สื่อการสอนเรื่อง ที่ตั้งและสภาพภูมิศาสตร์ที่มีต่อการพัฒนาทวีปเอเชีย

ภูมิภาคเอเชียตะวันออก

ทีต่ ัง้ และสภาพภูมศิ าสตรท์ ม่ี ีผลต่อพฒั นาการการตั้งถ่นิ ฐานของประชากร

เอเชยี ตะวนั ออกเป็นภูมิภาคท่ีมพี ืน้ ท่ีกว้างใหญ่ที่สดุ ในทวปี เอเชยี ประกอบด้วยประเทศ
ภมู ภิ าคเอเชยี ตะวนั ออก ประกอบดว้ ย

สาธารณรัฐประชาชนจนี

สาธารณรฐั ประชาธปิ ไตยประชาชนเกาหลี (เกาหลีเหนอื )

สาธารณรัฐเกาหลี (เกาหลใี ต)้

ญ่ปี ่นุ

ไต้หวัน

สภาพภูมปิ ระเทศบรเิ วณภาคพืน้ ทวปี

• มลี ักษณะภูมปิ ระเทศเปน็ เขตเทอื กเขาและทร่ี าบสงู
• ประกอบดว้ ย จนี เกาหลเี หนอื เกาหลีใต้ และมองโกเลยี
• ส่วนท่รี าบลุ่มแมน่ ้ามพี ืน้ ดินอุดมสมบูรณ์ เหมาะแกก่ ารเพาะปลูก จึงมี

สภาพภมู ิประเทศบริเวณเกาะ ประชากรตั้งถิน่ ฐานอยู่หนาแนน่

• ไดแ้ ก่ หมู่เกาะญป่ี ุ่น หมูเ่ กาะคูรลิ เกาะแซคาลิน และเกาะไต้หวัน
• ประชากรส่วนใหญ่ตั้งถิ่นฐานตามท่ีราบริมฝ่ัง และที่ราบเชิงเขา ประกอบ

อาชีพประมง
• มลี ักษณะภมู ปิ ระเทศเป็นภูเขาสงู และท่ีราบรมิ ฝ่ังทะเลแคบๆ

สภาพภมู ิอากาศ

• เป็นเขตอากาศอบอนุ่ ไดร้ บั อิทธิพลจากลมมรสุม จงึ มฝี นตกและมพี ายตุ าม
ชายฝ่ังทะเล เชน่ ชายฝ่ังตะวนั ออกเฉยี งใตข้ องจีน เกาะไตห้ วัน หมเู่ กาะญป่ี ุ่น

• ในฤดูหนาวได้รับอทิ ธพิ ลจากลมมรสุมฤดหู นาวที่พดั เขา้ สตู่ อนเหนือของจีน
เกาหลีเหนือ และญี่ป่นุ ทา้ ใหม้ ีอากาศหนาวเย็น มหี ิมะตก สว่ นทางใต้ของจีนมี
อากาศร้อนช้ืน

พัฒนาการทางประวตั ิศาสตรข์ องเอเชยี ตะวนั ออก

พัฒนาการด้านการเมอื งการปกครอง สาธารณรฐั ประชาชนจนี

การปกครองจีนในอดีต

• มีการกา้ หนดรูปแบบการปกครอง เนอื่ งจากมีการอยรู่ วมกันเป็นสังคม
• ในระยะแรกจนี มกี ารเลือกผู้ปกครองตามความสามารถ ต่อมามรี ปู แบบการปกครองใน

ระบอบจักรพรรดิ
• ทางพระราชสา้ นักดแู ลบ้านเมืองไดอ้ ยา่ งเปน็ ระเบยี บ

การปกครองจนี หลังเปลยี่ นแปลงการปกครอง

• ใน ค.ศ. ๑๙๑๒ เริม่ ปกครองแบบสาธารณรัฐ
• ในทศวรรษท่ี ๑๙๒๐-ค.ศ. ๑๙๔๙ มกี ารเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบ

คอมมวิ นสิ ตม์ าจนถงึ ปจั จบุ ัน

พฒั นาการดา้ นการเมอื งการปกครอง ประเทศญีป่ ุ่น

การปกครองญป่ี ุ่นในอดตี

• ในระยะแรกมกี ารปกครองแบบเผา่ ต่อมามอี งค์จักรพรรดิเปน็ ผนู้ ้า
• มีการปกครองในระบอบศกั ดินาท่ีกระจายอา้ นาจจากสว่ นกลางหรือเรียกวา่ ระบบโชกุน

ระบบโชกุน

• เปน็ ต้าแหนง่ ที่จักรพรรดพิ ระราชทานให้ โชกนุ คนแรก คือ โยะรโิ ตะโมะ
• โชกนุ มอี า้ นาจทางการปกครองมากกวา่ จกั รพรรดิ

การปกครองหลงั สน้ิ สดุ ระบบโชกุน

• มกี ารปฏิรูปสมัยเมจริ ะบบโชกุนสนิ้ สดุ
• ในชว่ งสงครามโลกครั้งที่ ๒ ญ่ีป่นุ ใชล้ ัทธทิ หารนยิ มขยายอา้ นาจเข้ายดึ ครอง ประเทศต่างๆ รวมท้ัง

เอเชยี ตะวนั ออกเฉียงใต้
• หลังพา่ ยแพใ้ นสงครามโลกคร้งั ที่ ๒ ญีป่ ุ่นถกู สหรัฐอเมรกิ าเข้ายึดครอง ๗ ปี และปลูกฝงั การ

ปกครองระบอบประชาธปิ ไตยให้ญี่ปุ่น

พัฒนาการด้านการเมอื งการปกครอง

การปกครองเกาหลใี นอดตี

• อาณาจักรแห่งแรกของเกาหลี เรม่ิ บริเวณเกาหลเี หนือในปัจจุบัน
• มีราชวงศป์ กครองตนเอง แต่มักตกอยูภ่ ายใตอ้ ทิ ธิพลของจีน
• ระหวา่ ง ค.ศ. ๑๙๑๐-๑๙๔๕ เกาหลตี กอยู่ภายใต้การยึดครองของญป่ี ุ่น

การปกครองภายหลังได้รบั เอกราช

• เม่ือ ค.ศ. ๑๙๔๕ เกาหลไี ด้รบั เอกราชจากญี่ปนุ่
• ปญั หาการเมอื งทา้ ให้เกาหลี แบง่ แยกออกเป็น ๒ ประเทศ คือ

จนนา้ ไปสู่สงครามเกาหลี

พฒั นาการด้านเศรษฐกจิ สาธารณรัฐประชาชนจีน

เศรษฐกิจจีนในอดตี

• พืน้ ฐานทางเศรษฐกจิ ขึน้ อยู่กบั เกษตรกรรมเปน็ หลัก
• การเข้ามาของจกั รวรรดินยิ มตะวนั ตก ทา้ ใหเ้ กิดการเปลยี่ นแปลงทางเศรษฐกิจเข้าสรู่ ะบบอุตสาหกรรม
• จีนพา่ ยแพ้ในสงครามฝิ่น ท้าให้ชาตติ ะวนั ตกเขา้ มาแสวงหาผลประโยชนใ์ นจีนมากข้ึน

เศรษฐกจิ หลังเปล่ียนแปลงการปกครอง

• ดา้ เนินการปฏิรูปที่ดินและเร่งการผลติ ภาคเกษตรกรรมและอตุ สาหกรรม
• เร่ิมนา้ นโยบายสท่ี ันสมัยมาใช้
• ปรับปรุงประเทศเข้าสู่เศรษฐกิจแบบทุนนยิ ม
• เมืองใหญห่ ลายแห่งของจนี กลายเป็นศูนยก์ ลางทางเศรษฐกจิ เช่น ปกั ก่ิง เทียนจิน เซนิ เจน้ิ ชางไห่ เป็นต้น

พัฒนาการด้านเศรษฐกิจ ประเทศญี่ป่นุ

เศรษฐกิจญปี่ ุ่นในอดตี

• ในอดตี เศรษฐกิจญ่ีปุ่นขึน้ อยกู่ บั การเกษตร จนในยคุ เมจิ ญี่ปุน่ ไดพ้ ฒั นา
ประเทศเข้าสูย่ ุคใหม่ด้วยอุตสาหกรรม

• หลังเปดิ ประเทศใน ค.ศ. ๑๘๕๔ ญีป่ ุ่นไดพ้ ฒั นาประเทศจนประสบความส้าเร็จ
โดยมกี ารลงทุนในกิจการตา่ งๆ ทง้ั สาธารณูปโภคและอุตสาหกรรม

เศรษฐกิจหลงั สงครามโลกครงั้ ที่ ๒

• ในชว่ งสงครามโลกคร้ังท่ี ๒ เศรษฐกจิ ญป่ี ่นุ ตกต้่าแต่ได้รับความช่วยเหลือ
จากสหรัฐอเมริกา หลังสงคราม เศรษฐกิจญีป่ ่นุ จงึ กลับมาเข้มแขง็ อีกครง้ั

• ปัจจบุ ันญีป่ ่นุ เปน็ ประเทศอุตสาหกรรม แต่ก็ใหก้ ารสนับสนนุ เกษตรกรรม
เปน็ อยา่ งดี

พฒั นาการดา้ นเศรษฐกิจ ประเทศเกาหลี

เศรษฐกิจเกาหลใี นอดตี

• ในสมยั โบราณเศรษฐกิจเกาหลขี ้นึ อย่กู ับเกษตรกรรม
• ชว่ งทถ่ี ูกญป่ี ุ่นยึดครอง ถูกควบคุมทางดา้ นเศรษฐกิจ มกี ารสง่ ขา้ วไปญปี่ ุ่น ท้าใหเ้ กิดความอดอยากในเกาหลี

เศรษฐกจิ หลังแบง่ แยกประเทศ

• เกาหลใี ตด้ า้ เนนิ นโยบายเศรษฐกจิ ทนุ นิยมท่มี คี วามกา้ วหนา้ ทางเศรษฐกจิ
• เกาหลเี หนอื เนน้ บรหิ ารทางด้านการเมืองและการทหารเป็นหลกั เศรษฐกจิ จึงเจรญิ ไม่เทา่ เกาหลใี ต้

พฒั นาการด้านสงั คม

สงั คมในอดตี

• กอ่ นครสิ ต์ศตวรรษที่ ๑๙ เปน็ สังคมแบบจารตี ปกครองในระบอบสมบรู ณาญาสิทธริ าชย์
• คนในสังคมแบง่ ออกเปน็ ชนชั้น
• ลทั ธคิ วามเช่ือมีอทิ ธพิ ลตอ่ แนวคดิ และการด้ารงชวี ติ เช่น ลัทธิขงจือ๊ ลทั ธบิ ูชิโด
• ครสิ ตศ์ ตวรรษท่ี ๑๙ ในยคุ จักรวรรดนิ ยิ มมีการรับวิถีชีวิตแบบตะวันตก ท้าใหเ้ กิดการเปล่ียนแปลงในสังคม

สงั คมหลงั สงครามเย็น

• จีนและเกาหลีเหนือปกครองด้วยระบอบคอมมวิ นิสตไ์ ดก้ า้ หนดแนวทางวถิ ีชวี ติ ของประชาชน
• ญปี่ ุ่นไดร้ บั การวางพน้ื ฐานประชาธิปไตยจากสหรฐั อเมริกา
• ปัจจุบันสงั คมในเอเชียตะวนั ออกเปน็ สังคมเมือง เศรษฐกิจก้าวหน้า ประชาชนมีการศกึ ษาสูง

ภมู ิภาคเอเชียใต้

ที่ตัง้ และสภาพภูมศิ าสตรท์ ี่มผี ลต่อพฒั นาการการต้งั ถิ่นฐานของประชากร

เอเชยี ใต้มรี ูปรา่ งเปน็ รปู สามเหล่ยี ม ลักษณะคลา้ ยรวงผึง้ กาลงั หยด ประกอบดว้ ยประเทศ



พัฒนาการด้านการเมอื งการปกครอง

การปกครองในอดตี

• เรม่ิ ตัง้ แตอ่ ารยธรรมล่มุ แม่นา้ สินธุ ผปู้ กครองอาจเปน็ นักบวชหรือกษัตรยิ ์
• ในสมัยพระเวทมีผู้น้าเผา่ ต่อมาเกิดเมืองและรัฐหลายแห่งปกครองโดยราชวงศต์ า่ งๆ เช่นสมยั ราชวงศเ์ มารยะ สมยั จกั รวรรดิคุปตะ และสมัยราชวงศโ์ มกุล

การปกครองภายหลงั การเข้ามาของชาตติ ะวันตก

• โปรตุเกสเป็นชาวตะวันตกชาติแรกทเี่ ดินทางเข้ามายงั อินเดียในคริสต์ศตวรรษท่ี ๑๖
• เอเชยี ใตต้ กเปน็ อาณานิคมของอังกฤษในกลางคริสตศ์ ตวรรษที่ ๑๙
• เมอ่ื อินเดยี ได้เอกราชจึงเกดิ การแยกประเทศออกเปน็ อนิ เดยี และปากสี ถาน ต่อมาปากีสถานตะวันออกไดแ้ ยกออกเป็นประเทศบงั กลาเทศ

พฒั นาการด้านเศรษฐกิจ

เศรษฐกจิ ในอดตี

• พ้ืนฐานทางเศรษฐกจิ ขนึ้ อยกู่ บั เกษตรกรรม ชาวบา้ นมอี าชพี ตามวรรณะของตน
• เมอ่ื ชาวมุสลมิ ยึดครองอินเดียเหนอื ในครสิ ต์ศตวรรษที่ ๘ ท้าให้มีการสง่ เสรมิ การคา้ ภายนอกภมู ิภาค
• ในสมัยจักรวรรดโิ มกลุ มีพ่อค้าชาวตะวนั ตกเข้ามาค้าขายเป็นจา้ นวนมาก
• ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ องั กฤษเข้ามาลงทนุ ทา้ ไรช่ า ไรฝ่ ้าย ไรฝ่ ่นิ ในอินเดียและศรีลังกา

เศรษฐกจิ ภายหลังการเข้ามาของชาตติ ะวันตก

• รัฐบาลอาณานคิ มใช้อินเดยี เปน็ แหลง่ ผลติ สินคา้ และสง่ ออกไปยังยโุ รป
• ในชว่ งสงครามเย็นอินเดียได้รบั ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจจากสหภาพโชเวยี ต ปากีสถานไดร้ ับความชว่ ยเหลอื จากจนี
• หลังสงครามเยน็ เศรษฐกิจพัฒนาไปเป็นระบบทุนนยิ ม และการลงทนุ ข้ามชาติ
• เอเชียใตม้ ปี ระชากรมากแตม่ ีทรัพยากรจ้ากัด การพัฒนาไมท่ ่วั ถงึ ท้าใหเ้ ปน็ ภมู ภิ าคทม่ี ฐี านะทางเศรษฐกิจยากจนท่สี ุดในโลก

สงั คมในอดีต

• อินเดยี มรี ะบบวรรณะเปน็ รากฐานทีส่ ้าคญั ของสังคม และมบี ทบาทตอ่ ชาวฮินดูดา้ นศาสนา สังคม และชีวติ ประจ้าวัน
• ระบบวรรณะของอินเดยี วรรณะพราหมณ์ วรรณะกษัตรยิ ์ วรรณะแพศย์ และวรรณะศทู ร
• เอเชียใตเ้ ปน็ แหลง่ ก้าเนิดศาสนาและลทั ธิสา้ คัญ เชน่ ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู พระพุทธศาสนา ศาสนาเชน เปน็ ต้น

สงั คมในปจั จบุ นั

• ปจั จุบันยกเลกิ การแบ่งชัน้ วรรณะแล้ว แต่ในชนบทระบบวรรณะยังคงมอี ิทธพิ ลในการด้ารงชวี ติ อยู่
• ประชากรสว่ นใหญ่มฐี านะยากจน ด้อยการศกึ ษา มีความคดิ อนรุ กั ษน์ ิยม
• แม้วา่ ศาสนามีอิทธพิ ลต่อการด้าเนินชีวิต แตศ่ าสนาท่ีแตกต่างกนั ก็เป็นสาเหตขุ องความขดั แยง้ ดว้ ยเช่นกัน

พฒั นาการดา้ นสงั คม

ภูมภิ าคเอเชยี ตะวนั ตกเฉยี งใต้

ตุรกี คเู วต

ไซปรัส บาหเ์ รน

เลบานอน กาตาร์

ซีเรยี สหรฐั อาหรบั เอมิเรตส์

อิสราเอล ซาอดุ อี าระเบีย

จอร์แดน โอมาน

อิรกั เยเมน

อิหรา่ น



พฒั นาการด้านการเมืองการปกครอง

การปกครองในอดตี

• ศนู ย์กลางของอารยธรรมเมอื งยคุ แรก คือ อารยธรรมเมโสโปเตเมีย
• มีพฒั นาการอย่างต่อเนือ่ งนบั ต้ังแตก่ ารปกครองแบบนครรัฐ การปกครองภายใตอ้ าณาจักร และจักรวรรดิ
• คริสต์ศตวรรษที่ ๕ ได้รับอทิ ธพิ ลของอารยธรรมกรีก-โรมัน
• คริสตศ์ ตวรรษที่ ๗ เม่ือศาสดามฮุ มั มัดประกาศศาสนาอสิ ลาม ทา้ ให้ชาวอาหรบั และพวกเบดูอนิ เกิดความสามคั คจี ากการนับถอื ศาสนาเดียวกัน
• สรา้ งจกั รวรรดอิ าหรับที่รุ่งเรืองอยู่ในช่วง ค.ศ. ๖๓๔-๑๒๕๘ ศนู ย์กลางอยู่ทีเ่ มืองแบกแดด
• ครสิ ต์ศตวรรษท่ี ๑๓ พวกมสุ ลมิ มองโกลขยายอ้านาจเขา้ มา
• ครสิ ตศ์ ตวรรษที่ ๑๖ จักรวรรดิออตตตมันได้เข้ามาปกครองดินแดนน้ี

การปกครองภายหลงั การเข้ามาของชาตติ ะวนั ตก

• ชาวยุโรปขยายลัทธิจกั รวรรดินยิ มเขา้ มาในคริสตศ์ ตวรรษท่ี ๑๙
• หลงั สงครามโลกคร้ังที่ ๑องั กฤษและฝร่งั เศสเข้ามามีอทิ ธพิ ล และสนับสนนุ ใหช้ าวยิวจากยุโรปอพยพเขา้ มายังดินแดนเอเชยี ตะวันตกเฉียงใต้
• หลังสงครามโลกคร้ังที่ ๒ มหาอ้านาจตะวันตกสนับสนนุ การตง้ั ประเทศอสิ ราเอลของชาวยวิ ท้าให้เกิดความขดั แยง้ ขึน้ จนน้าไปสู่สงครามระหวา่ งชาติ

อาหรบั กบั อสิ ราเอล ปาเลสไตน์กับอิสราเอล

• ภูมิภาคเอเชียตะวันตกเฉียงใต้เป็นดินแดนเชื่อมเสน้ ทางการค้าระหว่างเอเชยี แอฟริกาตะวนั ออก และมหาสมทุ รอนิ เดยี
• เดิมชาวอาหรบั ประกอบอาชพี เกษตรกรรม และมีการเลีย้ งสตั วห์ รือเป็นกองคาราวานคา้ ขาย
• เมื่อจักรวรรดิอาหรับร่งุ เรอื ง พอ่ คา้ มุสลิมได้ออกคา้ ขายไปยังดนิ แดนต่างๆ

• ในครสิ ต์ศตวรรษท่ี ๑๙ ยุโรปได้ผูกขาดการคา้ ในภมู ิภาคนี้
• ใน ค.ศ. ๑๘๖๙ องั กฤษได้เปิดใชค้ ลองสแุ อชในอยี ิปต์ จนกลายเปน็ เสน้ ทางเดินเรือท่ีส้าคัญ
• การค้นพบน้ามันทา้ ให้ดนิ แดนน้เี ป็นยุทธศาสตร์ส้าคญั ในการสรู้ บในช่วงสงครามโลกคร้งั ท่ี ๒ และสงครามเยน็
• มีการรวมตวั กนั ตงั้ องค์การโอเปก OPEC
• ปจั จุบันเมอื งใหญห่ ลายเมืองมีฐานะทางเศรษฐกจิ ดี เชน่ เทลอาวฟี รยิ าด

• เป็นสงั คมแบบชนเผา่ ประกอบดว้ ยพวกที่ต้ังถน่ิ ฐาน และพวกเรร่ ่อนหรือพวกเบดอู นิ
• การอยู่กลางทะเลทรายทาใหช้ นเผ่าต่างๆ ต้องช่วยเหลือกนั
• การยอมรับนับถือศาสนาอสิ ลาม ทาให้ชนเผ่าต่างๆ รสู้ กึ ผกู พันกนั ในฐานะท่ีเป็นมุสลิมเหมอื นกัน ความขดั แยง้ ระหวา่ งเผา่ จึงลดลง
• ประชากรส่วนใหญ่เปน็ ชาวอาหรบั นบั ถอื ศาสนาอสิ ลาม
• มีการรบั ความรูต้ ่างๆ จากทุกเช้อื ชาติ ศาสนา เชน่ การรับเลขอารบกิ จากอินเดีย แลว้ นาไปพัฒนาต่อ จนทาให้มีความรุ่งเรอื งทางอารยธรรมสูง
• มีการถา่ ยทอดความรไู้ ปยงั ยโุ รปผ่านสงครามครูเสด และภูมภิ าคอืน่ ๆ ผา่ นการทาสงคราม การเผยแผ่ศาสนา และคา้ ขาย

ตรุ กี เท่ยี วเมอื งคปั ปาโดเชยี ขน้ึ บอลลนู

คาซัคสถาน เติรก์ เมนิสถาน
อซุ เบกสิ ถาน จอรเ์ จีย
คีร์กซี สถาน อารเ์ มเนยี
ทาจกิ สิ ถาน อาเซอร์ไบจาน



• มีการปกครองแบบชนเผา่ มีเมืองส้าคัญตงั้ อยู่บนเสน้ ทางสายแพร
ไหม

• ครสิ ตศ์ ตวรรษที่ ๑๓ ถูกยดึ ครองโดยชนเผ่ามองโกล

• ปลายคริสตศ์ ตวรรษที่ ๑๘ อยภู่ ายใตก้ ารปกครองของจักรวรรดิ
รัสเซยี

• ค.ศ. ๑๙๒๒ เมอ่ื พรรคคอมมิวนิสตส์ ถาปนาสหภาพโซเวียต
ได้อา้ งสทิ ธิเหนือดินแดนเอเชียกลาง

• ค.ศ. ๑๙๙๑ เมอื่ สหภาพโซเวยี ตลม่ สลาย สาธารณรัฐต่างๆ
จงึ แยกตัวเปน็ เอกราช

• มีความสาคญั ในฐานะเป็นส่วนหน่งึ ของเสน้ ทางสายแพรไหม
• ประชาชนประกอบอาชพี เลี้ยงสัตวแ์ ละทากสิกรรม

• รฐั บาลกลางจะเป็นผกู้ าหนดนโยบายเศรษฐกจิ
• ประชาชนส่วนหนงึ่ ประกอบอาชพี เลย้ี งสตั ว์ บางสว่ นเปน็

แรงงานในโรงงานอตุ สาหกรรม

• ไดร้ บั อิทธิพลทางวฒั นธรรม ภาษา และศาสนา จากยโุ รปและเอเชยี
• เปน็ สังคมทมี่ ชี นหลากหลายกลมุ่ เช่น อซุ เบก ทาจกิ เติร์กเมน
• ประชากรรอ้ ยละ ๙๐ นบั ถอื ศาสนาอสิ ลาม รองลงมา คอื คริสต์ศาสนา

• เมือ่ ถกู รวมเข้ากับสหภาพโซเวียตจึงใชภ้ าษารัสเซยี เป็นภาษากลาง
• พรรคคอมมิวนสิ ตม์ กี ฎเกณฑ์ทเี่ ข้มงวด ทาใหก้ ารยา้ ยถิน่ ฐานมนี อ้ ย
• เม่ือสหภาพโซเวยี ตล่มสลาย ประเทศตา่ งๆ ในเอเชยี กลางมกี ารตดิ ตอ่

กับโลกภายนอกมากขนึ้