชนิดของปลาก็มีผลเชน่ ถา้ เปน็ ปลาดุกปลารา้ จะเป็นสี
เหลอื ง ถ้าเป็นปลาช่อนจะได้สแี ดงอมน้ำตาล เป็นตน้

2. รสชาติ กลิ่น ขึ้นอยู่กับระยะเวลาในการหมักและสัดส่วนของวตั ถุดิบท่ีใชห้ มัก

ประโยชน์ของปลาร้า
โดยปกติแล้ว อาหารหมักดองสารอาหารมักจะถูกทำลายไปจนเกือบหมด แตส่ ำหรับปลารา้ เมือ่ เทยี บกับ

อาหารหมักดองท่วั ไป ยงั เปน็ อาหารหมกั ดองทีค่ งคุณค่าสารอาหารอยู่มาก โดยประโยชนข์ องปลาร้าอยูท่ ี่
สารอาหารหลกั ๆ คือ โปรตนี คารโ์ บไฮเดรต ไขมัน แคลเซียม วิตามินต่างๆ เปน็ ต้น

13

การเลอื กซอ้ื ปลาร้า
1. เนื้อปลาตอ้ งมลี กั ษณะอ่อนน่มุ แตไ่ ม่เปือ่ ยย่ยุ
2. ปลารา้ ตอ้ งหอม ไม่มีกล่ินเหม็นเนา่
3. เนอื้ ปลาด้านในควรมสี นี ้ำตาลอ่อนหรือนำ้ ตาลอมชมพู
4. เน้อื ปลาและนำ้ ปลารา้ ต้องมรี สเค็ม ไม่เปรย้ี ว
5. ปลารา้ ควรมสี เี หลือง เหลืองอมน้ำตาล ไมด่ ำคล้ำ

เมนูอร่อยด้วยปลารา้
1. สม้ ตำปู-ปลารา้ ปลาร้าเป็นเครอ่ื งปรุงรสช้นั ยอดที่สามารถปรงุ อาหารได้หลากหลายเมนูโดยเฉพาะ

อย่างยิ่ง ส้มตำ อาหารที่ไมม่ ีใครไมร่ ้จู ักด้วยรสเปรี้ยว เผด็ แซบของเคร่ืองปรงุ เพม่ิ ความนัวด้วยปลารา้ หอมๆ
รบั ประทานคู่กันกับข้าวเหนยี ว ไก่ยา่ ง ลาบหมู อร่อยแซบ จะใหด้ ีรับประทานพรอ้ มๆ กันกบั คนในครอบครัว
นอกจากได้ความอร่อยแล้วยังเพม่ิ ความสมั พันธ์อนั ดีในครอบครวั ดว้ ยส้มตำปลาร้า

2. นำ้ แจ่วปลารา้ เป็นเครือ่ งเคยี งไว้รับประทานคู่กบั ผลไม้รสเปร้ยี วอยา่ ง มะมว่ ง ตะลงิ ปลงิ มะยม วธิ ีทำ
น้ันง่ายมากๆ ส่วนผสมใช้นำ้ ปลารา้ ขา้ วควั่ พรกิ ปน่ น้ำตาล ชูรสเลก็ นอ้ ย นำ้ ปลาและหอมแดงซอย นำสว่ นผสม
ทงั้ หมดมาผสมและคนใหเ้ ขา้ กนั เสริ ฟ์ พร้อมมะม่วงเปรยี้ วๆ ที่กนิ แคล่ ูกเดียว ไมเ่ คยพอ

สำหรบั วธิ กี ารถนอมอาหารดีๆ อยา่ งการทำ "ปลาร้า" น้ี ทำใหเ้ ราได้วัตถดุ ิบดๆี มาไวส้ ำหรบั ปรงุ อาหาร
อร่อยๆมากมาย เปน็ วิธกี ารที่ชาญฉลาดท่ที ำให้เกบ็ ปลาไว้รบั ประทานไดน้ านๆ และไดป้ ระโยชน์ทางด้าน
สารอาหารจากปลาร้าอกี ด้วย สำหรับใครท่ชี อบรับประทานปลารา้ หากทำเองไมม่ ีปัญหาอะไรแต่ถ้าซ้ือควรเลือก
ซื้อจากแหลง่ ท่ีไว้ใจได้วา่ สะอาด ปลอดภัย เพราะถา้ ขน้ั ตอนการทำไม่ดีพออาจจะทำให้ท้องเสยี ได้นั่นเอง ทส่ี ำคญั
ถงึ แม้ว่าการหมกั นานๆ เกลือในปลารา้ จะช่วยทำลายพยาธิใบไมใ้ นตับได้ แตก่ ารปรุงใหส้ กุ สะอาดก่อนรบั ประทาน
จะดที สี่ ุดเพราะมน่ั ใจได้แน่นอนว่าเช้อื โรคหรือพยาธติ า่ งๆ ถูกทำลายไปแลว้ จรงิ ๆนน่ั เอง

14

ส่อื การเรยี นรู้

ใบความรู้ 2.2
เรือ่ ง ชนิดของปลาในการทำปลารา้ แปรรูป

1. ปลาซิว/ปลาสร้อย

2. ปลาหมอ
3. ปลากระดี่

15

4. ปลาฉลาด
5. ปลาตะเพียน
6. ปลาสลดิ

16

7. ปลากด
8. ปลานิล
9. ปลาช่อน

ท่มี าภาพ : www.Google.co.th

17

สือ่ การเรียนรู้

ใบความรู้ 2.3
เรอ่ื ง ขั้นตอนการทำปลารา้ ปรงุ รส

1. นำปลารา้ ทผ่ี ่านการหมกั แลว้ นาน 8-12 เดอื น มาต้มให้เดือดในอตั ราสว่ น ปลารา้ 50% น้ำ 50%
จนเนื้อปลาเปอื่ ย

2. แยกกา้ งเอาเฉพาะน้ำกรองด้วยกระชอน

3. เค่ียวน้ำตาลทรายแดงและน้ำตาลปบี ให้เป็นสนี ้าตาลเข้ม

4. เมือ่ เสร็จแล้วใส่ส่วนผสมทง้ั หมด ตามลำดบั ดังนี้
a. น้ำ (5 ลติ ร)
b. นำ้ กระเทียมดอง พร้อมเนื้อกระเทียมดอง (1กระปุก)

18

c. นำ้ ปลา/ผงปรงุ รส ( 3 ชอ้ นโต๊ะ )
d. กะปิ ( 1 ช้อนโต๊ะ )
e. ใบกระถนิ ห่อด้วยผา้ ขาวบาง,ใบเตย และใบหม่อน,ไผ่ดำ (ใส่ตามความต้องการ)

5. นำขน้ึ ตัง้ ไฟเคย่ี วให้เดือดจนส่วนผสมตา่ งๆ เขา้ กนั ดว้ ยไฟปานกลางใช้เวลาประมาณ 1 ชัว่ โมง
( เรม่ิ จบั เวลาตั้งแตเ่ รม่ิ เดอื ด ) คนเป็นระยะๆ ไม่ให้ตดิ ก้นหมอ้

6. เสร็จแล้วนำมาพักไว้ให้เย็น
7. ช้อนมนั ท่ลี อยตัวออกและกรองดว้ ยกระชอนเอากากออก และบรรจภุ าชนะท่ีปิดสนทิ

19

สื่อการเรยี นรู้

ใบความรู้ 3.1
เรื่อง หลักการจดั จำหน่ายและหลักการกำหนดราคา ตน้ ทุนสินค้า

การจดั จำหน่าย หมายถึง การจำหน่ายสินค้าหรอื ผลติ ภัณฑ์ และการใหบ้ ริการเพอ่ื แลกเปลยี่ นเป็นเงินหรือ
การโอนยา้ ยสินค้าจากบคุ คลหนึ่งไปยังอีกบคุ คลหนึ่งโดยการแลกเปลยี่ นสนิ ค้าหรือบริการเปน็ เงนิ รวมถึง
กระบวนการจำหน่ายท่จี ูงใจผู้ซื้อสนิ คา้ และการให้บริการทั้งทางตรงและทางอ้อม เพ่อื กระตนุ้ ใหล้ กู คา้ ตดั สนิ ใจซื้อ
สินค้า โดยอาศัยศลิ ปะในการขาย เพ่ือสนบั สนนุ กระบวนการขาย

หลกั และองคป์ ระกอบของการจดั จำหนา่ ย

การกำหนดกลยทุ ธท์ างการตลาดเปน็ เรอื่ งที่สำคัญผูจ้ ัดจำหนา่ ย ควรให้ความสนใจและนำมาศึกษา
วเิ คราะหอ์ งค์ประกอบของการจดั จำหน่ายท่ีสำคัญในกระบวนการตลาด ไดแ้ ก่ ผลิตภณั ฑ์หรอื สนิ ค้า (Product)
ราคา (Price) สถานที่ (Place) การสง่ เสรมิ การขาย (Promotion) หรือทีเ่ รยี กกนั ว่า “4Ps” คอื

1. ผลติ ภณั ฑ์ (Product)เป็นผลติ ภณั ฑ์ชนิดตา่ ง ๆ ที่ตอ้ งการจำหนา่ ย การพจิ ารณาว่าผลิตภัณฑน์ จ้ี ะ
จำหน่ายใหก้ บั ใครเปน็ กลุม่ เป้าหมาย ให้พจิ ารณาจากทำเลในยา่ นนั้นวา่ คนกล่มุ ไหนอยู่กันเปน็ ส่วนใหญ่ และคน
กลุ่มไหนทจ่ี ะซื้อผลิตภัณฑ์หรือสินคา้ ทีต่ ้องการจดั จำหนา่ ย เมื่อทราบกลมุ่ เปา้ หมายแลว้ ต้องเลอื กชนดิ ของสนิ คา้ ที่
จะจัดจำหน่าย หรอื ปรับปรงุ ผลติ ภณั ฑ์ให้ถูกรสนิยมกบั กล่มุ เปา้ หมายส่วนใหญ่

2. ราคา (Price)การกำหนดราคาผลิตภัณฑ์หรอื สินคา้ ให้เหมาะสม โดยพิจารณาจากการคำนวณต้นทุน
การผลิตวา่ มตี น้ ทุนเท่าไร ซึง่ ตอ้ งคำนวณจากค่าวัตถุดิบ ค่าแรง คา่ ใช้จา่ ยในการผลติ และคา่ ใชจ้ า่ ยในการตลาด
หรือคา่ ใช้จา่ ยในการส่งเสรมิ การตลาด บวกกบั กำไรทต่ี ้องการ ทั้งนต้ี ้องพจิ ารณาราคาท่ีกำหนดว่ามปี รมิ าณและ
คุณภาพสมเหตุสมผลหรอื ไม่ โดยอาจเปรียบเทยี บกบั ราคาสนิ คา้ ชนดิ เดยี วกนั ในท้องตลาด การตั้งราคาเปน็ เร่ืองท่ี
ละเอียดออ่ น และมีปัจจยั หลายอย่างเข้ามาเกยี่ วข้อง เชน่ ความพึงพอใจในรูปลกั ษณ์ของผลิตภัณฑ์ ความ
หลากหลายของชนดิ ผลิตภัณฑ์ คณุ ภาพ ราคา การบริการ และการบรรจภุ ณั ฑซ์ ึ่งปัจจยั ต่าง ๆ เหลา่ นี้ ผผู้ ลิตและ
จำหน่ายผลิตภณั ฑต์ ้องศกึ ษาวเิ คราะห์และปรับปรุงอยูต่ ลอดเวลา

3. สถานที่ (Place)หมายถงึ ทตี่ ้งั ของสถานทีจ่ ดั จำหนา่ ยหรือรา้ นอาหาร ซึ่งสถานท่จี ำหนา่ ยสนิ คา้ น้มี ีผล
ต่อการพิจารณาการตงั้ ราคาของผลิตภณั ฑเ์ ป็นอยา่ งมาก เพราะสถานทจี่ ำหน่ายสนิ ค้าตั้งอยใู่ นทำเลที่ดจี ะทำให้
ผลติ ภัณฑห์ รอื สินคา้ มีโอกาสขายได้มาก แต่ราคาค่าเชา่ รา้ นหรอื ทำเลท่ีดีทำให้ตน้ ทุนสินค้าหรือผลิตภัณฑส์ งู ข้ึนมี
ผลใหร้ าคาตน้ ทนุ ต่อหน่วยสงู ขึ้น และสิง่ ท่ีควรคำนงึ ถึงอีกประการหน่งึ ในการเลือกทำเลที่ตัง้ ของรา้ น คอื ความ
สะอาด จงึ ควรเน้นระบบการรักษาความสะอาดของหน้ารา้ น หรือหอ้ งผลิตอย่างถูกสขุ ลักษณะ เพื่อให้ผู้บรโิ ภค
มนั่ ใจว่าผลิตภณั ฑท์ จี่ ัดจำหน่ายมคี วามสะอาด ได้มาตรฐาน

20

4. การสง่ เสริมการขาย (Promotion)ในปัจจบุ ันร้านผลิตและผจู้ ัดจำหน่ายให้ความสนใจกับการส่งเสรมิ
การขายเป็นอย่างมาก เนื่องจากมคี ู่แข่งขนั ในธรุ กิจประเภทนี้มากขน้ึ ทำให้สว่ นแบง่ ในตลาดลดลงจงึ จำเปน็ ตอ้ ง
อาศยั วิธีการสง่ เสรมิ การขายเขา้ มาช่วย เชน่ การลดราคาสินคา้ การแลกซ้อื การซือ้ หน่ึงแถมหนง่ึ

รวมไปถงึ การทำบรรจุภณั ฑท์ ี่ดึงดูดความสนใจในการซื้อ การตกแต่งรปู ลักษณ์ของผลิตภณั ฑใ์ หแ้ ปลกตาสวยงาม
การจัดทำเมนูขนม การทำป้ายบอกราคา การปดิ โปสเตอร์เชญิ ชวนหรอื แนะนำสินค้าพเิ ศษในเทศกาลตา่ ง ๆ การ
ตกแตง่ บรรยากาศภายในร้านให้เข้ากบั เทศกาล ฯลฯ

จะเหน็ ไดว้ ่า Product (ผลิตภัณฑ์) Price (ราคา) และPlace (สถานที)่ สามารถลอกเลียนแบบหรือแขง่ ขนั
ได้ แต่ Promotion (การสง่ เสริมการขาย) จัดเป็นกลยุทธ์ทีส่ ำคญั เพราะนอกจากจะมีความอร่อยสวยงาม นา่
รบั ประทาน และมกี ารบรกิ ารท่ดี แี ล้ว ยงั มคี ณุ คา่ ในการสร้างความภาคภูมใิ จให้กบั ลูกค้าท่ไี ด้เลอื กใช้เป็นของฝาก
สำหรบั บุคคลท่รี กั และเคารพในเทศกาลตา่ ง ๆ

ข้อเสนอแนะในการจัดจำหนา่ ย

1. บอกใหล้ ูกค้ารู้จกั ชอ่ื ผลติ ภัณฑ์ วิธงี ่าย ๆ และดที ส่ี ุดคอื เขียนชือ่ ผลิตภัณฑ์ ให้สวยสะดุดตาเป็นการ
กระตนุ้ ความสนใจ นอกจากน้ี ยงั มีวธิ กี ารท่คี วรทำคือ ถุงท่ีใชใ้ ส่ นอกจากจะต้องมีช่ือร้านและสัญลกั ษณ์ของรา้ น
แล้ว ควรมรี ายชื่อผลติ ภัณฑช์ นดิ ต่าง ๆ ท่ขี ายในรา้ นพิมพต์ ิดอยู่ดว้ ย

2. การจัดโชว์ผลติ ภณั ฑ์ ในรา้ น (Display) เปน็ การนำผลติ ภัณฑ์มาจัดโชวท์ ้ังในร้านและหนา้ ร้านทำให้
ลกู ค้ามองเหน็ ได้ เพ่ือช่วยให้เกดิ ความสวยงามของร้านทีจ่ ำหนา่ ย และชว่ ยดงึ ดดู ความสนใจแกล่ กู ค้า การให้ขอ้ มลู
ผลติ ภณั ฑช์ นิดต่าง ๆ จะช่วยให้ลูกคา้ จดจำชนดิ และชื่อของผลิตภัณฑ์ ได้ ในการโชวผ์ ลติ ภณั ฑ์ชนิดตา่ ง ๆ ควรให้
ความสำคัญระหวา่ งสขี องผลิตภณั ฑ์ ชนิดตา่ ง ๆ คือ ไม่ควรวางผลิตภณั ฑ์ ทมี่ ีสเี หมือนกันหรอื ใกล้เคยี งกันไว้
ด้วยกนั แตค่ วรนำผลติ ภัณฑ์ ที่มีสีแตกต่างกนั ไวด้ ว้ ยกัน เพ่ือกระตนุ้ ความสนใจของผูซ้ อ้ื ซ่งึ เป็นวธิ ีท่ีไดผ้ ลมากที่สุด
ในการจดั โชวห์ นา้ รา้ น

3. มีตวั อยา่ งให้ผู้ซ้ือทดลองรับประทาน เม่ือมีการแนะนำสินค้าใหม่ วธิ นี ใี้ ช้ได้ผลมากในอเมรกิ าเพราะชาว
อเมริกนั ชอบทดลองรับประทานผลติ ภัณฑ์ ชนิดใหม่ ๆ

4. ให้คำแนะนำ ปรึกษาและอธบิ ายดว้ ยความเต็มใจ อย่าปลอ่ ยให้ลูกคา้ สับสนกบั ชนิดลกั ษณะและรสชาติ
ของผลิตภณั ฑ์ ทีแ่ ตกต่างกัน แต่ควรอธบิ ายให้ลกู คา้ ได้รบั ความกระจ่าง โดยแสดงให้ลูกค้าเหน็ วา่ ผู้ขายมีความเต็ม
ใจ และยินดีท่จี ะใหบ้ ริการลูกคา้ เสมอ

5. จดั รายการพิเศษเพ่ือขอบคุณลกู ค้า โดยการพยายามจัดหาสิง่ ใหม่ ๆ ใหก้ ับลกู คา้ ซ่ึงถือเป็นอีกวธิ ีหน่งึ ท่ี
ทำใหล้ กู คา้ ประทับใจกับรา้ น

21

6. รับฟงั คำแนะนำจากลูกคา้ หรอื ขอความคิดเหน็ จากลูกค้า เพราะเปน็ โอกาสท่จี ะทำให้รู้จักลูกค้ามากขน้ึ
ผลท่ตี ามมาคือลูกค้าจะหวนกลบั มาอดุ หนนุ ท่ีรา้ นอีก และยังบอกต่อ ๆ กันถงึ คุณภาพและความพถิ ีพิถนั ของ
ผลติ ภณั ฑ์ จัดจำหน่าย

คณุ สมบัติของผจู้ ดั จำหนา่ ย

1. ตอ้ งฝกึ ตนเองใหม้ ีความกระตอื รือร้นในการทำงานและมีความอดทน
2. ฝกึ นสิ ัยตนเองให้เปน็ คนรา่ เรงิ แจ่มใส มีมนุษยสัมพันธด์ ี
3. มคี วามสภุ าพ เรยี บร้อย อารมณ์ดี มีความรอบคอบ และประณีต
4. พฒั นาบคุ ลกิ ภาพใหน้ ่าดู ประทบั ใจตลอดเวลา
5. รกั ษาความสะอาดของร่างกาย และเสื้อผ้า
นอกจากคุณสมบตั ทิ ง้ั 5 ประการทผี่ ู้ขายต้องมแี ลว้ ผูข้ ายยังตอ้ งมีความเป็นระเบยี บและมีศิลปะในการ
ขาย จงึ ทำให้การจำหน่ายสินค้าประสบผลสำเร็จ ดังนี้
1) ความมรี ะเบียบวนิ ยั เป็นคุณสมบัติที่พนักงานขายทุกคน ควรตอ้ งมีการฝึกฝนการขายให้เป็นระบบ
ระเบียบ เชน่ การแตง่ กายต้องสะอาดเรยี บรอ้ ย หากมีเคร่ืองแบบจะทำใหเ้ กิดภาพพจน์ท่ีดี นอกจากการแตง่ กาย
แล้ว การจัดเก็บเคร่ืองมือ เครื่องใชใ้ นการผลิตขนมอบตอ้ งเกบ็ ให้เป็นระเบียบ เวลาใชจ้ ะไดห้ างา่ ยประหยัดเวลา ดู
งามตา และควรทำใหเ้ ป็นระเบียบปฏิบตั ิประจำเพ่ือความคุ้นเคย
2) ศลิ ปะในการขาย อาจกล่าวได้วา่ ผู้จำหน่าย ตอ้ งใช้ท้ังศาสตร์และศลิ ปะในการจำหนา่ ย “ศาสตร”์ ใน
ท่ีนหี้ มายถึง ความรแู้ ละความเขา้ ใจในผลติ ภณั ฑ์ สามารถให้คำแนะนำ ช้ขี ้อดีและข้อเด่นของผลิตภณั ฑ์ เพื่อใหผ้ ู้
ซ้อื เกดิ ความมนั่ ใจว่าได้รับผลิตภณั ฑ์ท่ีดี รสชาตอิ ร่อย คุ้มค่ากับเงนิ ท่ีต้องจ่ายไป สำหรบั “ศลิ ปะ” ในที่น้ี หมายถงึ
ศิลปะในการขาย ผจู้ ำหนา่ ยควรมมี นษุ ยสมั พนั ธ์ที่ดี จดจำลกู ค้าหรอื ผู้ซื้อได้ เพราะจะทำใหเ้ พ่ิมเสนห่ ์ในการขาย
อกี ทั้งควรพดู จาไพเราะ การมีสมั พันธภาพและอัธยาศัยทดี่ ีกับลูกคา้ หรือผซู้ ้ือเปน็ การโฆษณาสินค้าท่ีดีที่สดุ ทำให้
สามารถเพิ่มยอดขายและมีกำไรเพ่ิมได้

หลกั และองคป์ ระกอบของการกำหนดราคา

การกำหนดราคาขาย หมายถึง การเพ่ิมจำนวนเงินเข้าไปในราคาทนุ ของสนิ ค้า ราคาท่ีได้ คอื ราคาขาย
ส่วนแตกตา่ งระหวา่ งราคาทุนและราคาขาย คือ ผลกำไร ดังน้นั องค์ประกอบพ้นื ฐานในการพิจารณากำหนดราคา
ขาย คือ ต้นทุนการผลติ และส่วนองคป์ ระกอบอน่ื ๆ ได้แก่ รูปลกั ษณ์ขนม จำนวนทีผ่ ลิต รูปแบบการบรรจภุ ณั ฑ์
ราคาในท้องตลาด สิ่งเหลา่ น้ีต้องนำมาใช้พิจารณาเพื่อกำหนดราคาขาย และกำไรรว่ มกบั

22

ต้นทนุ การผลติ ต้นทนุ การผลิตที่สำคัญ คือ

1) ค่าวัตถดุ ิบ หมายถึง คา่ ใช้จ่ายหลักในการผลติ ผลติ ภัณฑ์ ไดแ้ ก่ ค่าวัตถดุ บิ ตา่ ง ๆ ซ่ึงสามารถคำนวณได้
จากราคาจรงิ ของวตั ถุดิบแตล่ ะชนิด

2) คา่ แรงงาน หมายถึง เงนิ เดือน หรอื ค่าแรงทจี่ า่ ยใหแ้ ก่คนงานท่ีเกีย่ วข้องกบั การผลติ โดยตรงต้นทุนใน
ด้านน้ี สามารถคิดได้จากการเอาค่าแรงทั้งหมด หารด้วยจำนวนผลิตภณั ฑ์ ท้ังหมดที่ผลิตคิดเป็นคา่ แรงงานต่อ
ผลิตภัณฑ์1 ชน้ิ

3) คา่ โสหยุ้ การผลิต หมายถึง คา่ ใชจ้ า่ ยต่าง ๆ ท่เี กิดข้ึน นอกเหนือจากคา่ วตั ถดุ ิบและค่าแรงงาน ซง่ึ
คา่ ใชจ้ า่ ยเหลา่ นีม้ สี ว่ นชว่ ยใหก้ ระบวนการผลิตเสรจ็ สิ้นลง สำหรบั กิจการ ได้แก่ อุปกรณ์ทกุ ชนิดทใี่ ชใ้ นการผลติ ค่า
สถานท่ี คา่ เชา่ อาคาร ค่าซอ่ มแซมเคร่ืองจักร ค่าน้ำ ค่าไฟ และคา่ เสื่อมราคาของอุปกรณ์ซง่ึ เป็นคา่ ใช้จ่ายทส่ี ำคญั ที่
ผผู้ ลิตควรใหค้ วามสำคัญวิธกี ารคำนวณให้นำเอาราคาต้นทุนทั้งหมดของอุปกรณท์ ี่ใช้มาหารเฉลี่ยคา่ ใช้จ่าย เพ่ือ
พจิ ารณาวา่ ในแตล่ ะเดือนจะเสยี ค่าโสหุ้ยในการผลติ ทัง้ หมดเปน็ เงินเทา่ ใด โดยทัว่ ไปจะนำมาเฉล่ยี ตามต้นทนุ ของ
วัตถุดบิ เพอ่ื คิดเปน็ ต้นทุนค่าโสห้ยุ ของผลติ ภัณฑ์ชนดิ นัน้ หลงั จากท่ีทราบต้นทนุ การผลิตแล้ว ควรกำหนดกำไรท่ี
ตอ้ งการเพ่ือนำมาบวกกับต้นทนุ การผลิตทั้งหมด เพื่อคิดเป็นราคาขายที่แท้จริง แลว้ นำไปเปรยี บเทียบกบั ราคาขาย
ในท้องตลาดเพื่อปรับราคาให้เหมาะสมไม่ใหส้ งู หรือตำ่ เกนิ ไป หากราคาขายสงู กว่าราคาขายในท้องตลาด ควร
ปรับปรงุ ผลิตภัณฑ์ใหม้ ีคณุ ภาพหรือรสชาติทีด่ ีกวา่ สามารถเน้นการบรรจุภัณฑ์ให้สวยงาม หรือปรบั ปรุงใหม้ ี
มาตรฐานข้ึน เพ่ือใหล้ กู ค้ารู้สึกคมุ้ ค่ากบั เงนิ ท่ีเสยี ไป

วิธีลดตน้ ทุนการผลติ

1) วตั ถดุ ิบ โดยทั่วไปการใชว้ ัตถุดบิ ท่ีมรี าคาตำ่ กว่าแทน อาจแทนได้ในปริมาณเทา่ ตวั คือแทนทง้ั หมด
2) การประหยดั คา่ น้ำ เช่น การทำความสะอาดอปุ กรณ์บางชนดิ
3) การประหยัดคา่ ไฟ ตอ้ งศึกษาเวลาทใ่ี ช้ในการผลิต การประหยดั ไฟฟ้ายังรวมถึงการปิดไฟฟ้าทันทีใน
บรเิ วณที่ไม่ไดท้ ำงานหรอื ทำงานเสร็จหากราคาขายสูงกว่าราคาท้องตลาดมาก ต้องพยายามลดต้นทนุ ในการผลิต
เพอ่ื ให้สามารถขายผลติ ภณั ฑ์ ไดใ้ นราคาทถี่ ูกลง โดยทัว่ ไป การลดตน้ ทนุ การผลติ ทนี่ ิยมทำกนั คือ การประหยัดน้ำ
ประหยัดไฟที่ไม่จำเป็น หรือใช้วัตถุดิบทม่ี รี าคาตน้ ทุนตำ่ กวา่ แทน แต่ต้องปรับปรุงคณุ ภาพด้านรสชาติ และการ
บรรจภุ ัณฑใ์ ห้มีคุณภาพ เพอ่ื ให้ลกู ค้ารู้สกึ วา่ คุ้มค่ากับเงินท่ีจ่ายแพงข้นึ แตห่ ากราคาขายที่ตง้ั ตำ่ กว่าราคาใน
ทอ้ งตลาดสามารถต้ังราคาใหมห่ รอื ยกระดับปรบั ปรงุ คณุ ภาพของผลติ ภณั ฑ์ และการบรรจุตกแต่งให้เหมาะสมกบั
ราคายิ่งขน้ึ ตัวอยา่ งการกำหนดราคาขาย

23

วธิ กี ารคำนวณหาต้นทุนการผลติ แบบง่ายมสี ตู ร ดังน้ี[1]

การคำนวณแบบงา่ ย ๆ นี้ เหมาะกบั ผปู้ ระกอบการรายเลก็ ที่มสี ินคา้ หรอื ผลติ ภัณฑ์นอ้ ยชนิด อาจขาย
เพยี งนำ้ พริก ปลาร้าแปรรูป ซ่ึงเหมาะกับการคำนวณสนิ คา้ ประเภท OTOP ที่มีความชดั เจนในเรอื่ งการใช้วตั ถดุ บิ
คา่ แรงงานต่อรอบการผลติ และไม่มีการเกบ็ สต็อกวัตถดุ ิบไว้ การคำนวณจำเป็นต้องคิดเพื่อใหท้ ราบถึงต้นทุนผลิต
ตอ่ หนว่ ย และนำต้นทุนผลิตไปรวมกับค่าใชจ้ ่ายในการดำเนินการเพ่ือให้ทราบถึงตน้ ทุนรวมของสนิ ค้าอีกคร้งั หน่งึ

........................................
1การคำนวณตน้ ทุนการผลติ แบบงา่ ย. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก.
https://bsc.dip.go.th/th/category/account2/fs-productcost. (วนั ท่สี ืบค้นข้อมูล 10 มกราคม 2565).

ธุรกิจ SMEs มักประสบปญั หาท่ีสำคญั ประการหนงึ่ คอื ขณะท่ีธุรกิจกำลงั ดำเนนิ ไปดว้ ยดี กลับพบวา่ ขายดีแตไ่ ม่
มกี ำไรมากเท่าท่ีควรจะเป็น หรอื ผู้ประกอบการหลายรายผลติ สินคา้ ออกมา กลับประสบกบั ภาวะการขาดทุนโดย
ไมร่ ู้ตัว น่นั เป็นเพราะผู้ประกอบการไมร่ ูต้ ้นทุนที่แทจ้ ริงของสนิ ค้าทข่ี าย ต้นทุนขาย คือจำนวนเงนิ ทจ่ี า่ ยไปในการ
ซอ้ื สินคา้ วตั ถุดิบ เป็นต้นทนุ ทีเ่ กิดขึ้นในการผลิตสนิ คา้ และบริการท่ีขายพร้อมกับกิจกรรมกระบวนการท่ีทำให้
สนิ คา้ และบรกิ ารพร้อมขายหรอื ใช้ในภายหลัง เรม่ิ ต้ังแต่การออกแบบผลติ ภณั ฑ์ การผลิต การทดสอบ การจดั เกบ็
การขนสง่ เป็นต้น

วธิ ีคำนวณตน้ ทุนขาย

เพ่ือใหเ้ ข้าใจการคำนวณต้นทุนขายของธรุ กจิ SMEs จงึ ขอแยกอธิบายในแตล่ ะประเภทของธุรกิจ ดังน้ี

1. ธรุ กิจซ้ือมาขายไป ธรุ กิจขายของทางออนไลน์ ตน้ ทนุ ขายคำนวณไม่ยากคือคิดจากราคาสนิ คา้ ท่ีซื้อมาโดยตรง
รวมทั้งค่าขนสง่ สนิ คา้ เขา้ ร้าน

24

2. ธรุ กจิ ผลิตสินค้า เช่น ธุรกิจโรงงาน หรือผู้ประกอบการที่ทำขนมขาย ซึง่ ใชว้ ตั ถุดบิ หลายอยา่ งในการผลติ
โดยทัว่ ไปตน้ ทนุ การผลติ เป็นต้นทนุ ทเ่ี กยี่ วข้องกบั กระบวนการผลิตสนิ คา้ ได้แก่ ต้นทุนวัตถุดิบ คา่ แรง คา่ ใชจ้ า่ ยใน
การผลิตเชน่ ค่าไฟฟา้ ค่านำ้ มันรถ รวมทง้ั ของเสียที่อาจจะเกดิ ขึ้นจากกระบวนการผลติ ในทางบญั ชีถา้ จดั จำแนก
ตามลักษณะพฤติกรรมของต้นทนุ จะแยกได้เป็น 2 ประเภท คือ

ก. ตน้ ทนุ คงที่ เป็นตน้ ทนุ ทม่ี ีมลู คา่ เท่าเดิมไมว่ ่าจะมีการผลติ สินค้าในปรมิ าณมากหรอื น้อย ไดแ้ ก่
เงนิ เดอื น คา่ เช่า ค่าเบีย้ ประกันภัย เปน็ ตน้

ข. ต้นทุนผันแปร เปน็ ตน้ ทนุ ทีม่ ีการเปลีย่ นแปลงไปตามปริมาณการผลติ สนิ ค้า ได้แก่ คา่ วตั ถุดบิ
คา่ แรงงาน ค่าบรรจุภณั ฑ์ ค่านำ้ คา่ ไฟ เปน็ ต้น

สำหรับธรุ กจิ SMEs ท่เี ป็นธรุ กิจผลติ ท่ีไม่ซบั ซ้อนมาก ผปู้ ระกอบการสามารถคำนวณตน้ ทนุ ได้ดงั น้ี

1. ต้นทนุ วัตถดุ บิ เปน็ ต้นทุนหลักในการผลิตสินคา้ ยกตัวอยา่ งการคำนวณง่ายๆ เช่น ผู้ประกอบการทีท่ ำปลารา้
แปรรูปขาย วตั ถดุ ิบได้แก่ ชนิดของปลา นำ้ ตาล เกลอื เป็นตน้ รวมราคาวตั ถุดิบที่ซื้อมาเทา่ กบั 500 บาทและผลติ
ปลารา้ แปรรปู ปรงุ รสได้ทั้งหมด 50 ขวด ดังน้ันตน้ ทุนวตั ถดุ ิบต่อปลารา้ แปรรปู 1 ขวด เท่ากบั 10 บาท

หรืออีกวธิ หี น่งึ คือคำนวณต้นทนุ วตั ถุดิบจากปริมาณทีใ่ ชจ้ รงิ จากสมการน้ี

ตน้ ทุนวตั ถดุ บิ = ปริมาณวัตถดุ ิบท่ใี ช้จริง x (ราคาท่ีซื้อหารดว้ ยปรมิ าณทซ่ี ื้อ)

เช่น ธรุ กจิ ทท่ี ำปลาร้าแปรรูปซอ้ื ปลามาในราคา 500 บาทต่อ 10 กิโลกรมั (1ถุง) ใช้ปลาไปแค่ 5 กิโลกรัม
ดงั นนั้ ต้นทุนวัตถุดิบคือ 5x(500/10) เท่ากับ 250 บาท

2. ค่าแรงการผลติ กรณที ่ีมีการจ้างพนกั งานทร่ี บั ผิดชอบดูแลกระบวนการผลิต คา่ ใชจ้ า่ ยประเภทเงนิ เดือน ถือเป็น
ตน้ ทุนการผลติ โดยตรง (ถา้ ไม่มกี ารจ้างพนกั งานไม่ต้องนำมาคำนวณใหแ้ คเ่ งนิ เดือนผปู้ ระกอบการอย่างเดียว
เทา่ น้นั ) การคำนวณคา่ แรงมีดงั นี้

เชน่ โรงงานผลิตสินค้าได้ 50,000 ชิ้นต่อวัน เงนิ เดือนของพนกั งานที่ดูแลกระบวนการผลิตมี 2 คน
เงินเดือนรวมกัน เดอื นละ 40,000 บาท ดงั นั้น ต้นทุนคา่ แรงตอ่ สินค้า 1 ชน้ิ เท่ากบั 40,000/50,000 เทา่ กับ 0.8
บาทต่อ สนิ คา้ 1 ชิน้ เป็นตน้ หรืออยา่ งกรณขี องโรงงานทำขนมท่ีจ้างลูกจ้างรายวัน เช่นคา่ แรงวันละ 400 บาท
โดยเฉล่ยี ผลิตขนมไดว้ นั ละ 1,000 ช้นิ ค่าแรงต่อขนม 1 ชิ้น เท่ากบั 0.4 บาท

3. ค่าใช้จา่ ยในการผลติ ได้แก่ คา่ ไฟฟ้า ค่าน้ำมนั รถ ของเสียทเ่ี กดิ ขน้ึ ในกระบวนการผลิต

25

3.1 คา่ ไฟฟา้ โดยค่าไฟต่อสนิ ค้า 1 ชิ้น คำนวณจากค่าไฟท่ีจ่ายจริงแตล่ ะเดือนหารด้วยปรมิ าณการผลติ
เช่น โรงงานผลิตสินค้า จา่ ยค่าไฟในเดอื นตลุ าคม 100,000 บาท ผลติ สนิ คา้ ได้ 20,000 ช้ิน ดังนนั้ คา่ ไฟต่อ สินคา้
1 ชน้ิ เทา่ กับ 5 บาท

3.2 คา่ นำ้ มนั รถ โดยคดิ จากค่านำ้ มันทีใ่ ช้จริงสำหรบั รถแตล่ ะคนั หรือเทียบจากการใช้รถแท็กช่ีโดยเข้าไป
ดรู าคาใน Application Grab

3.3 ของเสยี ทีเ่ กิดจากกระบวนการผลิต ในช่วงแรกๆอาจใชว้ ธิ กี ารประเมนิ เช่น ผลิตขนม 10 ชิน้ เสีย 1
ช้ิน เทา่ กบั ของเสยี คิดเป็น 10% ของสนิ คา้ ทีผ่ ลิตได้ ต่อไปอาจจะใชว้ ธิ เี ก็บขอ้ มลู และประเมินจากของเสยี ที่เกิดขึน้
จรงิ ได้
ขอ้ ดีของการทราบตน้ ทนุ ขาย

1. นำไปใช้ในการตั้งราคาสินค้าได้อยา่ งถูกต้อง เมื่อคำนวณตน้ ทุนขายได้แลว้ ในการตัง้ ราคาสนิ คา้ คอ่ ยบวก
กำไรที่ตอ้ งการเข้าไป โดยกำหนดเป็นกำไรเพ่ิมเขา้ ไป เชน่ ตน้ ทนุ ขาย 5 บาทต่อชิน้ ตอ้ งการกำไร1 บาท ต่อชนิ้
ราคาขายเทา่ กบั 6 บาทตอ่ ช้ิน ซึง่ เป็นวธิ ีท่งี ่าย ตรงไปตรงมา ทำใหผ้ ้ปู ระกอบการสามารถประเมินผลกำไรการ
ดำเนนิ งานเพ่ือใช้ในการวางแผนงานได้

2. สามารถแข่งขันกับคู่แขง่ ได้ในเร่อื งราคาผู้ประกอบการสามารถกำหนดกลยุทธเร่ืองราคา ในการปรับเพ่ิม ลด
ราคา หรือจัดการส่งเสริมการขายเพื่อใหแ้ ข่งขนั ทางด้านราคากับคู่แข่งได้

3. ผปู้ ระกอบการสามารถวางแผนการผลติ ได้เน่ืองจากรู้ขอ้ มูลต้นทุนทแ่ี ท้จรงิ ทำใหว้ างแผนในการจัดหาสินคา้
หรอื วัตถดุ ิบ หรอื การจ้างแรงงานอยา่ งมีประสิทธภิ าพ ช่วยใหป้ ระหยดั ตน้ ทนุ ได้อย่างมาก

4. ชว่ ยลดการสญู เสียทเ่ี กดิ จากกระบวนการผลติ ไดเ้ ม่อื ทราบตน้ ทุนของเสียผปู้ ระกอบการสามารถวางแผนใน
การบริหารจดั การเพอ่ื ลดของเสียในกระบวนการผลิต ทำใหต้ น้ ทุนสนิ คา้ ลดลง

5. ตวั เลขตน้ ทุนขายและกำไรทางบญั ชีและภาษถี กู ตอ้ งการทธ่ี ุรกิจสามารถคำนวณตัวเลขต้นทุนขายซง่ึ เป็น
รายการท่มี สี าระสำคญั ในงบการเงิน ย่อมทำให้การคำนวณกำไรสุทธถิ ูกต้องและตวั เลขภาษีถกู ต้องตามไปด้วย
นอกจากจะลดความเสี่ยงในการเสยี คา่ ปรับทางภาษีแลว้ ในกรณธี รุ กิจต้องการขอสินเชื่อจากสถาบันการเงิน
งบการเงนิ กม็ ีความถกู ต้องนา่ เชือ่ ถือทำใหม้ ีโอกาสจดั หาแหลง่ เงนิ กไู้ ด้

การคดิ ตน้ ทุนขายเป็นเร่ืองสำคญั เปน็ เหตุใหห้ ลายธรุ กจิ ขายขาดทุนกันมาแลว้ การคิดตน้ ทุนผดิ อาจทำให้
คดิ ราคาขายผิด ยง่ิ คำนวณตน้ ทุนไดถ้ ูกต้องมากเทา่ ไร ทำให้ทราบผลกำไรบริษทั ได้แมน่ ยำย่งิ ขนึ้ ช่วยลดการ
สญู เสยี ท่เี กิดจากการดำเนนิ ธุรกจิ เมอื่ ตน้ ทนุ ขายลดลง ธรุ กจิ ย่อมมกี ำไรเพิ่มขึ้นและเติบโตยงิ่ ขน้ึ

ท่มี า : https://peakaccount.com/blog/คานวณตน้ ทนุ ขาย

26

สือ่ การเรยี นรู้

ใบความรู้ 3.2
เร่ือง เทคนคิ การขายสินคา้ ออนไลน์และบรรจุภัณฑ์

กลยุทธ์การขายใครวา่ ไมส่ ำคัญ? เม่ือขายของออนไลน์เติบโตอย่างต่อเนอ่ื ง และใคร ๆ ก็เริม่ ผนั ตัวมาเปน็
แม่คา้ ออนไลน์กนั มากขึน้ การเตรยี มความพร้อมและวางกลยทุ ธ์ให้กับร้านคา้ จึงเปน็ เรื่องสำคัญข้ันพื้นฐานที่
พอ่ คา้ - แมค่ ้าออนไลน์มือใหม่ตอ้ งทำความใสใ่ จ

1. กลยุทธ์การขาย : สำรวจกล่มุ เป้าหมาย

ก่อนเปิดรา้ นขายของออนไลน์เพื่อขายอะไรสกั อย่าง หรอื ทำธรุ กจิ อะไรก็ตาม อย่างแรกท่ีเรารกู้ อ่ นเสมอ
นน่ั กค็ ือ “ลูกคา้ ของเราคือใคร” เพราะกลมุ่ เป้าหมายแต่ละกลมุ่ จะมวี ิธีนำเสนอการขายและการประชาสัมพันธ์ที่
แตกต่างกันออกไป ฉะนัน้ ต้องร้จู กั ลกู ค้าของเราใหด้ ีกอ่ น เพราะนน่ั คือกา้ วแรกของการทำกลยุทธ์การขาย

2. กลยุทธ์การขาย : กำหนดภาพลกั ษณใ์ หก้ บั แบรนดข์ องตวั เอง

ขายของออนไลน์ โดยเฉพาะบนโซเชียล ตอ้ งมีคาแรคเตอร์ชดั การกำหนดภาพลักษณ์ให้กับแบรนดเ์ ป็น
อีกหนึ่งกลยุทธท์ ชี่ ่วยเพ่มิ จดุ เดน่ ให้รา้ นคา้ เปน็ ทีน่ ่าสนใจ และชว่ ยดงึ ดูดลูกคา้ ไดม้ ากยิ่งข้ึน ยิง่ ถ้าเราขายสนิ ค้าทีม่ ี
การแข่งขนั ที่คอ่ นข้างสงู ในท้องตลาด การสร้างภาพลักษณ์ให้กบั แบรนด์ รวมถึงการพรีเซนต์สินค้าท่โี ดดเด่น ไม่ซำ้
ใคร จะเปน็ ข้อไดเ้ ปรียบท่ีทำใหแ้ บรนด์และสินค้าของเรากจ็ ะนา่ สนใจมากข้ึน

ยกตวั อยา่ งเชน่ รา้ นขายเทยี นหอม “Aramo Aroma” ทส่ี ร้างคาแรคเตอร์ของแบรนดใ์ ห้ดูตลกโบะ๊ บ๊ะ
ขายขำ เข้าถึงลกู คา้ ง่าย ไมว่ า่ จะเป็น วธิ ีเล่าเรือ่ ง, การพูดคุยกบั ลกู คา้ หรือตง้ั ชอ่ื สนิ ค้าให้แหวกจากคนอ่ืนอย่าง
“เทียนหอมกลิน่ กุฏิพระ” ท้ังท่คี วามจริงแลว้ เทียนหอมกล่ินน้ีเป็นกลน่ิ ไม้จันทร์หอม แค่วางภาพลกั ษณ์ให้โดดเดน่
พรีเซนตส์ นิ คา้ ใหไ้ ม่ซำ้ ใคร ก็กวักมือเรยี กลกู คา้ ไดใ้ นระดบั หนง่ึ แล้ว

3. กลยุทธ์การขาย : ใชโ้ ซเชียลใหเ้ ป็นประโยชน์

โซเชยี ลมีเดยี มบี ทบาทอยา่ งมากท่ที ำให้เราใกลช้ ิดกบั ลกู ค้าเพราะแทบเป็นสว่ นหนึง่ ในชวี ติ ประจำวนั ของ
ทกุ คนไปแล้ว และแน่นอนว่าลกู ค้าไม่ได้อย่แู คแ่ พลต็ ฟอร์มเดียวแนน่ อน ฉะนนั้ ! ลกู ค้าอยู่ทไ่ี หน เราต้องอยู่ทน่ี น่ั มี
หลายโซเชียลยิง่ ดี ทงั้ Facebook, LINE OA , Instagram หรอื แอปพลเิ คชันอ่นื ๆ เพื่อคอยรองรับการส่อื สารและ
เพม่ิ โอกาสที่ลกู คา้ จะเจอร้านของเรามากข้นึ รวมถึงยงั เปน็ การเพิ่มรายได้อีกหลาย ๆ ช่องทางไปใน

4. กลยุทธก์ ารขาย : สรา้ งคอนเทนต์ทใ่ี ช่ ให้คนทีช่ อบ และถูกแพลตฟอร์ม

27

การสรา้ งคอนเทนต์ให้น่าสนใจ เปน็ กลยทุ ธก์ ารขายทร่ี ้านค้าออนไลนใ์ ชท้ ำการตลาดและขายสินคา้ แต่เรา
ต้องทราบกอ่ นว่าช่องทางการขายแตล่ ะแพล็ตฟอร์มจะสรา้ งคอนเทนตท์ ต่ี า่ งกนั เช่น ขายของออนไลนบ์ น
Facebook Page - อาจจะโพสต์คอนเทนตเ์ นน้ การเลา่ เร่ือง (storytelling) ให้สินคา้ ดูมีทม่ี าท่ีไป มรี ปู ภาพหรือ
วดิ โี อสนิ ค้าประกอบ ถ้าขายของบน Instagram - ควรเน้นรูปภาพท่ีสวย หรอื วิดีโอที่สั้น กระชบั ข้อความไม่ต้อง
ยาวมาก เน้นบอกวา่ ขายอะไร รายละอียดสนิ คา้ เป็นยังไง ราคาเทา่ ไหร่

ขายของบน LINE OA - ควรเป็นคอนเทนตก์ ารอัปเดตสนิ ค้าคอลเลคชัน่ ใหม่ โปรโมชน่ั ลา่ สุด ฯลฯ

ขายบน Twitter - ลกู ค้าทอี่ ยู่บนแพล็ตฟอรม์ นี้ จะชอบคอนเทนตค์ วรสนั้ เขา้ ใจง่าย อาจจะเกร่นิ ไดน้ ดิ หน่อยแตไ่ ม่
ควรยาวเกินไป หรือ คอนเทนตป์ ระเภทแนะนำสินคา้ ทใี่ ชด้ ีจนตอ้ งบอกต่อ

5. กลยุทธ์การขาย : จดั ทำแคมเปญ โปรโมชน่ั ดงึ ดูดลกู ค้า

จัดทำแคมเปญ ทำโปรโมชั่นเพอ่ื ดึงดดู ลูกค้า เป็นอีกกลยุทธ์หน่ึงทส่ี ามารถเพ่มิ ยอดขายให้กับร้านคา้ เปน็
อยา่ งดีเลย เพราะลกู คา้ หลาย ๆ คน ได้ยนิ หรอื เหน็ สญั ลกั ษณอ์ ะไรก็ตามท่สี ่ือถึงการจัดทำโปรโมชัน่ ของร้านค้า
จะต้องมลี กู ค้าเขา้ มาแนน่ อน เชน่ การลดราคาสินค้า, จัดโปร 1 แถม 1 หรือการแจกสินค้า เป็นต้น ซึง่ หาก
โปรโมชน่ั ทแ่ี มค่ า้ ออนไลนเ์ ลือกใชส้ ามารถตอบโจทย์ความต้องการของลูกค้าของเราได้ ก็จะส่งผลให้สามารถเพ่ิม
ยอดขายได้มากยงิ่ ขึน้

6. กลยุทธก์ ารขาย : สร้างความม่ันใจใหล้ กู คา้ ด้วยไลฟ์สด

อีกหนงึ่ กลยุทธ์การขายท่เี ข้ามาช่วยสร้างยอดขายกบั แม่ค้าออนไลน์ในยุคน้ี นนั่ คือการ “ไลฟ์สดขายของ”
เพราะนอกจากจะชว่ ยใหป้ ิดยอดขายได้ทนั ที ชว่ ยในให้ลกู ค้ามน่ั ใจในเร่ืองของตวั สินค้า และดา้ นการใชง้ าน
ผลิตภณั ฑ์ เพราะเราสามารถพูดคยุ ถาม - ตอบกับลูกค้าแบบเรียลไทมบ์ นโลกออนไลน์ ยิ่งไปกว่านนั้ แม่ค้า
ออนไลน์ยังสามารถ นำเสนอการขายสนิ ค้าได้อยา่ งอิสระ แต่ถ้าเปน็ แม่ค้าไลฟส์ ดแบบมือใหม่ อาจจะยังเขิน ๆ อยู่
บา้ ง แต่ของแบบนีฝ้ ึกฝนกนั ได้ และถ้าฝกึ ฝนบ่อย ๆ รับรองว่ากลยุทธ์การขายด้วยวธิ ีไลฟ์สดจะช่วยสร้างรายได้
ให้กบั รา้ นคา้ ของคณุ อยา่ งแน่นอน

ท่ีมา : https://www.page365.net/all-articles/6-strategies-online-seller

28

ส่ือการเรียนรู้

ใบความรู้ 3.3
เรื่อง การถ่ายภาพเพื่อประชาสัมพนั ธส์ นิ คา้ ออนไลน์

แต่ก่อนทจ่ี ะไปสขู่ นั้ ตอนการถ่ายภาพนนั้ พ่อคา้ -แมค่ ้าออนไลนท์ กุ คนควรรู้เทคนคิ การถ่ายภาพเล็ก ๆ
น้อย ๆ กนั สกั นิด เผ่ือมนั จะช่วยใหค้ ุณจะดูเป็นมืออาชีพมากยิ่งข้นึ นั่นเอง ซ่งึ เทคนิคท่ีว่ามดี งั ต่อไปนี้

1.ความละเอียดต้องได้
ภาพจะขายได้ ดึงดูดลูกคา้ ไม่ใช่แค่สินคา้ ทสี่ วยดว้ ยตวั มนั อยแู่ ลว้ หรอื เปน็ เพราะคณุ ถ่ายสวย รมู้ ุม จัด

แสงเพอรเ์ ฟกต์เท่านั้น แตค่ วามละเอยี ดของภาพกเ็ ปน็ สว่ นสำคัญท่ีคุณต้องนึกถงึ เพราะมันจะทำให้ภาพสนิ คา้ ของ
คณุ ดูสวย มคี ุณภาพ นา่ ซื้อ และทำให้รา้ นของคุณดูเปน็ มอื อาชีพมากข้นึ ด้วยนั่นเอง อย่างเช่น บนชอ่ งทางอนิ สตา
แกรมน้ัน จะรองรับภาพสนิ ค้าอยู่ 3 แบบด้วยกัน นน่ั คอื Sqaure 1080x1080, Landscape 1080x566 และ
Portrait 1080x1350 และความละเอียดของรปู ภาพบนช่องทางเฟซบกุ๊ นนั้ สามารถดูได้จากคอนเทนตน์ ี้เลย ขนาด
ภาพ Facebook 2020 เรอ่ื งควรรขู้ องพอ่ ค้า แม่คา้ ออนไลน์

2. แสงและเงาต้องมี
แสงและเงากเ็ ป็นอีกหนงึ่ ส่ิงที่ควรคำนงึ ถึงทกุ คร้ังทค่ี ุณจะถ่ายรูปสินคา้ เพราะมันช่วยให้สินคา้ ดเู รียล

ดูแล้วไมเ่ หมือนภาพท่ีมาจาก Photoshop มากจนเกนิ ไป แต่เทคนิคการเพม่ิ แสงและเงาที่อยากจะแนะนำ ควร
เปน็ แสงทีม่ าจากธรรมชาติ เพราะภาพท่ีออกมาจะดูละมุน ไม่แข็งกระด้างจนเกนิ ไป

3. ถ่ายทอดมุมมองภาพใหค้ รบถ้วน
จรงิ ๆ แลว้ ไมว่ า่ จะเปน็ สินคา้ ประเภทไหน การถ่ายภาพสินค้าเพ่ือโปรโมทน้ัน คุณควรถ่ายภาพสนิ คา้ ให้ได้

ครบทุกมุม ไม่วา่ จะเป็นดา้ นหน้า ด้านข้าง หรือด้านหลงั เพราะอย่าลืมวา่ ลูกคา้ จะตดั สนิ ใจซ้อื สินค้าผ่านออนไลน์
ซึ่งเขาไมส่ ามารถจับต้องสนิ ค้าได้ ก็ย่อมต้องการเหน็ สนิ คา้ ใหค้ รบทกุ ด้าน ทกุ มุม เพื่อใช้ประกอบการตัดสนิ ใจใน
การซื้อนน่ั เอง
4. ครอปภาพใหถ้ กู สัดส่วน

เทคนิคน้ีกส็ ำคัญ เนื่องจากการขายสนิ คา้ ออนไลน์มอี ย่ดู ว้ ยกันหลายชอ่ งทางบนโซเชียลมเี ดีย ไหนจะ
อุปกรณ์ที่ลูกค้าใช้กแ็ ตกต่างกัน ทั้งคอมพิวเตอร์ แท็บเลต็ หรือโทรศพั ท์มือถือ ซ่งึ แต่ละช่องทางกม็ กี ฎเกณฑ์การ
กำหนดไซส์ และการโชวภ์ าพสนิ ค้าแตกตา่ งกัน ฉะนัน้ คุณควรครอปภาพ หรอื จัดวางภาพสินค้าใหอ้ ยู่ตรงกลางของ
เฟรมเข้าไว้ จะได้ง่ายต่อการแกไ้ ข หรือง่ายต่อชอ่ งทางต่าง ๆ ท่คี ณุ จะนำไปโปรโมทน่นั เอง

29
5. ภาพพื้นหลังต้องคลีน สะอาดตา

รมู้ ย้ั วา่ ชอ่ งทางการขายออนไลน์ยักษ์ใหญ่อยา่ ง Amazon หรอื Google เขาเข้มงวดเรอ่ื งพืน้ หลังของภาพ
สินคา้ มาก ๆ โดยมีกฎวา่ ภาพพืน้ หลงั ต้องเปน็ สีขาวเท่าน้ัน และห้ามมแี อคเซสเซอรี่ใด ๆ มาตกแต่ง นอกจาก
สินค้าทีจ่ ะขาย ซ่งึ น่ีก็เปน็ เทคนิคดี ๆ ทีจ่ ะทำให้สินคา้ ดเู ดน่ ชดั มากย่ิงขน้ึ
ขั้นตอนการถา่ ยภาพ

1. หาพ้นื ที่ในรม่ ที่ใกล้กบั หน้าตา่ ง หรือมีแสงส่องสวา่ ง
2. จัดฉาก โดยเอาเทปกาวตดิ กระดาษไวก้ ับผนงั และตดิ ปลายอีกด้านไว้กบั พนื้ ก่อนวางสินค้าไวบ้ น
กระดาษ อยา่ ลมื ดใู ห้แสงเข้ามาท่ฉี ากจากทางด้านขา้ ง ประมาณ 45 องศา คือให้มเี งาเฉไปดา้ นข้างเล็กน้อย
ทมี่ า : https://www.page365.net/all-articles/365town-takepicwithmobile
ตวั อย่างสนิ คา้ จากการถ่ายภาพออนไลน์

ท่มี า : https://mgronline.com/smes/detail/9610000070473

30

สอ่ื การเรียนรู้

ใบความรู้ 3.4
เร่อื ง การสรา้ งมูลคา่ สินค้าบนอนิ เตอร์เนต็ บรรจภุ ณั ฑ์

บรรจภุ ณั ฑ์ หมายถงึ สิง่ ที่ใชบ้ รรจหุ รอื ห่อหมุ้ สนิ คา้ หรือใช้บรรจผุ ลติ ภัณฑ์เพอื่ ปอ้ งกันไม่ให้สินคา้ ชำรดุ
เสยี หายจากสภาพแวดล้อม ซ่ึงบรรจุภัณฑม์ บี ทบาทสำคญั ต่อการทำธุรกจิ ทกุ ประเภท เพราะนอกจากใช้เพ่ือการ
ขนสง่ จากแหลง่ ผลติ หรอื จำหนา่ ยไปยงั ผ้บู รโิ ภค ช่วยป้องกันความเสียหายทอี่ าจเกดิ ข้ึนระหวา่ งเคลื่อนย้าย เช่น
กล่องลูกฟูก แผน่ กระดาษลกู ฟูก หรือบรรจุภัณฑอ์ าหารและเคร่ืองดม่ื ซง่ึ บรรจภุ ัณฑ์เหล่านยี้ งั ถอื เป็นกลยทุ ธท์ าง
การตลาดทท่ี ำให้สินค้าโดดเด่นและแตกต่างจากคู่แข่งได้ดังนน้ั ควรเลอื กบรรจภุ ณั ฑ์ให้เหมาะสมกับชนิด ขนาด
และประเภทของขนม ปัจจุบันบรรจุภณั ฑม์ ีหลากหลายชนิดแตกต่างกนั ออกไป ทั้งน้ขี ้ึนอยกู่ บั วสั ดุทีใ่ ชผ้ ลติ และ
การเลอื กใชใ้ หเ้ หมาะสม

ความสำคญั ของบรรจุภณั ฑ์

ในปจั จบุ ันบรรจุภัณฑ์นับเป็นปจั จัยทม่ี คี วามสำคญั และมคี วามจำเป็นอย่างยิ่งในการเพิ่มยอดขายของ
สนิ ค้า เพราะบรรจุภัณฑเ์ ป็นสิ่งทด่ี งึ ดดู ใจของลกู ค้า บรรจภุ ัณฑจ์ ึงเปรียบเสมือนพนกั งานขายของร้านคา้ นอกจากน้ี
บรรจุภณั ฑย์ ังชว่ ยให้รายละเอียดของสินค้า เช่น วนั เดือน ปี ท่ผี ลติ ราคา ผผู้ ลติ และชว่ ยห่อหมุ้ สนิ ค้าเพอ่ื ป้องกนั
การแตกหักเสยี หายจากสภาพแวดล้อม และสภาพดนิ ฟา้ อากาศ สะดวกในการขนส่ง และรกั ษาคุณภาพของ
ผลติ ภัณฑใ์ ห้มีอายยุ าวนานข้ึน

5 เทคนิคออกแบบแพคเกจจ้ิง (packaging) ให้ขายดี
จากการวิจยั ทางการตลาดมีผลสำรวจชใ้ี หเ้ ห็นวา่ กล่องแพคเกจจ้ิง (packaging) มผี ลกับยอดขายสนิ ค้า

และมีสินคา้ หลายช้นิ ทสี่ ามารถเพ่ิมยอดขายได้ เพยี งแคป่ รับเปลย่ี นรูปแบบกล่องแพคเกจจ้งิ (packaging) ทง้ั นี้
เนื่องจากผูซ้ ื้อจะมองเหน็ รปู ลักษณ์ภายนอกของกล่องแพคเกจจ้ิง (packaging) เป็นส่งิ แรก ซ่ึงส่งผลต่อการสินใจ
เลือกซ้ือสินค้าช้ินน้นั

1. รูปแบบกล่องท่งี า่ ยต่อการใชง้ าน
การออกแบบกล่องแพคเกจจง้ิ (packaging) นอกจากจะตอ้ งคำนงึ ถงึ การป้องกนั ความ

เสยี หายของสินค้าระหว่างการขนสง่ หรือระหวา่ งวางบนชนั้ สนิ คา้ แลว้ ยังตอ้ งคำนงึ ถงึ การใชง้ านอกี ด้วย ซง่ึ กลอ่ ง
แพคเกจจิ้ง (packaging) ทด่ี ีควรออกแบบมาเพ่ือให้ลกู ค้าใชง้ านได้งา่ ย ไมย่ ุ่งยาก และสามารถสอื่ สารได้ชดั เจนว่า
เปน็ กลอ่ งสินค้าอะไร ยกตัวอย่างกลอ่ งชาท่ดี ึงถุงชาออกมาได้งา่ ย สะดวก และยงั จัดเกบ็ รักษาซองชาได้อกี ดว้ ย
หรอื กลอ่ งผลติ ภัณฑ์เสรมิ อาหารทีช่ ่วงนเี้ ป็นสินคา้ ยอดฮิตที่ผลิตออกมาหลากหลายแบรนด์ หากเราเพ่ิมฟงั ก์ชน่ั ของ
กล่องให้แตกต่าง จะช่วยทำให้แบรนดข์ องคณุ ดนู า่ สนใจกว่าแบรนดอ์ ่ืนๆ ขน้ึ อีกมาก

31

2. มสี สี ันโดดเดน่ น่าสนใจ
ใหค้ ุณลองนึกภาพสนิ ค้าชนิดเดียวกัน มีหลากหลายแบรนด์ที่วางเรยี งขายอยู่บนชนั้ ใน

หา้ งสรรพสินคา้ แลว้ สินค้าของคุณก็ถูกวางบนนนั้ คุณจะทำอยา่ งไรใหส้ นิ ค้าของคณุ ขายได้ และลูกค้าสามารถเห็น
สนิ ค้าของคณุ ไดช้ ัดเจน ส่งิ แรกคอื คณุ ต้องสงั เกตโทนสีแพคเกจจง้ิ (packaging) ของแบรนดอ์ ื่นๆ ข้อทีส่ อง ให้
คณุ เลือกใชโ้ ทนสีทีแ่ ตกต่างออกไป เพื่อทำให้กล่องแพคเกจจง้ิ (packaging) โดดเดน่ ขนึ้ มา ข้อท่ีสาม ให้คุณ
เลอื กใช้ชนดิ ของกระดาษหรือออฟชน่ั หลังงานพิมพ์เปน็ ตวั ช่วย เสรมิ ใหก้ ล่องแพคเกจจ้ิง (packaging) ของคุณดู
สะดุดตา ยกตวั อย่าง กล่องเคร่ืองสำอางทมี่ ักจะมีสสี ันสดใสและใช้กระดาษเคลอื บเงา เพ่ือทำให้กลอ่ งแพคเกจจงิ้
(packaging) มีความโดดเด่น หรือกล่องลปิ สตกิ ขนาดเลก็ ที่สามารถเพ่ิมออฟช่นั ตัวกล่องใหด้ ูเดน่ สะดดุ ตาได้ เช่น
การเลอื กใช้กระดาษฟอยล์ นอกจากน้ียังสามารถเพ่ิมออฟชัน่ ความวงิ้ แว๊บ เชน่ การเคลือบดา้ น + spot uv , การ
ปั๊มนนู เป็นต้น

3. นำเสนอข้อมลู ที่จำเป็นครบถว้ น
พฤติกรรมโดยทั่วไป เมื่อลูกคา้ สนใจสนิ ค้าของเราแลว้ ลูกคา้ มกั จะหยบิ กล่องแพคเกจจง้ิ

(packaging) ขึ้นมาอ่านข้อมูล ซง่ึ ส่ิงทีล่ กู ค้าต้องการ คือ ขอ้ มูลท่ีแสดงให้เห็นถงึ ข้อดี จดุ เด่น สรรพคุณเดน่ ของตวั
ผลิตภัณฑ์ รวมไปถงึ เครอ่ื งหมายทางการค้าต่างๆ ท่ีการันตีคุณภาพ ทั้งนี้ ใหค้ ุณเลือกขอ้ มลู เฉพาะท่ีจำเปน็ เท่านนั้
เพราะพ้นื ที่บนกลอ่ งมีจำกัดจะกระหนำ่ ใส่สรรพคุณทุกอย่างลงไปไมไ่ ด้ อีกท้งั ถา้ คณุ ใสข่ ้อความเยอะเกินไปจะทำ
ให้กลอ่ งแพคเกจจ้ิง (packaging) ไม่มีจดุ เด่น แถมยังดรู ก ไมส่ วยงาม

4. สร้างภาพจำใหล้ กู ค้า
ภาพจดจำของแบรนดเ์ ป็นสงิ่ ที่ตอ้ งใหค้ วามสำคัญไม่แพ้กนั โดยทล่ี ูกค้าสามารถจดจำกล่อง

แพคเกจจ้ิง (packaging) ของคณุ ได้เม่ือสินคา้ วางอยู่บนช้นั สินค้ามากมายหลายชน้ิ หรอื เม่ือพูดช่ือแบรนด์สนิ คา้
ของคุณ ลูกค้านกึ ถงึ กล่องแพคเกจจ้ิงไดท้ นั ที เพอื่ ให้ลูกค้ากลบั มาซ้ือซำ้ ได้งา่ ย เทคนิคการออกแบบ คือ เน้นโลโกท้ ี่
เรียบง่ายและเนน้ โทนสขี องกลอ่ งทเ่ี ปน็ เอกลักษณ์ ท้ังสองส่ิงน้จี ะชว่ ยสร้างภาพจำให้กับลูกคา้ ไดเ้ ป็นอย่างดี
ตัวอย่าง กลอ่ ง SK-II ถ้าพูดถึงแบรนดน์ ีเ้ ม่อื ใด ภาพจำของกล่องแพคเกจจง้ิ (packaging) สแี ดงเลอื ดนกบวกกบั โล
โก้แบรนด์ตัวอกั ษรก็ลอยมาทันที หรือกลอ่ งแบรนด์ Lancome สกี รมเข้มมาพร้อมกบั บรรจุภัณฑไ์ ล่เฉดสที ี่ดเู ขา้ กนั
หรอื กล่องสีเขียวบวกกบั โลโก้สคี รมี ที่เป็นเอกลกั ษณ์ของแบรนด์ LA MER

5. รีแพคเกจจงิ้
การสรา้ งภาพจำให้กับแบรนด์ต้องอาศัยระยะเวลาพอสมควร แตก่ ารใชแ้ พคเกจจิ้ง

(packaging) เดิมแบบเดียวไม่เปล่ียนแปลงเลยอาจจะดูนา่ เบ่อื กับยุคสมยั นี้ ทตี่ ้องการความแปลกใหม่ มคี วาม
ทนั สมัยตลอดเวลา มีการแข่งขันสูง เน่อื งจากมีสนิ ค้าเกิดข้ึนใหม่ทกุ วัน ดงั นน้ั กล่องแพคเกจจิ้งของคุณควรมีการ
ปรบั เปลี่ยนอยูต่ ลอดเวลาตามชว่ งฤดูกาลต่างๆ ทำใหม้ ีความนา่ สนใจมากยิ่งขนึ้
ทีม่ า : https://www.bkkpaperbox.com/content/17549/

32

สือ่ การเรียนรู้

ใบความรู้ 3.5
เร่ือง การทำบญั ชคี รัวเรอื น รายรบั -รายจา่ ย
การจดั ทำบัญชคี รัวเรอื น
จากสภาวะสงั คมปัจจบุ ันทเี่ ต็มไปดว้ ยกระแสวตั ถนุ ิยม และความฟมุ่ เฟือย ฟงุ้ เฟ้อ จนทำให้คนไทยหลง
เดินทางผิดไปตามกระแสนิยมจนกลายเปน็ ปัญหา โดยเฉพาะปญั หาหนีส้ นิ ที่ไมม่ ีวนั จบส้ิน อยา่ งไรกต็ ามคนไทยยัง
มที างออก ซ่งึ การจะดำรงชวี ิตใหอ้ ยูร่ อดภายใต้สงั คมในปัจจุบนั แนวทางหนึ่งท่ปี ระชาชนไทยควรยดึ ถือคอื การ
พงึ่ ตนเอง รูจ้ ักความพอประมาณ และไมป่ ระมาท ตามแนวปรชั ญา “เศรษฐกิจพอเพยี ง” ของพระบาทสมเด็จพระ
เจ้าอยูห่ วั ทท่ี รงมองเห็นถึงความสำคัญของการสร้างภูมิคุ้มกนั ใหก้ ับตวั เอง ร้จู ักความพอมีพอกนิ พอมีพอใช้
คำนงึ ถึงหลักเหตผุ ลและการประมาณตนเอง พรอ้ มกับทรงเตือนสติประชาชนคนไทยไม่ให้ประมาท โดยเฉพาะการ
ใช้จา่ ยเงนิ อนั เปน็ ปจั จยั สำคัญในการดำเนินชวี ิต

การทำบัญชี คือ การจดบันทึก ข้อมูลเกี่ยวกับเงื่อนไขปัจจัยในการดำรงชีวิตของตัวเอง และภายใน
ครอบครัว ชุมชน รวมถึงประเทศ ข้อมูลท่ีได้จากการบันทึกจะเป็นตัวบ่งช้ีอดีตปัจจุบันและอนาคตของชีวิตของ
ตวั เอง สามารถนำข้อมูลอดีตมาบอกปจั จบุ ันและอนาคตได้ ขอ้ มลู ที่ได้ ทีบ่ ันทึกไว้ จะเป็นประโยชนต์ อ่ การวางแผน
ชวี ติ และกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวติ ในครอบครัว

บัญชีครัวเรือน มไิ ด้หมายถึง การทำบัญชีหรือบนั ทึกรายรับรายจา่ ยประจำวันเท่าน้ัน แต่อาจหมายถึงการ
บันทึกข้อมูลด้านอ่ืน ๆ ในชีวิต ในครอบครัว เป็นต้น ของเราได้ด้วย เช่น บัญชีทรัพย์สิน พันธุ์พืช พันธ์ุไม้ ในบ้าน
เราในชุมชนเรา บญั ชีความรู้ความคิดของเรา บัญชีผทู้ รงคุณ ผ้รู ู้ในชุมชนเรา บัญชีเด็กและเยาชนของเรา บัญชีภูมิ
ปัญญาด้านต่าง ๆ ของเรา เป็นต้น หมายความว่า ส่ิงหรือเร่ืองราวต่าง ๆ ในชีวิตของเรา เราจดบันทึกได้ทุกเรื่อง
หากประชาชนทุกคนจดบันทึกจะมีประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชนและประเทศ จะเป็นแหล่งเรียนรู้
ครอบครัวเรียนรู้ ชุมชนเรียนรู้ และประเทศเรียนรู้การเรียนรู้เป็นท่ีมาของปัญญา ปัญญาเป็นท่ีมาของความเจริญ
ท้ังกาย สังคม ใจ และจิตวิญญาณของมนุษย์จะเห็นว่า การทำบัญชี หรือการจดบันทึกนี้สำคัญย่ิงใหญ่มาก บุคคล
สำคัญในประเทศหลายท่านเป็นตัวอย่างท่ีดีของการจดบันทึก เช่น ท่านพุทธทาส ในหลวง และสมเด็จพระเทพ
ลว้ นเป็นนักบันทึกทั้งส้ิน การบันทึก คือ การเขียน เม่ือมีการเขียนย่อมมีการคิด เมื่อมีการคิดย่อมก่อปัญญา แก้ไข
ปัญหาไดโ้ ดยใช้เหตผุ ลวเิ คราะหพ์ ิจารณา ไดถ้ กู ตอ้ ง นน่ั คือ ทางเจรญิ ของมนุษย์

การทำบัญชีครัวเรือนในด้านเศรษฐกิจ หรือการบันทึกรายรับรายจ่ายที่ทางราชการพยายามส่งเสริมให้
ประชาชนได้ทำกัน นั่น เป็นเรื่องการบันทึกรายรับรายจ่ายประจำวันประจำเดือนว่า มีรายรับจากแหล่งใดบ้าง
จำนวนเท่าใด มีรายจ่ายอะไรบ้าง จำนวนเท่าใด ในแต่ละวัน สัปดาห์ เดือน และ ปี เพ่ือจะได้เห็นภาพรวมว่า

33

ตนเองและครอบครัวมีรายรับเท่าใด รายจ่ายเท่าใด คงเหลือเท่าใด หรือ เงินไม่พอใช้เท่าใด คือ รายจ่ายมากกว่า
รายรับ และสำรวจว่ารายการใดจ่ายน้อยจ่ายมาก จำเป็นน้อยจำเป็นมาก จำเป็นน้อย อาจลดลง จ่ายเฉพาะที่
จำเป็นมาก เช่น ซ้ือกับข้าว ซ้ือยา ซื้อเส้ือผ้า ซ่อมแซมบ้าน การศึกษา เป็นต้น ส่วนรายจ่ายท่ีไม่จำเป็นให้ลด ละ
เลกิ เช่น ซื้อบหุ รี่ ซือ้ เหล้า เล่นการพนนั เปน็ ต้น เม่ือนำรายรับ รายจ่าย มาบวกลบกันแล้วขาดดุลเกินดุลไปเท่าใด
เม่ือเห็นตัวเลข จะทำให้เราคิดได้ว่าส่ิงไม่จำเป็นน้ันมีมากหรือน้อยสามารถลดได้หรือไม่ เลิกไดไ้ หม ถ้าไม่ลดไม่เลิก
จะเกิดอะไร กับตัวเอง ครอบครัว ชุมชน และประเทศ หากเราวางแผนการรับการจ่ายเงินของตนเองได้ เท่ากับว่า
รู้จกั ความเป็นคนได้พฒั นาตนเอง ให้เป็นคนมีเหตุมผี ล เปน็ คนรู้จกั พอประมาณ เป็นคนรักตนเอง รักครอบครวั รัก
ชมุ ชน และรักประเทศชาตมิ ากข้ึนจงึ เหน็ ได้ว่า การทำบญั ชคี รัวเรือน ในเร่ืองรายรบั รายจา่ ย กค็ อื วิถแี ห่งการเรยี นรู้
เพ่ือพัฒนาชีวิต ตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง น่ันเอง เพราะปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง คือ ปรัชญาชีวิตที่ถูกต้อง
เหมาะสม พอดี สอดคลอ้ งถกู ตอ้ งตามกฎธรรมชาตทิ มี่ ีทงั้ ความเป็นเอกภาพและดุลยภาพอยูเ่ สมอ

การทำบัญชีครัวเรือนเป็นการจดบันทึกรายรับรายจ่ายประจำวันของครัวเรือน และสามารถนำข้อมูลมา
วางแผนการใช้จ่ายเงินในอนาคตได้อย่างเหมาะสม ทำให้เกิดการออม การใช้จ่ายเงินอย่างประหยัดคุ้มค่า ไม่
ฟุ่มเฟือย ดงั นนั้ การทำบัญชีชคี รวั เรอื นมีความสำคญั ดงั นี้

1. ทำใหต้ นเองและครอบครวั ทราบรายรับ รายจ่าย หน้สี ิน และเงนิ คงเหลือในแต่ละวัน

รายรับ หรือ รายได้ คือ เงิน หรือสินทรัพย์ท่ีวัดมูลค่าได้ ท่ีได้รับจากการประกอบอาชีพ หรือ
ผลตอบแทนที่ได้รับจากการให้ผู้อื่นใช้สินทรัพย์ หรือ ผลตอบแทนจากการลงทุนในรูปแบบต่างๆ เช่น รายได้จาก
ค่าจ้างแรงงาน เงินเดือน ดอกเบี้ยรับจากเงินฝากธนาคาร หรือ จากเงินให้กู้ยืม รายได้จากการขายสินค้าหรือ
บรกิ าร เปน็ ตน้

รายจ่าย หรือ ค่าใช้จ่าย คือ คือ เงิน หรือสินทรัพย์ที่วัดมูลค่าได้ ที่จ่ายออกไปเพื่อให้ได้สิ่งตอบแทน
กลับมา ส่ิงตอบแทนอาจเป็นสินค้าหรือบริการ เช่น ค่าอาหาร ค่าน้ำค่าไฟฟ้า (ค่าสาธารณูปโภค) ค่าน้ำมัน ค่า
หนังสือตำรา เป็นต้น หรือรายจ่าย อาจไม่ได้รับส่ิงตอบแทนคือสินค้าหรือบริการก็ได้ เช่น เงินบริจาคเพื่อการกุศล
เงินทำบญุ ทอดกฐิน ทอดผ้าปา่ เป็นตน้

หนี้สิน คือ ภาระผูกพันที่ต้องชดใช้คืนในอนาคต การชดใช้อาจจ่ายเป็นเงินหรือของมีค่าท่ีครอบครัว
หรือตนเองมีอยู่ หนี้สินเป็น เงินหรือส่งิ ของท่ีมีค่าที่ครอบครัวหรือตนเองได้รับมาจากบุคคลหรือแหล่งเงินภายนอก
เช่น การกู้ยืมเงินจากเพ่ือนบ้าน การกู้ยืมเงินจากกองทุนต่างๆ การซื้อสินค้าหรือบริการเป็นเงินเชื่อ การซ้ือ
สินทรพั ย์เป็นเงนิ ผ่อนชำระ หรอื การเชา่ ซ้อื เปน็ ต้น

34

เงนิ คงเหลือ คอื เงิน หรือ ทรัพย์สินที่วดั มูลค่าได้ หลังจากนำรายรับลบดว้ ยรายจ่ายแล้วปรากฏรายรับ
มากกว่ารายจ่ายจะทำให้มีเงินคงเหลือ หรือในหลักทางบัญชีเรียกว่า กำไร แต่หากหลังจากนำรายรับลบด้วย
รายจา่ ยแลว้ ปรากฏว่ารายจ่ายมากกวา่ รายรบั จะทำให้เงนิ คงเหลือติดลบหรอื ทางบญั ชเี รียกวา่ ขาดทนุ นั่นเอง

2. นำข้อมูลการใช้จ่ายเงินภายในครอบครัวมาจัดเรียงลำดับความสำคัญของรายจ่าย และวางแผนการใช้
จา่ ยเงนิ โดยพิจารณาแต่ละรายการในแต่ละวันมีรายจ่ายใดที่มีความสำคัญมาก และรายจ่ายใดไม่จำเปน็ ให้ตัดออก
เพ่ือให้การใช้จ่ายเงินภายในครอบครัวมีพอใช้และเหลือเก็บเพื่อการออมทรัพย์สำหรับใช้จ่ายส่ิงท่ีจำเป็นในอนาคต
บัญชีครัวเรือนถือเป็นส่วนสำคัญในการปฏิบัติตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง โดยยึดหลัก 3 ข้อคือ การพอประมาณ
ถา้ รรู้ ายรบั รายจ่าย ก็จะใช้แบบพอประมาณ แต่ มีเหตุผล รู้ว่ารายจ่ายใดจำเป็นไม่จำเป็น และเมือ่ เหลือจากใช้จา่ ย
ก็เก็บออม น่ันคือภูมิคุ้มกัน ที่เอาไว้คุ้มกันตัวเราและครอบครัว บัญชีครัวเรือนสามารถจัดได้หมด จึงนับว่ามี
ประโยชนม์ าก

ข้อควรระวังในการจัดทำบัญชีครัวเรือน คือ ลืมบันทึกบัญชี ทำให้ขาดความต่อเน่ืองในการบันทึก และ
ส่งผลให้ไม่อยากบันทึก ผู้จัดทำเข้าใจผิดในรายการบัญชี ไม่เข้าใจรายการท่ีเป็นรายรับ จึงไม่ได้บันทึกบัญชี เช่น
ลูกส่งเงินมาให้พ่อแม่สำหรับใช้จ่ายทุกวันสิ้นเดือน แต่พ่อแม่ไม่ได้บันทึกบัญชีรายรับเนื่องจากเข้าใจว่าเงินท่ีได้รับ
มานั้นมไิ ด้เกดิ จากการประกอบอาชีพของตนเองหรอื เขา้ ใจผิดรายการหนส้ี ินแตบ่ นั ทึกว่าเป็นรายรับ ทำใหม้ ไิ ด้เก็บ
เงนิ ไว้สำหรับจ่ายชำระหน้ีในอนาคต เช่น ยืมเงินจากเพือ่ นบา้ นมาใช้จา่ ยภายในครอบครัว ถงึ แม้จะไดร้ ับเงินมาแต่
รายการดังกล่าวไม่ถือว่าเป็นรายรับเน่ืองจากตนเองมีภาระผูกพันที่ต้องชดใช้ในอนาคต ซึ่งอาจต้องชดใช้เงินต้น
พรอ้ มด้วยดอกเบย้ี ด้วย จากสาเหตดุ งั กลา่ วอาจทำใหค้ รอบครวั วางแผนการใชจ้ ่ายเงนิ ผดิ พลาด

ส่วนข้อผิดพลาดอีกประการหนึ่งคือ การเขียนชื่อรายการผิด การบันทึกตัวเลขผิด การบวกหรือการลบ
จำนวนเงินผิดอาจเกิดจากการลืมจดบนั ทึกรายการบัญชี หรือบันทกึ รายการซ้ำๆ กันหลายรายการ ปัญหาดงั กล่าว
แก้ไขโดยการคำนวณจำนวนเงินกระทบยอดเงินคงเหลือในบัญชีกับยอดเงินฝากธนาคารที่ครอบครวั มีอยู่จริง หรือ
ยอดเงินที่เก็บไว้สำหรับใช้จ่ายจริง หากพบว่ายอดเงินคงเหลือในบัญชีเท่ากับยอดเงินคงเหลือในบัญชีเงินฝาก
ธนาคาร แสดงว่าการจัดทำบัญชีถูกต้อง แต่หากกระทบยอดแล้วยอดเงินท้ังสองไม่เท่ากันอาจเกิดจากการบันทึก
บัญชีผดิ พลาด หรือเงินสดของครอบครวั สญู หาย นะคะ มาถึงตอนนี้แล้วท่านผู้ฟังหลายท่านอาจนึกในใจแล้วว่า
การจดบันทึกเป็นส่ิงที่สำคัญและจำเป็นมากสำหรับการดำรงชีวิตในปัจจุบัน ยิ่งเศรษฐกิจไม่ดี การเงินขาด
สภาพคล่องด้วยแล้วละกค็ ดิ ว่าหลายทา่ นคงอยากจะหันมาจดบนั ทึกรายรับและรายจ่ายกันบา้ ง

การวางแผนการใช้จ่ายเงินให้เหมาะสมระหว่างรายรับและรายจ่าย ครอบครัวต้องมีรายรับมากกว่า
รายจ่าย หากพบว่ารายรบั น้อยกว่ารายจ่าย ต้องหาแนวทางนำเงินมาใช้จ่ายให้เพียงพอ โดยอาจต้องกู้ยืมเงินมาใช้
จ่าย แต่การกู้ยืมเงินไม่ใช่แนวทางแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้ เพียงแต่ช่วยให้การใช้จ่ายมีสภาพคล่องชั่วขณะเท่าน้ัน

35

และในระยะยาวยังส่งผลให้ครอบครัวมีภาระหนี้สินจำนวนมาทั้งเงินต้นและดอกเบี้ยซ่ึงจะเพิ่มจำนวนมากข้ึนตาม
ระยะเวลาที่ยาวนานในการกยู้ ืมเงิน เป็นปัญหาทีแ่ ก้ไขไดย้ าก สำหรบั การแกไ้ ขปญั หาการขาดสภาพคล่องในการใช้
จ่ายเงินหรอื ปัญหารายรบั ไม่เพยี งพอกับรายจ่ายนน้ั มีแนวทางดงั นี้

1. การตัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นออก เพ่ือลดภาระการจ่ายเงินออกจากครอบครัว เช่น รายจ่ายเก่ียวกับ
การพนัน สิ่งเสพตดิ ของมึนเมา รายจา่ ยฟุ่มเฟือย เป็นตน้ เป็นการสรา้ งนิสยั มใิ หใ้ ชจ้ า่ ยฟ่มุ เฟอื ย

2. การลดรายจ่ายที่จำเป็นลง เพ่ือสร้างนิสัยการประหยัด อดออม การใช้ทรัพยากรท่ีมีอยู่จำกัดอย่าง
คุ้มค่า เช่น การปลูกผัก ผลไมไ้ ว้รับประทานเอง เพื่อชว่ ยลดค่าอาหาร และค่าเดินทางไปตลาด อีกท้ังทำให้สุขภาพ
ดีอีกด้วย ลดการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงแล้วหันมาออกกำลังกายโดยการปั่นจักรยาน หรือ การเดิน การว่ิงแทนการขับ
รถจกั รยานยนต์ หรอื รถยนต์ เปน็ ต้น

3. การเพิ่มรายรับ หารายได้เสริมนอกเวลาทำงานปกติ เช่น การใช้เวลาว่างรับจ้างตัดเย็บเสื้อผ้า การ
ขายอาหารหลงั เลิกงาน การปลกู ผกั หรือเล้ียงสัตว์ไว้ขาย เป็นตน้

4. การทำความเข้าใจกันภายในครอบครัวเพื่อให้ทุกคนร่วมมือกันประหยัด รู้จักอดออม การใช้
ทรพั ยากรต่างๆ ลด ละ เลิก รายจา่ ยหรือสงิ่ ทไ่ี ม่จำเป็น และช่วยกันสร้างรายรับให้เพยี งพอ เหมาะสมกบั เศรษฐกิจ
ปจั จุบัน

ตารางตัวอย่างแบบฟอร์มบญั ชีครัวเรือน (บัญชีรายรับและรายจ่าย)

บัญชรี ายรับ-รายจ่าย รบั จา่ ย คงเหลือ หมายเหตุ
วันที่ รายการ

ยอดคงเหลอื ยกมา

รวมรบั จ่าย และยอดคงเหลือยกไป

36

บทสรุป

การจัดทำบัญชีครัวเรือน หรือ บัญชีรายรับรายจ่ายนี้ ไม่ใช่เป็นแต่เพียงการจดบันทึกรายการต่างๆ ท่ี
เปน็ เงนิ เทา่ น้ัน แตย่ งั เป็นการสร้างความสามคั คีภายในครอบครัว รูจ้ ักช่วยเหลอื แบง่ ปนั กันในสงั คม มีการเรยี นรซู้ ึ่ง
กันและกัน ซ่ึงเกิดจากประสบการณ์ต่างๆ ที่ได้รับจากการจดบันทึกข้อมูลท่ีเป็นประโยชน์ ทำให้ประชาชนทุกคน
รู้จักการบริหารจัดการด้านการเงินและการวางแผนการทำงานทุกอย่างเพื่อให้บรรลุเป้าหมายได้ การทำบัญชี
ครัวเรือนทำให้ครอบครัวมีความสุขใช้ชีวิตโดยยึดหลักความพอเพียง มีเหตุมีผล รู้จักพึ่งพาตนเอง มีความ
พอประมาณ การเงนิ มีสภาพคล่อง รู้จักการเก็บออม ทุกคนรถู้ ึงแหลง่ ท่ีมาของรายรับและการใช้ไปของค่าใชจ้ ่ายใน
แตล่ ะวนั สามารถนำขอ้ มูลการใช้จ่ายมาวางแผนบรหิ ารการเงินในอนาคตได้

ทมี่ า : 1. ความรเู้ กี่ยวกบั การจดั ทำบัญชคี รัวเรือน.
www.east.spu.ac.th/accounting/depart_new/Open_knowledge.php?id=398

2. ภทั รา เรอื งสินภญิ ญา. “บญั ชีครวั เรือน” เรือ่ งใกลต้ วั ท่ถี กู มองข้าม “Home Accounting”. วารสาร
วิทยาการจดั การและสารสนเทศศาสตร์ 2555; 7(1):20-8.

37

บรรณานกุ รม

ความเป็นมาและประโยชน์ของการแปรรูปปลารา้ [ออนไลน์].
เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://sukkaphap-d.com) [ออนไลน์]. (วนั ที่สืบค้นข้อมูล 10 มกราคม 2565).

รูปภาพชนดิ ของปลาในการทำปลารา้ แปรรปู [ออนไลน์].
เขา้ ถงึ ได้จาก : https://google.com) [ออนไลน]์ . (วนั ทีส่ ืบค้นขอ้ มูล 10 มกราคม 2565).
1การคำนวณตน้ ทุนการผลติ แบบงา่ ย. [ออนไลน]์ . เขา้ ถงึ ได้จาก.
https://bsc.dip.go.th/th/category/account2/fs-productcost. (วันท่สี ืบค้นขอ้ มูล 10 มกราคม 2565).

ขอ้ ดีของการทราบต้นทุน. [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก.
https://peakaccount.com/blog/คำนวณตน้ ทนุ ขาย (วันที่สืบคน้ ข้อมูล 11 มกราคม 2565).

เทคนคิ การขายสนิ ค้าออนไลน์และบรรจภุ ณั ฑ์ [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก.
https://www.page365.net/all-articles/6-strategies-online-seller (วนั ทีส่ ืบคน้ ขอ้ มลู 11 มกราคม 2565).

การถา่ ยภาพเพ่ือประชาสัมพันธ์สินคา้ ออนไลน์ [ออนไลน์]. เขา้ ถงึ ไดจ้ าก.
https://www.page365.net/all-articles/365town-takepicwithmobile (วนั ที่สืบค้นข้อมลู 11 มกราคม
2565).
ภาพประกอบ การถา่ ยภาพเพ่ือประชาสมั พนั ธส์ ินคา้ ออนไลน์ [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก.
https://mgronline.com/smes/detail/9610000070473 (วนั ทสี่ บื ค้นข้อมลู 11 มกราคม 2565).

การสร้างมลู ค่าสินค้าบนอินเตอร์เนต็ [ออนไลน]์ . เข้าถึงได้จาก.
https://www.bkkpaperbox.com/content/17549/ (วันท่สี บื คน้ ข้อมูล 11 มกราคม 2565).

1. ความร้เู ก่ยี วกับการจัดทำบญั ชคี รัวเรือน. [ออนไลน]์ . เขา้ ถงึ ได้จาก.
www.east.spu.ac.th/accounting/depart_new/Open_knowledge.php?id=398

2. ภทั รา เรืองสินภญิ ญา. “บญั ชีครัวเรอื น” เรื่องใกลต้ ัวทถี่ กู มองขา้ ม “Home Accounting”. วารสาร
วทิ ยาการจัดการและสารสนเทศศาสตร์ 2555; 7(1):20-8.

38

คณะผู้จัดทำ

คณะที่ปรึกษา

นางกัญญา โสมคำ ผูอ้ ำนวยการ สำนกั งาน กศน.อำเภอเมืองขอนแก่น

นางวิไลพร บูรณ์เจริญ ครชู ำนาญการพิเศษ

นางสาวธนั ยพฒั น์ นูเร ครูชำนาญการพิเศษ

นางสาวอามรรตั น์ ศรสี รอ้ ย บรรณารักษ์ชำนาญการ

นางสาวมณั ฑนา มลู กัณฐ์ ครผู ชู้ ว่ ย

คณะพฒั นาหลกั สูตร

นายวรวทิ ย์ ศรรี กั ษา ครอู าสาสมัครการศึกษานอกโรงเรยี น

นางบานเย็น ชรากาหมดุ ครู กศน.ตำบล

นางสาวณัฐธยาท์ โยหา ครู กศน.ตำบล

นายสรุ วุฒิ ชื่นปรชี า ครูประกาศนยี บตั รวิชาชพี (ปวช.)

นางเพลิศพศิ ชาสำโรง วทิ ยากร

คณะบรรณาธิการ

นายวรวิทย์ ศรรี กั ษา ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน

นางบานเยน็ ชรากาหมุด ครู กศน.ตำบล

นางสาวณัฐธยาท์ โยหา ครู กศน.ตำบล

นายสุรวุฒิ ชน่ื ปรชี า ครูประกาศนียบตั รวิชาชีพ (ปวช.)

ออกแบบกราฟฟคิ ปก/รูปเล่ม

นายสุรวุฒิ ชนื่ ปรชี า ครปู ระกาศนียบัตรวิชาชพี (ปวช.)

พสิ ูจนอ์ กั ษร นางบานเยน็ ชรากาหมดุ ครู กศน.ตำบล

นางสาวณฐั ธยาท์ โยหา ครู กศน.ตำบล

นายสุรวุฒิ ช่นื ปรชี า ครปู ระกาศนียบตั รวชิ าชพี (ปวช.)