การจัดการโรงฝึกงาน1

การจัดการรปู แบบโรงฝกึ งาน
ช่างก่อสร้างและอุตสาหกรรมศลิ ป์
สถาบันพฒั นาฝมี ือแรงงานภาค 2 สุพรรณบรุ ี
กรมพฒั นาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน

เสนอ
ผศ.ดร.ไพโรจน์ สถริ ยากร

จัดทาโดย

นางสาวทพิ วรรณ ฤกษศ์ รี รหสั ประจาตวั 56-020618-1101-2
นายไพโรจน์ อินทะเตชะ รหัสประจาตัว 56-020618-1109-0
นายอาคม คมุ้ หมู่ รหัสประจาตัว 56-020618-1115-4

รายงานน้ีเป็นสว่ นหนงึ่ ของวิชาบริหารอาชีวะและเทคนิคศึกษา
(Vocational and Technical Education Administration) รหัสวิชา 020615120

ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศึกษา 2557
ภาควชิ าบริหารเทคนิคศึกษา สาขาวชิ าบรหิ ารอาชีวะและเทคนิคศึกษา
บัณฑติ วทิ ยาลัย คณะครศุ าสตรอ์ ุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยพี ระจอมเกล้าพระนครเหนือ

1

คานา

คู่มือการจัดรูปแบบโรงฝึกงาน วางผังเคร่ืองมือ เครื่องจักร สาหรับสถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานภาค 2
สุพรรณบุรี กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน ในครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชา การบริหารอาชีวะ
และเทคนิคศึกษา โดยท่าน อ.ดร.ไพโรจน์ สถิรยากร หัวหน้าภาควิชาบริหารเทคนิคศึกษา คณะครุศาสตร์
อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ เป็นอาจารย์ผู้สอนได้ให้คาแนะนา
รูปแบบการจัดโรงฝึกงานชา่ งอุตสาหกรรมแบบตา่ ง ๆ พรอ้ มนามาปรบั ปรุงแกไ้ ขจดั วางเครอ่ื งมือเครื่องจกั ร
ให้เหมาะสมกับพ้ืนทใี่ ช้งานจริงและปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงานภายในโรงฝึกงาน การจัดรูปแบบโรงฝกึ งานน้ี
ได้ใชข้ ้อมลู จากหนงั สือค่มู ือการวางผังอาคารสถานฝกึ สาหรับศูนย์พฒั นาฝมี ือแรงงานจังหวัดและคู่มือต่าง ๆ
ท่ีเก่ียวข้องในด้านการวางผังโรงงาน และการจัดการเรียนการสอนด้านอาชีวะศึกษาเป็นแนวทาง
ประกอบการจัดทา โดยใช้พ้นื ที่โรงฝึกงานของสถาบันพฒั นาฝมี ือแรงงานภาค 2 สพุ รรณบรุ ี เปน็ แนวทางใน
การศึกษาสภาพปัจจุบัน และแนวทางการปรับปรุงให้ดีขึ้นเพ่ือการฝึกช่างอุตสาหกรรม มีการกาหนดการ
วางผังเคร่ืองมือ เครื่องจักรโรงฝึกงานฝึก ซึ่งประกอบด้วยแปลนอาคารโรงฝึกงาน กลุ่มสาขาอาชีพช่าง
ก่อสร้างและอุตสาหกรรมศิลป์ ซ่ึงสามารถนาไปบริหารการวางผังเคร่ืองมือ เคร่ืองจักร โรงฝึกงานให้มี
ประสิทธิภาพอยา่ งเป็นระบบอนั จะเป็นส่วนส่งเสรมิ การพฒั นาฝมี ือแรงงานใหเ้ ป็นท่ียอมรบั

คณะผู้จัดทา หวังเป็นอย่างย่ิงว่าคู่มือการวางผังโรงฝึกงานนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ปฏิบัติและ
ผู้เกี่ยวข้องได้พอสมควร หากมีความไม่ชัดเจนในการนาไปใช้ ขอได้โปรดแจ้งเพื่อจัดดาเนินการแก้ไขและ
ปรบั ปรงุ ในโอกาสตอ่ ไป

คณะผูจ้ ดั ทา

สารบัญ 2

คานา 1
สารบญั 2
1. หลกั การความเป็นมา 3
2. วตั ถุประสงค์ 4
3. ภารกิจพัฒนาฝีมือแรงงาน 4
4
3.1. หลักสูตรการฝึกเตรยี มเข้าทางาน 4
3.2 หลักสตู รการฝึกยกระดบั ฝีมอื 4
3.3 หลกั สูตรการฝึกเสริมทักษะ 4
3.4 ดา้ นการทดสอบมาตรฐานฝมี ือแรงงาน 5
3.5 การแข่งขนั ฝมี ือแรงงาน 5
3.6 ส่งเสรมิ การพัฒนาฝีมือแรงงานตาม พ.ร.บ. สง่ เสริมการพัฒนาฝีมือแรงงาน พ.ศ. 2545 6
4. โรงฝึกงานและการจดั โรงฝกึ งาน 7
4.1 ความหมายโรงฝกึ งาน 7
4.2 การจดั โรงฝกึ งาน 7
4.3 ชนดิ ของโรงฝึกงาน 5
5. แนวทางและหลักเกณฑ์การจดั โรงฝึกงาน 5
5.1 ศูนยฝ์ กึ อบรมฝมี ือแรงงาน 5
5.2 สถานที่ฝกึ 10
5.3 รปู แบบของเคร่ืองหมายเพอื่ ความปลอดภัย 18
6. รปู แบบการจดั โรงฝกึ งานในปจั จบุ ัน 22
7. การสารวจ ศึกษาและวเิ คราะห์ 22
7.1 ปัญหาสภาพแวดล้อมของโรงฝึกงานแนวทางปรับปรงุ 23
7.2 แนวทางและรูปแบบการปรับปรุงสภาพแวดล้อมของโรงฝึกงาน 26
8. บทสรปุ 27
บรรณานกุ รม

3

1. หลกั การความเป็นมา

การจัดทาคู่มือการจัดรูปแบบโรงฝึกงาน เพ่ือใช้เป็นแนวทางในการฝึกอบรมให้แก่นักเรียน
ผู้เข้าฝึกอบรมฝ่ายช่างก่อสร้างและอุตสาหกรรมศิลป์ของกรมพัฒนาฝีมือแรงงานซึ่งเป็นองค์กรหลักที่
ให้บริการการพัฒนาฝีมือแรงงานให้มีคุณภาพและสอดคล้องกับเทคโนโลยี ซึ่งมีหน่วยงานฝึกตั้งอยู่ใน
ภูมิภาคและส่วนกลางทุกจังหวัด และได้มีการสร้างโรงฝึกงานเป็นจานวนมาก ดังน้ันเพ่ือให้การใช้
ประโยชน์จากโรงฝึกงาน เคร่ืองมือ เครื่องจักร สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ มีมาตรฐาน
ความปลอดภัยสูง อานวยความสะดวกในการฝึกอบรมไดห้ ลายรูปแบบ และเป็นการประหยดั งบประมาณซ่ึง
จะส่งผลประโยชน์ต่อประเทศโดยรวม จึงจาเป็นต้องมีการวางระบบการบริหาร การจัดผังเครื่องมือ
เครอ่ื งจักร โรงฝกึ งานให้มีมาตรฐานและเปน็ ท่ยี อมรับ

คณะผู้จัดทา ในฐานะนักศึกษาบัณฑิตศึกษา สาขา อาชีวะและเทคนิคศึกษา ภาควิชาบริหารเทคนิค
ศึกษา คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกลา้ พระนครเหนือ ได้ทาศึกษาสภาพ
โรงฝึกงานช่างก่อสร้างและอุสาหกรรมศิลป์สภาพในปัจจุบัน และปรับปรุงให้กระบวนการเรียนการสอน
การฝึกอบรมให้มีประสิทธิมากยิ่งขึ้น โดยศึกษาภารกิจของกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน และออกแบบ
กาหนดการจัดวางเครื่องจักร ส่ิงอานวยความสะดวกให้แก่โรงฝึกงาน ให้เป็นไปตามกรบวนการเรียนรู้ด้าน
อาชีวศกึ ษา

คณะผู้จัดทา จึงเสนอประชุมเพ่ือระดมความรู้ ความคิดเห็น จากข้อมูลที่ได้รับและการสืบค้น
เพิ่มเติมมาพิจารณาจัดทาคู่มือการจัดรูปแบบโรงฝึกงาน ช่างก่อสร้างและอุตสาหกรรมศิลป์ ให้เป็นไปตาม
มาตรฐานของกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ตามมาตรฐานการฝึกอาชีวศึกษา และตามรูปแบบการจัดโรงฝึกงาน
ให้มลี กั ษณะทีเ่ หมือนกับสถานประกอบการมากที่สุดเทา่ ทปี่ ัจจัยต่าง ๆ จะตอบสนองได้

2. วตั ถุประสงค์
2.1 เพอ่ื ศึกษาเก่ียวกบั รปู แบการจัดโรงฝึกงานในสภาพปัจจุบนั
2.2 เพอ่ื ศกึ ษาแนวทางหลักเกณฑ์การจดั โรงฝกึ งานที่เปน็ มาตรฐานการฝึกอบรม
2.2. เพือ่ ศกึ ษาแนวทางการปรบั ปรงุ การจดั โรงฝกึ งาน ฝา่ ยชา่ งก่อสรา้ งและอุตสาหกรรมศลิ ป์
2.3 เพื่อสร้างรูปแบบการจัดผังโรงฝึกงาน ฝ่ายช่างก่อสร้างและอุตสาหกรรมศิลป์ ให้สอดคล้องกับ

การฝึกอบรมสาขาช่างก่อสร้าง

3. ภารกจิ การพัฒนาฝีมอื แรงงาน
กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน มีภารกจิ ในการจัดฝึกฝมี ือแรงงานใหแ้ ก่แรงงานใหม่ ผู้ประสงคจ์ ะทางาน หรือ

ผู้ที่มีงานทาอยู่แล้วและต้องการยกระดับฝีมือ หรือผู้ที่ต้องการปรับเปลี่ยน อาชีพ เพ่ิมรายได้ รวมทั้งทดสอบ
ฝีมอื การทางาน ซ่งึ จาแนกเป็นหลักสูตรต่าง ๆ ดงั นี้

4

3.1. หลกั สูตรการฝึกเตรยี มเขา้ ทางาน
เป็นหลักสูตรการฝึกอาชีพให้แก่แรงงานใหม่ก่อนเข้าสู่ตลาดแรงงานให้มีความรู้ความสามารถ

ทักษะ และทัศนคติที่ดีที่พร้อม จะทางานในฐานะ แรงงานฝีมือแรงงานระดับต้น (มาตรฐานฝีมือแรงงาน
ระดบั 1)

3.1.1 ระยะเวลาการฝึก: ฝึกในศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดต้ังแต่ 280 ชั่วโมง (2 เดือน) ขึ้นไป
ตามท่ีแต่ละหลักสูตรกาหนดและฝึกในกิจการ ซึ่งศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัด พิจารณาอนุญาต ตาม
ระยะเวลาทก่ี าหนดในหลักสูตร ต้งั แต่ 2 เดอื นขนึ้ ไป เม่อื จบการฝกึ จะไดร้ บั วุฒบิ ัตรพัฒนาฝีมอื แรงงาน (วพร.)
หรอื วฒุ ิบัตรแรงงานฝมี ือ (วรม.)แล้วแตส่ าขาการฝึก

3.1.2 กลุ่มเป้าหมาย: แรงงานใหม่หรือแรงงานท่ียังไม่มีความรู้และทักษะพ้ืนฐานในสาขาอาชีพที่
จะเขา้ รับการฝกึ

3.2 หลกั สตู รการฝึกยกระดับฝมี อื
เป็นหลักสูตรการฝึกที่ใช้สาหรับแรงงานท่ีมีงานทาอยู่แล้ว หรือที่มีพ้ืนฐานความรู้และทักษะเดิม

เพ่ือให้สามารถปฏิบัติงานสาขาอาชีพของตนเอง ที่ทาอยู่ได้สูงข้ึน ซึ่งอาจเป็นการฝึกโดยตรงสาขาอาชีพเดิม
หรือสาขาอาชพี อ่นื ทเ่ี กยี่ วเนือ่ งหรือการบรหิ ารจัดการ

3.2.1 ระยะเวลาฝกึ : ตามระยะเวลาท่ีหลักสูตรกาหนดตั้งแต่ 12 ช่วั โมงขึ้นไป เมื่อจบการฝึกจะได้รับ
วฒุ บิ ัตรพัฒนาฝีมือแรงงาน (วรพ.) หรอื วุฒบิ ัตรแรงงานฝีมือช้ันสงู (วรส.) แล้วแต่สาขาการฝึก

3.2.2 กลมุ่ เปา้ หมาย: แรงงานท่ีทางานอยู่แล้ว ผู้ถกู เลิกจ้างหรอื ประสงค์จะเปลยี่ นงาน
3.3 หลกั สูตรการฝึกเสริมทกั ษะ

เป็นหลักสูตรการฝึกซึ่งมิได้เข้าหลักเกณฑ์การฝึกเตรียมเข้าทางานหรือการฝึกยกระดับฝีมือโดยมี
วัตถุประสงค์เพื่อพฒั นาแรงงานใหม้ ีทักษะฝีมอื เพอ่ื ประกอบอาชพี หรือมีรายได้เพิม่ เติมหรือปรับเปลย่ี นอาชพี

3.1 ระยะเวลาฝึก: ตามระยะเวลาทีห่ ลกั สูตรกาหนด ตงั้ แต่ 6 ช่วั โมงขึ้นไป
3.2 กลุ่มเป้าหมาย: แรงงานที่ต้องการเสริมทักษะในด้านการพัฒนาทักษะฝีมือให้สูงขึ้น: สาหรับ
ผู้ประกอบการรายย่อยรายใหม่ สามารถฝึกยกระดับฝีมือ เพ่ือพัฒนาทักษะ ความรู้ และความสามารถ โดย
สนบั สนนุ ให้ลูกจ้างหรือแรงงาน ให้เปน็ ผปู้ ระกอบอาชีพอิสระหรอื ผูป้ ระกอบการรายยอ่ ย นอกจากน้ี ยงั มีการ
ฝึกอบรมในสาขาอาชีพด้านธุรกิจบริการ เช่น การโรงแรม การประกอบ อาหารไทย ภาษาต่างประเทศ
เทคโนโลยสี ารสนเทศ ฯลฯ
3.4 ด้านการทดสอบมาตรฐานฝมี ือแรงงาน
3.4.1 การทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงานแหง่ ชาติ

(1) สาหรับทดสอบฝีมือความรู้ ความสามารถ ทักษะเจตคติ ในการทางานของผู้ประกอบอาชีพ
ตามหลักเกณฑ์ที่กาหนดไว้ในมาตรฐานฝีมือแรงงานแห่งชาติ ว่ามีฝีมืออยู่ในระดับใด ซ่ึงปัจจุบันแบ่งระดับ
ฝีมือแรงงานเป็น 3 ระดบั ตามความยากงา่ ย คือ

5

ระดบั ท่ี 1 ผทู้ ่มี ฝี มี ือและความรพู้ ้นื ฐานดา้ นช่าง (ผชู้ ว่ ยช่าง)
ระดับที่ 2 ผทู้ มี่ ีฝีมอื ระดบั กลาง (ช่างฝีมือ)
ระดบั ท่ี 3 ผู้ท่ีมีฝมี อื ระดับสงู (หัวหนา้ ชา่ ง)
สาขาท่ีเปดิ ทดสอบมี 47 สาขาช่าง ผ้ทู ่ีมีความสนใจสามารถขอรับการทดสอบทส่ี ถาบนั พฒั นาฝมี อื แรงงานภาค
และศูนยพ์ ฒั นาฝีมือแรงงานจงั หวัดทวั่ ประเทศ
(2) ค่าธรรมเนียมการทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงานแห่งชาติ ระดับ 1: 100 บาท ระดับ 2:
150 บาท และระดับ 3:200 บาท
3.4.2 การทดสอบฝมี ือคนหางานเพ่ือไปทางานในต่างประเทศ
(1) สาหรับผปู้ ระสงค์จะทางานตา่ งประเทศ หรือ ตอ้ งการ ใบรับรอง เพื่อ สมคั รงาน กบั นายจา้ ง
ต่างประเทศ เป็นหนังสือรับรองภาษาไทย และ ภาษาอังกฤษ โดย ทดสอบ ตามสถาน ทดสอบของเอกชนท่ี
ได้รับอนุญาตจากกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน หรือ สถาบัน/ศูนย์ ของกรม พัฒนาฝีมือแรงงาน ผู้ผ่านการทดสอบ
จะได้รับหนงั สือรบั รอง ภายใน 5 วนั
(2) ค่าธรรมเนียมในการทดสอบของสถานทดสอบของเอกชน กาหนดไว้ไม่เกิน 500 บาท ต่อ
คน หรือขอรับการทดสอบ ที่สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานภาค และ ศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดทั่วประเทศ
โดยเสียค่าธรรมเนียมการทดสอบฝีมือคนหางานเพ่ือไปทางานในต่างประเทศไม่เกิน 400 บาทต่อคน
3.5 การแขง่ ขันฝีมือแรงงาน
เพอ่ื ให้เยาวชนและแรงงานไทยมีการพฒั นาทกั ษะและฝมี ือใหไ้ ด้มาตรฐานสากลและมีคณุ ภาพเปน็ ที่
ยอมรับอย่างกว้างขวาง จากภาคเอกชนและหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องรวมทั้งในต่างประเทศจึงจัดให้มีการแข่งขัน
ฝีมอื แรงงาน ซงึ่ แบ่งเปน็ 3 ระดับ คือ
(1) การแข่งขันฝีมือแรงงานแห่งชาติ โดยจัดแขง่ ขนั ระดับภาพและนาผู้ชนะระดบั ภาคเขา้ แขง่ ขัน
ระดับชาติ ระยะเวลาการจัดทกุ 2 ปี
(2) การแข่งขันพัฒนาฝีมืออาเซียน โดยการนาเยาวชนท่ีชนะการแข่งขันระดับชาติเข้าเก็บตัว
ฝึกซ้อม เพื่อสง่ ร่วมการแข่งขันกับประเทศต่างๆ ที่เป็นสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
หรอื อาเซียน ระยะเวลาการจดั ทกุ 2 ปี
(3) การแข่งขันฝีมือแรงงานเยาวชนนานาชาติ (โอลิมปิก) โดยนาเยาวชนท่ีชนะการแข่งขัน
ระดับชาติหรืออาเซยี น เข้าเก็บตวั ฝึกซอ้ มเพ่ือส่งเข้าร่วมการแข่งขันฝีมือแรงงานเยาวชนนานาชาติ กับประเทศ
สมาชิกจาก 5 ทวีป 37 ประเทศ มาแข่งขัน ทกั ษะ ดา้ นฝมี ือ/อาชพี ระยะเวลาการจัดทุก 2 ปี
3.6 สง่ เสรมิ การพฒั นาฝีมอื แรงงานตาม พ.ร.บ. สง่ เสรมิ การพัฒนาฝมี ือแรงงาน พ.ศ. 2545
นายจ้าง/สถานประกอบการ ซ่ึงจัดให้มกี ารฝึกอบรมฝีมอื แรงงาน โดยการฝกึ เตรียมเข้าทางานให้แก่
แรงงานใหม่ที่จะรับเข้าทางาน หรือฝึกฝีมือแรงงาน หรือฝึกยกระดับฝีมือแรงงาน หรือฝึกเปลี่ยนสาขาอาชีพ
ให้แก่ลูกจ้างของตนจะได้รับสิทธิประโยชน์ต่างๆ ตาม พ.ร.บ. ส่งเสริมการพัฒนาฝีมือแรงงาน พ.ศ. 2545
นอกจากน้ัน หากนายจ้าง/สถานประกอบการ ส่งผู้เข้ารับการฝึกไปรับการฝึกในสถานศึกษาหรือสถาน

6

ฝึกอบรมฝีมือแรงงานอ่ืนที่นายทะเบียนเห็นชอบก็ได้ และได้รับสิทธิยกเว้นภาษีเงินได้ สาหรับ ค่าใช้จ่ายท่ีใช้
ในการส่งผู้เข้ารับการฝึกไปรับการฝึกอบรมตามพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่า ด้วย
ยกเวน้ รัษฎากร(ฉบบั ที่ 284 และ 288) พ.ศ. 2538

4. โรงฝึกงานและการจัดโรงฝึกงาน
4.1 ความหมายโรงฝึกงาน
ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์(อ้างใน ประดิษฐ์ ,2547 ,17) โรงฝึกงานเป็นสถานท่ีสาหรับฝึกทักษะ

ปฏิบัติของนักเรียนนักศึกษา สิ่งที่ควรคานึงถึงเกี่ยวกับโรงฝึกงาน ได้แก่ สภาพแวดล้อมโรงฝึกงาน การจัด
ผังโรงฝึกงาน การจัดฝังโรงฝึกงาน การจัดเครื่องมือ และอุปกรณ์ความปลอดภัยในโรงฝึกงาน การวางแผน
การจดั ซื้อ ควรจะเลือกซ้ือจากแหล่งท่ีสามารถให้ข้อมูลในการจัดซื้อ สว่ นการบารงุ รักษาเคร่ืองจักรอุปกรณ์
และเครื่องมือมี 2 ลักษณะ คือ การบารุงรักษาความปลอดภัยในโรงฝึกงานนั้นควรจะให้มีการฝึกอบรม
นกั เรยี น นักศกึ ษาในโรงฝึกงานให้เข้าใจ และตระหนกั ถึงความปลอดภัยรวมทัง้ วธิ ีปอ้ งกันอุบัติเหตุทเ่ี กิดข้ึน
ในโรงฝกึ งาน

ธีรวฒุ ิ บญุ ยโสภณ (2536 , 1) โรงฝกึ งาน หมายถงึ สถานทที่ ี่ใช้สาหรับการฝกึ ปฏิบตั ิงาน ของ
นกั เรียนนกั ศกึ ษา เพ่อื ให้มีความชานาญงานแต่ละอาชีพ โดยการจัดสภาพแวดล้อมในโรงฝึกงานใหใ้ กล้เคยี ง
หรือเหมือนกบั โรงงานอุตสาหกรรมใหม้ ากที่สุด ท้ังนี้เพ่ือให้ผู้สาเร็จการศึกษาสามารถไปประกอบอาชีพใน
วงการอุตสาหกรรมไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภ์ าพ

คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ (2535 , 13) โรงฝึกงานเป็นองค์ประกอบส่วนหน่ึงท่ีมี
ความสาคัญต่อกระบวนการฝกึ ปฏิบัติ เพราะนอกจากเปน็ สถานที่ซ่ึงใช้ฝกึ ปฏิบัตขิ องนกั ศกึ ษา ให้เกดิ ความรู้
ทักษะ และความชานาญในสาขาวิชาชีพน้ันๆ แล้วยังเป็นสถานท่ีท่ีจะสร้างเจตคติที่ดีต่อการปฏิบัติงานอีก
ดว้ ย อาจกล่าวได้ว่าโรงฝึกงานเป็นประตูแห่งความสาเร็จด่านแรกของนักศึกษา ในแผนก ส่ิงที่ปกระทับใจ
เป็นอันดับแรก คือ โรงฝึกงานท่ีเป็นระเบียบ สะอาด มีการจัดวางแผนผังเคร่ืองจักรเป็นอย่างดี ซ่ึงเป็นการ
สร้างเจตคติท่ีดีของนักศึกษาในโรงฝึกงาน และสร้างความสนใจในการเรียน ได้เป็นอย่างมาก โรงฝึกงาน
ควรมีความเหมาะสมในทนี่ ี่มีความหมายรวมถงึ ความเหมาะสมในเร่ืองสถานท่ี และความเหมาะสมในเร่ือง
เครื่องมือ เคร่ืองจกั ร และอปุ กรณ์

ดังน้ันสรุปได้ว่าโรงฝึกงาน คือ สถานที่ท่ีจาลองให้มีความใกล้เคียงกับโรงงานอุตสาหกรรม
เพื่อให้ผู้ฝึกปฏิบัติหรือผู้เรียนได้เกิดความรู้ ทักษะ และเจตคติท่ีดีในสาขาวิชาชีพพื้นฐานและเฉพาะทาง
พร้อมท้ังมีคุณสมบัติท่ีพึงประสงค์ มีความสอดคล้องกับหลักสูตรและจุดมงุ่ หมายของการศึกษา สามารถนา
ทกั ษะ ความรู้ และประสบการณไ์ ปสกู่ ารประกอบอาชพี ได้

7

4.2 การจดั โรงฝึกงาน
การฝึกงาน เป็นสิ่งจาเป็นสาหรับการเรียนการสอนในระดับอาชีวศึกษา การฝึกงานเป็นการเรียน

การสอนในภาคปฏิบัติของนักเรียนนักศึกษา สถานศึกษาจะต้องมีอาคารที่เป็นโรงฝึกงาน เพ่ือท่ีจะได้ฝึก
ทกั ษะตา่ งๆ ทจี่ าเป็นในการทางาน และการประกอบอาชพี

โรงฝึกงานท่ีมีประสิทธิภาพจะต้องเป็นโรงฝึกงานท่ีผ่านการออกแบบ ติดตั้งเครื่องจักร เครื่องมือ
อุปกรณ์ ที่ใช้ในการฝึกนักศึกษามาอย่างครบถ้วน โดยคานึงถึงหลักการถ่ายเทอากาศ ความร้อน แสงสว่าง
และการป้องกันเสียงรบกวน การใช้สีช่วยในการกาหนดตาแหน่ง และเส้นทางการเลื่อนไหลในการติดต่อ
ระหว่างสถานท่ีฝึกต่างๆ มีสถานที่สาหรับฝึก โต๊ะทางาน อุปกรณ์ ประจาตัวครบถ้วน ครูมีห้องพัก โต๊ะ
สาหรับสาธิต และเคร่ืองมือโสตทัศน์ช่วยในการสาธิตทักษะที่จาเป็นอย่างพร้อมมูล มีอุปกรณ์อานวยความ
สะดวกแกน่ กั ศกึ ษา เชน่ โตะ๊ เขยี นแบบ ทเ่ี กบ็ ของส่วนตวั นา้ ดมื่ น้าใช้ ท่พี ักผอ่ นตามสมควร

ดังนั้น ในการผลิตนักเรียน นักศึกษาให้มีคุณภาพตามเป้าหมายท่ีวางไว้น้ัน ต้องมีการจัดเตรียม
สภาพการณ์สอนตา่ งๆ เพอ่ื ให้การฝึกงานเปน็ ไปอย่างมีประสทิ ธิภาพ การฝกึ งานเป็นไปอยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ
ยอ่ มทาใหน้ ักเรยี น นักศึกษามีคุณภาพด้วย

4.3 ชนิดของโรงฝึกงาน
ฉลวย ธรี ะเผา่ พงษ์(2531 , 37) โรงฝึกงานคือ อาคารหรือหอ้ งเลก็ หรือใหญก่ ็ตามทใ่ี ชใ้ นการสอน

ถา้ ห้องน้ันเปน็ ห้องโถงขนาดใหญ่ตลอดทั้งอาคารก็เรียกวา่ โรงฝกึ งาน ซ่ึงมี 3 ชนิด
1) โรงฝึกงานทั่วไป (Comprehensive General Shop)เป็นสถานที่รวมทั้งเคร่ืองมือ เครื่องจักร

และวัสดุอุปกรณ์ ซ่ึงออกแบบไว้ใช้สอนวิชาอุตสาหกรรมแขนงต่างๆ โดยใช้ครูสอนเพียงคนเดียว โรง
ฝึกงานแบบนี้มีจุดประสงค์เพ่ือใช้สอนวิชาเขียนแบบ ไม้ ปั้น โลหะ หรือจัดสอนงานก่อสร้าง งานพิมพ์
ถ่ายรูป งานไฟฟา้ -วิทยุ เปน็ ต้น

2) โรงฝึกงานแบบหน่วยทั่วไป (General Unit Shop) เปน็ สถานที่รวมท้ังเคร่ืองมือ เคร่ืองจักร และ
วัสดุอุปกรณ์ ที่ออกแบบไว้ใช้สอนวิชาอุตสาหกรรมได้เพียงโรงงานละ 1-3 งานเท่าน้ัน และต้องเป็นงาน
ประเภทเดียวกัน เช่น งานกลโรงงาน งานเช่ือมโลหะแผ่น งานเช่ือมโลหะรูปพรรณ หรืออาจเป็นงานเขียน
แบบกล เขยี นแบบกอ่ สร้าง งานออกแบบตกแตง่ ภายใน กอ็ าจจะรวมอยูใ่ นโรงงานเดียวกนั ได้

3) โรงงานแบบหน่วย (Unit Shop) เป็นสถานท่ีรวมท้ังเครื่องมือและวัสดุอุปกรณ์ ที่ออกแบบไว้
เพ่ือสอนวิชาอุตสาหกรรมเพียงงานเดียวโดยเฉพาะ เช่น งานซ่อมทีวี งานซ่อมตู้เย็น งานบุนวม งานโลหะ
แผน่ เป็นต้น ซึง่ จะต้องแยกออกเปน็ งานละ 1 โรงงานโดยเฉพาะ

5. แนวทางและหลกั เกณฑ์การจัดโรงฝึกงาน
ตามพระราชบญั ญัติสง่ เสริมการพฒั นาฝีมือแรงงาน พ.ศ. 2545 สถานประกอบกิจการท่ีประสงค์จะ

ตั้งศูนย์ฝึกอบรมฝีมือแรงงาน ตามมาตรา 19 และมาตรา 39 (3) แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมการพัฒนาฝีมือ
แรงงาน พ.ศ. 2545 ต้องดาเนินการให้เป็นไปตามประกาศคณะกรรมการส่งเสริมการพัฒนาฝีมือแรงงาน

8

เร่ืองหลักเกณฑ์วิธีการและเงื่อนไขการจัดตั้งศูนย์ฝึกอบรมฝีมือแรงงาน ลงวันท่ี 16 มิถุนายน พ.ศ. 2546
ดังนั้นเพื่อให้ศูนย์ฝึกอบรมฝี มือแรงงานมีความพร้อมและเหมาะสมในเรื่องสถานท่ี เคร่ืองมือ เคร่ืองจักร
และอุปกรณ์ต่างๆ ที่ใช้ในการฝึกอบรมฝีมือแรงงานตามสาขาอาชีพท่ีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน
ประกาศกาหนดกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน จึงกาหนดแนวทาง หลักเกณฑ์การจัดตง้ั ศูนย์ฝึกอบรมฝีมือแรงงาน
ดงั นี้

5.1 ศนู ย์ฝกึ อบรมฝีมือแรงงาน
ศูนย์ฝึกอบรมฝีมือแรงงาน หมายความว่า สถานท่ีฝึกท่ีได้จัดไว้เป็นสัดส่วนแยกจากหน่วย

ประกอบกิจการศนู ยฝ์ กึ อบรมฝีมอื แรงงาน ตอ้ งมคี วามพร้อมและความเหมาะสม ดังน้ี
5.1.1 ศนู ย์ฝึกอบรมฝีมือแรงงานต้องมีลักษณะเหมาะสมสาหรบั การฝกึ อบรมฝีมือแรงงานตาม

สาขาอาชีพท่ีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานประกาศกาหนด และมีสถานที่ซ่ึงมีพ้ืนท่ีเพียงพอสาหรับการ
ฝึกกอบรมฝีมือแรงงานแยกเปน็ สดั ส่วนจากหนว่ ยประกอบกิจการ

5.1.2 เคร่ืองมือ เครื่องจักร อุปกรณ์ หรือสิ่งอา นวยความสะดวกต้องมีจานวนตามความจาเป็น
เหมาะสม อยู่ในสภาพที่ดแี ละปลอดภัย

5.2 สถานทีฝ่ กึ
สถานท่ีฝึก หมายความว่า สถานท่ีท่ีผู้ดาเนินการฝึกจัดให้มีการฝึกอบรมฝีมือแรงงานให้แก่

ผู้รับการฝกึ สถานทีฝ่ กึ จะต้องมรี ายละเอยี ด ดงั น้ี
5.2.1 องคป์ ระกอบของสถานท่ฝี กึ
1) พ้ืนท่ีใช้สอย ของสถานท่ฝี ึกอาจใช้สา หรับกลุ่มอาชีพหนึ่งหรือหลายกลุ่มอาชีพก็ได้

บางครั้งอาจใช้อุปกรณ์ เคร่ืองจักรในการฝึกร่วมกันได้ การกาหนดเขตพ้ืนท่ี จึงต้องคานึงถึงความสัมพันธ์
ของงาน พื้นท่ีในการวางเครื่องจักรกลไม่ควรหนาแน่นเกินไป พื้นท่ีวางโต๊ะปฏิบัติงาน พื้นท่ีสาหรับงาน
ประกอบช้ินส่วนพื้นท่ีสาหรับสาธิต ช่องทางสัญจรไปมา และสาหรับขนย้ายวัสดุ การคานวณพ้ืนที่ใช้สอย
อาจไม่กาหนดกฎเกณฑ์ตายตัว แต่จะกาหนดให้สะดวกสบายต่อการเข้าปฏิบัติงาน เป็นระเบียบ ไม่แออัด
จนเกินไปควรมที างเดินรอบเคร่ืองจักรที่เหมาะสมและปลอดภยั

2) การจดั วางเครื่องจักร ควรอยู่ในตาแหน่งท่ีเข้าใช้งานหรอื ตรวจสอบได้สะดวกโดยไม่
ตั้งปิดกัน้ เคร่ืองดบั เพลิง เตา้ รับ แผงควบคมุ ไฟฟ้าในสถานทฝ่ี ึก

3) ระบบไฟฟ้า ต้องติดต้ังมิเตอร์วัดไฟ (KILOWATT HOUR METER) เพ่ือตรวจสอบ
ปริมาณการใช้ไฟฟ้าของศูนย์ฝึกอบรมฝี มือแรงงาน การเดินสายระบบไฟฟ้าให้เป็นไปตามข้อกาหนด
มาตรฐานการติดต้ังของการไฟฟา้ ตาแหนง่ แผงควบคุมต้องอยู่ในตาแหน่งที่เขา้ ควบคุมได้ทันทว่ งที เม่ือเกิด
ปัญหาทางระบบไฟฟา้

4) แสงสว่าง สถานท่ีฝึกควรจัดให้มแี สงสวา่ งอยา่ งพอเพียง

9

5) การระบายอากาศ ต้องมีการถ่ายเทอากาศได้สะดวก เช่นเคร่ืองจักรที่มีควันต้องมี
เครื่องดูดอากาศหรือพัดลมระบายอากาศ เคร่ืองจักรงานไม้จะต้องทา ท่อดูดข้ีเล่ือยออกไปเก็บในภาชนะ
ภายนอกสถานท่ฝี กึ เป็นต้น

6) ระบบประปา ต้องติดต้ังมาตรวัดน้า เพ่อื ตรวจสอบปริมาณการใช้นา้ ประปาของศูนย์
ฝกึ อบรมฝีมือแรงงาน

7) เสียง ในการฝึกอบรมบางสาขาช่างต้องเกิดเสียงดัง ซึ่งไม่สามารถควบคุมได้ ต้องมี
อปุ กรณ์ปอ้ งกนั ภยั ส่วนบคุ คลทางเสียง

8) จัดให้มีอุปกรณ์ความปลอดภยั ส่วนบคุ คล และของเคร่ืองจักร
9) จดั ใหม้ ีระบบป้องกนั ผลกระทบต่อสิ่งแวดลอ้ ม
10) จัดใหม้ เี ครื่องดบั เพลงิ ไม่น้อยกว่าหนึ่งเครื่องต่อพนื้ ท่ี 100 ตารางเมตร
11) ห้องเก็บวัสดุ เป็นห้องที่มีขนาดและพ้ืนที่เหมาะสมเพียงพอต่อการเก็บวัสดุ พร้อม
สามารถทาการเบกิ จ่ายวัสดไุ ด้อยา่ งรวดเรว็
12) หอ้ งฝึกกอบรม ควรมีความสะอาด เปน็ ระเบยี บ แสงสวา่ งเพยี งพอและมอี ปุ กรณก์ าร
ฝึกท่ีจาเปน็ สาหรับแต่ละสาขาตามความเหมาะสม
13) ห้องน้า ควรกาหนดสัดสว่ นของห้องน้าให้เหมาะสมกับจานวนผ้เู ข้ารับการฝึกอบรม
ให้ความสาคัญกับการรักษาความสะอาดอย่างเพียงพอ
5.2.3 สิง่ อานวยความสะดวกในสานกั งานควรมีอุปกรณ์ ดังนี้
1) เครื่องพมิ พ์
2) เคร่ืองโทรสาร
3) เครื่องโทรศัพท์
4) เครื่องถา่ ยเอกสาร
5) เครื่องรบั โทรทศั นส์ ี
6) เคร่ืองเล่น DVD/VCD
7) ชดุ เครื่องขยายเสียง
8) เครื่องฉายวีดีโอโปรเจคเตอร์
9) กล้องดิจติ อล
10) จอรบั ภาพ
11) เคร่ืองสแกนเนอร์
5.2.4 การจัดวางเคร่ืองจักรในสถานท่ีฝึก (LAYOUT) และการตรวจประเมินการจัดวาง
เครือ่ งจกั รควรจัดวางให้เหมาะสมกบั พ้ืนทแ่ี ละการใช้งานโดยคานงึ ถงึ ความปลอดภยั ในการฝกึ อบรม

10

5.2.5 ข้อกาหนดท่ใี ช้ในสถานท่ีฝกึ
1) สัญลักษณ์ และสีตามมาตรฐานความปลอดภัยในการทางาน (รายละเอียดสีและ

สญั ลักษณ์) อา้ งอิงจาก: คู่มือการใชอ้ ุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยสว่ นบุคคล กองตรวจความปลอดภยั กรม
สวัสดกิ ารและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน

2) ทางเดินหลกั ในสถานทีฝ่ กึ กว้างไม่ต่ากวา่ 1.20 เมตร ทางแยก 90 ซม. –1.00 เมตร
3) พื้นทีป่ ฏบิ ตั งิ านตอ่ ผ้รู บั การฝึกหน่งึ คน ใช้พ้ืนที่ 4-10 ตารางเมตร ตามมาตรฐาน ILO
4) อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล หมายถึง ส่ิงหนึ่งส่ิงใดท่ีสวมใส่ลงบน
อวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายหรือหลายๆส่วนรวมกัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อป้องกันอันตรายให้แก่
อวัยวะส่วนนัน้ ๆ ไม่ให้ต้องประสบกบั อันตรายทอี่ าจจะเกดิ ขึ้นในระหว่างการปฏิบตั ิงาน ดังน้นั การควบคุม
ความปลอดภัยในกรณีท่ีไม่สามารถควบคุมหรือป้องกันท่ีแหล่งอันตรายหรือสิ่งแวดล้อมที่เป็นอันตรายได้
ควรพจิ ารณาการใช้อุปกรณค์ ุม้ ครองความปลอดภยั สว่ นบุคคล
5.3 รปู แบบของเครอ่ื งหมายเพ่อื ความปลอดภัย
5.3.1 รูปแบบของเคร่ืองหมายเพ่ือความปลอดภัยและสีท่ีใช้ แบ่งเป็น 4 ประเภทตาม
จดุ ประสงค์ของการแสดงความหมาย
5.3.2 ให้แสดงสัญลักษณ์ภาพไว้ตรงกลางของเครื่องหมาย โดยไม่ทับแถบขวางสาหรับ
เครื่องหมายหา้ ม
5.3.3 ในกรณีท่ีไม่มีสัญลักษณ์ภาพท่ีเหมาะสมสาหรับส่ือความหมายตามที่ต้องการให้ใช้
เคร่ืองหมายท่วั ไป สาหรบั เครื่องหมายเพ่ือความปลอดภยั แตล่ ะประเภทรว่ มกับเคร่ืองหมายเสรมิ

11

12

13

14

15

16

17

18

6. รูปแบบการจัดโรงฝึกงานในปจั จุบัน

โรงฝึกงานช่างก่อสร้างและอุตสาหกรรมศิลป์ ลักษณะเป็นอาคาร 2 ชั้น ขนาดกว้าง 20 เมตร ยาว 40

เมตร รวมพน้ื ทใ่ี ชส้ อยช้ันล่าง 800 ตารางเมตร ดงั นี้

1) ห้องพกั ครู พื้นทใี่ ช้สอย 64 ตารางเมตร

2) ห้องฝกึ เย็บจกั รอุตาหากรรม พื้นที่ใชส้ อย 96 ตารางเมตร

3) พน้ื ที่เครือ่ งจกั รงานไม้ พน้ื ทีใ่ ชส้ อย 108 ตารางเมตร

4) พื้นทโี่ ต๊ะปฏบิ ตั งิ านไม้ พน้ื ที่ใช้สอย 108 ตารางเมตร

5) หอ้ งเครอ่ื งมอื พื้นทใ่ี ช้สอย 32 ตารางเมตร

6) ห้องพัสดุ พื้นทใี่ ชส้ อย 32 ตารางเมตร

7) หอ้ งเก็บของ พน้ื ท่ใี ชส้ อย 16 ตารางเมตร

8) ห้องนา้ และหอ้ งแตง่ ตัวผ้รู บั การฝึก พน้ื ทใี่ ช้สอย 16 ตารางเมตร

9) พน้ื ทีว่ างเคร่อื งจักรรอซอ่ ม พ้นื ที่ใช้สอย 16 ตารางเมตร

10) ช่องทางเดิน พนื้ ทใ่ี ช้สอย 168 ตารางเมตร

11) พืน้ ทีอ่ เนกประสงค์ พื้นที่ใชส้ อย 144 ตารางเมตร

ทีน่ ัง่ พกั

เครือ่ ง หอ้ ง
เครอ่ื ง
จักรรอ เคร่อื งจักรกลงานไม้ เครื่องจกั ร มือ
ซ่อม งานไม้

ห้องเยบ็ จักรอุตสาหกรรม ฝึกชา่ งไม้เครอื่ งเรอื น/ ฝึกชา่ งทอ่ ห้องพัสดุ ห้อง
และตัดเย็บเสอ้ื สตรี ไมก้ อ่ สรา้ ง และ เครอ่ื ง
มือ
สุขภณั ฑ์

ท่นี ัง่ พกั

ภาพที่ 5-1 แปลนพ้นื ชน้ั ล่างโรงฝึกงานช่างก่อสร้างและอุตสาหกรรมศลิ ป์

19

ชั้นบน มีห้องเก็บของ 3 ห้อง พืน้ ใช้สอยรวม 136 ตารางเมตร
1) หอ้ งเก็บ 1 พนื้ ใช้สอยรวม 32 ตารางเมตร
2) หอ้ งเกบ็ 2 พ้ืนใช้สอยรวม 32 ตารางเมตร
3) ห้องเก็บ 3 พนื้ ใช้สอยรวม 72 ตารางเมตร

ห้องเกบ็ ของ หอ้ ง
เก็บ
ของ

ห้อง
เก็บ
ของ

ภาพที่ 5-2 แปลนพืน้ ช้ันช้ันโรงฝกึ งานชา่ งก่อสรา้ งและอุตสาหกรรมศิลป์

โรงฝึกงานชา่ งกอ่ สร้างและอุตสาหกรรมศลิ ปป์ ัจจบุ ัน

ปา้ ยช่ือฝา่ ย ประตทู างเข้า-ออก

20

ด้านขา้ ง ด้านหน้า

ดา้ นหนา้ ดา้ นข้าง

ดา้ นข้าง ด้านหลัง

หอ้ งทางานครูฝึก หอ้ งฝกึ เยบ็ จกั รอุตสาหกรรม

21

ห้องเรียนทฤษฎี ห้องห้องเกบ็ เคร่อื งมือ

หอ้ งเกบ็ พสั ดุ การจัดวางเคร่ืองจักรโรงฝกึ งาน

หอ้ งเก็บของชั้น 2 การจัดวางเครื่องจกั รโรงฝกึ งาน

ห้องเก็บของชัน้ 2 พนื้ ท่ีฝึกปฏบิ ัติ

22

7. การสารวจ ศกึ ษาและวิเคราะห์
คณะผู้จัดทาได้สารวจ ศึกษาและวิเคราะห์สภาพปัญหาการจัดโรงฝึกงานช่างก่อสร้างและ

อุตสาหกรรมศิลป์ สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานภาค 2 สุพรรณบุรี ในปัจจุบัน พบว่ามีปัญหาบางส่วน และได้
ศกึ ษาแนวทางแก้ไข ดงั นี้

7.1 ปัญหาสภาพแวดล้อมของโรงฝึกงานแนวทางปรบั ปรุง

ปัญหาสภาพแวดล้อมของโรงฝึกงาน แนวทางปรบั ปรงุ สภาพแวดล้อมของโรงฝกึ งาน

1. พ้ืนท่ีโรงฝึกงานและหอ้ งปฏบิ ตั ิ 1. จัดโรงฝึกงานใหม่ ใหส้ อดคลอ้ งกบั การ

- การมขี นาดพ้ืนท่ีในการติดตัง้ เครื่องจักรไม่ ฝกึ อบรม หาพืน้ ทจ่ี ดั วางเพม่ิ เติม และโอนย้าย

เพยี งพอ เน่ืองจากได้รับการครุภณั ฑเ์ ครอ่ื งจกั รมา เครื่องจักรทไ่ี ม่ไดใ้ ชใ้ ห้แกห่ น่วยงานของกรม

จานวนมาก พัฒนาฝมี อื แรงงานทม่ี ีความตอ้ งการใช้ในการ

ฝึกอบรม

2. การวางผังโรงฝึกงานและห้องปฏิบัติการไม่ 2. จดั โรงฝึกงานใหม่ ให้ได้ตามมาตรฐานการจัด

เปน็ ไปมาตรฐาน โรงฝกึ งาน ให้มีระบบแสงสวา่ ง เสยี ง และการ

- ระบบแสงสว่าง เสียง และการควบคุมกาจัด ควบคมุ กาจัดมลภาวะตา่ ง ๆ ทดี่ ี และจัดหาส่ิง

มลภาวะต่าง ๆ ไมด่ ีพอ ขาดส่งิ อานวยความสะดวก อานวยความสะดวกตา่ ง ๆ สาหรับการฝึก

ต่าง ๆ ที่จาเป็น

3. การจดั หอ้ งเรียนทฤษฎี ไมเ่ ปน็ สดั สว่ น 3. จดั หาพ้นื ที่จัดเกบ็ เคร่ืองจักร เคร่ืองมือ อปุ กรณ์

- นาเครื่องจักร เคร่ืองมือ อุปกรณ์บางส่วนเข้าไป และจัดหอ้ งเรยี นเปน็ ตามมาตรฐานการฝึก

เก็บไวไ้ ม่เหมาะแกก่ ารเรยี น

4. ห้องเก็บเครื่องมือ วัสดุ มีการจัดเก็บไม่เป็น 4. จัดเก็บ เครื่องมอื วสั ดุ ห้องเก็บเครื่องมือและ

ระเบียบ ใชพ้ ้นื ทใ่ี นการจัดเกบ็ ได้น้อย วัสดุ โดยนาหลักการ 5 ส มาใช้

5. เครื่องจักรขาดการบารุงรักษาตามระยะเวลา 5. จดั ทาแผนการบารงุ รักษา และทาการบนั ทึกการ

มาตรฐาน และขาดการบันทึกการใช้งาน เพื่อใช้ ใชง้ าน เพื่อเป็นขอ้ มูลในการจัดทาแผนการสอน ใน

เปน็ ข้อมูลการบารงุ รกั ษาเครื่องจักร ด้านความพร้อมของเคร่ืองจักร

23

จากปัญหาและแนวทางปรับปรุง คณะผู้จัดทาเห็นว่ารูปแบบโรงฝึกงาน ต้องทาการปรับปรุง

สภาพแวดล้อมของโรงฝึกงาน โดยทาการจัดรูปแบบการจัดโรงฝึกงานเน้นเป็นแผนก ๆ หรือสาขาการ

ฝกึ อบรมตามหลักสูตรท่กี าหนดไว้ เพอื่ ใหเ้ หมาะสมกับการฝึก ดังน้ี

1) แบ่งพ้นื ทก่ี ารฝกึ ออกตามสาขาการฝึก โดยมีสาขาการฝึกช่างเทคนิคงานก่อสร้าง ชา่ งเทคนคิ งาน

ปูนก่อสร้าง ช่างสีอาคาร ช่างท่อและสุขภัณฑ์ ช่างประกอบโครงอะลูมิเนียม ช่างเขียนแบบก่อสร้างด้วย

คอมพิวเตอร์ ช่างเย็บจักรอตุ สาหกรรม และช่างตัดเย็บเสอ้ื ผา้ สตรี

2) แบง่ พนื้ ทีจ่ ัดเก็บเคร่ืองจกั ร เครือ่ งมอื ที่สามารถเคล่ือนย้ายได้ เช่น สาขาช่างอะลมู ิเนยี มกอ่ สร้าง

จดั ใหจ้ ดั วางเคร่ืองตดั อะลูมิเนยี มรวมกันจุดเดยี ว เมื่อมกี ารฝกึ ให้เคล่ือนยา้ ยมาใช้บรเิ วณท่ีฝกึ

3) สาขาช่างทีไ่ มม่ กี ารฝกึ ใหท้ าการจดั เกบ็ ไวภ้ ายในหอ้ งเก็บเครือ่ งจกั ร เคร่อื งมือ หากเม่ือมกี ารฝึก

ให้เคล่ือนยา้ ยมาฝกึ บริเวณท่ฝี ึก

4) ปรบั ปรงุ พ้นื ทกี่ ารฝึกให้มีความพร้อมตามมาตรฐานการจดั โรงฝกึ งาน

5) ปรับปรุงพ้ืนทีโ่ ดยรอบโรงฝกึ งานใหม้ ีภูมิทัศน์ที่ดี

7.2 แนวทางและรูปแบบการปรบั ปรุงสภาพแวดลอ้ มของโรงฝึกงาน

ภาพแนวทางและรปู แบบการปรบั ปรุงสภาพแวดลอ้ มของโรงฝึกงาน

ก่อนปรบั ปรงุ หลงั ปรบั ปรงุ

ทางเข้า ติดตง้ั ปา้ ยฝา่ ยใหม่ใหช้ ดั เจน

พ้ืนทีป่ ฏิบตั ิงาน ตดิ ตง้ั เคร่ืองดับเพลิง

24

ห้องฝึกเย็บจกั รอุตสาหกรรม ตดิ ตง้ั ป้ายชื่อสาขา

ทางข้ึนห้องพักครู ตีเสน้ ทางเดินใหถ้ ูกต้อง

เครื่องจกั รงานไม้ ตดิ ตั้งป้ายและจดั ผังติดตัง้ เครื่องจักรใหม่

พื้นทีต่ ดิ ตั้งเครือ่ งจกั ร ปรบั พื้นท่กี องวสั ดงุ านไมเ้ พือ่ ใหส้ ะดวกต่อการใช้งาน

25

หอ้ งพัสดุ ตดิ ต้งั ประตูและติดต้งั เคร่ืองดบั เพลงิ

หอ้ งเก็บเคร่ืองมือ ห้องเรยี นทฤษฎี

ภายในโรงฝึกงาน จดั ใหม่นา 5ส มาใช้

หอ้ งเก็บของชนั้ บน ปรบั หอ้ งเรียนเขียนแบบก่อสร้างด้วยคอมพิวเตอร์

26

8. บทสรุป

คณะผู้จัดทาได้สารวจ ศึกษาและวิเคราะห์สภาพปัญหาการจัดโรงฝึกงานช่างก่อสร้างและ
อุตสาหกรรมศิลป์ สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานภาค 2 สุพรรณบุรี เห็นว่าในการจัดโรงฝึกงานเป็นไปตาม
รูปแบบของการจัดโรงฝึกงานแบบหน่วยทั่วไป (General Unit Shop) หรือเป็นแผนกสาขาการฝึกอบรม
โดยมีสถานท่ีเป็นโรงฝึกงานเดียวแต่มีสาขาการฝึกหลายสาขาอยู่รวมกัน รวมท้ังเครื่องมือ เครื่องจักร และ
วัสดุอุปกรณ์ ท่ีใช้สอนวิชาอุตสาหกรรมก็เป็นงานประเภทเดียวกันคือ ประเภทกลุ่มอาชีพก่อสร้าง เช่น
สาขาช่างเทคนิคงานก่อสร้าง ช่างไม้เคร่ืองเรือน ช่างอะลูมิเนียมก่อสร้าง ช่างเขียนแบบก่อสร้างด้วย
คอมพิวเตอร์ ช่างเยบ็ จกั รอตุ สาหกรรมและตัดเย็บเสือ้ ผา้ สตรี ทง้ั หมดรวมอยู่ในโรงฝกึ งานเดียวกนั ได้

คณะผู้จัดทาได้ทาการออกแบบปรับปรุง เพื่อแสดงให้เห็นการเปล่ียนแปลงของสภาพแวดล้อมของ
โรงฝกึ งาน เพ่ือตอบสนองต่อกระบวนการเรียนการสอน การฝึกอบรมของช่างอตุ สาหกรรม บางส่วนท่ีได้
ออกแบบไว้ต้องใช้งบประมาณในการสนับสนุนจากผู้บริหารหน่วยงาน บางส่วนสามารถปฏิบัติปรับปรุง
ได้เอง โดยใช้หลักการของมาตรฐานการจัดโรงงานฝึกมาเป็นแนวทางกาหนด ส่วนสาคัญเมื่อทาการ
ปรับปรุงให้ได้มาตรฐานแล้ว การคงไว้ให้โรงฝึกงานมีมาตรฐานท่ีดีและมีมาตรฐานท่ีสูงขึ้นนั้น อยู่ท่ี
บคุ ลากรที่กากับดูแลโรงฝกึ งานน้นั จะใหค้ วามสาคัญมากน้อยเพยี งใด

27

บรรณานุกรม

กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน. 2550. การวางผังอาคารสถานฝึกและกล่มุ อาชพี ก่อสรา้ งและอตุ สาหกรรมศิลป.์
กรุงเทพฯ

กรมพฒั นาฝมี อื แรงงาน. 2555. การวางผงั เครอื่ งมอื เครื่องมือเคร่อื งจกั ร อาคารสถานฝกึ สาหรับสถาบัน
พัฒนาฝีมอื แรงงานภาค. กรงุ เทพฯ

ชยั นนท์ ศรสี ภุ ินานนท์. 2521. การออกแบบผงั โรงงานเพื่อการเพ่ิมผลผลติ . บ.ซเี อ็คยูเคช่นั จากดั (มหาชน).
กรุงเทพฯ

ธีรวฒุ ิ บุณยโสภณ. 2555. การบรหิ ารอาชวี ะและเทคนิคศึกษาเพอื่ พฒั นาอุตสาหกรรม. มหาวิทยาลัย
เทคโนโลยพี ระจอมเกล้าพระนครเหนอื . กรงุ เทพฯ

วานิช สมชาต.ิ 2554. งานวจิ ัยเร่อื ง การศึกษาสภาพปัญหาของวิทยาลัยเทคนคิ สกลนคร.