หนังสือ_merged

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 43

โคลงเคลง

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Melastoma malabathricum L.
ชื่อวงศ์ : MELASTOMATACEAE
ชื่อสามัญ : Malabar gooseberry, Malabar
melastome, Melastoma, Indian rhododendron,
Singapore rhododendron
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : อ้า,อ้าหลวง
ภาษาอีสาน : เอ็นอ้า
ภาคกลาง : โคลงเคลงขี้นก, โคลงเคลงขี้หมา
ภาคใต้ : เบร์, มะเหร, มังเคร่, มังเร้, สาเร

สำเร

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ใบ ต้มกับน้ำหรือน้ำคั้นจากใบ ใช้เป็น มังเค

ยากลั้วคอหรือยาบ้วนปากเพื่อแก้เชื้อรา
ในช่องปากหรือลำคอ หรือ ใช้รักษาโรค
ท้องร่วง

ราก ใช้เป็นยาบำรุงหลังการคลอด

บุตรของสตรีช่วยบำรุงธาตุในร่างกาย
ช่วยบำรุงร่างกาย ใช้ปรุงเป็นยาแก้
มะเร็ง เป็นยาดับพิษไข้

ดอก ใช้เป็นยาห้ามเลือดในคนที่เป็น

ริดสีดวงทวาร

อ้างอิง พญ.เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ. หนังสือสมุนไพรในอุทยานแห่งชาติภาคเหนือ. “โคลงเคลง”
อนงค์นาฏ ศรีบุญแก้ว.ระบบฐานข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน,
สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน). “เหม่ หรือ โคลงเคลง”.

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 44

ชุมเห็ดเทศ

ข้อมูลพืช

สรรพคุณ ชื่อวิทยาศาสตร์ : Senna alata (L.) Roxb.
ชื่อวงศ์ : FABACEAE (LEGUMINOSAE-
CAESALPINIOIDEAE)
ชื่อสามัญ : Ringworm Bush, Candelabra
Bush, Seven Golden Candle-stick,
Acapulo, Candle bush
ชื่ออื่น ๆ

ภาคเหนือ : ขี้คาก, ลับมืนหลวง, หมาก

ภาษาอีสาน : เอ็นอ้า

ภาคกลาง : ชุมเห็ดเทศ

ภาคใต้ : ชุมเห็ด

ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ต้น ใช้ขับพยาธิในลำไส้ ถ่ายพิษตานทรง ชุมเห็ด

รักษาซาง โรคผิวหนัง ขับเสมหะ รักษาฟก
บวม รักษาริดสีดวง ดีซ่าน และฝี ใช้เป็นยา
รักษาคุดทะราด และกลากเกลื้อน

ใบ ต้มน้ำกินเป็นยาระบาย ใช้เป็นยาฆ่า

พยาธิตามผิวหนัง ผิวหนังอักเสบเป็นผื่นคัน
เส้นประสาทอักเสบ รักษากษัยเส้น ขับ
ปัสสาวะ

ดอก ใช้เป็นยาระบาย ยาถ่าย บรรเทา

อาการท้องผูก

อ้างอิง ฉัตรโย สวัสดิไชย,สุรศักดิ์ อิ่มเอี่ยม.ชุมเห็ดเทศ.ยาน่ารู้.วารสารศูนย์การศึกษา
แพทยศาสตร์คลินิกโรงพยาบาลพระปกเกล้า.

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 45

โด่ไม่รู้ล้ม

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Elephantopus scaber L
ชื่อวงศ์ : ASTERACEAE
ชื่อสามัญ : Prickly-Leaved Elephant’s Foot
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : หญ้าไฟนกคุ้ม , หนาดผา
ภาคอีสาน : ขี้ไฟนกคุ่ม, คิงไฟนกคุ่ม
ภาคกลาง : โด่ไม่รู้ล้ม
ภาคใต้ : หญ้าปราบ, หนาดมีแคลน

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ต้น เป็นยาขับปัสสาวะ แก้ไข้ แก้ไข้จับสั่น หญ้าปราบ

ขับน้ำเหลืองเสีย แก้บิด แก้ท้องเสีย แก้ไอ
แก้วัณโรค บำรุงหัวใจ ขับเหงื่อ ขับระดู ขับ
พยาธิตัวกลม

ราก ขับปัสสาวะ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้หวัด

ไอเรื้อรัง ท้องเสีย บิด เป็นยาคุมสำหรับหญิง
ที่คลอดบุตรใหม่

ใบ รักษาบาดแผล แก้โรคผิวหนัง ขับ

ปัสสาวะ

รากและใบ ขัับปัสสาวะ แก้ท้องร่วง

แผลในกระเพาะอาหาร บิด กามโรคใน
สตรี

อ้างอิง โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุ
ดาฯ สยามบรมราชกุมารี
สุภาวดี ภูมิมาลี นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรปฏิบัติการ ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพ
การเกษตร จังหวัดนครราชสีมา (พืชสวน).

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 46

เพกา

(ภาพจาก https://pt.wikipedia.org) ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Oroxylum indicum (L.) Kurz
ชื่อวงศ์ : BIGNONIACEAE
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : มะลิดไม้, มะลิ้นไม้, ลิดไม้
ภาคอีสาน : เพกา, ลิ้นฟ้า
ภาคกลาง : กาโด้โด้ง,เพกา
ภาคใต้ : เพกา

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ใบ ใช้ต้มดื่มแก้อาการปวดท้อง ปวดข้อ เพกา

และเจริญอาหาร

เปลือกต้น เป็นยาฝาดสมานแผล ดับพิษ

โลหิต แก้น้ำเหลืองเสีย แก้ฟกช้ำ ป่นเป็นผง
หรือยาชงดื่มแก้ขับเหงื่อ

ลำต้น แก้แมลงสัตว์กัดต่อย

ผลอ่อนหรือฝักอ่อน ผลแก่หรือฝักแก่

ขับผายลม เป็นยาบำรุงธาตุ รสขม แก้ร้อนใน
กระหายน้ำ

เมล็ดแก่ เป็นยาอมแก้ไอ ขับเสมหะ แก้ร้อนใน

ราก เป็นยาบำรุงธาตุ แก้ท้องร่วง ช่วยเจริญอาหาร

ฝนกับน้ำปูนใสทาแก้อาการอักเสบ ฟกช้ำ บวม

อ้างอิง อ.โชติอนันต์ และคณะ. (2551). สมุนไพรไทย สำหรับงานสาธารณสุขมูลฐาน

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 47

ส้มป่อย

(ภาพจาก Pic: http://saraboom.com) ข้อมูลพืช

สรรพคุณ ชื่อวิทยาศาสตร์ : Acacia concinna (Willd.) DC.
ชื่อวงศ์ : FABACEAE
ชื่อสามัญ : Soap Pod
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : ส้มขอน
ภาคอีสาน : ส้มพอดี
ภาคกลาง : ส้มป่อย
ภาคใต้ : ส้มปอย

ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ส้มปอย

ต้น มีสรรพคุณเป็นยาแก้น้ำตาพิการ

ใบ ใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาฟอกโลหิต

ใช้ต้มดื่มเป็นยาแก้บิด

ฝัก ช่วยทำให้สตรีมีครรภ์คลอดได้ง่าย

,ฝักมีสรรพคุณช่วยแก้ริดสีดวงจมูก ใช้ต้ม
หรือหรือบดกินเป็นยาถ่าย

อ้างอิง มงคล โมกขะสมิต กมล สวัสดีมงคล ประยุทธ สาตราวาหะ. การศึกษา
พิษของสมุนไพรไทย. วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 48

สาบเสือ

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Chromolaena odorata (L.)
R.M.King&H.Rob.
วงศ์ : COMPOSITAE
ชื่อสามัญ : Siam weed, Bitter bush,
Christmas bush, Devil weed, Camfhur grass,
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : พายัพ, พาทั้ง ,หญ้าเมืองวาย
ภาคอีสาน : หญ้าเหมือน ,หญ้าเมืองฮ้าง
ภาคกลาง : หมาหลง ,หญ้าดงรั้ง
ภาคใต้ : ยี่สุ่นเถื่อน, ต้นขี้ไก่

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ต้น เป็นยาแก้ ปวดท้อง ท้องขึ้น ท้อง ใบหมิ้น

เฟ้อ แก้บวม ดูดหนอง

ใบ สามารถห้ามเลือดได้ ใช้เป็นยา

รักษาแผลสด แผลเปื่ อย สมานแผล
ถอนพิษ แก้อักเสบ แก้พิษน้ำเหลือง แก้
ตาฟาง แก้ตาแฉะ แก้ริดสีดวงทวารหนัก

ดอกเป็นยสาำแนักก้รง้อานนใพนัฒกนระาหเศารยษน้ฐำกิชจูกจำาลกังฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน), หนังสือพรรณไม้

แก้อ่อนเพลียสวบนำพรุงฤหกัวษใจศแาสก้ตไขร้์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม 5

อ้างอิง

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 49

เหงือกปลาหมอ

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Acanthus
ebracteatus Vahl
ชื่อวงศ์ : ACANTHACEAE
ชื่อสามัญ : Sea holly, Thistleplike plant
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : เหงือกปลาหมอ
ภาคอีสาน : เหงือกปลาหมอ
ภาคกลาง : อีเกร็ง
ภาคใต้ : แก้มหมอเล

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ต้น ใช้เป็นยาอายุวัฒนะ ทำให้อายุยืน แก้มหมอ

ร่างกายแข็งแรง เลือดลมไหลเวียนดี
เส้นเลือดไม่อุดตัน บำรุงผิวพรรณ ช่วย
รักษาอาการธาตุไม่ปกติ แก้โรคกระษัย
อาการซูบผอมเหลืองทั้งตัว

นำมาตำเป็นผงกินทุกวันช่วยแก้
อาการเจ็บตา ตาแดง

เมล็ด แก้อาการไอ นำเมล็ดผสมกับดอก

มะเฟือง เปลือกอบเชย น้ำตาลกรวด นำมา
ต้มรวมกันแล้วเอาแต่น้ำมากินเป็นยา
แก้ไอ

อ้างอิง สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะ
เภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.

50

ป ร ะ เ ภ ท ไ ม้ หั ว
( เ ห ง้ า ใ ต้ ดิ น )

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 51

กระทือ

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Zingiber zerumbet

(L.) Roscoe ex Sm
ชื่อวงศ์ : ZINGIBERACEAE
ชื่อสามัญ : Shampoo ginger, Wild ginger
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : กระทือป่า, กะแวน, กะแอน
ภาคอีสาน : กระทือ
ภาคกลาง : กระทือ
ภาคใต้ : ทือ

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ต้น แก้เบื่ออาหาร ช่วยเจริญอาหาร แก้ไข้ kaหsัeวt.ทcืoอm/กระทือ/
ใบ ขับเลือดเน่าร้ายในเรือนไฟ แก้เบา ภาพจากwww. puech

เป็นโลหิต

ดอก แก้ไข้เรื้อรัง ผอมแห้ง ผอมเหลือง

บำรุงธาตุ แก้ลม

ราก แก้ไข้ตัวเย็น แก้ไข้ตัวร้อน แก้เคล็ดขัดยอก

บำรุงน้ำนม แก้ปวดมวนท้อง แก้บิด บิดป่วงเบ่ง

ท้องอืด ท้องเฟ้อ ปวดท้อง ขับผายลม ขับปัสสาวะ

จุกเสียด เสมหะเป็นพิษ ขับน้ำย่อย

อ้างอิง สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี คณะเภสัชศาสตร์
มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 52

กลอย

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Dioscorea hispida Dennst.
ชื่อวงศ์ : Dioscoreaceae
ชื่อสามัญ : Wild Yam , Bitter Yam
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : กลอยนก, คลี้
ภาคอีสาน : กลอยไข่
ภาคกลาง : มันกลอย
ภาคใต้ : กลอยหัวเหนียว

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

กลอย

เนื้อ กลอยเป็นยาแก้ฝ้า ช่วยทำให้ฝีสุก

เร็วได้ โดยให้นำหัวที่แห้งแล้วฝนกับที่ฝน
พร้มกับน้ำซาวข้าแล้วนำไปทา ช่วยปิด
แผลมีหนอง

แก้อาการแผลบวมอักเสบได้ โดย
การนำหัวใต้ดินมาหั่นเป็นแผ่นบาง ๆ
แล้วนำไปใช้ในบริเวณที่มีการอักเสบบวม
ของแผลได้

อ้างอิง ราชบัณฑิตยสถาน.อนุกรมวิธานพืช อักษร ก ฉบับราชบัณฑิต
ไพรจากพืชสกุลกลอยในตำรับยาแผนไทย.วารสารวิทยาศาสตร์

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 53

หัวร้อยรู

ข้อมูลพืช

สรรพคุณ ชื่อวิทยาศาสตร์ : Hydnophytum
formicarum Jack
ชื่อวงศ์ : RUBIACEAE
ชื่อสามัญ : Ant plant
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : หัวร้อยรู
ภาคอีสาน : ป่าช้าผีมด
ภาคกลาง : หัวร้อยรู
ภาคใต้ : กระเช้าผีมด ร้อยรู กาฝากหัว
เสือ

ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ร้อยรู

หัว ช่วยป้องกันและรักษาโรคมะเร็ง ใช้

เป็นยาแก้พิษในข้อกระดูกหรือโรคกระดูกที่
มีอาการเจ็บปวด กระดูกเปราะ ผิวหนังเป็น
จ้ำ มีผื่น อาจจะเป็นแผลกินลึกถึงกระดูก ใช้
เป็นยารักษาเบาหวาน แก้พิษประดงหรือ
อาการของโรคผิวหนังที่มีผื่นคันเป็นเม็ดขึ้น
คล้ายผด ช่วยบำรุงน้ำนมของสตรี

อ้างอิง ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.
“หัวร้อยรู”.คณะเภสัช มหาวิทยาลัยมหิดล.

54

ประเภท
ไ ม้ เ ถ า

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 55

กำแพงเจ็ดชั้น

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Salacia chinensis L.
ชื่อวงศ์ : CELASTRACEAE
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : น้ำนอง, มะต่อมไก่
ภาคอีสาน : ขาวไก่, ตาไก่, ตากวาง, เครือตากวาง
ภาคกลาง : ขอบกระด้ง, พรองนก, ตะลุ่มนก
ภาคใต้ : หลุมนก

ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

สรรพคุณ กำแพงเจ็ดชั้น

ราก แก้พิษงู รากใช้รักษาโกโนเรีย

โรคข้อรูมาติก โรคผิวหนัง แก้พิษงู

ต้น แก้ปวดเมื่อย หรือเข้ายาระบาย

บำรุงโลหิต ฟอกโลหิต แก้โลหิตเป็นพิษ
แก้โลหิตจาง แก้ผอมแห้งแรงน้อย

ใบ แก้มุตกิด (ระดูขาว) ขับระดู

ดอก แก้บิดมูกเลือด

อ้างอิง สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 4 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช.

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 56

บอระเพ็ด

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tinospora crispa (L.)
Miers ex Hook.f. & Thoms
ชื่อวงศ์ : MENISPERMACEAE
ชื่อสามัญ : Heart leaved moonseed
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : เครือเขาฮอ, จุ่งจิง
ภาคอีสาน : หางหนู, ตัวเจตมูลยาน, เถาหัวด้วน
ภาคกลาง : ตัวเจตมูลยาน, เถาหัวด้วน
ภาคใต้ : บอระเพ็ด

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

เถาหรือลำต้น ต้มเคี่ยวกับน้ำ บอระเพ็ด

ใช้เป็นยาแก้ไข้ ขับเหงื่อ แก้กระหายน้ำ
แก้ร้อนใน เป็นยาขมเจริญอาหาร

ใบ เป็นยาขมเจริญอาหาร ช่วยขับน้ำ

ย่อยในกระเพาะอาหาร รักษาโลหิต
พิการ ช่วยระงับอาการสะอึก

ผล เป็นยารักษาโรคไข้พิษอย่าง

แรง และเสมหะเป็นพิษ

ราก ดับพิษร้อน แก้ไข้ขึ้นสูงที่มี

อาการเพ้อคลั่ง ถอนพิษไข้ ช่วยเจริญ
อาหาร

อ้างอิง ภญ.อัจฉรา แหลงทอง. สมุนไพรใกล้ตัว
อ.โชติอนันต์ และคณะ. (2551). สมุนไพรไทย สำหรับงานสาธารณสุขมูลฐาน.

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 57

รางจืด

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Thunbergia
laurifolia Lindl.
ชื่อวงศ์ : ACANTHACEAE
ชื่อสามัญ : Laurel clockvine, Blue
trumphet vine
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : หนามแน้, น้ำแน่, ปังกะละ
ภาคอีสาน : น้ำแน่
ภาคกลาง : กำลังช้างเผือก, ยาเขียว
ภาคใต้ : รางเย็น, คาย, ดุเหว่า

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

รางจืด

ใบ คั้นน้ำกินแก้ไข้ และถอนพิษ ใช้

ปรุงเป็นยาเขียว ลดความร้อนใน
ร่างกาย แก้ไข้แก้พิษ กระทุ้งพิษไข้หัว

เถาและราก รับประทานเป็นยาแก้

ร้อนในกระหายน้ำ แก้พิษร้อน

อ้างอิง โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพ
รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ภกญ.ดร.สุภาภรณ์ ปิติพร.สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์
มหาวิทยาลัยมหิดล

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 58

หวายลิง

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Flagellaria indica L.
ชื่อวงศ์ : FLAGELLARIACEAE
ชื่อสามัญ : False rattan
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : หวายลิง
ภาคอีสาน : หวายลิง
ภาคกลาง : หวายลิง
ภาคใต้ : หวายลี, หวายเย็บจาก

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ต้น นำมาต้มกับน้ำกินเป็นยารักษา หวายลิง

โรคเกี่ยวกับทางเดินปัสสาวะ และใช้
เป็นยาขับปัสสาวะ

ใบ มีสรรพคุณเป็นยาฝาดสมาน

ใช้รักษาบาดแผล

เถา มีสรรพคุณเป็นยาแก้ไข้ตัว

ร้อน แก้ไข้อันเนื่องจากดีและโลหิต

ผล ใช้เป็นยารักษาเม็ดหนองพุพอง

หัว ใช้ผสมในน้ำให้เด็กอาบแก้พยาธิ

อ้างอิง พญ.เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ, ดร.นิจศิริ เรืองรังษี, กัญจนา ดีวิเศษ.หนังสือ
สมุนไพรในอุทยานแห่งชาติภาคกลาง. “หวายลิง”

59

ป ร ะ เ ภ ท ห ญ้ า

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 60

หญ้าใต้ใบ

สรรพคุณ ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Phyllanthus amarus
Schumach. & Thonn.
ชื่อวงศ์ : EUPHORBIACEAE
ชื่อสามัญ : Egg woman, Tamalaki,
Stonebreaker
ชื่ออื่นๆ
ภาคเหนือ : มะขามป้อมดิน
ภาคอีสาน : ต้นใต้ใบ, หญ้าลูกใต้ใบ
ภาคกลาง : หญ้าใต้ใบ
ภาคใต้ : หญ้าใต้ใบขาว

ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ลูกใต้ใบ

ต้น ช่วยควบคุมและลดระดับน้ำตาล

ในเลือด จึงมีประโยชน์ต่อผู้เป็นโรค

เบาหวาน

รากและใบ ใช้ชงดื่มกับน้ำเป็นยา

บำรุงร่างกาย ช่วยบำรุงธาตุในร่างกาย

ผล ใช้ต้มดื่มช่วยบำรุงสายตา ทำให้

สายตาดี

อ้างอิง สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี . "ลูกใต้ใบ".

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 61

ไมยาราบ

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mimosa pudica L.
ชื่อวงศ์ : FABACEAE - MIMOSOIDEAE
ชื่อสามัญ : Sensitive plant, Sleeping
grass, Shameplant
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : หญ้าจิยอบ,หญ้าปันยอด
ภาคอีสาน : ก้านของ
ภาคกลาง : ระงับ, กระทืบยอด, หนามหญ้าราบ
ภาคใต้ : กะหงับ, หงับพระพาย

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ต้น ช่วยบำรุงร่างกาย ต้นแห้งนำมาต้ม หญ้างับ

กินช่วยแก้อาการอ่อนเพลีย แก้เบาหวาน
ลดระดับน้ำตาลในเลือด

ใบ ช่วยรักษาแผลเรื้อรัง แก้เริม งูสวัด แก้

ไฟลามทุ่ง รักษาโรคพุพอง แผลเรื้อรังแผลฝี
หนอง

ราก ช่วยรักษาโรคปวดเวลามีประจำเดือน

แก้หลอดลมอักเสบเรื้อรัง บำรุงกระเพาะ
อาหาร

อ้างอิง นพพล เกตุประสาท หน่วยอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พืชพรรณ
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน.

62

ป ร ะ เ ภ ท ผั ก

โครงการสร้างคนต้นแบบปลูกพืชสมุนไพรเพื่อดูแลสุขภาพแบบพึ่งตน 63

ผักเสี้ยนผี

ข้อมูลพืช

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cleome viscosa L.
ชื่อวงศ์ : CLEOMACEAE
ชื่อสามัญ : Asian spider flower, Tickweed.
ชื่ออื่น ๆ
ภาคเหนือ : ผักเสี้ยนผี
ภาคอีสาน : ผักเสี้ยนผี
ภาคกลาง : ผักเสี้ยนตัวเมีย
ภาคใต้ : ผักเสี้ยน

สรรพคุณ ชื่อพืชถิ่นจังหวัดระนอง

ต้น ช่วยเจริญธาตุไฟในร่างกาย ช่วย ผักเสี้ยน

แก้ลม แก้ลมบ้าหมู อาการหูอักเสบ
อาการปวดท้อง ท้องเสีย แก้พิษงูทุกชนิด

ใบ ทำเป็นยาพอกแก้อาการปวด

ศีรษะ ปวดตามข้อ หรือบดเกลือทาแก้
อาการปวดหลัง ช่วยแก้อาการลมขึ้นหู
หรืออาการหูอื้อ

ดอก ช่วยฆ่าพยาธิผิวหนังและพยาธิ

ต่าง ๆ ใช้เป็นยาฆ่าเชื้อโรค

อ้างอิง สำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช กรมอุทยานแห่ง
ชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช.
สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง.

ที่ ป รึ ก ษ า

ว่าที่ร้อยตรีเภสัชกรกรกฤษฎา ฉิมพลีวัฒน์
ผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนระนอง

ค ณ ะ ผู้ จั ด ทำ แ ล ะ เ รี ย ง เ รี ย ง
วิ ท ย า ลั ย ชุ ม ช น ร ะ น อ ง

1. นางสาวธญารัศศ์ ทองทับ ครู วิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ

2. นายปริวัฒน์ ช่างคิด ครู วิทยฐานะครูชำนาญการ

3. นางสาวจริยา แซ่ถ่ำ ครู วิทยฐานะครูชำนาญการ

4. นางสาวนัยนา จอกถม ครู วิทยฐานะครูชำนาญการ

5. นางสาวเสาวรัตน์ ศิริคง ครู

อ อ ก แ บ บ รู ป เ ล่ ม

1.นางสาวจุฑามาศ สิทธิหีต
2.นางสาวแสงจันทร์ แสงอินทร์