การท่องเที่ยว

แผนแมบ่ ทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็นที่ 05

05 การทอ่ งเทย่ี ว

ยุ ท ธ ศ า ส ต ร ช า ติ ด า น ฿ ยุ ทธ ศา ส ต ร ช า ติ ด า น ยุ ท ธ ศ า ส ต ร ช า ติ ด า น ยทุ .ธ..ศ..า.ส..ต..ร..ช..า.ต...ดิ .าน ยุ ท ธ ศ า ส ต ร ช า ติ ด า น
ยุ ท ธ ศ า ส ต ร ช า ติ ด า น การพัฒนา
ความมั่นคง การสรางโอกาส การสรา งการเติบโต การปรับสมดลุ และ
การในสกราางรคแวขามงสขามันารถ และเสริมสรางศกั ยภาพ และความเสมอภาค บนคณุ ภาพชวี ิตที่เปน พัฒนา
ทรพั ยากรมนุษย มติ รตอ สิ่งแวดลอ ม
ทางสังคม ระบบการบริหาร
จัดการภาครัฐ

“ท่องเที่ยวไทย ก้าวไกลระดบั โลก”

การทอ่ งเทีย่ ว 05

แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็น (05) การท่องเท่ียว ให้ความสำ�คัญกับการรักษาการเป็น

นจุดักหทม่อางยเทป่ียลวากยลทุ่มาคงขุณอภงากพารสทร่อ้างงเคทว่ียาวมรหะดลับากโลหกลาจยึงดเป้าน็นกสา่วรนทส่อำ�งคเัญท่ียทว่จี ใะหต้ส้อองดพคัฒลน้อางกก1าับรคทว่อาง2มเตท้อ่ยี งวกท3า้งั รรขะอบ4งบนักโดทย่อ5มงเุ่งทเน่ีย้น6ว

และมุ่งเน้นการพัฒนาการท่องเท่ียวในสาขาท่ีมีศักยภาพ และยังคงรักษาจุดเด่นของประเทศด้านขนบธรรมเนียม
ประเพณี วัฒนธรรม อัต1ลักษแผณนแ์คมว่บาทมปรเปะเด็นน็ ไท(0ย5) กตาลรทอ่อดงเจทน่ียวให้คุณค่ากับทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม โดยมี
เปา้ หมายระดบั ประเดน็ ค2อื ผแผลนิตแมภ่บัณทปฑระ์มเดว็นล(ร05ว)มกใานรทป่องรเทะ่ียเทว ใศหด้คว้าานมสกาาคัญรทกับ่อกงารเรทักี่ยษาวกตาร่อเปผ็นลจุดิตหภมาัณยปฑลา์มยวทาลงขรอวงมกาใรนท่อปงรเทะี่ยเวทศ
เขพอิ่มงปขึ้รนะเรทาศยไไทดย้จดาีกขกึ้นาร345ท่องคทรเะว่อทดางมัีบ่ยเทหโวล่ียลกขวาใกอจนหึงสงลเาปเาขม็นยาสดือท่้วาี่มงนนีศรกสักอาายรคงภทัญเ่าอทพพง่ีจเิ่มทะแตี่ยลข้อวะึ้นใงยหพัง้สัฒคแองนดลราัคกกะลษาค้อารงจทวกุด่อาับเงดมคเ่ทนวส่ียขาามวอทตงมปั้้องารงระกระบาเถทรบทขศโอดาดง้ายงนนมักกขุ่งทนาเ่อนบรง้นธแเนรทขรักี่ยมท่งวเ่อขนแงียลันเทมะด่ีมยปวุ่ง้ารเกนนะล้นเุ่มกพกคณาาุณรรี พภวทัฒัฒาพ่อนนงธาสรกเรรทา้ามรงี่ยว

6 อัตลักษณ์ความเป็นไทย ตลอดจนให้คุณค่ากับทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม โดยมีเป้าหมายระดับประเด็น

ท ่ีผ่านมาแแลละะเนยอื่ ังงไมด่สว้ ยามสถา87ราถนรกคทะาืออ่บรงผณุไเทดลี่ยก์ิต้ววภา่าขัรณจอแงฑะเพ์มมสอืวริ้นงลร่ รสระอวุดบงมเเพาใมนดม่ิ ื่อปขขใรึน้ อดะเแงนทลเศ้ันชะดคอื้ ้าวทนไาวกม�ำราสใรสัหาทมโ้ก่อาคงราวเถรทดิทท่ียา-วง่อ1ตก9ง่อาเผรทแทลขิ่ียตเี่ ่งภรวขัณมิ่ โนั ลรฑดกะา้์มนบวหกลายารดรวุดทมตชอ่ใง้ันงะแเปงทตรักยี่ ะช่วลเขทว่ งอศงงเเจพปดริ่ามอืะขกเนท้ึนอศธัตรไนั าทรยวยาไดากดขีค้จา้ึนมารกเกต2าิ5บร6โต2
ขอยอา่งงจต�ำอ่ นเวนนอื่ นงจักนทถ่องึ งเดเทอื ่ียน11วเ901มรษะหาแจมยวลาานนะ่าแเวนลงน2่ือะปนยง5ักดรัง6ไว้ทะมย3่อเ่สสงทาถเดมทาศานว้ี่ยรทกวยถารี่ตกรระะณิาหดบรก์วลุไ่าาลดบงร้วดปแ่ารพรลจ้ะอระง่รเสยทขะ้ินบศลอสทาุงดะดี่ตเนขมิดอ2กัื่อลงใบ2ทเดชร.นอ่ือ้้อ7ั้นไงยวเลรทจทสัะาาโย่ีใค2หกวว2้กดิช.สา7-ร่ว1งู จท9ถงา่องเึทกงวร่ีชเเรทล่อ้วิ่มี่ยงายรวเะวเลโบลดละาากียดเหดตว9ยีย้ังุกด7วแชกันตะันเ่ชงใมใ่วักนนงอื่ลเปปดงเีทือ2ีจน5ายี2ธ6กบั5น2อวกัต6แารบั2คลามะกเหดาแ2รยอื5ลเุดต6นะน2ิบเ่ิงหโทดอตี่ผยยขยี ่า่าอุดวนงงกนนัิ่ง
ในปี 2562 ซึ่งถือเปน็ ชว่ 1ง2ตกตตอ่�่ำเทนื่อสี่ งุดจนในถงึ รเดอือบนเม1ษ0ายนป2ี 5แ6ล3ะดแ้วยนกน่ารอลดนลวงขา่ อยงอ่นกัมทส่อ่งงเผทลี่ยวกสรูงถะึงทร้อบยตละอ่ 9จ7�ำเนมวื่อเนทนียบักกทับเอ่ ดงือเนทเดี่ยียววกตัน่าในงชปีาติ
ทเี่ ดนิ ทางเขา้ มาในประเท1ศ3 ไทย25ใ6น2ชซว่ งึ่ ถงอืทเปผ่ี น็า่ ชน่วมงตากตเา่ชทน่ ่สี ุดเดในยี รวอบกบั10กปาีรแทละอ่ แงนเน่ ทอยี่นววา่ ภย่อามยสใง่ นผลปกรระะทเทบตศอ่ โจดานยวคนนนักไทท่อยงเททลี่ี่ยวดตล่างงชอายติทา่ ี่เงดมินาก

14 ทางเข้ามาในประเทศไทยในชว่ งทผ่ี า่ นมา เช่นเดยี วกบั การท่องเท่ยี วภายในประเทศโดยคนไทยท่ีลดลงอย่างมาก

การประเมนิ ผลลัพธ1ก์ 5 ารดำ�เนนิ การทสี่ ่งผลตอ่ การบรรลเุ ปา้ หมาย050001 050001
16 62 สีส้ม 63 สสี ้ม
มในวกลารรวปมรใะนเปมรินะผเลทลศัพดธ้า์กนากราดราทเ่อนงินเกทา่ียรวตตา่อมผแลผิตนภแัณม่บฑท์มปวรละรเวดม็นใขน้าปงรตะ้นเทสศาเมพา่ิมรขถ0ึ้นสะ5โทด้อย0นในไ0ดช้จ่วงา0ปกีส21ัด5ส6่ว0น–ผล2ปป5ิต6ีีภ222ัณ55ฑม66์ี 23
17
18

19 สัดสว่ นอย่รู ้อยละ 18.79 18.70 และ 18.31 ตามลาดบั ซ่ึงมแี นวโนม้ คงท่ี แม้ว่ารายได้จากการท่องเที่ยวจะเพิ่มขึ้น
ใปผผ2น5ลลรก6ิิตตะ0าภภเรด–ััณณป็นร2ฑฑขะ5์์มม้เา6มววง2ินลตลผรร้นมลววสี ลมมสดั ัพใใสานนธว่มปป์กน2222222า4305621รารอรระะยถดเเู่รททสมโทอใทผ�อ้นคำยลว่่ออศเศะกยล่วิาตงงนงาิดเรทเภเดลทตทริพนวัณ-้าี่ยบะ่อ้ม่ี1ยอกวิ่ฑมเนรใว9นในนร1แ์มานขื่กอลปซลว8รปไงุเ้ึรลนา่ึะงทปรตด.ะรส7กะรุ้กาเวา่ง้เทรจห9ปททมผมะศมีโใศาล่อแนทด1าดแไใกตทย้าปงหบ8ยผ่ในสยรส้เอนต.ใกัะนหดท7ุตช่ัอนดเายส่ทวส0แ่ียรกุด่วชงาสศทมาชนปวหเแ่ว่อระพ่ผี่วบกตง2งงลเ่ิมลเรดัก5ปนทท่อิขตะริ6น่ีย้ึดนมภี3ทวังเกัณปนตาาปฑ็น่้ันอรงร์สะดัเรทสา1111ศย2468ว่ ,,,,ไ0000ไนด0000ท้0000(ลGย,,,,0000า้0000กDน0000ส็ไบPดัดาสท้รรว่ )ับว1น4มผG,7ลขD9Pกอ2รร,ง7วะป0มท0ขรอะบงเปจท1ราศะ5กเ,ดท5สศา้7ถด3นา้า,7กนน0กา5ากรราททรอ่อ่ งณ1งเ6ทเ์ก,ย่ีท2วา5ยี่ ร8ตวแ,อ่ 9พ8Gต6Dรอ่ P่รGะรวบDมาขPอดงรขปวอระมงเทขเชศอส้ือดังไสปวว่3432รร5050น....ะัส0000(0000%เท) ศ
18.31 ตามล�ำดับ ซ่ึงมีแ27นวโรน้อ้มยลคะง2ท2่ี ในแปมี 2้ว5่า6ร5าจยึงเไปด็น้จปราะกเด็นท้า 10,000,000
ก25าร6ท3่องปเทรี่ยะวเทจศะไเพทิ่มยขกึ้น็ได322อ809้รยับ่าผงโทรตลดับาย่อกยมเฉเอรือนพยะจ่าาื่อทะงางกยบกทา่ิงคจรสุกมวาาีมปหาการมีตสับแเรถปสกตี่าารย่ใระนงนรเทอทกชง่ีศจาร่วไะับรทงเกณยปกาทิรดี์ ่ีแตขพ้อึ้นรง่ 8,000,000 18.79 18.70 18.31 4,077,652 20.00
เกดานิ รทแพางรท่รอ่ะงบเาทดยี่ ขวอแงลเะชสอื้ ง่ ไผ333ว123ลรใสั หโรออค้ ะบุ ตุวบัติดสิใาหด-าม1ขห่ 9อเกปง็นรซโรตรง่ึ คน้มกตกริดะาตร่ทอทรบ้าอ่ ตยงแ่อเรทกงยี่หารวรือโรค 6,000,000 2560 15.00
4,000,000 2561 13.22 10.00
2,000,000 5.00
GDP ประเทศ 2562 Q1/2563 0.00
0
สัดส่วน
ในประเทศไทยหยุดชะงัก ดังนั้น ในการบรรลุเป้าหมาย ทีม่ า กระทรวงการทอ่ งเท่ยี วและกีฬา และ สศช.
สัดส่วนผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศด้านการท่องเท่ียว
ท่มี า: กระทรวงการทอ่ งเที่ยวและกฬี า และ สศช.

223

05 การทอ่ งเที่ยว

ต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศเพ่ิมขึ้นเป็นร้อยละ 22 ในปี 2565 จึงเป็นประเด็นท้าทายอย่างย่ิงส�ำหรับ
ประเทศไทยท่ีต้องรับมือจากความเสี่ยงที่จะเกิดข้ึนโดยเฉพาะการมีมาตรการรองรับการแพร่ระบาดของโรคติดต่อ
ร้ายแรงหรือโรคอุบัตใิ หม่ เป็นตน้

1 050002 050002 ปี 2562
62 สีแดง 05630ส0สี ้ม02 ปี 2563

16 อพจสใสตกหสพนถัาดาายันฒลบ1รกมาสก8325964710ัา่กับนวทน00000000000ห่าวงกร%%%%%%%%%%%่าา่อกสนรป้าอากมางสกรนลยราเรีคา่งพทรุลอนณทยเส่าทิจ่ียะสดไใ่อก์ดัเ9่าอวดหร9ฉภาสตสง82ร0ใง้จิม.ร5ดัลนัย้เณเอ่8ว่เ.06าแ1ทตทสก0ี่เยท3นรใกพา7ม่อ่วแี่ยแนม่ีา่ีิยดสรกจนรือรวาลยลาสาวาัดกา:ร่รใงไยยะะรากถกเนะรดสาไยมไรเทพบสอเาดเ้จดมะร่วไมม่ืออั้จนางดดฒัทา9้จืทออืนือ9มดงารจ้งกส2ก0างงวกเนงร.่าโา5อหหก่ทวก8.งรารร6กกก1ากาล1นาง5กอี่คอยรลาก5ายยกกัรรเารวตณางรงักิ่งททททไาทรรอาเริดขด่มีมรทอ่อ่์กรท่อย้ยี่อยเ้ึานงง้ื่อออช้จทงไ่อ่าายเเวกงทดเงอื้ทงารยงอ่เรลทเเใยี่รต9้พจไท่ยีเะมแก9ลงวนะทว่ียอท20่อวา่ียือื่อแพก.เ5ระรวงีย่ท8ก.วเเลงท6ใว21สัอนาทมร2รเวงั้ะ9หกงม10ีย่โอกหยกร่ือ่ร8เั้งื้อาคบอืามีฬงวู่มททหะง0รรวองรงาือดใท่ีรบมทริด่อีรรกนร่อง้2ออด่ลแ-อวาง5งทรองเ1ยเ6มุดงเเมทอลั้327ง9งลปทเ่ยีทpงโือะท09มะว้ารปี่ตย้ัง(แ..เงม่ียหค54กา่อลมร.ว1รควมะ55ากตไ-ะ3เอือกกเปหาม.เมดิย.ฬียงง1111114ยทน.ือาือ)ิ่เอง52984736451320ร3ทศชดงงขยอี่กมไรือ้ซรึ้นา่ทงาอาึ่งอไงหรตยวยงสมใตใทมแชเปทชนงต้อในมรเัรนงนยอมพุ่าอากาัี่่นนอ่อพอกคสัืดัอย2ปงชวนจออโใใกชมสสอจกกชเทรยชัาเงงงคบน่ืงน5คใโอ่วีตลน่นรากานยาีนรยแัย่อกถตรู่่หทว2ครเเอ6งงื่อช่ะาวสกใะกววะเง่าท้องนูท5ือ่เ่อัาท่้บมปทตา3ว่ีสรยพงบงวห่ิเ่ดามปกไงนก6จง่ีงง่ีทงีย้อวีชิดยอ่่งน้าอ่องี่ส่ือรทปาม2ดทเ32-ี้แาุบืมผาาอนัตง่ยีปโาวงพ-ดว2รย1ง้นีอกา5รร0ายี่ตผนไลร1ยตวใรามร2อขทงีเ5แื่อเใล9ร6กทว่หุ่าจนยใชทาาทิ9นท2ก้แม5ีองรอ6นรั้กกห1ลนงมะอาโส้าอ่ครรลิ5น่ีแ6ัตเ่ี่อยงลล1เอ็าดอดใ้รหกเวตมข่ะัวทบีกพวโง6–2ณรกอะรลนวาุมงีะเยไ1ผรน้ยาางอ่มเเกกาาั้ง1ททกภายป่ิมเยชปืะทคสน2ม่าชอลท3รเมเต์กาทไรดกรไรยาพ2้ังฉขต็งา้5่นกาาา้ัากนปรรดย่ี่่ี.งวกผ–สะ�คะ่ี่ย4อาไยิ่ม6วใิ0ำดทง้ึพนหรตโ้จ้ารร่รวงาจหามรรนปดตทว32ไรขตไะเ่รอา.้2ะนนงปะเอคอาัามฐกีดชแน5ปรุ้ยเม้ึนาทกรนแตง่5รายามัมตสะญแ้ืม้งยอจี็ตาใเกนซรเ5ดกะอุ้บือนง6าแฉพกยาหัาทลดาตกไ2ุ้่าืนอะยาใ็า่ึดงยชวมเวย2แจงนลพอกะ้จสี่่ยานง5ไาเมอรทรยงู่ททกซรรโีลาาาะท้ัยไกนาเาวต่วดทรรก6รันสหร่สอักอง่ีศรภดร่ึตะตสาะี่ง่นกาาอศนท่ทอ่ออาโ้้3อค้ากสจสดมกางัรรงมรพะไิ้ทรยใวา�ไครงร่เย่ำงมอใยอท้ถชทากนงาทหทสนกเ่าาคบเบานวาห่ีเสนใลงทรทตพานา่อังบงไพงขยว่นยิาดย้กกแ่ว่รนองร่ืทอะนานปกชด่ียเิ่งี่้มอเผลสมรน้่าไักา-จิยเัาฐกทกกง่อปเงกทดลว1้ว่ดสีมดเจดนม2มง่ยททาขราอังแเงพ่เชวี่9าอยงาี่้จรี0ดยาลขีุนคไทึ้ามนาใร่อ่ีายคนเยแรลปิดดุ่ม2มทตาอ่ืาวร.หง�่ยาณือใกวใใงว่อ5า่ีณมยงตำอภะ้กในอีหใ5รป่ียนเรทเชเเงไง5จ้ก2ตหมแฉทงวนานมย่จาก์กัยเยกดวรชอ้เ6ไนปี่5อา้กลแาอล้ี่โ่ีนยจอจรือออซาใา่าใาาา่วิเนจ้ง32นนรริ6ี่ดกมกกยรวะรรกงร่ึงงางงกงางัั้งรนตากส5ะ็่1คกืใอกบัชผเกมราหเ่6งทสตงนนลกทกทเาีอรผป2้รคัดี่ิยากัาสดกก�มัตศลำอ็นสวรรใรวร่ทีวเมรไทใงททาว่หตชะทะานทหา่อเมนี่อ่ผ่อน้ทื้้ตจพเอยตั้ร้รงงพงสร่ง�ามุ้นบลื่อไารเาำหเาเ�่ิมนนททาวทดแจำกยยกยคมนขวม่ียรย่ีลาลไ่ียาไาไัญึ้ันนั้นดดดดกวสวราระงว้้้
17
18
19
20
21

22

23

224

การท่องเทย่ี ว 05

020001 ปี 2562

050003 ปี 2560350003
ความสามารถทางการแข่งขันด้านการท่องเที่ยวของประเทศไทย ความสามารถในการแข6่งข2ันสดเี้าหนลกือารงท่องเท6่ี3ยวสีเหลอื ง
1(Travคeวlา&มสToามurาiรsmถทCาoงกmาpรeแtขit่งivขeันnดeา้ sนsกInาdรทexอ่ :งTเทTC่ียIว)ขโดอยงสปภราะเเศทรศษไฐทกยิจโใลนกปี(W25o6r2ldปEรcะoเnทoศmไทicยไFดo้รrับuกmา:รWจัดEอFัน) ดับขีด
1222111111122367852901324ททเภยแอโแพด่ังลลันั้าางใยื่อนนคะงะยดอืนกเเปสันธ้ีับภคกโเสคธค2ปไกแศตาดใจปุริ่งคลรทุับ9รขาวถววรีนาาลทรแอกาข้อรารกาีษดารีาขียดรคอยี่ะก�ผิจจงหคดแมงำ่มิในคจฐมลุตนวรขกาแ่ปยสาหภขาสมวสกแนกััคสมกงวฐลาันร่งง้ยัลสคาาทิจาะลาายทวราคะ้าขมามมขม6มยวทหดอรปาคะงุกงานันวสอา3ีกาารณขมี่วกซควดพกราถารดรางเมใอการพบะรรปน์าว้ืปภนพถนมปใ้าทมสรกทเงเรรอรหใาอนากั่าัรม่ืฐมกรยซอสรอานัน่อ้งทอะรแะทามกินะ้กเาาดคคะเัขขนทถเงกม่อจน่งบัล่อตารทากสดัยทญ่ีเขวใอดาดขาทรงนัรพวงงท2221212211121121นถรศวอ้รดาทีัขบา214905254817626373ปงเททเใใ้า่ียีกัฒาาย่ีกคทสแบทอนนมงนนทลีอ่่ขอววนกงาามข่ยี2่ีรกยนาากไสัดอโงกภีงดกรรกทานัคมว่งอสกคกธกสแปค2ไโคคเค5คัทเด�เวนาาปลาคแยาสุทคับ9ร่างาวถทววขวาีำาทล่อททัยญบข6ร้รใราเดรภรรวกาาางยราาขีงคดเรสยร่ีะสนผจวัน่ียเทงหคแมม่ี่ยมพิมงนใจ3ปใพทอขลว้าาราใแ่ป่งยสณัาดาหขา่อถญสาาม่ีสยสวแ4สกดมกิมงวนนันัอื่ารบข้ีนทั่รงฒง้งวลมสงคายลาะาลามทตนใาา้นขาขถเ์ร้าปมมม6มยวมปสัในหดอรทเะ่ีอกเผอคุงาในันะพต่อนนา3สีน้าารั้ณาขนาวคง้นคเดย่ีพทกโรง่ถนราดร่ดกไเ่มันาวรใสอกไางดวทปาน์าาวื้ปงภรพเกถนกะป้าิลถดะ่ีสกกนป้าตงยยสาปรพร่ิดดใานงาัรปื่มฐ้ยรกรยอทๆคจอารอาใ่อานเทื่นะอแะมนมารมกาะอาคววัทบ้าเาัขข้ืรนนไภรเก�าร่บดอจร(น่งมตารทกปากมิงำนัทญขมรTานอด้าาาะทารปงศันระพกมทฐราศณอน้รทCัาใบดารปงทเใเขนภเั่ีานคัยฒา่ียตเสถแเบทค่าอนีหงปนCรทลปี่ขอรา่พก่ัท้งท์ามรัขากก2ี่วกบยนากวน2างคัใแดIีงรงดยทกร้เาค)็น่งร5คัทเวนาื่ๆาานนลขกศศาืลนคอคยาเ5ัขฐท่อทัยงทญปเ6่อระดภวงทงผส่งม(วใันรเ่ดิ่ียุรค63ใทอขTี้าาขนแาี่สกถง2า่ีย4ดCลวลนี่ยมับนวมงคยแันล3อม5นาเลขC้า�อเอกเอคงมใะทุพวตำด่ัน6นIสนั้วนงคพ)ทโื่นคไันอวทสบส2้าาดทารกปกนาาล่ียี่คยยาป่ิดนงปาม้(ยัรีญรอาใา่ืุอนนกจม2มนอหั้ววันบTรงกภรารบดรม5่11รนมา้าะทักนาราะ6าณนrดรเ378469501นภเั่น2ตรเะถเรค่อaกป่าพทส้ทป์รากทรวางคใรง็นบvื่ๆกนนศศมลคอยาเอ่ัฐถงรทผ(eคจทอ4สปสเมุรTงาาาCะล่ียทแเClาิากยีวทงร�รมดวนIเพ)ำออเแสๆกส2สีมกป่ียะยาาคาทใขู่ใ(&ศีรขกจ2วหTนัรันม5ลาาถาปถเน5่11ยรบโศา6ขรทrา2อด895743601รร2ะร้aกก6ปะอสาดาีาดอไTษรเบvถศแก�งว2บงมนัทา0ยานับำคeรปัณoบาาเปฐใโไขจรม5lรนตาดันยด์ีกนทยรีuรเแสๆสสอ2กกขท่งค์ปกแ&ศ6ขาเะเนัโวิแัยาล5ัาถถบนายกคยrงขิจลรปเ2อรี่าดร0รงลร6ะาาIลาiทดักTงษรลาทแจอMsงวันตโบ3มน0เยรถท็ะนปัoศยบะมฐโดขจาณmรซลตาัะนยกี่าแคิีuรไ1กดใดเท่งคแี่Dผรไจใเีแัโควทลาีกยทคม3rขนิจลู่ใมกพ่ีดงล์มงกIนลi้าทรเัลยMsดขนม่ีันตโ3เวงท1ยะินจทดณกmซชลาCนกโ่รามิา1กดดุ(อมจเี่D่งไจาใออใลีกย:ดW์มสาเาก่ี้ืนน้ใา่นรอเoรักดขาีงมกัาIนจาจชัันลCนนโน่Mมาๆป(รอจเกะยอถบื่ดอmันWราไากื้นจอoรากทoีากัานีดดัDแนเอดบกยวใาบ2่ืรอmาไกงสารoขรส2ากซด,rด้าวในบั1ั5ขรpบังนนัรรสบทราrจlนW1ัจกp�บรัอบทภรี6จlทยจรภdำ่ปง4dทeัดป4ดeัปกสทสท2าา่ขอ่ขอ1ััลลEดดกงราาขา0tกีโFีี0่ีtงดุข่ีกเัเบวาีสiโEี4ี่งปดุ2าเโเวคtว3กปเกเยiEันะค22ciทแปคtร3กดอปเร5กvถ็นบ0รทวา้าะทคจoวcใiลทขะี่ยป96eดรณิ5รดหvยใ็งบขวาาา้nานาื่ะเท่ีอวอon3ะวจนแขท่ียง6มม-โ้า6eoรไบปิรยด3eหงัเด1ทใ์ปWกเกจ(ารnาศง2มสาปทm0ลศนออวTsn3ะ่ีมจอน9ันีรายไาoาคงามsมาจ5-รรศาToม่2าันทสiะกขeงัมเดยตะ1crษะ:ปเก0เทรCร5(ตlIาสยดีเากปทีmซ้ศIาnอดอdเฐาTอ0IจsเMหI6ต้ัอ9งบบFไทับ)ีMีรยิกดยdีทงกาขาด30นsรรรลDศoัาTB6ง2ถัดวศขันเนieริจึ้รมนร้ร3้ีมเ,ตกทacrทอืษศะใอDีดทเไ3ทCxทล5ัuบีจกชรWรจnนอIดทียรงซ:ค้าาnอ3าดเm่ีซาา่าอกฐkด6Iล้ักลื้ออดEังบยัวใFทัTรนบ)กบีรดาปยรเโFdีงหกา:ขงงออาด3ุเนเุลTเเไรซกดoเรคถจศีขม้จขปกัแกปดเนยเรซนาWCจวeิจ้ึมนาแง้ีีีายยทลทย6เrู่สาใาัดใIะดัึ้ีบน็ดทไดัรรน้x)า้ขบEากทะจนuีงจกรล3าอ0นนใับี่ทยปีเFยิ่นังรสจป:สหใหคมองโWอาา3นัน5mท่ีซาาขข)ดรสในากิวกงัรนาอ3โบยจ0ดoนกมวใััมนTรยะกนปคากบีเอีระศรคดดrปับ0าหหาร:งรสออเขกถlาดเสโเยTาาอัdบ(กีมอดกม0เทขวปอภลรอคคใจีาู่ใTม้ักยยซยนภาWบิ2ลCปทนิีนด2นน3ุงกBริรางดัือบาัแนีายวTaีี่เู่ส์ตาข5ใาจด5าIงดn-รน)ขEกดนขางCรล66า้1าอวkอลับปFิ่นงจัีบปสมดกมอ33งะโI9งงง)ข)ดรใากิงัรนาจนันยะกคาอระดารรสเขกถเโยับกมอมทปภอใาู่ใบิปทนินนนุกรรางี่ี์
สก่างเรสทร่อิมงใเหท้เยี่ กวิดตค่อวไปาม232908ย่ังยกเกปืนรา้าะรใหทดนมบาาเอตนย่อุติรนกะกสาดารับารตแเหัดพผสก่ือนินกแรใามจรรเ่บดมบทินรยทร่อลายงุเปทอ้่าอาหงทเมิท(า1ี่ยย)วปกพราะรร้อเเตดมร็นทียข้ังม้มาพงีมตรา้อ้นตมรยรกับังาครมสงือมนตีปับ่อรสสะนถเาุนดนก็นกาทาร้ราทณท่อาง์ทยเั้งททภี่ยี่ตาวย้ออใงยนดท่าแาง่ีมลเมนะาีศิภน:ักากยIยMาภนราDอเพพก,่ือปWใ(ร2หะ)E้บเทFรกศราแทลรลุ่ี ะ World Bank
24
25

26 31 สร้างความเชื่อม่ันด้านมาตรฐานด้านความปลอดภัยของแหล่งท่องเท่ียวและนักท่องเที่ยว ยกระดับการบริการ
32 สาธารณสุขท่ีมีคุณภาพ (3) การส่งเสริมการตลาดเชิงรุกที่สอดคล้องกับศักยภาพทางการท่องเที่ยวของไทย เพื่อ
27
28 การดาเนินการเพื่อ3343การมรบอีทงักรรษบั ระสลทถ่ีคาุเนรปอก้าบารคหณลม์กุมาาแรเลยปะปลม่ียีศรนักะแยปเภลดางพ็นในสขปูงใัจ้านจกงุบาตันรใ้น(ห4้บ) ยรกิกาังรายครกงแรละมะดีปับ(5ทร)ักะกษาเะรดแจล็นัดะทมทาาฐ้าตารทนฐขาา้นอยมบูลุคทดลี่ต้าานก้อรกดงา้ารดนทาก่อางเรเนทท่ียิน่อวงกทเท้ังาี่ยระวรบเใบหพ้ ่ือให้บรรลุ

29 เป้าหมายระดับแผน35แม่บเพท่อื รยอ่งอรยับเทอคาโนทโลิ ย(ีแ1ล)ะกกาารทร่อเงตเทรย่ี ียววมถิ พีใหรม้อ่ (NมeรwับNมorือmตa่lอ) สถานการณ์ทั้งภายในและภายนอกประเทศท่ี
30 กระทบต่อการตัดสินใจเดินทางท่องเที่ยว พร้อมทั้งมีมาตรการสนับสนุนการท่องเท่ียวอย่างมีศักยภาพ (2) การ
สสารธ้าางรคณวาสมุขเทชี่ม่ือีคมุณั่นดภ้าานพมา(3ต)รฐกาานรดส้า่งนเสครวิมากมาป2รลต2อล5าดดภเัยชขิงรอุกงทแห่ีสอลด่งทค่ลอ้องเงทกี่ยับวศแักลยะภนาักพทท่อางงเกทา่ียรทว ่อยงกเทรี่ยะวดขับอกงาไรทบยริกเพาื่อร
31
32

33 รองรับสถานการณก์ ารเปลี่ยนแปลงในปัจจุบัน (4) การยกระดับทกั ษะและมาตรฐานบุคลากรด้านการท่องเท่ียว ให้
34 มีทักษะที่ครอบคลุม และมีศักยภาพสูงในการให้บริการ และ (5) การจัดทาฐานข้อมูลด้านการท่องเที่ยวท้ังระบบ

05 การท่องเที่ยว
การด�ำเนินการเพ่ือการบรรลุเป้าหมายประเด็นข้างต้น ยังคงมีประเด็นท้าทายท่ีต้องด�ำเนินการเพ่ือให้บรรลุ
เป้าหมายระดับแผนแม่บทย่อย อาทิ (1) การเตรียมพร้อมรับมือต่อสถานการณ์ท้ังภายในและภายนอกประเทศ
ที่กระทบต่อการตัดสินใจเดินทางท่องเท่ียว พร้อมทั้งมีมาตรการสนับสนุนการท่องเท่ียวอย่างมีศักยภาพ
(2) การสร้างความเชื่อม่ันด้านมาตรฐานด้านความปลอดภัยของแหล่งท่องเที่ยวและนักท่องเท่ียว ยกระดับ
การบริการสาธารณสุขที่มีคุณภาพ (3) การส่งเสริมการตลาดเชิงรุกที่สอดคล้องกับศักยภาพทางการท่องเท่ียว
ของไทย เพ่ือรองรับสถานการณ์การเปล่ียนแปลงในปัจจุบัน (4) การยกระดับทักษะและมาตรฐานบุคลากร
ด้านการท่องเที่ยว ให้มีทักษะที่ครอบคลุม และมีศักยภาพสูงในการให้บริการ และ (5) การจัดท�ำฐานข้อมูล
ด้านการท่องเท่ียวท้ังระบบ เพ่ือรองรับเทคโนโลยีและการท่องเที่ยววิถีใหม่ (New Normal)

226

การท่องเทีย่ ว 05

แผนแม่บทฯ ประเด็น (05) การทอ่ งเทย่ี ว

ประกอบด้วย 14 เป้าหมายระดับแผนแม่บทย่อย ซึง่ มีสถานะการบรรลุเป้าหมาย ดงั นี้

รหัส เป้าหมายแผน สถานะ
การบรรลุเป้าหมาย

ปี 2562 ปี 2563

รายได้จากการท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมเพิ่มขึ้น กำ�หนดค่าเป้าหมาย 2562 2563
050101 ที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อัตราการขยายตัวของรายได้จากการท่องเที่ยว 2563

เชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม ขยายตัวร้อยละ 10
โดยเทียบเคียงจากอัตราการขยายตัวรายได้จากการท่องเท่ียวโดยชุมชน พบว่า
ในปี 2563 รายได้จากการท่องเที่ยวของชุมชนต้นแบบของ อพท. จ�ำนวน 20
ชุมชน มีการหดตัวอย่างรวดเร็วถึงร้อยละ 46.54 จากเดิมขยายตัวร้อยละ 20.13
ในปี2562ซึง่ แสดงให้เห็นวา่ มีสถานะการบรรลุเป้าหมายอย่ใู นระดับตำ�่ กวา่ ค่าเปา้ หมาย
ระดับวิกฤต

เมืองและชุมชนท่ีมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมเพ่ิมข้ึน 2562
050102 กำ�หนดค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 จำ�นวนเมืองและชุมชนที่มีศักยภาพ

ด้านการท่องเที่ยว เชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม เพิ่มขึ้น 5 เมือง
โดยในปี 2562 ประเทศไทยมีเมืองที่ได้รับการประกาศให้เข้าเป็นเครือข่ายเมือง
สร้างสรรค์ขององค์กรยูเนสโกทั้งหมด 4 แห่ง ทั้งนี้ เน่ืองจากยูเนสโกจะประกาศ
เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ทุก ๆ 2 ปี ซ่ึงในปี 2563 ไม่ได้มีการประกาศเครือข่าย
เมืองสร้างสรรค์ ซ่ึงแสดงให้เห็นว่ามีสถานะการบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับต่�ำกว่า
ค่าเป้าหมาย

227

05 การท่องเที่ยว

รหัส เป้าหมายแผน สถานะ

2ก5าร6บ2รรลเุ ปา้2ห5ม6าย3

ปี 2562 ปี 2563

สินค้าท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมได้รับการข้ึนทะเบียนทรัพย์สิน
ทางปัญญาเพิ่มข้ึน กำ�หนดค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อัตราการ
050103 ขยายตัวของจำ�นวนสินค้าและบริการการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมที่ 2562 2563

ได้รับการขึ้นทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญา ขยายตัวร้อยละ 5

โดยเทียบเคียงจากจ�ำนวนสินค้าและบริการท่ีได้รับการขึ้นทะเบียนทรัพย์สิน
ทางปัญญาเป็นส่ิงบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) โดยในปี 2563 มีสินค้าท่ีได้รับการ
ข้ึนทะเบียน GI จ�ำนวนรวม 228 ชิ้น ซึ่งเพ่ิมข้ึนอย่างต่อเนื่องจากปี 2560 โดยเพ่ิมข้ึน
เฉลี่ยร้อยละ 49 ต่อปี แต่ยังห่างจากเป้าหมาย ซ่ึงแสดงให้เห็นว่ามีสถานะการบรรลุ
เป้าหมายอยู่ในระดับต�่ำกว่าค่าเป้าหมายระดับเส่ียง

050201 รายได้จากการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ เพิ่มขึ้น กำ�หนดค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี 2562 2563
พ.ศ. 2565 อัตราการขยายตัวของรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ ขยายตัวร้อยละ 5 2563

โดยในปี 2562 รายได้จากการท่องเท่ียวเชิงธุรกิจลดลงจาก 201,018 ล้านบาท
เป็น 61,317 ล้านบาท ในปี 2563 หรือลดลงร้อยละ 69.5 ซึ่งแสดงให้เห็นว่า
มีสถานะการบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับต�่ำกว่าค่าเปา้ หมายระดับวกิ ฤต

การเปน็ จดุ หมายปลายทางในการจดั การประชมุ นานาชาตขิ องไทย ก�ำ หนดคา่ เปา้ หมาย
ที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อันดับของไทยในการเป็นจุดหมายปลายทาง
050202 ในการจดั การประชมุ นานาชาติ ตามดชั นี International Congress and Convention 2562

Association (ICCA) อยู่อันดับ 1 ใน 23

โดยในปี 2560 ประเทศไทยอยู่ในอันดับท่ี 25 ของโลก และอันดับท่ี 6 ของเอเชีย
ในการเป็นจุดหมายในการจัดประชุมนานาชาติ และขยับข้ึนเป็นอันดับที่ 21 ของโลก
และอันดับท่ี 5 ในปี 2561 อย่างไรก็ดี ในปี 2562 ประเทศไทยอยู่ในอันดับท่ี 27 ลดลง
ถงึ 6 อนั ดบั จากปกี อ่ นหนา้ แตย่ งั คงรกั ษาอบั ดบั ที่ 5 ของเอเชยี ไวไ้ ด้ ซง่ึ แสดงใหเ้ หน็ วา่
มีสถานะการบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับต�่ำกว่าค่าเป้าหมายระดับเสี่ยง

228

การทอ่ งเท่ียว 05

รหัส เป้าหมายแผน สถานะ
การบรรลเุ ป้าหมาย

ปี 2562 ปี 2563

รายได้จากการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ความงาม และแพทย์แผนไทย เพิ่มขึ้น 2562 2563
050301 กำ�หนดค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อัตราการขยายตัวของรายได้ 2563
2563
จากการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ความงาม และแพทย์แผนไทย ขยายตัวร้อยละ 5
จากการจัดอันดับโดย Global Wellness Institute ประจ�ำปี 2561 พบว่า
ประเทศไทยมีรายได้จากการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพในปี 2560 จ�ำนวน 12,000 ล้านบาท
เป็นการเติบโตจากปี 2554 เฉล่ียร้อยละ 13 ต่อปี ซ่ึงแสดงให้เห็นว่ามีสถานะ
การบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับต่�ำกว่าค่าเป้าหมายระดับเสี่ยง

อันดับด้านรายได้การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของประเทศไทย กำ�หนดค่าเป้าหมายที่ 2562
050302 ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อันดับด้านรายได้การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของประเทศไทย

โดย Global Wellness Institute ดีขึ้น อยู่ในอันดับที่ 12
โดยเทียบเคียงจากอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านการท่องเที่ยวหรือ TTCI
ด้านสุขภาพและอนามัย ซ่ึงพบว่า ในปี 2562 ประเทศไทยมีอันดับที่ 88 ปรับตัว
ดีขึ้น 2 อันดับ จากปี 2560 ซ่ึงแสดงให้เห็นว่ามีสถานะการบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับ
ต�่ำกว่าค่าเป้าหมาย

สถานประกอบการด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพและบริการทางการแพทย์
ได้รับมาตรฐานเพิ่มข้ึน กำ�หนดค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565
050303 อัตราการเพิ่มขึ้นของจำ�นวนสถานประกอบการด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ 2562

ที่ได้รับมาตรฐานการท่องเที่ยว เพิ่มขึ้นร้อยละ 5

โดยเทยี บเคยี งจากข้อมลู จ�ำนวนสถานประกอบการสปา นวดเพื่อสุขภาพ และความงาม
ทไ่ี ดร้ บั การรบั รองมาตรฐาน โดยในปงี บประมาณ 2563 มจี �ำนวนสถานประกอบการสปา
นวดเพื่อสุขภาพ และนวดเพื่อเสริมความงาม ที่ได้รับมาตรฐานเพิ่มข้ึนร้อยละ 38.46
หรือมีจ�ำนวนเพ่ิมขึ้น 3,040 แห่ง ทั้งนี้ สถานประกอบการมีการขยายตัวอย่างต่อ
เน่ืองถึงร้อยละ 94.28 ต่อปี นับต้ังแต่ปี 2560 เป็นต้นมา ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีสถานะ
การบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับบรรลุค่าเป้าหมาย

229

05 การท่องเทีย่ ว

รหัส เป้าหมายแผน สถานะ

2ก5าร6บ2รรลุเป้า2ห5ม6าย3

ปี 2562 ปี 2563

050401 รายได้การท่องเที่ยวส�ำราญทางน้�ำเพ่ิมข้ึน ก�ำหนดค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี 2562 2563
พ.ศ. 2565 อตั ราการขยายตัวของรายไดก้ ารทอ่ งเท่ียวส�ำราญทางน้ำ� ขยายตัวรอ้ ยละ 5

โดยเทียบเคียงจากข้อมูลสถิติท่ีผ่านมาในช่วงปี 2560 – 2562 ท่ีมีจ�ำนวนวัน
ของการท่องเที่ยวส�ำราญทางน้�ำ เติบโตเฉลี่ยร้อยละ 12 ต่อปี และมีจ�ำนวนเรือส�ำราญ
ท่ีเข้าจอดในท่าเรือของประเทศไทยเพ่ิมขึ้น เฉลี่ยร้อยละ 4 ต่อปี ซ่ึงแสดงให้เห็นว่า
มีสถานะการบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับต่�ำกว่าค่าเป้าหมายระดับเสี่ยง

050402 การขยายตัวของท่าเรือท่องเท่ียวในประเทศไทยเพ่ิมข้ึน ก�ำหนดค่าเป้าหมาย 2562 2563
ที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 จ�ำนวนท่าเรือท่องเที่ยวในประเทศไทย เพิ่มข้ึน 2 ท่าเรือ 2563

โดยจ�ำนวนท่าเรือท่องเที่ยวและท่าเรืออเนกประสงค์ท่ีใช้ส�ำหรับการท่องเท่ียว
จ�ำนวน 35 แหง่ (เพ่ิมขึ้นจากปีงบประมาณ 2562 จ�ำนวน 1 แห่ง ซึ่งเป็นท่าเรือขนาดเล็ก
รองรับเรือขนาดไม่เกิน 10 ตันกรอส) โดยมีท่าเรือท่ีอยู่ระหว่างการก่อสร้างตามแผน
บริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก จ�ำนวน 1 แห่ง และชายฝั่งทะเลอันดามัน 1 แห่ง
ซงึ่ แสดงใหเ้ หน็ วา่ มีสถานะการบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับต�่ำกว่าค่าเป้าหมาย

ประเทศไทยเป็นจุดเช่ือมต่อการเดินทางของนักท่องเท่ียวในภูมิภาคอาเซียน
กำ�หนดค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อัตราการขยายตัวของจำ�นวน
050501 นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติที่เดินทางผ่านแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศ 2562

สมาชิกอาเซียน ขยายตัวร้อยละ 5

เนื่องด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ได้ส่งผลกระทบ
ต่อการเดินทางระหว่างประเทศในช่วงไตรมาสท่ีสองของปี 2563 ส่งผลให้การเดินทาง
ท่องเที่ยวท้ังทางบก ทางน้�ำ และทางอากาศถูกจ�ำกัด ท�ำให้ในปี 2563 มีเพียงสถิติ
ผู้เดินทางเข้า - ออกราชอาณาจักร 5 ท่าอากาศยาน ในช่วงเดือนมกราคม – มีนาคม
ท่ีลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันในปีก่อน ซ่ึงแสดงให้เห็นว่ามีสถานะ
การบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับต�่ำกว่าค่าเป้าหมายระดับเสี่ยง

230

การท่องเท่ยี ว 05

รหสั เป้าหมายแผน สถานะ
การบรรลเุ ป้าหมาย

ปี 2562 ปี 2563

นักท่องเที่ยวมีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินมากข้ึน กำ�หนดค่าเป้าหมาย
ที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้าน
050601 ความปลอดภัยของนักท่องเที่ยว โดย Travel & Tourism Competitiveness 2562 2563
2563
Index (TTCI) อยู่อันดับ 1 ใน 70

โดยเทียบเคียงจากสถิติอุบัติเหตุบนท้องถนน จากศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพื่อส่งเสริม
วัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนนได้ ซ่ึงแม้ว่าจะมีอัตราการเกิดอุบัติเหตุลดลง
จากปี 2562 แต่เป็นผลอันเน่ืองมาจากการเดินทางท่องเท่ียวในประเทศไทยถูกจ�ำกัด
จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 อีกท้ังระหว่างปี 2559 – 2562
มีอัตราการเสียชีวิตบนท้องถนนสูงข้ึนอย่างต่อเน่ืองทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ
ซงึ่ แสดงใหเ้ หน็ วา่ มสี ถานะการบรรลเุ ปา้ หมายอยใู่ นระดบั ตำ่� กวา่ คา่ เปา้ หมายระดบั เสย่ี ง

โครงสร้างพ้ืนฐานเพื่อสนับสนุนการท่องเท่ียวมีคุณภาพและมาตรฐานดีข้ึน
ก�ำหนดค่าเป้าหมายท่ีต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อันดับขีดความสามารถใน
050602 การแข่งขันด้านโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมทางบกและทางน�้ำ โดย Travel & 2562

Tourism Competitiveness Index (TTCI) อยู่อันดับ 1 ใน 50

โดยเทียบเคียงจากการส�ำรวจและจัดอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันของ
สถาบัน IMD ซ่ึงมีการจัดอันดับตัวช้ีวัดด้านโครงสร้างพื้นฐานของ 63 ประเทศ
ท่ัวโลก โดยในส่วนของประเทศไทยได้รับการจัดให้อยู่ในอันดับที่ 44 (เพ่ิมข้ึน 1 อันดับ
จากปี 2562) ขณะที่มีตัวช้ีวัดด้านคุณภาพการขนส่งทางอากาศ (Quality of Air
Transportation) เป็นปัจจัยท่ีมีการปรับอันดับเพ่ิมขึ้นมากท่ีสุดจ�ำนวน 4 อันดับ
(อันดับที่ 31) และความหนาแน่นของโครงข่ายทางราง (Railroad Density)
ปรับลดลง 1 อันดับ (อันดับที่ 42) ซ่ึงแสดงให้เห็นว่ามีสถานะการบรรลุ
เปา้ หมายอยู่ในระดับต่�ำกว่าค่าเป้าหมายระดับ

231

05 การทอ่ งเทีย่ ว

รหสั เป้าหมายแผน สถานะ

2ก5าร6บ2รรลเุ ปา้2ห5ม6าย3

ปี 2562 ปี 2563

การท่องเที่ยวอย่างมีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมดีขึ้น กำ�หนด
ค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อันดับขีดความสามารถด้านความยั่งยืน
050603 ของสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ โดย Travel & Tourism Competitiveness 2562 2563

Index (TTCI) อยู่อันดับ 1 ใน 110

โดยเทียบเคียงจากจากดัชนีสมรรถนะสิ่งแวดล้อม (Environmental Performance
Index: EPI) จัดท�ำโดย Yale Center for Environmental Lay and Policy
ซ่ึงเป็นการประเมินสมรรถนะส่ิงแวดล้อมผ่านดัชนีย่อยครอบคลุมประเด็นคุณภาพ
ส่ิงแวดล้อม และคุณภาพระบบนิเวศ โดยในปี 2563 ประเทศไทยอยู่อันดับที่ 78 ดีขึ้น
จากอันดับท่ี 121 ในปี 2561 แสดงให้เห็นว่าประเทศไทยมีคุณภาพสิ่งแวดล้อมและ
ระบบนิเวศที่ดีขึ้น (การจัดอันดับในปี 2563 มีการจัดเก็บดัชนีย่อยเพิ่มข้ึนจาก 10
เป็น 11 ตัว) ซ่ึงส่วนหน่ึงอาจเป็นผลจากการลดลงของจ�ำนวนนักท่องเที่ยว
จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโควิด-19 ซ่ึงแสดงให้เห็นว่า
มีสถานะการบรรลุเป้าหมายอยู่ในระดับต�่ำกว่าค่าเป้าหมายระดับเส่ียง

232

การท่องเที่ยว 05005101

ปี 2562 ปี 2563 แผนแม่บทยอ่ ย

การท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์
และวัฒนธรรม

เป้าหมายระดับแผนแม่บทยอ่ ย 050101
รายได้จากการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมเพ่ิมขึ้น

คา่ เป้าหมายที่ตอ้ งบรรลภุ ายในปี 2565

อัตราการขยายตัวของรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม
เฉลี่ยร้อยละ 10

การท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม เป็นการท่องเท่ียวที่สัมพันธ์กับประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม
วิถีชุมชนและเอกลักษณ์ของสถานที่ จึงเป็นโอกาสให้เกิดการท่องเท่ียวในพื้นท่ีเมืองรอง เนื่องจากมีทรัพยากร
ทางธรรมชาติและวัฒนธรรมค่อนข้างสมบูรณ์ ดังน้ัน หากมีการส่งเสริมท่ีตรงจุด รายได้ท่ีเพิ่มข้ึนจากการท่องเที่ยว
เชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมจะสนับสนุนเป้าหมายการเพิ่มรายได้จากการท่องเท่ียวให้กับพ้ืนท่ีเมือง
จึงมีความจ�ำเป็นอย่างยิ่งในการค้นหาฐานทุนวัฒนธรรมของพ้ืนท่ี พร้อมทั้งการเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า บริการ
และแหล่งท่องเที่ยว รวมไปถึงการท�ำการตลาดเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม ตลอดจนสภาพ
แวดล้อมท่ีเอื้อต่อการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม โดยในปี 2562 ประเด็นท้าทาย
ส่วนใหญ่อยู่ที่ประเด็นสภาพแวดล้อมที่เอ้ือต่อการสร้างรายได้จากการท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม
เน่ืองจากไม่มีการจัดเก็บและรวบรวมข้อมูลของการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม ขาดการบูรณาการ
ร่วมกันระหว่างหน่วยงานที่เก่ียวข้องอย่างเป็นองค์รวม ตลอดจนการไม่มีเจ้าภาพหลักท่ีชัดเจน ซ่ึงส่งผลต่อการ
จัดท�ำมาตรการในการส่งเสริมที่ชัดเจนและเหมาะสม อีกทั้ง ปัญหาด้านศักยภาพในการบริหารจัดการ
การท่องเท่ียวของชุมชนยังคงเป็นความท้าทายของการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม
ให้เกิดความยั่งยืน

233

05005101 การท่องเทีย่ ว

1 แผนแม่บทฯ ประเดน็ (5) การทอ่ งเที่ยว 62 สสี ม้ 050101
2 แผนแมบ่ ทย่อย การท่องเทย่ี วเชิงสรา้ งสรรคแ์ ละวฒั นธรรม 63 สแี ดง

3 เปา้ หมายระดับแผนแมบ่ ทย่อย 050101 รายได้จากการทอ่ งเทีย่ วเชงิ สรา้ งสรรค์และวัฒนธรรมเพม่ิ ขนึ้

4 ค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 2565 อัตราการขยายตัวของรายได้จากการท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และ
5 วัฒนธรรม เฉล่ียร้อยละ 10

6 การทอ่ งเท่ยี วเชงิ สร้างสรรค์และวัฒนธรรม เป็นการท่องเที่ยวท่ีสมั พันธก์ ับประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม วิถีชุมชน
สถา87นกาแแรลลณะะเว์กอฒั ากนรลธบักรษรรณรมลคข์ ุ่อเอปนงส้าขถา้หางมนสมาทยบ่ี จูรึงณปเปั์จด็นจังโุบนอั้นักนากหสราใะหกทม้เกีกริดาวกรงาสรง่ ทเส่อสรงมิ ถเททา่ีต่ียนรวกงในจาุดพรื้นณรทา์กย่ีเมไาดือร้ทงแรี่เพอพงิ่มรขเ่รนึ้นะ่ือจบงาจกาากดกาขมรีททอร่องัพงโเยรทาคี่ยกตวริเดทชาเิงชงสธ้ือรร้าไรงวมสรชรัสารตคิ์
การ9ท่องเแทล่ียะวแัฒลนะธกรรีฬมาจอะยสู่รนะบั หสวน่านุ งเจปัดา้ หเกม็บายขก้อามรูลเพริ่มารยาไยดไ้ ด้จาโกคกวาิดรท-1่อง9เทที่ยี่วมใีกหา้กรับคพวื้นบท่ีคเมุมือกง าจรึงเมดีคินวาทมาจงาทเปั่ว็นปอรยะ่างเยท่ิงศใน
จา1ก0การกทา่รอคง้นเหทาี่ยฐวาเนชทิงุนสวรัฒ้านงธสรรมรขคอ์แงพลื้นะทว่ีัฒพนร้อธมรทรั้งมการเพติ่มามูลคค�ำ่าสใ่ังหข้กอับงสศินูนคย้า์บบรริหิกาารรสแถลาะนแกหาลร่งณท์ก่อางเรทแ่ียพวรร่ วะมบไาปดถึง
เพ1่ือ1ให้คกราบรทถา้วกนารสตมลบาูดรเณพื่อ์ กอายร่าทง่อไงรเทก่ีย็ตวาเชมิงสเรบ้าื้องสงรตร้นค์และวขัฒองนโธรรครตมิดตเชล้ือดไวจรนัสสโภคาวพิดแ-ว1ด9ล้อหมรทือี่เอศื้อบตค่อ.กาเพรสื่อรป้า้องรงากยันได้
สา1ม2ารถพจจิ าากรณกาารสทถ่อานงกเทา่ีรยณวเจ์ ชาิงกสรรา้ยาไงดสจ้ รารกคก์แาลรทะอ่วังฒเทนยี่ธวรรม กโดารยแใพนปร่รี ะ2บ56าด2ดปังกระลเ่าดว็นท�้าำใทหา้ใยนสช่ว่วนงเใดหือญน่อมยกู่ทร่ีปาครมะเถดึง็น
โด1ย3ชุมชนสภขาอพงแวอดงลค้อ์กมาทร่ีเบอ้ือริหต่อากรการาสรรพ้าัฒงรนาายพได้ืน้จทาี่พกกิเศารษท่องเเทมี่ยษวาเชยิงนสร2้า5ง6ส3รรคไม์แ่มลีกะวาัฒรดน�ธำเรนรินมกเิจนกื่อรงรจมากไามร่มทีก่อางรเจทัดี่ยเกว็บ
เพ1ื่อ4การทแ่อลงะเรทว่ียบวรอวยม่าขง้อยมั่งูลยขืนอง(อกงาครท์ก่อารงเมทห่ียาวชเชนิง)ส(รอ้าพงสทร.)รค์แลแะลวะัฒมนีกธารรรปม ิดขพาดรกมาแรดบนูรณจนากถาึงรสริ้น่วมปกีงันบรปะรหะวม่างาหณน่ว2ย5ง6าน3ที่
กโซดึ่งา111ยมร657ใีทแนน่อปวงเขชีงกคเอดั บี่ยทิงดเจวกป่ียแขนารว้อลรแะพงลเะอชมฒัะกยิเงานหล่าสณามงุ่มแเราปหนะ้า็นสลักง2อม่งสททง5อคร่อ่6อีก์รงร3งวทเคทมเ้ังทยี่์พแปตว่ียบลลัญเชวอะวหงิทด่วสาาจ่ีใัดรฒนกา้้ารงกนนลาสาศธย้เรรักครรไไยมคีดยรภ่ม์แ้มงจาลีเกจพไาะ้าัดบใกวภนัฒ้ กานพาธรหจตซรบลง่ึร่อารักกมกิหปทใากาีหรี่ชมราเ้หจัดีคกรัดดเิดวทจกตคาน่อาวัมวรงดาซทกมเ่ึงัง้าทายสกทร่ียั่ง่งลทายผวา่ ่อยืนลวเงอตชเยทท่อิง่ากสี่ย�ำงใาวรหมรข้าจาเ้องปัดกงส้าทชสรหุมา�รำมมชหคานารต์ขยยับรทยังปกคาีก่ รางย�ระเำหปใตเนท็นนัวกศครดาไว้อใรทหาสยมยร้่งลทาเสะย้ารทไิมด5าท้ยี่
กา1ร8ท่องสเทถ่ียาวนขกอางรชณุมช์กนาตร้นบแรบรลบุเขปอ้างหอมพาทย. ปจัจ�ำจนุบวัน
2019ชุมชนกรมะีกทารรวหงดกตารัวทอ่ยอ่างงเทรวี่ยดวเแรล็วะถึกงรีฬ้อายอลยะู่ระ4ห6ว.5่า4ง ออตั ตั รราากกาารรขขยยายตตวัวั รราายยไไดดจ้ จ้ าากกการาทร่อทงอ่ เงทเีย่ ทว่ยี โดวโยดชยมุ ชมุนชน
จา2ก0ทีเ่ คยจขัดยเากย็บตัวขร้ออ้ มยูลลระา2ย0ไ.1ด3้จาในกปกีา2ร5ท6่อ2งนเอทก่ียจวาเกชนิงี้
หแทจ4.1ลา่ อส222222.ะกุพ3452613งวพเ3รัฒทิจร่ีจนยณา(ชสอเสารธวอพบรมุกถณยรเพ่ือา้ ุรชรชป่าางากีทนมนิ งสีงงรแาข.สบกรไาขรล)อรรารยปทอะซคงรก้ ไาง่รอึ่์แจงณด็ ตงจะงลอมัง้จสเ์.มจาหะงีนทแารคมาาววี่่นยากฒัณรก์กัดนววกคารเทนอครบาา์ 2ธพี่ยบิรื้ยดออไร5่าบรทไดรแพง6งิหดวม่อยล้ ตแ2ท้า่าจเั่งงะ้ พกรน.มายเทกก่ือท่ีสรกสืนา้ังลใาจ่ง่ีกยารหนุ่ยเม(.าวพมสอ้ค้ีเไนรเัลฒรงดเารชทัปกคิมบย้รลนิง่อ์ก็นทใถถดสาหงา่้วผจอพลพรเร้เนล.ง้ื้ทนงาปิ มจสสรเมง่ีทย็นหุทามโ้อสาี่พวเขาร่ีบยยรจมโิเชทณูรรศลวดาือนณัคษกยทะยงา)์่ี์ ร้อยละ

40

20
0 20

-20 -47
-40

-60 2562 2563 ทมี่ า: อพท.
ที่มา: อพท.

27 ใกล้เคียงกับการท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมได้ โดยในปีงบประมาณ 2563 พบว่า รายได้จากการ
28 ท่องเที่ยวของชุมชนต้นแบบของ อพท. จานวน 202ช3ุมช4น มีการหดตัวอย่างรวดเร็วถึงร้อยละ 46.54 จากท่ีเคย
29 ขยายตวั รอ้ ยละ 20.13 ในปี 2562 นอกจากนี้ หากพิจารณารายได้จากการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม
30 ของจังหวัดที่ อพท. สง่ เสรมิ ให้เป็นเมืองท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ได้แก่ จ.เลย จ.สุโขทัย จ.สุพรรณบุรี และ จ.น่าน
31 พบว่ามีรายได้ลดลงร้อยละ 41.33 จากปีงบประมาณ 2562 ท้ังน้ี เป็นผลมาจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของ

การท่องเทยี่ ว 05005101

การด�ำเนินการท่ีผ่านมา ในปีงบประมาณ 2563 ของเชือ้ ไวรสั โควดิ -19 ทที่ �ำใหก้ ารสง่ เสริมการท่องเทีย่ ว
ได้มีการปรับปรุงประเด็นท้าทายเก่ียวกับค�ำจ�ำกัดความ เชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมต้องหยุดชะงัก โดยเฉพาะ
และแนวทางในการบูรณาการกันระหว่างหน่วยงาน การท่องเที่ยวท่ีเช่ือมโยงกับความบันเทิง หรือประเพณี
โดยมีการจัดท�ำค�ำจ�ำกัดความท่ีจะใช้ในการเก็บข้อมูล ท่ีต้องมีการรวมกลุ่มของนักท่องเที่ยวท่ีได้รับผลกระทบ
และการพัฒนาที่ตรงจุด การสร้างความเข้าใจร่วมกัน อย่างหนัก อาทิ เทศกาลสงกรานต์ แม้สถานการณ์
ระหว่างหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง ซึ่ง อพท. ในฐานะ การแพร่ระบาดในประเทศไทยจะเริ่มคลี่คลายต้ังแต่
เจ้าภาพหลักในการขับเคล่ือนในประเด็นน้ี ได้จัดท�ำ ช่วงต้นเดือนมิถุนายน 2563 แต่การเดินทางท่องเที่ยว
โครงการบูรณาการภาคีเครือข่ายทุกระดับเพ่ือการ ยังถูกจ�ำกัดภายใต้เงื่อนไขที่ ศบค. ก�ำหนด ประกอบกับ
บริหารจัดการการท่องเท่ียวอย่างย่ังยืนโดยชุมชน ก า ร ห ด ตั ว ข อ ง เ ศ ร ษ ฐ กิ จ โ ล ก แ ล ะ เ ศ ร ษ ฐ กิ จ ภ า ย ใ น
นอกจากนี้ เพ่ือเพ่ิมมูลค่าสินค้าและบริการ หน่วยงาน ประเทศไทย ท�ำให้การกระตุ้นการท่องเที่ยวโดยภาครัฐ
พัฒนาในระดับพ้ืนท่ีส่วนใหญ่ได้ร่วมมือกับสถาบัน อาทิ โครงการเราเท่ียวด้วยกัน ยังไม่สามารถเกิดผล
การศึกษา เพื่อยกระดับสินค้าและบริการของชุมชน ได้อย่างเป็นที่ประจักษ์
ให้มีอัตลักษณ์บนฐานของทุนวัฒนธรรม ในส่วน ข้อเสนอแนะเพื่อการบรรลุเป้าหมาย ประเด็นท้าทาย
ของการส่งเสริมการท่องเที่ยว ได้มีการจัดท�ำเส้นทาง ส�ำคัญท่ียังคงต้องเร่งพัฒนา คือ การบูรณาการ
ท่องเท่ียวเชื่อมโยงเพ่ือส่งเสริมการตลาดตามจุดเน้น การท�ำงานร่วมกันตลอดท้ังห่วงโซ่คุณค่า จึงควรเร่งหา
เชิงพื้นท่ี ตลอดจนส่งเสริมการท่องเที่ยวในจังหวัด แนวทางเพ่ือให้เกิดการพัฒนาที่เป็นองค์รวมอย่างเป็น
ที่เป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก เพื่อสร้าง รูปธรรม อีกทั้ง ควรใช้โอกาสจากสถานการณ์
รายได้จากการท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 เตรียมความพร้อม
อย่างไรก็ดี การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ท�ำให้ และยกระดับแหลง่ ทอ่ งเท่ยี ว ชุมชน และผ้ปู ระกอบการ
แผนงานโครงการส่วนใหญ่ไม่สามารถด�ำเนินการ ในพื้นที่ ให้มีสินค้าและบริการรูปแบบใหม่ท่ีน่าสนใจ
ได้ตามเป้าหมาย ประเทศไทยจึงได้ให้ความส�ำคัญ และมีความพร้อมในการรองรับนักท่องเท่ียวตาม
กับการสร้างความเช่ือมั่น และการรับรู้อย่างต่อเนื่อง แนวทางชีวิตวิถีใหม่ หรือ New Normal รวมถึงสร้าง
เพื่อให้ไทยเป็น Top of Mind ส�ำหรับนักท่องเที่ยว ความเชื่อม่ันและการรับรู้ เพ่ือให้ไทยเป็น Top of
คุณภาพ เมื่อสถานการณ์โควิด-19 คลี่คลาย Mind ส�ำหรับนักท่องเที่ยวคุณภาพอย่างต่อเนื่อง
ในระยะต่อไป เ พ่ื อ ใ ห ้ นั ก ท ่ อ ง เ ที่ ย ว เ ลื อ ก ที่ จ ะ ม า ท ่ อ ง เ ท่ี ย ว
ประเด็นท้าทายที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย แม้ท่ี ในประเทศไทยเป็นประเทศแรกภายหลังสถานการณ์
ผ่านมาจะมีความพยายามในการจัดท�ำค�ำจ�ำกัดความ โควิด-19 นอกจากน้ี เนื่องจากการท่องเท่ียว
การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม แต่ยังไม่ เชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมข้ึนอยู่กับฐานทรัพยากร
สามารถแล้วเสร็จและน�ำไปใช้ได้ภายในปี 2563 อีกทั้ง ทางธรรมชาติและวัฒนธรรม ที่อาจจะส่งผลต่อสังคม
การก�ำหนดแนวทางในการส่งเสริมก็ยังไม่สามารถ และส่ิงแวดล้อมได้ จึงควรมีการก�ำหนด Carrying
บูรณาการกันระหว่างหน่วยงานที่เก่ียวข้องได้อย่าง Capacity ของพ้ืนท่ีตลอดจนสร้างแนวทางการพัฒนา
แท้จริงในทางปฏิบัติ ส�ำหรับประเด็นท้าทายส�ำคัญ ท่ียั่งยืนส�ำหรับการท่องเที่ยวรูปแบบดังกล่าว
อีกประการหนึ่ง คือ สถานการณ์การแพร่ระบาด

235

แ0ผน5แ0ม51บ่ 0ท2ฯ ประเด็น (5) การท่องเท่ียว การทอ่ งเที่ยว 62 สเี หลอื ง 63 สเี หลอื ง
แผนแมบ่ ทยอ่ ย การท่องเทยี่ วเชิงสร้างสรรคแ์ ละวฒั นธรรม

เเพปม่ิ้าหขนึ้มแผายนรแะมด่บับทแยผน่อแยม่บทย่อย เมืองและชุมชนท่ีมีศักยภาพด้านการท่องเท่ียวปเชี 2ิง5ส6ร2้างสรรปคี ์แ2ล56ะ3วัฒนธรรม

ค่าเป้าหมากยทา่ีต้อรงบทรร่อลุใงนปเี ทพ.ศ่ีย. 2ว56เ5ชจิงานสวนรเมือ้างงแลสะชุมรชรนทค่ีมีศ์ ักยภาพด้านการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์
และวฒั นธรแรมลจาะนววนัฒ5 เมนืองธรรม

เมมีปือรงะแสลิทะเธปชิภุมา้ าหชพนมทาซยี่มึ่งีศนรักะอดยกภับจาาแพกผดจนา้ะแนชมก่วยาบ่ รสททนยอ่ ับอ่งสเยทนี่ยุนวใเหช้เ0ิงกสิด5รก้0าางร1ส0กรรร2ะคจ์แาลยะรวาัฒยนไดธ้จรารกมกจาะรสทา่อมงาเทรถ่ียดวึงสดู่เมูดือนงักรทอ่องงไดเท้ม่ียาวกไขดึ้น้อแยล่า้วง
ยังเปน็ การเพมื่ิมองขแีดลคะวชาุมมชสนาทมี่มาีศรัถกยในภกาาพรดแ้าขน่งกขาันรทดา้่อนงเกทาี่ยรวทเช่อิงงสเทร้า่ียงวสอรีกรคด์แ้วลยะทวัฒั้งนน้ี ธเรมรือมงเแพลิ่มะขช้ึนุมชนท่ีมีศักยภาพด้านการ
ท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ คือ เมืองท่ีเป็นเครือข่ายเมือง
สร้างสรรคค่า์ขเปอง้าอหงมคา์กยาทรยี่ตูเอ้นงสโบกร(รUลNุภEาSยCใOนปCี 2re5a6ti5ve Cities Network - UCCN) ซ่ึงประเทศไทยจาเป็นต้อง
ผลักดันให้จม�ีเำนมวือนงเทมี่ไือดง้รแับละกชาุมรชขน้ึนทท่ีมะีศเักบยียภนาเพปด็น้านเคกราือรทข่อ่างยเเทม่ียือวงเชสิงรส้ารง้าสงสรรรรคค์ ์แผล่าะนวปัฒัจนจธัยรรสมาคจัญ�ำนทวี่สน่ง5ผลเมตือ่องการบรรลุ
เป้าหมาย อาทิ การค้นหาอัตลักษณ์วัฒนธรรมของเมืองและชุมชน การพัฒนานวัตกรรมเพื่อต่อยอดทุนทาง
วฒั นธรรม และภูมิปัญญาทอ้ งถน่ิ การบรหิ ารจดั การเมืองและชุมขน อย่างไรก็ตาม จากประเด็นท้าทายในปี 2562
พบวา่ ประเทเศมไือทงยแยลงัะไชมุม่มชหี นลทกั ่ีมเีศกักณยฑภ์ใานพกดา้ารนคกัดาเรลทือ่อกงเมเทอื ี่ยงวทเจ่ีชิะงสพรฒั ้านงสารเปรคน็ ์แเมลอืะวงัสฒรน้าธงรสรรมรคจ์แะลสะามวัฒารนถธดรึงรดมูดท่ีใช้ร่วมกัน
ระหวา่นงักหทน่อ่วงเยทง่ียาวนไทด้อ่เี กยย่ีางวมขีปอ้ รงะสแิทลธะิภขาาพดกซา่ึงรนดอากเจนาินกจกะาชร่วทยี่บสูนรณับสานกุนาใรหร้เ่วกมิดกาันรกอรีกะทจา้ังยเรมายื่อไพดิจ้ ากรณกาารจทา่อนงเวทน่ียนวักท่องเท่ียว
ปไใดนร้ชจะดังัเทหสคทกศวู่เือ่ีมมลดัไีศือทา่เทมังกวย่ไีรือคยดยองอืภง้รงัทไมไับาี่เดมปพอีก้ม็่สนตัดาาเากรร้คามขปารนาึ้นขือรกรแขยะาถล่าากรใย้วยาทชเตมศยป้่อือังวัเรงปเงใปะเกสน็ท็นโรลยสี่กย้าเ้ ชมงาควสรนาเียเรชชพข์งริงกิิ่มกคอสขเ์ขับงมรีดอกอ้าอืคงาัตงอวงรสารสงเมคปรารส์กกร้า็นาาคงามเรสร์มาแยรขรือลูเถนรยงใะคนสาสวกโข์ยัรฒกาอต้ารนแงง(ัวUขสยธใง่NรนรเูขนรEนรัภSมสดคาาC้โท์ไนพกOดี่ไกรแอ้ดาCวรลย้รทrม้วั่าบeอ่ ขงงaกพเเอtทตาiบvงยี่รม็ eวกวยอศา่าอCีกักรยดมitทยัง้วiรeภไ่อยับมsางใท่มเพNนทั้งีอeนรี่ยัตtะี้wวรเดมoทาับือrกั้งkงนหาแา-รลมนขะUดาชยCชุมาแCชายสNนตต)ดิ ัวงอใหย้เ่าหง็นเหว็น่า

อตั อรตัารกากาารรขขยยาายยตัวตขวัอขงนอักงทน่องกั เททย่ี อ่วงเทยี่ ว

0.15 ภเู ก็ต
เชยี งใหม่

กทม

0.05 สโุ ขทยั
น่าน
สพุ รรณบรุ ี
2559 2560 2561 2562 ทงั้ ประเทศ

-0.05 ที่มา: กระทรวงการทอ่ งเทย่ี วและกีฬา

ท่มี า: กระทรวงการท่องเท่ยี วและกฬี า

สถานการณ์การบรรลเุ ปา้ หมาย ปจั จบุ นั ประเทศไทยมีเมืองท่ีได้รับการประกาศให้เข้าเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์
ขององค์กรยูเนสโกทั้งหมด 4 แห่ง ได้แก่ (1) ภูเก็ต (Gastronomy, 2558) (2) เชียงใหม่ (Crafts and Folk Art,
2560) (3) กรุงเทพมหานคร (Design, 2562) และ (42) ส3ุโ6ขทัย (Crafts and Folk Art, 2562) ซึ่งเครือข่ายเมือง
สร้างสรรค์ของยูเนสโกเป็นเครือข่ายเมืองท่ีเน้นการพัฒนาด้านอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ การแลกเปล่ียนถ่ายทอด
ประสบการณ์องค์ความรู้และกิจกรรม และสร้างรูปแบบใหม่ของความร่วมมือในระดับโลก แสดงให้เห็นว่าทั้ง 4 เมือง

การทอ่ งเทีย่ ว 0505102

ซึ่งประเทศไทยจ�ำเป็นต้องผลักดันให้มีเมืองที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ ผ่านปัจจัยส�ำคัญ
ที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย อาทิ การค้นหาอัตลักษณ์วัฒนธรรมของเมืองและชุมชน การพัฒนานวัตกรรม
เพ่ือต่อยอดทุนทางวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่น การบริหารจัดการเมืองและชุมขน อย่างไรก็ตาม
จากประเด็นท้าทายในปี 2562 พบว่า ประเทศไทยยังไม่มีหลักเกณฑ์ในการคัดเลือกเมืองท่ีจะพัฒนา
เป็นเมืองสร้างสรรค์และวัฒนธรรมที่ใช้ร่วมกันระหว่างหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง และขาดการด�ำเนินการ
ที่บูรณาการร่วมกัน อีกท้ัง เม่ือพิจารณาจ�ำนวนนักท่องเท่ียวในจังหวัดท่ีได้รับการประกาศเป็นสมาชิก
เมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโกแล้ว พบว่ายังไม่มีอัตราการขยายตัวอย่างเห็นได้ชัด กล่าวคือมีอัตราขยายตัว
ใกล้เคียงกับอัตราการขยายตัวในภาพรวมของการท่องเท่ียวทั้งหมด แสดงให้เห็นว่าประเทศไทยยังไม่สามารถ
ใช้ประโยชน์ของการเป็นเมืองสร้างสรรค์ได้อย่างเต็มศักยภาพ

สถานการณ์การบรรลุเป้าหมาย ปัจจุบันประเทศไทย อย่างเป็นที่ประจักษ์ หากเปรียบเทียบกับเป้าหมาย
มีเมืองที่ได้รับการประกาศให้เข้าเป็นเครือข่าย ตามท่ีก�ำหนดภายใต้แผนแม่บทฯ (พ.ศ. 2561-2565)
เมืองสร้างสรรค์ขององค์กรยูเนสโกท้ังหมด 4 แห่ง ต้องมีจ�ำนวน 5 แห่ง ประเทศไทยต้องผลักดันให้
ได้แก่ (1) ภูเก็ต (Gastronomy, 2558) (2) เชียงใหม่ อย่างน้อย 1 จังหวัด เข้าเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์
(Crafts and Folk Art, 2560) (3) กรุงเทพมหานคร ของยูเนสโกในปี 2564 เพ่ือให้บรรลุค่าเป้าหมาย
(Design, 2562) และ (4) สุโขทัย (Crafts and Folk ท่กี �ำหนด อย่างไรกต็ าม เปา้ หมายของการเปน็ เครอื ขา่ ย
Art, 2562) ซึ่งเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก เมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก คือ การเพิ่มโอกาส
เป็นเครือข่ายเมืองท่ีเน้นการพัฒนาด้านอุตสาหกรรม ในการดงึ ดดู นกั ทอ่ งเทยี่ วและสรา้ งรายไดจ้ ากการทอ่ งเทยี่ ว
สร้างสรรค์ การแลกเปลี่ยนถ่ายทอดประสบการณ์ ให้เพิ่มมากข้ึน แต่เมื่อพิจารณาจากอัตราการขยายตัว
องค์ความรู้และกิจกรรม และสร้างรูปแบบใหม่ ของนักท่องเที่ยวของเมืองที่ได้รับการประกาศเข้าเป็น
ของความร่วมมือในระดับโลก แสดงให้เห็นว่า เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ท้ัง 4 จังหวัด และเมืองท่ีอยู่
ทั้ง 4 เมืองมีศักยภาพท่ีจะดึงดูดการท่องเที่ยว ระหว่างเสนออีก 2 จังหวัด (จังหวัดน่าน และจังหวัด
เชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับ สุพรรณบุรี) นั้น พบว่า การเป็นเมืองสร้างสรรค์
ในระดับนานาชาติ ท้ังนี้ เนื่องจากยูเนสโกจะประกาศ อาจยังไม่ส่งผลต่อการขยายตัวของจ�ำนวนนักท่องเท่ียว
เ ค รื อ ข ่ า ย เมืองสร้างสรรค์ทุก 2 ปี ซ่ึงในปี 2563 และรายได้จากการทอ่ งเที่ยวอย่างมีนัยส�ำคญั
ไม่ได้มีการประกาศ ท�ำให้ไม่ได้มีความก้าวหน้า

237

0505102 การทอ่ งเทีย่ ว

การด�ำเนินงานท่ีผ่านมา ในปีงบประมาณ 2563 หลายหน่วยงานเร่ิมต่ืนตัวกับการค้นหาทุนทางวัฒนธรรม
เพื่อต่อยอดพัฒนาสินค้าและบริการ ตลอดจนพัฒนาสภาพแวดล้อมให้เอ้ือต่อการเป็นเมืองสร้างสรรค์และดึงดูด
นักท่องเท่ียว ผ่านการจัดท�ำแผนงานและโครงการภายใต้งบประมาณปกติ และงบบูรณาการด้านการสร้างรายได้
จากการท่องเที่ยว อาทิ โครงการพัฒนาทุนวัฒนธรรมท้องถ่ินสู่การสร้างสรรค์ตราสัญลักษณ์ (Story Telling
To Branding) ของส�ำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และโครงการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์
และวัฒนธรรมของ องค์การบริหารการพัฒนาพื้นท่ีพิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างย่ังยืน (อพท.) ในส่วนของ
การพัฒนาที่จะน�ำไปสู่การเข้าเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก อพท. ร่วมกับกระทรวงวัฒนธรรม
และส�ำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมของภาคีการพัฒนาอื่น ๆ ในการดําเนินงาน
ตามแนวทางเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก ซึ่งในปี 2563 ได้ด�ำเนินการผลักดันและพัฒนาจังหวัดน่าน
ให้เป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านหัตถกรรมและศิลปะพ้ืนบ้าน (Craft and Folk Arts) และจังหวัดสุพรรณบุรีให้เป็น
เมอื งสร้างสรรค์ดา้ นดนตรี (Music) โดยจะเสนอชอ่ื ใหเ้ ปน็ เมอื งสร้างสรรค์ของยูเนสโกในรอบต่อไปในปี 2564

238

การทอ่ งเทยี่ ว 0505102

ประเด็นท้าทายที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย แม้ว่า ข้อเสนอแนะเพื่อการบรรลุเป้าหมาย เพ่ือเพิ่ม
ในปี 2563 จะมีโครงการเพื่อจัดท�ำค�ำจ�ำกัดความ เ มื อ ง แ ล ะ ชุ ม ช น ท่ี มี ศั ก ย ภ า พ ด ้ า น ก า ร ท ่ อ ง เ ท่ี ย ว
ของเมืองและชุมชนท่ีมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยว เชงิ สรา้ งสรรคแ์ ละวฒั นธรรม ควรเรง่ บรู ณาการระหวา่ ง
เชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม โดยส�ำนักงาน หน่วยงานในการค้นหาอัตลักษณ์วัฒนธรรมของเมือง
ปลดั กระทรวงการทอ่ งเที่ยวและกฬี า แต่ยังไม่แล้วเสรจ็ และชุมชน เพื่อคัดเลือกเมืองเป้าหมายที่มีศักยภาพ
ภายในปี 2563 อีกท้ังการบูรณาการการท�ำงาน มาพัฒนาต่อยอดทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญา
ร ่ ว ม กั น ร ะ ห ว ่ า ง ห น ่ ว ย ง า น ภ า ค รั ฐ แ ต ่ ล ะ ห น ่ ว ย ท้องถิ่น และจัดท�ำแนวทางการพัฒนาเมืองและชุมชน
ภาคเอกชน และภาคประชาชน อย่างเป็นองค์รวม ตามแนวทางการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก
ตลอดจนการใช้ประโยชน์ของการเป็นเมืองสร้างสรรค์ อีกทั้ง ควรให้ความส�ำคัญกับการจัดกิจกรรมภายใน
ใ น ก า ร ดึ ง ดู ด ก า ร ท ่ อ ง เ ท่ี ย ว ท่ี ส ะ ท ้ อ น ผ ่ า น อั ต ร า เมืองเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก เพื่อใช้
การขยายตัวของนักท่องเที่ยวในจังหวดท่ีเป็นเครือข่าย ประโยชน์จากการส่งเสริมการตลาดเชิงรุกในพื้นท่ี
เมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก ยังคงเป็นประเด็นท้าทาย เมืองสร้างสรรค์ และขยายผลสู่เมืองใกล้เคียง เช่น
ในปีน้ี นอกจากนี้ ในส่วนของการด�ำเนินงานเตรียม โครงการพัฒนาและส่งเสริมย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์
ความพรอ้ มของเมอื ง บางกจิ กรรมไมส่ ามารถด�ำเนนิ การ ของส�ำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ เป็นต้น
ได้เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเช้ือไวรัส ทั้ งน้ี กิ จก ร ร ม ก า ร พั ฒ นา ควร ส อดค ล ้ อ ง กั บ
โควิด-19 เช่น กิจกรรมแลกเปล่ียนเรียนรู้กับภาคี สถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19
เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก ซึ่งต้องมี โดยมุ่งเน้นการส่งเสริมการท่องเท่ียวภายในประเทศ
การเดินทางต่างประเทศ ท�ำให้การขับเคล่ือน และพัฒนาเมืองและผู้ประกอบการ เพ่ือรองรับการ
การด�ำเนินงานไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์ที่สอดคล้องกับการท่องเท่ียว
วิถีใหม่ หรือ New Normal

239

05005103 การทอ่ งเที่ยว

แผนแม่บทยอ่ ย ปี 2562 ปี 2563

การท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์
และวัฒนธรรม

เปา้ หมายระดบั แผนแม่บทยอ่ ย 62 สสี0ม้ 5630ส1สี 0ม้ 3

สินค้าท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒ0น5ธ0ร1ร0ม3ได้รับการขึ้นทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาเพ่ิมขึ้น

และวฒั นธรรม คา่ เปา้ หมายที่ต้องบรรลภุ ายในปี สม้
2565
ที่ยวเชิงสร้างสรรคอ์แัตละรวาัฒกานรธขรรยมาไยดต้รัวับขกอารงขจึ้น�ำทนะวเนบสียนินทคร้าัพแยล์สะินบทราิกงปารัญกญาารท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม
ตราการขยายตัวขอทงจ่ีไาดน้รวับนกสาินรคข้า้ึนแลทะะบเรบกิ ียานรกทารรัพทยอ่ ง์สเินทีย่ทวาเงชปิงสัญรญ้างาสเรฉรลคี่ย์แรล้อะยละ 5
างปัญญาเฉลี่ยร้อยละ 5

ญญคยหถอระยเล์แตาดดมงักงาักลเรา็นไขาแกทษงะมเรอทลนี่ยณว่มไนง้าะินวัฒมีกส์ทอทสกเ่มนาินพี่กแาภาีชรธยสจคิ่มรา่อจรกแคจแจขผตสทดาใพ้าขหงรดกดะิลอล่อวาลนงที่สึ้นแทม้เถทดรนาทะไจกะาค่อหวดาแมึพงึวงดี้โคาะะบด้งา็นงก้ใกดดลัฒชรัทฒเัเญเลนแรใผบาบาูสดยะทัดนะินก้อลรรนลรียไรีเใยี่เยคเกะมธฉามดหยะจไ้าาบนนวือรดยราีอพื่น้ทงรบนค้นียทเรทระ้นใับัตีชขา่เวขัรกนกนมรซรสอรวละกิรอิกงอทัพาทับรึ่ังั้ืน้อพัตักใใสากจงาระ่อยจรจนหอกรษยคราขดรยัพง์สะดขาเร้คร์้าส�ทณาทเะมำินกยนรทึ้นยทงจดวิน่ีสมะือ์แม์สท่สกวอะท�ี่ยาค้ันทเีำอลงแินยรรากมเบใวะวรบัาะตลหงะรตทัใดสาียเองปนชีบยคดะล่อ้มคเา�นงปำ้จกวัขญันับ์กแียงกคชวทััตญ่าึ้ิปนดทลนทสษาาัญัดญรยกทัรญมกินัะ้งทญรเณัพามตรสจนัพวะขาครญสารยา้ัง์นรเัฒีเร้กอัพ้าย�มใชกบแ์ส้าาำขขางนห์สยนขิขงมงตตินียสอรยิ์นสหนรสอ้ึนีธรลน่ปทพินงาับินงทะรวมรอทครายัฒคสสัต้เยรทาาวดงะารนต้าินิมนงะกนงปดาจจัพเท่ือัวสปคเดรคงานาสัญวยงกข่อปรร้า็ันญค้ากินกลจ์สญาแมอรงทัญวัดกาาาญคินเรคลแงร่อารคทใกาญ้ยาทระ์าลนใแมขงรวเี่ยทหกาสบาาปะเลก้ึีนคราวทยง่ร้อาคขระ็นมาะ้ทนเจป่ีะยหไิกงึว้นชรยขวสะะหดัญวดเดาาริงะัทฒอัญทเดเ้าจมััรบบส�บเญชงะำึงี่อยวลนาเสรสสีสยิงซเดนาลััตวกก้าบาธสินินนินึ่งูดินาเงษลสคกรีรยจคทชคคใใสงั�รก้ัาญณานหนะำิ้าง้้าราารหงมรษ้ัพน์ทรสรทแณคคยี่รแับล่อ์รแ์ส่อส์วปะงคลินนดัฒีไเ์แ2ะทงขทดนล5ถว้าาี่้ยรธะั6ฒึงงงับวรกว2นปนเรกัฒาาัญพมธมรานนิ่ีปรมญมขรธรรีขอขอทารมะ้ึัต้ึนนง�รแำเสลใดมทแลหิักโน็นไละะด้ไดษคทะเสมย้โบณ้าก้าภด่สเีทยทาฉย์แาารน่าอพมพตลไยทงาระแมาทเรงนวระ่มทถี่สดัพวในีชี่ยด�นลัตำยอ่อวค�้อกเำก์สเงเัมญมรนชทจินือรทิงินาาคทมงสก่ีเกงืออรขารในาอ้ืองนอ้ากรี้ ปองกงงกใาสหส�ัารญาำทินนรรข้รเญหย้ัรรงวาค็ืน่นัคนบดยา้า์้ี
บการ จำนวจ�ำนนสวินนสคนิ ำ้ คสา้ ิ่งสบิ่งบ่งง่ชช้ีทท้ี ำางงภภูมมู ศิ ิศาำสสตรต์ ร(G์ (I)GI) สถานการณ์การบรรลุเป้าหมาย ปัจจุบันยังไม่มี
ทาง จ�ำานนววนน สสดั ดั สส่วว่ นน การจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาในหมวด

300 1
ในปี 200 สินค้าท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม
นวน 100 0.5 โดยตรง แต่หากพิจารณาจากจ�ำนวนสินค้าและ
2560 0 0 บริการที่ได้รับการขึ้นทะเบียนทรัพย์สินทาง
ปัญญาเป็นส่ิงบ่งช้ีทางภูมิศาสตร์ (GI) ของ
48-58 59 60 61 62 63

พื้นท่ี สินคำ้ ส่ิงบ่งช้ีทำงภูมิศำสตร์ Growth ประเทศไทย พบว่า ในปี 2563 มีสินค้า
เพื่อ
ทม่ี า : กทมี่ราม: ทกรรมพั ทยรัพ์สยิน์สนิททาางงปปญััญญญา า

ชในห้กภับาชยุมใตช้โนคถรึงงแกนารวหทนาง่ึงใตนากบาลรหยน่ืนึ่งขผอลจิตดภสัณิทธฑิบ์ ัตนรอทก่ีถจูกาตก้อนง้ี ตการมมหทลรัพักกยา์ส2รินโท4ดา0ยง
ทะเบียน GI และในส่วนของการพัฒนาสภาพแวดล้อมให้เอื้ออานวย กรม
ร้างองคก์ ร โดยมกี ารตงั้ หนว่ ยงานและสรรหาข้าราชการเพือ่ บรรจุในตาแหน่ง

การทอ่ งเทย่ี ว 0505103

ที่ได้รับการข้ึนทะเบียน GI จ�ำนวนรวม 228 ช้ิน ซ่ึงเพิ่มข้ึนอย่างต่อเน่ืองจากปี 2560 โดยเพิ่มข้ึน
เฉล่ียร้อยละ 49 ต่อปี

การด�ำเนินการท่ีผ่านมา หน่วยงานในพ้ืนท่ีร่วมกับ ประเด็นท้าทายท่ีส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย
สถาบันการศึกษาได้มีการลงพื้นท่ีเพื่อค้นหาอัตลักษณ์ ประเด็นส�ำคัญที่ยังคงเป็นประเด็นท้าทายอย่างต่อเน่ือง
และยกระดับสินค้าของชุมชน ภายใต้โครงการ คือ ความไม่ชัดเจนของค�ำจ�ำกัดความและการไม่มี
หนึ่งต�ำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ นอกจากน้ี กรมทรัพย์สิน ช่องทางในการรับจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญา
ทางปัญญาได้ด�ำเนินการสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับ ส�ำหรับสินค้าท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม
ชุมชนถึงแนวทางในการย่ืนขอจดสิทธิบัตรท่ีถูกต้อง โดยตรง จึงส่งผลให้การขึ้นทะเบียนสินค้าท่ีผ่านมาอาจ
ตามหลักการ โดยส่วนใหญ่จะเป็นการให้ความรู้ด้าน ไม่สามารถเช่ือมโยงสู่การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และ
การขอจดทะเบียน GI และในส่วนของการพัฒนาสภาพ วัฒนธรรมได้ นอกจากนี้ ปัญหาข้ันตอนและระยะเวลา
แวดล้อมให้เอ้ืออ�ำนวย กรมทรัพย์สินทางปัญญา ในการขึ้นทะเบียนท่ีค่อนข้างนานยังคงเป็นประเด็น
ได้ด�ำเนินการปรับโครงสร้างองค์กร โดยมีการตั้งหน่วย ท้าทายในช่วงปี 2563 แม้จะมีการสรรหาบุคลากร
งานและสรรหาข้าราชการเพื่อบรรจุในต�ำแหน่งผู้ตรวจ เพิ่มเติมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถและลดระยะเวลา
สอบสิทธิบัตรเพ่ิมเติม พร้อมท้ังพัฒนาบุคลากรร่วมกับ ในการด�ำเนินการจดทะเบียน แต่ก็ไม่สามารถหา
หน่วยงานด้านทรัพย์สินทางปัญญาในระดับนานาชาติ บุคลากรท่ีตรงตามคุณสมบัติท่ีต้องการได้ทัน
และระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ เพ่ือลดข้ันตอนและ
เวลาในการประมวลผลและอ�ำนวยความสะดวกในการ
บริการ

241

05005103 การทอ่ งเทีย่ ว

ข้อเสนอแนะเพ่ือการบรรลุเป้าหมาย ควรเร่งกระบวนการจัดท�ำค�ำจ�ำกัดความกลางให้แล้วเสร็จ และพิจารณา
ความเป็นไปได้ในการจัดท�ำช่องทางการขึ้นทะเบียนส�ำหรับสินค้าท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมได้
โดยตรง เพ่ือให้การเก็บข้อมูลมีความครบถ้วน สามารถสร้างความเช่ือมโยงระหว่างสินค้าเชิงสร้างสรรค์และ
วัฒนธรรมกับการท่องเท่ียวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมได้ ซ่ึงจะส่งผลให้การพัฒนาเป็นไปในทิศทางเดียวกัน
ระหว่างหน่วยงาน นอกจากน้ี ควรให้ความส�ำคัญกับการพัฒนาระบบการข้ึนทะเบียนให้มีประสิทธิภาพมากย่ิงขึ้น
โดยอาจจัดจ้างคนภายนอก (outsource) เพ่ือให้องค์กรมีความคล่องตัว ส�ำหรับประเด็นสภาพแวดล้อม
ที่เอ้ืออ�ำนวย ควรมีการท�ำการตลาดที่หลากหลายมากขึ้น เพ่ือกระตุ้นให้ผู้ประกอบการมีความสนใจ
ท่ีจะพัฒนาสินค้าและบริการให้มีอัตลักษณ์ และย่ืนจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาเพ่ิมข้ึน

242

การท่องเทย่ี ว 0505201

ปี 2562 ปี 2563 แผนแม่บทยอ่ ย

การท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ

เปา้ หมายระดับแผนแมบ่ ทย่อย 050201
รายได้จากการท่องเท่ียวเชิงธุรกิจเพ่ิมข้ึน

ค่าเป้าหมายที่ตอ้ งบรรลภุ ายในปี 2565

อัตราการขยายตัวของรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจเฉล่ียร้อยละ 5 ต่อปี

การท่องเที่ยวเชิงธุรกิจซึ่งเป็นกลุ่มนักท่องเที่ยว สถานการณ์การบรรลุเป้าหมาย ในช่วงปี 2563
คุณภาพที่มีการใช้จ่ายสูง สามารถสร้างรายได้ทางตรง สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัส
ในอุตสาหกรรมท่องเที่ยว และรายได้ทางอ้อมให้แก่ โควิด-19 และมาตรการ ควบคุมการระบาดใน
ธุรกิจที่เกี่ยวข้องอ่ืน ๆ ที่ผ่านมาแม้ว่าการท่องเท่ียว ประเทศต่าง ๆ ท่ัวโลก กระทบต่อการใช้จ่ายของ
เชิงธุรกิจมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง แต่ยังคงกระจุกตัว ประชาชนและภาคธุรกิจ ได้ส่งผลต่อการท่องเท่ียว
อยู่ในเมืองใหญ่ท่ีมีความพร้อมด้านโครงสร้างพ้ืนฐาน เชิงธุรกิจของไทยอย่างรุนแรง โดยมีจ�ำนวนนักท่อง
และสิ่งอ�ำนวยความสะดวกเป็นหลัก ในขณะเดียวกัน เที่ยวลดลงจาก 30,885,994 คนในปี 2562
ผลกระทบจากสถานการณก์ ารแพรร่ ะบาดของโรคตดิ เชอื้ เป็น 10,456,899 คนในปี 2563 หรือลดลง
ไวรสั โควดิ -19 ซงึ่ สง่ ผลตอ่ เศรษฐกจิ โลก และการเดนิ ทาง ร้อยละ 66.1 และรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ
ของนักท่องเที่ยวต่างชาติ นับเป็นประเด็นท้าทาย ลดลงจาก 201,018 ล้านบาท ในปี 2562 เป็น 61,317
ส�ำคัญ ดังนั้น ในการขับเคลื่อนเพื่อบรรลุเป้าหมายด้าน ล้านบาท ในปี 2563 หรือลดลงร้อยละ 69.5 ดังน้ัน
รายได้ของการท่องเท่ียวเชิงธุรกิจ ควรให้ความส�ำคัญ การจะบรรลุค่าเป้าหมายท่ีตั้งไว้ท่ีการขยายตัวเฉลี่ย
กั บ ค ว า ม พ ร ้ อ ม ข อ ง สิ น ค ้ า แ ล ะ บ ริ ก า ร ข อ ง ก า ร ร้อยละ 5 ในช่วงปี 2561-2565 นับเป็นความท้าทาย
ท่องเท่ียวเชิงธุรกิจ การตลาดที่มีประสิทธิภาพ อย่างสูงมากส�ำหรับประเทศไทย ท้ังจากผลกระทบ
และการบริหารจัดการกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ ดังกล่าวข้างต้นและพฤติกรรมของนักท่องเท่ียว
ต่างชาติในกลุ่มนี้ท่ีอาจเปลี่ยนแปลงไปตามชีวิตวิถีใหม่
หลังสถานการณ์โรคติดเช้ือไวรัสโควิด-19

243

12 การท่องเท่ยี วเชิงธรุ กจิ ควรให้ความสาคัญกับ ความพร้อมของสินค้าและบริการของการท่องเท่ียวเชิงธุรกิจ การตลาดท่ีมี
13 ประสิทธิภาพ และการบริหารจดั การกิจกรรมทอ่ งเท่ยี วเชงิ ธรุ กิจ
14 สถานการณก์ ารบรรลุเปา้ หมาย ในช่วงปี 2563 สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโควิด-19 และมาตรการ
15 ควบคุมการระบาดในประเทศตา่ ง ๆ ทว่ั โลก กระทบต่อการใช้จ่ายของประชาชนและภาคธุรกิจ ได้ส่งผลต่อการท่องเท่ียว
16 เชงิ ธุรกจิ ของไทยอย่างรุนแรง โดยมีจานวนนักท่องเที่ยวลดลงจาก 30,885,994 คนในปี 2562 เป็น 10,456,899 คนในปี

050115278 0162516,3317หรลือ้านลบดลาทงรใ้อนยปลี 2ะ56663.1หรแือลละดรลางยรไ้อดย้จลาะก6ก9า.ร5ทกด่องั งานเน้ัทร่ียกทวาเรช่อจิงะธงบุรรกเริจลทลคุ ดา่ีย่ เลปงว้าจหามกาย2ท0่ีต1,ั้ง0ไ1ว8้ท่ีกลา้ารนขบยาาทยตใัวนเฉปลี ่ีย2ร5้อ6ย2ลเะป็น5

19 ในช่วงปี 2561-2565 นับเป็นความท้าทายอย่างสูงมากสาหรับประเทศไทย ทั้งจากผลกระทบดังกล่าวข้างต้นและ
20 พฤติกรรมของนักท่องเที่ยวต่างชาติในกลุ่มนี้ท่ีอาจเปล่ียนแปลงไปตามชีวิตวิถีใหม่หลังสถานการณ์โรคติดเชื้อไวรัส
21 โควิด-19

22

23 ท่ีมา: ส�ำนักงานทส่งีมเาสร:มิ สกาานรจักดังปานระสชง่ มุเสแรลิมะกนาิทรรจรดัศปการระช(อุมงแคล์กะานรมิทหรารชศนก)าร (องคก์ ารมหาชน)

ก22า54รด�ำเกไนดา้มรินกีดกาารเานดรนิาทเกนาี่ผนิ รก่าทานผี่ ร่าทมน่สี ามาาคชญั ช่วค่วงงอื ปปกี 2ีา5ร2ป653ร6ะใก3นากศาใเรนมพสอื กัฒำงนากนรกาั ารงพแทำลัฒนอ่ ะสงเนเพ่งทเา่มิ สี่ยศวรักิเมชยกิงภปำธารุรพรจกดัขิจะปอเ(งรMดไะท็iชนcยุมeใทแนCลก้าitะาyทนร)เิทาปเพร็นยร่ิมศศทขูนก้ึน่ีสยำอ์กร่ีกงล(ผอา2งงลกเคมาก์ตือรำทง่รอ่อมคกงหือเาำทนชี่ยรคนวบร)เรชราิงชธรุสรลกีมุิจเาป้าหมาย
และเพ่ิมศักยภาพของไทยในการเป็นศูนย์กลางการ สืบเนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือ
ท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ ได้มีการด�ำเนินการท่ีส�ำคัญคือ ไวรัสโควิด-19 ท�ำให้ให้นักท่องเท่ียวต่างชาติยังไม่
การประกาศเมืองการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ (Mice City) สามารถเดินทางมายังประเทศไทยได้ ส่งผลต่อการ
เพมิ่ ขนึ้ อกี 2 เมอื ง คอื นครราชสมี า และสงขลา เพม่ิ เตมิ จัดกิจกรรมและรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ
จาก 5 เมืองหลัก คือ กรุงเทพมหานคร พัทยา เชียงใหม่ อย่างไรก็ดี ผู้ประกอบการภาคเอกชนจ�ำนวนมาก
ขอนแก่น และภูเก็ต ซึ่งที่ผ่านมาไม่เพียงแต่ส่งผลให้มี ได้มีการปรับตัวและจัดกิจกรรมผ่านระบบดิจิทัลมากขึ้น
การจัดประชุมและแสดงสินค้าเพ่ิมข้ึนในแต่ละจังหวัด รูปแบบการจัดงานที่เปล่ียนแปลงไปสู่การจัด Virtual
ยังกระตุ้นให้จังหวัดเกิดการพัฒนาด้านอื่น ๆ ตามมา Event ทง้ั การจัดประชุมนานาชาติ และงานแสดงสนิ ค้า
ต้ังแต่การพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานของจังหวัด กระตุ้น มแี นวโนม้ สงู ทจ่ี ะกระทบตอ่ การจดั งานแบบปกตอิ กี ดว้ ย
ให้เกิดการลงทุน และการพัฒนาในธุรกิจเกี่ยวเน่ืองกับ ดังน้ัน ในระยะส้ันที่สถานการณ์ไวรัสโควิด-19
การทอ่ งเทย่ี วเชงิ ธรุ กจิ ในสว่ นของการด�ำเนนิ งานในชว่ ง ยังไม่คล่ีคลาย ประเทศไทยจึงต้องให้ความส�ำคัญ
การแพรร่ ะบาดของโควทิ -19 พบวา่ เมอื่ การแพรร่ ะบาด กับการท่องเท่ียวเชิงธุรกิจในประเทศเป็นส�ำคัญ
ภายในประเทศไทยมกี ารปรบั ตวั ดขี น้ึ แตผ่ ปู้ ระกอบการ
และประชาชนยังคงไม่ม่ันใจในความปลอดภัยในการ
จัดกิจกรรม ภาครัฐจึงได้มีการสนับสนุนเงินทุนเพ่ือ
ปรบั ปรงุ สถานทใ่ี หม้ คี วามพรอ้ มในการรองรบั การจดั งาน
ตามมาตรฐานดา้ นสุขอนามัย และในขณะทีช่ าวต่างชาติ
ยังไม่สามารถเดินทางเข้ามาร่วมงานในประเทศไทยได้
ได้มีการพัฒนาแพลตฟอร์มการประชุม Virtual
Meeting Space เพื่อสนับสนุนการจัดงานในรูปแบบ
ผสมผสาน (Hybrid) ท่ีเป็นการจัดการในรูปแบบปกติ
ร่วมกับการจัดงานรูปแบบออนไลน์

244

การท่องเทย่ี ว 0505201

ข้อเสนอแนะเพื่อการบรรลุเป้าหมาย เพื่อสนับสนุนการบรรลุเป้าหมายด้านการสร้างรายได้ของการท่องเที่ยว
เชิงธุรกิจโดยเฉพาะภายใต้ภาวะวิกฤตจากสถานการณ์โควิด-19 ควรให้ความส�ำคัญกับการท่องเท่ียวเชิงธุรกิจ
ภายในประเทศโดยเฉพาะการจัดประชุม การจัดนิทรรศการ และการแสดงสินค้าให้มากข้ึน เพ่ือสร้างความมั่นใจ
ให้แก่ต่างชาติว่าประเทศไทยพร้อมและปลอดภัย โดยเฉพาะการประชุมและสัมมนาของหน่วยงานภาครัฐ
เร่งขับเคล่ือนและต่อยอดเมืองหลักในการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ (Mice City) ให้มีความพร้อมส�ำหรับการเป็น
จุดหมายปลายทางส�ำหรับกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจที่มีศักยภาพสูงและปลอดภัย ซ่ึงจะท�ำให้สามารถดึงดูด
การลงทุนและกระจายความเจริญสู่ภูมิภาค รวมท้ังเร่งขับเคลื่อนการจัดท�ำมาตรฐานและเครื่องหมายรับรอง
ความปลอดภัยจากโควิด-19 และการมีสุขอนามัยท่ีได้มาตรฐานส�ำหรับผู้ประกอบการในภูมิภาคต่าง ๆ เพ่ือสร้าง
ความเชื่อมั่นให้แก่ผู้จัดงานและนักท่องเที่ยว นอกจากนี้ ภาครัฐควรมีการออกมาตรการสนับสนุนภาคเอกชน
ให้ได้รับสิทธิประโยชน์ในการเข้าร่วมงานแสดงสินค้าหรือนิทรรศการด้วยการลดหย่อนค่าใช้จ่ายในการจัดงาน
เพ่ือยกระดับและขยายโอกาสของภาคเอกชน รวมท้ังสนับสนุนภาคเอกชนในการท�ำตลาดเชิงรุก
ผ่านระบบออนไลน์ด้วย

245

0502502 การท่องเที่ยว

แผนแม่บทยอ่ ย ปี 2562 ปี 2563

แผนย่อยการท่องเท่ียวเชิงธุรกิจ

เป้าหมายระดับแผนแมบ่ ทย่อย 050202
การเป็นจุดหมายปลายทางในการจัดการประชุมนานาชาติของไทย

ค่าเป้าหมายท่ตี ้องบรรลภุ ายในปี 2565

อันดับของไทยในการเป็นจุดหมายปลายทางในการจัดประชุมนานาชาติ
ตามดัชนี International Congress and Convention Association (ICCA)
อยู่ใน 23 อันดับแรก

การที่ประเทศไทยเป็นจุดหมายท่ีได้รับความนิยมในการจัดประชุมนานาชาติ ท�ำให้มีนักท่องเที่ยวคุณภาพจ�ำนวน
มากเดินทางมายังประเทศไทย เป็นโอกาสในการสร้างรายได้ทางตรงให้แก่การท่องเท่ียวเชิงธุรกิจ และสามารถ
กระจายรายได้ไปยังภาคธุรกิจอ่ืน ๆ ที่เก่ียวเน่ือง แม้ว่าประเทศไทยจะสามารถบรรลุเป้าหมายของการเป็น
จุดหมายของการจัดประชุมนานาชาติได้ในปี 2561 แต่การรักษาและเพิ่มอันดับขีดความสามารถในการแข่งขัน
ด้านการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจนับเป็นประเด็นท้าทายส�ำคัญส�ำหรับประเทศไทย ดังน้ัน ในการขับเคล่ือนเพ่ือบรรลุ
เป้าหมายจึงต้องให้ความส�ำคัญกับปัจจัยด้านความพร้อมของสินค้าและบริการในการสนับสนุนการประชุม
นานาชาติ การสนับสนุนการบริหารจัดการงานประชุมนานาชาติ และสิทธิการจัดงาน เป็นต้น
สถานการณก์ ารบรรลเุ ปา้ หมาย การจดั อนั ดบั ขดี ความสามารถในการแขง่ ขนั ดา้ นการทอ่ งเทย่ี ว (Travel & Tourism
Competitiveness Index: TTCI) โดยสภาเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum: WEF) ซ่ึงมกี ารจัดอนั ดบั
ทุก 2 ปี พบว่าในปี 2562 อันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านทรัพยากรทางวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว
เพ่ือธุรกิจของประเทศไทยมีอันดับดีขึ้น จากอันดับท่ี 37 ในปี 2560 เป็น อันดับท่ี 34 ในปี 2562 โดยพิจารณา
จากจ�ำนวนการจัดประชุมนานาชาติ พบว่า ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 24 ของโลก และอันดับที่ 3 ของภูมิภาค
เอเชียเป็นรองประเทศญ่ีปุ่น และประเทศจีน ในส่วนของการจัดอันดับของสมาคมศูนย์ประชุมนานาชาติ
(International Congress and Convention Association หรือ ICCA) พบว่า ในปี 2560 ประเทศไทย
อยู่ในอันดับท่ี 25 ของโลก และอันดับที่ 6 ของเอเชีย ในการเปน็ จดุ หมายในการจดั ประชมุ นานาชาติ และขยบั ข้ึน
เป็นอันดบั ท่ี 21 ของโลก และอันดบั ที่ 5 ในปี 2561 อย่างไรก็ดี ในปี 2562 ประเทศไทยอยใู่ นอนั ดบั ที่ 27 ลดลง
ถงึ 6 อันดับจากปกี อ่ นหน้า แต่ยังคงรกั ษาอบั ดบั ท่ี 5 ของเอเชียไว้ได้ ซงึ่ เป็นผลจากความผนั ผวนของเศรษฐกิจโลก

246

การท่องเทย่ี ว 0502502

อนั ดบั รอานั ยดไับดรจา้ ยาไกดกจ้ าากรกทาอ่ รงทเ่อทงี่ยเทว่ียเชวเิงชธงิ รุ ธกุรกิจิจขขอองงไไททยย โโดดยยICICCACA

2560 2561 2562
15

20 21

25 25

27

1 30
2
ท่ีมา: ICCA ท่มี า : ICCA

3 แลกะาสรดงคาเรนาินมกกาารรทคีผ่ ้าา่ รนะมหาว่าในงกสาหรรผัฐลอกั เดมนั รใิกหา้ปแรละะเทจศนี ไทท่กียเรปะน็ ททบร่ี อู้จยกั ่าแงลมะาเปกน็ ตจอ่ ุดภหามคาธยรุ หกลจิ กั ใสนง่ กผาลรตจัด่อปกราะรชลุมดปลรงะขชอุมงนกาานราปชราตะิไชดมุ ้มี
4 ขอกงากรสลนุ่มบั อสงนคนุ ์กกราภราปคระรมัฐูลหสริทือธอิก์ งาคร์กจัดรไงมาน่ใช(่เBอidกdชinนg)แใลนะปกรละุเ่มทกศาไรทปยรทะี่สชาุคมัญขอเงชบ่นรกิษาัทรปเอรกะชมูลนสิททธ้ังิ์กนาี้ รเเมป่ือ็นพเจิจ้าาภราณพากจาราจกัด
5 ค่างาเปน้าในหปมราะยเทในศปไที ย2ง5า6น5Inพceบnวt่าiveแมT้วra่าvปeรl ะaเnทdศCไทonยvจeะnมtีคioวnาsม, พMรe้อetมinในgsกAาsรiจaัด&ปCระoชrpุมoนraาtนeาTชrาaตveิ lรวWมoทrl้ังdภTาคraรvัฐel
6 มีนAsโiยa-บPาaยciทfic่ีชัด2เ0จ1น9ในโดกยาเรปส็นนงาับนสแนสดุนงกสาินรคท้าด่อ้างนเกทาี่ยรวปเรชะิงชธุมุรนกาิจนาชซา่ึงตทิ �แำลใหะก้ปารระทเ่อทงศเทไี่ยทวยรเะคดยับไภดูม้ริภับากคาเอรเจชัดีย-อแันปดซัิฟบิก
7 กาทร่ีสเาปม็นารจถุดชหว่ ยมปารยะปชาลสาัมยพทันาธง์เยมือองดแนลิยะมกใานรทอ่ัอนงดเทับ่ียทว่ีดกีกรุงวเท่าใพนมรหะายนะครท่ีผใน่าฐนามนะาหอนยึ่ง่าใงนตเม่อือเงน่ืMองICEแตC่iกtyารซแ่ึงมพีศรัก่รยะภบาาพดใน
8 ขอกงาโรรรคอตงริดับเชกื้าอรไจวัดรปัสรโคะชวิุดมแ-1ล9ะนสิท่งรผรลศกราระทแบละรุนเปแ็นรจงุดแหลมะายยาปวลนาายนทตา่องสวาิกหฤรตับทกาางรดท้า่อนงเสทา่ียธวารกณารสปุขรแะลมะูลเสศิทรธษ์ิกฐากรปิจรโละชกุม
9 เปW็นoอrุปldสDรรiaคbสe�tำeคsัญCใoนnกgาreรsเดsิน20ท2า1ง งแานลปะรกะาชรมุ จวัดิชปารกะารชนุมานนานชาาตชิดา้าตนิใกนาภรรูมักิภษาาควตจิ ่าัยงแๆละดพังฒนน้ันากจาึงรเปปอ้ ็นงกคนั วโารมคทเบ้าาทหาวยาน
10 ทปี่ทร่ีถะือเวท่าศมไีขทนยาตดอ้ ใงหใชญค้ ่ทว่ีสาุดมใพนยโาลยกามแอลยะา่กงาสรงูปเรพะอ่ืมเูลปสน็ ิทจธดุ ์ิงหามนาเมยกปกละาอยิเทวานงทใน์ Gกlาoรbจaดั lกาRรuปnรnะiชnมุgนาSนuาmชmาตiไtิ ดภ้ 2า0ย1ใ9นปเีพ2ื่อ5ส6ร5้าง
11 มาตรฐานและยกระดับการจัดงานของไทยให้เทียบเท่างานระดับโลก รวมถึงการพยายามยกระดับงานเมกกะอิเวนท์ของ
12 กาไทรดยส�ำู่เรนะดินับกสาารกทล่ีผเ่าชน่นมงาานในPกhาuรkผeลt ักHดaันrmใหo้ปnyระWเทoศrlไdทPยuเปpp็นeทtี่รFู้จeักsแtiลvaะlเปเน็น้นจกุดาหรสม่งาเยสหริมลใักหใ้ปนรกะาเรทจศัดไทปยรเะปช็นุมศปูนรยะ์กชลุมาง
13 นากนาราจชัดาเตทิไศดก้มาีกลาหรุ่นสโนลับกสแนลุนะกงาานรปCรhะiมanูลgสmิทaธi์ิกาDรeจsัดigงnานW(eBeidkdinเgป)็นใเนทศปกราะลเททศี่มไีกทารยจทัดี่สก�ำิจคกัญรรมเชห่นลากกาหรลปารยะสมาูหลสรับิทนธัก์ิ
14 กาอรอเปกนแ็ บเจบา้ แภลาะพนกักาสรจร้ดาั งงสานรรในค์ปรเะปเ็นทตศ้นไทรยวงมานท้ังIยnังcไeดn้จtัดivตeั้งตTัrวaแvทeนl กaาnรdตลCาoดnขvอeงnไtทioยnใsน,ตM่างeปeรtiะnเgทsศAจsาiนaว&นC7orpปoรrะaเtทeศ
15 TrปaรvะeกlอWบดo้วrlยdอTอrสaเvตeรlเลAียsiจaีน-Pอaินcเifดicีย 2ญ0่ีป1ุ่น9 สโดิงคยโเปปร็น์ สงาหนรแาชสอดางณสินาจคัก้ารด้าแนลกะาสรหปรัรฐะอชเมุมรนิกาานโาดชยามตุ่งิ เแนล้นะกกาารรททา่อตลงเาทด่ียกวาร
16 ระทด่อับงภเทมู ย่ี ิภวาเชคิงเธอรุ เกชจิยี ใ-นแกปลซุ่มฟิ กกิ ารทปส่ี ราะมชามุ รแถลชะ่วกยาปรรเดะนิชทาสางมั เพพัน่ือเธปเ์ มน็ อืรางงแวลัละนกอากรจทา่อกงนเี้ทใน่ียสวก่วนรงุขเอทงพโคมรหงสานร้าคงรพใ้ืนนฐฐาานนทะี่สหนนับงึ่ สในนุน
17 เมกือางรทM่อIงCเทEี่ยCวเitชyิงธซุรกึ่งมิจีศไักด้ยใหภ้มาาพตใรนฐกานารสรถอางนรทับ่ีจกัดางราจนัดปประรเะทชศุมไทแยละหนริทือรTรศhaกiาlaรndแลMะIเCปE็นจVุดenหuมeายSปtaลnาdยaทrdางsส(�ZำหMรVับS)
18 กาจราทน่อวนงเท1ี่7ย2ว กแาหรป่งใรนะปมี ูล2ส56ิท2ธิ์กซาึ่งรแปสดระงใชหุม้เหW็นวo่าrสldถาDนiทaี่จbัดeงtาeนs ศCูนoยn์กgาrรeปssระ2ช0ุม2อ1างคาานรแปสรดะงชสุมินวคิช้าากโรางรแนรามนราีสชอารต์ทิ
19 ด้าสนถกานาทรรี่รักาชษกาารวแิจลัยะเแอลกะชพนัฒมีนควาากมาเรหปม้อาะงกสัมนตโราคมเมบาาตหรฐวาานนกทา่ีถรือจัดว่งาามนีขในนารดะดใหับญสา่ทกี่สลุดเใพน่ิมโคลวกามแมล่ันะใกจาในรปคุณระภมาูลพสขิทอธงผ์ิ ู้
20 งาปนรเะมกกอกบะธรุอกิเวิจนMทIC์ EGlใoนbไทaยlใหR้กuบั nกnลiุม่nนgักSธุรuกmจิ ทm้ังใitนแ2ล0ะ1ต9า่ งปเพระื่อเสทรศ้างมาตรฐานและยกระดับการจัดงานของไทย
21 ให้เทียบเท่างานระดับโลก รวมถึงการพยายามยกระดับงานเมกกะอิเวนท์ของไทยสู่ระดับสากล เช่น งาน Phuket
ปแแHลลรaรเปทดะนุะrะี่เรนิmกรแนะงียทอเราักoดกงาบนสน็แnงวดขลร่ทาy้วCอะ้าา้ ยองคhWงทนออ่สiอาoaักฟนรยอทnrไขรทสlลอ่g้าคd่สีเนงงmต์ง่เย์ ทรผPเ(าaปเO่ียลuวลi็วนนตfpยีfD่อlาตpiจนnจกe้นeาeตีนาstกร)่อiรขบgออทFว้อnนิรุตeามจรสเใsาดลทหWาtกุเียหi้ั้ผงปvัดeยกู้ปaา้ญดeัรงรหlา้ ร่ปีkไะนมมดเุ่นกเนาต้ศจอย่าเ้นสรัดบปงษงิกตกส็คนๆฐา้ังาถกโรเตรทาปทจิสปนัว่วัรแศ่งรกโแ์ลลเัสบกาทะสกรหตากรนณัรลวจาิมกาแร์กะทใชาเลาเหด่ีมปรอระิน้ปีน็แกตาจทพณอรลาัดาปุะรรากาง่รเสจดิจจจทะรัดกัขกะบรศสรรกอคาไร่งิจงดสทแมผไาขกลยลผทคอระเต่าญัยงปรสน่อโใทม็หนรกรนคง้ัหะราศตใตรัฐบูนลน่าจิอดบมายงัดเเติดกชมป์กกดิิจื้อหรลาร้าิทไิกระลาวนปัาลงเราเทรเกศัสยโขะดรศาโส้าชคษรยจส�ุมวจำฐม�ู่รหำิใดกัดงุ่นูปน-จิรเเ1ลวแนัทบ9แักนบน้ ศนลษบทกกัะก7ณข่ีสากาอรอ่งะลาปผทองปรหลกร�ตกกำุ่นกิตจะัดตแรกลเโสิบทะลหราินทบรดศกรใมบือจ
22
23
24
25

26 ออนไลน์ (Online) และมีแนวโน้มจะจัดกิจกรรมในลักษณะ Virtual Events เพิ่มมากข้ึน ซึ่งจะกระทบต่อการผลักดันให้
27 ประเทศไทยเป็นจุดหมายหลกั ในการจัดประชมุ นานาชาติ

247

0502502 การทอ่ งเทีย่ ว

การท่องเทีย่ วเชิงธรุ กิจในกลุม่ การประชมุ และการเดนิ ทางเพอ่ื เปน็ รางวัล นอกจากนี้ ในส่วนของโครงสร้างพ้ืนฐาน
ท่ีสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงธุรกิจ ได้ให้มาตรฐานสถานท่ีจัดงานประเทศไทย หรือ Thailand MICE Venue
Standards (ZMVS) จ�ำนวน 172 แหง่ ในปี 2562 ซง่ึ แสดงใหเ้ หน็ วา่ สถานทจี่ ดั งาน ศนู ยก์ ารประชมุ อาคารแสดงสนิ คา้
โรงแรม รีสอร์ท สถานท่ีราชการและเอกชน มีความเหมาะสมตามมาตรฐานการจัดงานในระดับสากล
เพิ่มความม่ันใจในคุณภาพของผู้ประกอบธุรกิจ MICE ในไทยให้กับกลุ่มนักธุรกิจท้ังในและต่างประเทศ

ประเด็นท้าทายท่ีส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัส
โควิด-19 ที่ส่งผลกระทบรุนแรงและค่อนข้างยาวนาน ต้องให้ความส�ำคัญกับการพัฒนาและเตรียมความพร้อม
ต่ออุตสาหกรรมต่าง ๆ ทั่วโลก จะเป็นอุปสรรคส�ำคัญ ของผู้ประกอบการธุรกิจ ทั้งในด้านบริการ มาตรฐาน
ทั้งในมิติด้านเศรษฐกิจ และการตัดสินใจเดินทาง และสุขอนามัย ตลอดจนโครงสร้างพื้นฐานท่ีเกี่ยวข้อง
ของนักท่องเที่ยว จากข้อจ�ำกัดด้านเศรษฐกิจและ กับการท่องเท่ียวเชิงธุรกิจเพื่อสร้างความมั่นใจ
การเดนิ ทางจะสง่ ผลตอ่ การจดั การประชมุ ในลกั ษณะปกติ ต่อพันธมิตร การส่งเสริมภาคเอกชนในการท�ำตลาด
หรือที่เรียกว่า ออฟไลน์ (Offline) ท�ำให้ผู้ประกอบการ เชิงรุกออนไลน์ และการเข้าร่วมเจรจาธุรกิจของกลุ่ม
ปรับตัวและจัดกิจกรรมผ่านระบบดิจิทัลเข้าสู่รูปแบบ ผู้ซื้อและผู้ขายในตลาดต่างประเทศเพื่อเพ่ิมโอกาส
ของกิจกรรมออนไลน์ (Online) และมีแนวโน้ม ทางการขายและการตลาดให้แก่ผู้ประกอบการไทย
จะจัดกิจกรรมในลักษณะ Virtual Events เพ่ิมมากข้ึน รวมถึงการเข้าถึงกลุ่มผู้ซ้ือที่มีศักยภาพ จากการเข้าร่วม
ซึ่งจะกระทบต่อการผลักดันให้ประเทศไทยเป็น งานแสดงสินค้าด้านการท่องเที่ยวในระดับสากล
จุดหมายหลักในการจัดประชุมนานาชาติ นอกจากน้ี ต้องให้ความส�ำคัญในการสร้างพันธมิตรทาง
ธุรกิจระหว่างภาครัฐและเอกชนในการท�ำตลาดร่วมกัน
ข้อเสนอแนะในการบรรลุเป้าหมาย เพ่ือให้ เพื่อสนบั สนนุ การประมลู สิทธ์ิการจัดงานท่มี ีศักยภาพ
ประเทศไทยเป็นจุดหมายของการประชุมนานาชาติน้ัน

248

การท่องเท่ียว 0505301

ปี 2562 ปี 2563 แผนแม่บทยอ่ ย

การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ความงาม
และแพทย์แผนไทย

เปา้ หมายระดับแผนแมบ่ ทยอ่ ย 050301
รายได้จากการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ ความงาม และแพทย์แผนไทยเพ่ิมข้ึน

ค่าเป้าหมายทีต่ อ้ งบรรลุภายในปี 2565

อัตราการขยายตัวของรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ความงาม
และแพทย์แผนไทย เฉลี่ยร้อยละ 5 ต่อปี

รายได้จากการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ ความงาม และ การพฒั นาบคุ ลากร สงิ่ อ�ำนวยความสะดวก การสง่ เสริม
แพทย์แผนไทย หมายถึง รายได้มวลรวมที่เกิดจากการ การตลาด และสภาพแวดล้อมที่เอื้ออ�ำนวย โดยมี
ท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ และบริการทางการแพทย์ รวมถึง ประเด็นท้าทาย คือ การบูรณาการระหว่างหน่วยงาน
ผลิตภัณฑ์สุขภาพของประเทศไทย ประกอบด้วย ในการพัฒนาและส่งเสริมผู้ประกอบการไม่ไปใน
4 ผลผลิตหลัก ได้แก่ (1) บริการรักษาพยาบาล ทิศทางเดียวกัน การมีสถานประกอบการด้านสุขภาพ
(Medical Service) (2) บริการเพ่ือส่งเสริมสุขภาพ จ�ำ น ว น ม า ก ที่ ไ ม ่ ไ ด ้ รั บ ก า ร ต ร ว จ ส อ บ ม า ต ร ฐ า น
(Wellness) (3) ศูนย์วิชาการทางการแพทย์ และขีดความสามารถในการแข่งขันด้านการท่องเท่ียว
(Academic) และ (4) ผลิตภัณฑ์สุขภาพ (Product) ด้านสุขภาพและอนามัยของไทยท่ียังอยู่ในระดับต่�ำ
ซึ่งประเทศไทยมีศักยภาพในการให้บริการในทุก ๆ ซึ่งอาจส่งผลต่อความเชื่อม่ันและการตัดสินใจเดินทาง
ประเด็น จึงเป็นโอกาสส�ำหรับประเทศไทยในการท่ีจะ ของนักท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ
พัฒนาการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพเพ่ือตอบสนองต่อ สถานการณ์การบรรลุเป้าหมาย จากการจัดอันดับโดย
ความต้องการของตลาด และสร้างรายได้จากการ Global Wellness Institute ประจ�ำปี 2561 ซึ่งเป็น
ท่องเที่ยว ซึ่งเป็นการสนับสนุนเป้าหมายการเพ่ิม สถาบันท่ีจัดท�ำรายงานข้อมูลและจัดอันดับรายได้จาก
ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศด้านการท่องเท่ียว การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness tourism) เป็น
ต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ ทั้งน้ี เพ่ือให้บรรลุ ประจ�ำทุก 2 ปี พบว่า ประเทศไทยมีรายได้จากการ
เป้าหมายควรให้ความส�ำคัญกับสินค้าและบริการ

249

05005301 การทอ่ งเทีย่ ว

ท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในปี 2560 จ�ำนวน 12,000 ล้านบาท ซ่ึงเป็นการเติบโตจากปี 2554 เฉลี่ยร้อยละ 13 ต่อปี
ส�ำหรับปี 2563 ซ่ึงเป็นรอบการจัดท�ำรายงานของ Global Wellness Institute แต่สถานการณ์การแพร่
ระบาดของโรคโควิด-19 ท�ำให้สถาบันดังกล่าวไม่สามารถจัดเก็บข้อมูลได้ อย่างไรก็ตาม ในช่วงปี 2563
กระทรวงสาธารณสุขได้เตรียมพร้อมสถานกักกันในโรงพยาบาลทางเลือก (Alternative Hospital Quarantine:
AHQ) เพ่ือรองรับผู้ป่วยโรคอื่นให้มารับการรักษาในช่วงของการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโควิด-19
ซึ่งสามารถสร้างรายได้จากการเดินทางท่องเท่ียวเชิงการแพทย์และสุขภาพค่อนข้างสูง คิดเป็นจ�ำนวน
1,272.83 ล้านบาท แต่ยังไม่สามารถชดเชยการหดตัวอย่างรุนแรงของรายได้จากการท่องเท่ียว ซึ่งอาจส่งผล
ตอ่ การบรรลเุ ปา้ หมายรายไดจ้ ากการทอ่ งเทยี่ วเชงิ สขุ ภาพ ความงาม และแพทยแ์ ผนไทย ทกี่ �ำหนดใหม้ กี ารขยายตวั
ร้อยละ 5 ต่อปี

รายไดจ้ ากการท่องเท่ยี วเชิงสุขภาพของไทย (หนว่ ย:ล้านบาท)

15 12

10 8.8 9.4

5.6
5
เตบิ โตร้อยละ 13 ตอ่ ปี
0

2554 2556 2558 2560

ท่มี า: Global Wellness Institute

การด�ำเนินการท่ีผ่านมา มีการก�ำหนดเป้าหมายด้าน ประเด็นท้าทายที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย
การท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ ของปีงบประมาณ พ.ศ.2563 สืบเนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือ
โดยเริ่มจากการพัฒนารูปแบบบริการสุขภาพและ ไวรัสโควิด-19 ส่งผลให้นักท่องเท่ียวต่างชาติยังไม่
บริการท่ีตรงกับพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวเฉพาะ สามารถเดินทางมายังประเทศไทยได้ รวมถึงการเดิน
สง่ เสรมิ และพฒั นาใหเ้ กดิ เมอื งสมนุ ไพร พฒั นาฐานขอ้ มลู ทางภายในประเทศก็ไม่คล่องตัว ท�ำให้การท่องเที่ยว
ปรับปรุงมาตรการกฎหมาย กฎระเบียบ ประกาศ หรือ ทุกรูปแบบได้รับผลกระทบอย่างหนัก โดยเฉพาะการ
ข้อบังคับที่เก่ียวข้อง พัฒนาศูนย์สุขภาพครบวงจรและ ท่องเท่ียวเชิงสุขภาพท่ีรูปแบบการให้บริการส่วนใหญ่
ต้นแบบศูนย์สุขภาพดีทางการแพทย์แผนไทยและการ ไม่สามารถเว้นระยะห่างทางสังคมตามมาตรการของ
แพทย์ผสมผสาน ส่งเสริมการลงทุน และพัฒนาพ้ืนท่ี สาธารณสุขได้ นอกจากน้ี เน่ืองจากที่ผ่านมามีสถาน
เขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก EEC ให้กับธุรกิจ ประกอบการด้านสุขภาพจ�ำนวนมากไม่ได้รับมาตรฐาน
บริการสุขภาพและบริการเพื่อส่งเสริมสุขภาพ รวมถึง จึงไม่สามารถเข้าถึงมาตรการเยียวยาจากภาครัฐ อาทิ
การจัดกิจกรรมทางการตลาด อาทิ การจัดประชุม มาตรการเสริมสภาพคล่อง ท�ำให้สถานประกอบการ
วิชาการทางการแพทย์ระดับนานาชาติ เป็นต้น อีกทั้ง หลายแห่งมีความจ�ำเป็นต้องปิดกิจการ ซ่ึงจะส่งผล
ได้มีการส่งเสริมการพัฒนาเมืองท่องเท่ียวเชิงสุขภาพที่ ต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของไทยในประเด็นนี้
มีศักยภาพหลายแห่ง อาทิ ภูเก็ต และระนอง เป็นต้น ไดใ้ นระยะยาว นอกจากนี้ การทป่ี ระเทศไทยไมม่ ีข้อมูล

250

การท่องเท่ยี ว 0505301

รายได้จากการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ความงาม และแพทย์แผนไทย ท่ีละเอียดครบถ้วนและเป็นปัจจุบัน อาจจะ
ท�ำให้หน่วยงานที่เก่ียวข้องไม่สามารถด�ำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพได้
ข้อเสนอแนะในการบรรลุเป้าหมาย ภายใต้สถานการณ์ความไม่แน่นอนจากการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19
ในระยะส้ันประเทศไทยควรให้ความส�ำคัญกับการกระตุ้นการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพภายในประเทศ และการเสริม
สภาพคลอ่ งใหก้ ับสถานประกอบการด้านการทอ่ งเทยี่ วเชิงสุขภาพ เพอ่ื รักษาให้กจิ การเหล่านด้ี �ำเนนิ กจิ การตอ่ ไปได้
นอกจากนี้ ควรใช้โอกาสจากสถานการณ์ดังกล่าวที่สถานประกอบการหลายแห่งไม่สามารถด�ำเนินกิจการได้
ตามปกติ ในการเร่งยกระดับมาตรฐานการให้บริการของสถานประกอบการและพัฒนาทักษะแรงงานด้าน
การท่องเท่ียวเชิงสุขภาพให้มีคุณภาพมากขึ้น เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าและบริการ และเตรียมรองรับการกลับ
มาของนักท่องเท่ียวภายหลังสถานการณ์โควิด-19 นอกจากน้ี ควรเร่งจัดเก็บข้อมูลรายได้จากการท่องเท่ียวเชิง
สขุ ภาพ ความงาม และแพทย์แผนไทย ตลอดจนข้อมลู ทเี่ ก่ยี วข้องอ่นื ๆ เพอ่ื ให้หน่วยงานทเี่ กยี่ วข้องสามารถน�ำไปใช้
พัฒนาแผนงานโครงการให้สอดคล้องกับสถานการณ์การท่องเท่ียวที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว

251

0503502 การท่องเที่ยว

แผนแม่บทยอ่ ย ปี 2562 ปี 2563

การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ความงาม

และแพทย์แผนไทย 050302
62 สเี หลือง
เป้าหมายระดบั แผนแม่บทย่อย 050302 63 สเี หลอื ง

นแมบ่ ทภายใตย้ อทุ ันธดศับารสาตยไรดช์ ้กาาตริ ทป่อรงะเเทดี่ย็นวเ(ช5ิง)สกุขาภราทพ่อขงอเงทปี่ยรวะเทศไทย

นแมบ่ ทยอ่ ย คกา่าเรปท้าอ่ หงมเทาย่ี ยวทเชต่ี ิงอ้สงุขภบารพรลคุภวาายมงในามปีแ2ล5ะ6แพ5ทยแ์ ผนไทย
าหมายระดับแผอนันแดมับ่บดท้ายนอ่ รยายอไันด้กดาบั รรทา่อยงไดเท้ก่ียาวรเทช่อิงสงเุขทภ่ียาวพเชขงิอสงุขปภระาเพทขศอไงทปยรอะยเทู่ในศไอทันยดับท่ี 12
เป้าหมายที่ต้องบโดรยรลGใุ lนoปbaี พl .Wศ.el2ln5e6s5sอInันsดtบัituดt้าeนรายไดก้ ารท่องเท่ยี วเชิงสุขภาพของประเทศไทย อยู่ในอันดับ
12โดย Global Wellness Institute

ะเทศไทยมปีศรักะยเทภศาไทพยใมนีศกักายรภเปาพ็นใศนูนกายร์กเปล็นาศงใูนนยภ์กลูมาิภงใานคภดูม้าิภนากคาร
งเท่ียวเชิงดส้าุขนภการพทซ่อึ่งมเทีจ่ียุดวเแชขิงส็งุขในภากพาซรึ่งบมรีจิุดกแาขร็งทในากงากราบรรแิกพารทย์
ราะล2บั งกใ9ผหไอรล้นปบกกักร็กตรทะาาะ่อมรกทงดปเทปเกอบดตจน้าารราจบินร่าาื่นะอะงแางกทกกกกสงพชกสอาัอาจบุขรารถงบรบร่าภตาภมากะแกกยเิาาบนาาดพับไไพยราวกดินดทภัดดงแะา้ท้ปยขา้ารดลรเอาวนั์รบังศะณงงะะสอนคผโมรเ์กุเขรย้ันศวทลษาคภา่ารายศโกราฐจคงษมังไแพรึไงกวทปฐงพระแเดิิาจกปยรกล-ทรมิ1จะใล็็นะต่ร9บนตใเดคโะาทน้จออลปวมมบปศาางกงผีัจาัไมจปถลกาจดทจึงจใงสิดราหขายุุรบบสาตกมน้อ้ลอันัานยัสวตกังดยคทลไทถ้อทโลล�ัญดรงอ่างำะางใคปง้นทถหใเตโิดนกด7หี่ปึง้า่คสตั7ราื่งอง้รวถสัชว้อร.นงะิดา2ลาถณยจั้เนนต9ง-ทาลา1ิ์ นศกะ9
ยจะพัฒนาจกงึ าเปรน็ทโ่อกงาเทสสี่ย�ำวคเญั ชทิงป่ีสรุขะภเทาศพไทใหยจ้มะีคพุณฒั ภนาากพารพทอ่รง้อเทมยี่ทว้ังมี
ตรการรักษเชาิคงสวุขาภมาปพลใอหด้มภีคุัณยใภนากพารพเรด้อินมททาั้งงมีมแาลตะรสกิ่งาสรารัคกษัญาคือ
ยราพนGัฒกloนาbารaบณlุค์กคพเกลปWาวาัฒา้ารรากeหนทมบรlมาป่lอดรบnางล้ารยุคeเอนลทลsจดกุี่าเยsาภปกาวกัรยร้เากIชดทnใหาินง้าs่อรสมนกtจงุขiกาาtัดเภทuรายอรเาtย่ีันดทeพจวดิน่ออเาับทชงยกปโเาิงู่ดทใกรงสนยี่ยาะขุอวแรจGัภนเลจชาlดาะoิงัปดพับสสbีอทุิ่ขใงa2ัหนสภlี่5�1พ้ดาำW6ค3พัรบ1eัญใ้อขหllคมอn้พือรงeรับกโs้อลาsกมกรารInรับแsฟกtตiน้ืาt่เรuมตฟtื่อัวeอื้นพไนัตดปิจดัวอ้ารไับะรยดณรจ่า้อา�งำายยปมอ่าไี ีปัดนง2มจ้ดร5ีปาะั6บกร1สระกาทิ สปายธริทรไิภทะดธอ่เิาภ้ขทงพาอศเพทงไสปทีย่ ถรวยาะเมชนเีอทงิกันสศาดุขรไับทณภรยา์กาพใายนรไชบด่ว้จรงราปลกุี
ภะเาทพศอไยทู่ในย2จทมอัด5ี่อีันอ5อันันด7ันดับ-ดดับ2ับัทบ51ไ่ี6ร2ด11า้ 3ทยแอ้ังตไขยนด่สู่อใ้ี า้นจใงมนราโาปะลกรดี กกถ2ับเา5ทคแ6รียงต2ททบ่เ่่ีใอม–เนค่ืงอีย2อเพ5งันทไ6ิจด่ีดย3ัาบ้จวรทาไเมณก่ีช่ม1อิงาีก3ันาดรมับจา1ขัดโ00ีดดเกคย็บวตขาล้อมอมสด2ูลา0มร1ซ1าา2่ึง4ยรใไถกดใล้จน้เากคกาียกรงาแก2รขับ0ท่ง1ค1่อข43่างันเเทปดี่ย้า้านวหเกมชาาิงรสย2ทุขท0่อภี่11ร3ง6าะเพบทุไี่ยจววึง้ใหไนมรป่สือี า22มT05าT161ร1C835ถ7I
ดับรายได้ขด้าอนงสปุขรภะาพเทแศละไทอนยาใมนัยชซ่ว่ึงงพปบี ว2่า5ใ5น7ป-ี 22556621ประเ2ท0ศไทยมีอันดับท่ี 88 ปรับต1ัว7ดีขึ้น 2 อันดับ17จากปี 2560 ท1ั้ง8นี้
30
ในระดับคงท่ีในอันดับท่ี 13 มาโดยตลอด ซ่ึง 40 41

ล้เคียงกับค่าเป้าหมายท่ีระบุไว้ในปี 2565 ท่ีอันดับ 50 252
ท้ังน้ี ในปี 2562 – 2563 ไม่มีการจัดเก็บข้อมูล
Thailand Indonesia Malaysia

ยได้จากการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ จึงไม่สามารถจัด

มีผลใหน้ กั ท่องตา่ งชาติเดนิ ทางมายังประเทศไทยลดลงถึงร้อยละ 0503502
77.29 ประกอบกับภาวะเศรษฐกิจในปัจจุบันทาให้สถาน
ประกอบการด้านสุขภาพและความงามต้องปิดตัวลง เน่ืองจาก
ไดร้ ับผลกระทบจากรายได้ ดังน้ัน จึงเป็นโอกาสสาคัญทกี่ปราะรเททศอ่ งเทย่ี ว
ไทยจะพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพให้มีคุณภาพ พร้อมท้ังมี
มาตรการรักษาความปลอดภัยในการเดินทาง และสิ่งสาคัญคือ
การพัฒนาบคุ ลากรดา้ นการท่องเทีย่ วเชิงสขุ ภาพใหพ้ ร้อมรบั การฟน้ื ตัวไดอ้ ยา่ งมีประสิทธภิ าพ

สถานการณ์การบรรลุเป้าหมาย จากการจัดอันดับ อันดับรายไดจ้ ากการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ
โดย Global Wellness Institute ประจาปี 2561
2012 2014 2016 2018
ประเทศไทยมีอันดับรายได้จากการท่องเที่ยวเชิง
0

สุขภาพอยู่ในอันดับที่ 13 ของโลก แต่เม่ือพิจารณา 10 14 13 13 1137
ออันยู่ดในับรระายดัไบดค้ขงอทงสเ่ีรใปา่นงมรพอาะัฒรันเถทนดกศาัลบไก่าททาวรยี่ไดด1ใ�้นว3ำ่เาชนปม่วินรงาะกปโเาทดี ร2ศยใ5ไนตท5หลย7ลอย-าัง2ดยต5ม้อ6ซิตง1ึ่งิ 20 17 17 18
ใกล้เคียงกับค่าเปเ้าพห่ือมใหา้มยีขทีด่ีรคะวบาุไมวส้ใานมปาีร2ถ5ใน65การทแ่ีอขัน่งขดันับ 30
1รา2ยไทด้จ้ังนาก้ี ใกนาปรีท2่อเท5พง่อ6เ่ิมงท2ขเี่ยทึ้น–วี่ยแเวลชเ2ะชิง5สิงส6สาุขมุข3ภาภไราามถพพ่สมไรดีกจ้า้ตางึงารรไมจามเยัดป่สไเ้าาดกหม้จ็บมาาขากรย้อกถามจรูัลด 40 41
50

Thailand Indonesia Malaysia

อันดับได้ แต่สามกาารรถดเ�ำทเียนบินกเคาียรทงไ่ีผด่า้จนามกาอเันพดื่อับใหข้ปีดรคะวเทาศมไสทายมเปาร็นถจใุดนหกมารยแปขล่างยขทันาดง้าขนอกงกาารรทท่อ่องเที่ยววเหชิงรสือุขภTาTพCIกรดม้สานับสนุน
เสสพาุขม่ิมภขาารึ้นพถแแกลลละะ่าสวอาไนมดาาว้ รทผบโม่าดถ่า้ังรัปยยนสมิกรตรมาซาะ้ัตง้ารา่ึงเใงสตรทพนรฐุรขศบาจากภไยันงวาทาหไ่ารพยดHทวย้จใัดี่Aสนไังาท�ดตำกปแค่้อดอ้กีลัญ�ง2งำาะเเเร5ทนรอทJ6ี่ิง่ยนาC่พอ2ทวกIงชัฒิาปเจส้ันรทนัดร่งภน่ยีาตเะา�สวกำั้งเยรเทศาสชใิมูรนตศ่งิงพดย้ยสไเัฒสาท์ลุทุขเรน่ายนภธิมมามศินาพสเาีพอพกถัฒสันไา่ือาตดนรในดรต้หใาบับน์กสา้บรทหามถริกรี่ลเิากาปพ8นาาร8ั้าฒยรสปหดมุขนรปม้าภติะารนากาิปับเยภพอพรตาใบะื่อหษัวเกใท้ผาดหาต่ศาีขร้มน่าไสึ้นขีทงกปปีดยา2ารครใเะหรวพอับเ้าเัื่นทอปรมสศดอ็นสุขใับงศนาภคูมนทุณจาายุกพาภร์กภกใถาลหาปพใษา้มนีมงาี2คกาสแุ5ณตาุขก6รรภภ่สฐแ0าาถาขพพานท่งนนมนข้ังพาาาันนนตนยี้ ราาาบชฐชาาาานตตลิิ
การดาเนินการทนรี่ผะ�้ำ่าดพนับุรม้อสานากเอลพย่ือร่าใวงหไมร้ปทกรั้ง็ตจะาัดเมททจศ�าำไแกทผสยนถเากปนา็นกรตจารลุดณาหด์กมแาาลรยแะปพกลารร่ารปะยบรทะาาดชงขาขสออัมงงโพกรันคาธรโค์ทเมว่อิืดอง-งเ1สท9ปี่ยาทวน�เำ้�ชำใหพิงส้คุร้อวุขานภมหาเพรชือื่อเมสก่ัน้นรดทม้าาสนงนคทัวบ่อาสงมนเปทุนล่ียอวดสภปัยา
บริการสุขภาพ ไดล้ดาลเงนินทกทาทร.ภจาึงยไใดต้จ้ยัดุททธ�ำศมาาสตตรรฐ์กาานรพAัฒmนazาiปnรgะเTทhศaไiทlaยnใdห้เSปa็นfeศtูนyย์ก&ลHางeสaุขltภhาพAนdmานinาชisาtตraิ tioผn่าน(SHA)
มาตรการที่สาคัญขสถออางนสาปถทราิ ะนสกป่งอเรสบะรกกิมาอรพบดักฒ้านานรสดาุขส้าภนถาสพาุขนแภลบะารคพิกวแาาลมระสงคาุขมวภาทมา่ีไดงพา้รใับมหม้ผเาพ่าต่ือนรสฐการาน้ารแงรคลับว้วารจมอ�ำเงนชคว่ือุนณม่ันภ33ใาห6พ้กแมับหาน่งตัทกรทั่วฐป่อารงนะเทเนท่ียาศวนาทชั้งานตี้ ปิทัจั้งจุบันมี

ประเด็นท้าทายที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโควิด-19 ส่งผลต่อ
เศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ และการประกอบกิจการสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ ตลอดจนส่งผลต่อความ
เชื่อมั่นของประชาชนและผู้รับบริการในเร่ืองความปลอดภัย ดังน้ันเพื่อแก้ไขปัญหาและผลกระทบที่เกิดข้ึนจาก
การระบาดของโรคดังกล่าว หน่วยงานที่เก่ียวข้องจ�ำเป็นต้องปรับแนวทางการด�ำเนินงานให้สอดคล้องกับ
สถานการณ์ปัจจุบันเพื่อเตรียมการฟื้นฟู การด�ำเนินงานสถานประกอบการเพ่ือสุขภาพให้มีความพร้อมในการให้
บริการเม่ือได้รับการผ่อนปรนให้เปิดบริการได้ เพ่ือสร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชน ผู้รับบริการ ตลอดจนพัฒนา
ศักยภาพและเพ่ิมขีดความสามารถบุคลากรเครือข่ายธุรกิจบริการสุขภาพในสถานประกอบการเพื่อสุขภาพให้มี
ศักยภาพในการขับเคลื่อนงานบริการสุขภาพสู่มาตรฐานสากลและเพ่ิมประสิทธิภาพการบริการวิถีใหม่สู่ความ
ปลอดภัยด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริมธุรกิจและสร้างความเชื่อถือแก่ผู้รับบริการรวมท้ังพัฒนาสินค้าและบริการ
ด้านสุขภาพให้มีความเช่ือมโยงกับการท่องเที่ยงเชิงสุขภาพ

253

0503502 การท่องเที่ยว

ข้อเสนอแนะในการบรรลุเป้าหมาย เพ่ือรักษาอันดับ
รายได้การท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ ความงาม และแพทย์
แผนไทย ให้อยู่ในระดับดีข้ึนอย่างต่อเน่ือง ประเทศไทย
ต้องเร่งรัดการด�ำเนินงานเพ่ือสร้างความเชื่อม่ันให้กับ
นักท่องเท่ียวต่อระบบการแพทย์และสาธารณสุข
ของไทย โดยพัฒนาบริการทางการแพทย์และอนามัย
แบบครบวงจรส�ำหรบั รองรบั นกั ทอ่ งเทยี่ ว และสรา้ งรปู แบบ
การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพวิถีใหม่ที่เอื้อต่อนักท่องเท่ียว
ต่างชาติ อาทิ มาตรการวีซ่าประเภทพิเศษ (Special
Tourist Visa : STV) ท่ีเป็นวีซ่าระยะยาวท่ีภาครัฐ
ออกให้เป็นกรณีพิเศษแก่นักท่องเท่ียวต่างชาติหลังจาก
การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโควิด-19
254

การทอ่ งเทยี่ ว 0503503

ปี 2562 ปี 2563 แผนแม่บทย่อย

การท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ ความงาม
และแพทย์แผนไทย

เป้าหมายระดบั แผนแม่บทย่อย 050303
สถานประกอบการด้านการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพและบริการทา6ง2กเาขรยี แวพ6ท3ยเข์ ยี ว
1 แผนแม่บทภายใตย้ ุทธศาสตรช์ าติ ประเดน็ (5) การท่องเท่ยี ว ได้รับมาตรฐา0น5เ0พ3ิ่ม0ข3้ึน
2 แผนแมบ่ ทยอ่ ย การท่องเที่ยวเชงิ สขุ ภาพ ความงาม และแพทยแ์ ผนไทย
เขยี ว
3 เปา้ หมายระดบั แผนแมบ่ ทย่อย สถานประกอบการดา้ นการท่องเทคยี่ า่วเเปชงิ ้าสหขุ ภมาาพยแทละีต่ บ้อริกงาบรทรารงลกาภุ รแาพยทในย์ไปด้รี บั2ม5า6ตร5ฐาน
4 เพิม่ ข้นึ
อัตราการเพ่ิมข้ึนของจ�ำนวนสถานประกอบการด้านการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ
5 คา่ เปา้ หมายท่ีต้องบรรลใุ นปี 2565 อัตราการเพิ่มขึ้นของจทา่ีไนดว้รนับสมถาาตนรปฐราะนกกอาบรกทา่อรดง้เาทนี่ยกวารเทฉ่อลง่ียเทรี่ย้อวยเลชะิงส5ุขภตา่อพปที ี่ได้รับ
6 มาตรฐานการทอ่ งเท่ยี ว เฉล่ียรอ้ ยละ 5 ตอ่ ปี

7 คณุ ภาพและมาตรฐานของสถานประกอบการ เปน็ ปัจจยั สาคญั ต่อการตัดสนิ ใจเดินทางของนักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ความ
สยสคขงารน้ึุุขาขมอวภภสบนาาแาพคาพลมนละจแคคนกปทามุแแารลาุณวัรกรทลพนถระะาัพทภะัง้บสแเทวมมยดค่าอรงัรนงยตินพ็าวคงา้งาม์แกจิขางทเบัแมผาทรมงูอรลา้ใกนใางช่ีบยยทะแจยสไกุ้่งุวมาคใลอทไถยนฎยทาดคะยยาากหตห่ีจ้มแล่นาการลกมางพาแปรซฐากไาากไลรทับารยรยดกะขะนกยปเซเร้ากพ้ึกนสข็ต์แ้รอรับอยี่ิม่ิ่งอะทาผนมบวแสจเงมอ่นาขดกกสวาาตงอไน็าบันทถดมเทรรงทาสว่ีลผฐาทยกเนีย่นถาชร่้าอาอ่ นปวาน่สถนมรกงนใขรถสตมเหาดทประอารรราก้้าะกงน่ยีรว้ปเานับผยะอพวจปงระปู้ชสกเบสิ่รมรชะเรุมุอขอกาะวจิงเะบชภบทยลกาส�กำนรกาไรอขุาศนอดทับาพภบไวบเโร้ย่ีทจปราดกนจกดาอพาย็นยา�สาา้วำงกรตเนปรถนนมผฉทกท้อัจวาสาาู้บพม่ีางค่ีจนนนตขุ รารีคเัยอ่รภปมแโิผะทณุสภนฐลาารใช่า�อคขนพะกภะำิญนคา้งคพกาแัญงเกแวอพอน้ืกลทนัาลบตยาบทะ่ีอ้ยมะจ่อปร่ากก่เียยวแบะมกงฎราง่ใุรทไทังือาะรรหยงรครางะเงั้ทจาก้ดกตรับนใเกงู่ีมบห็ตอั็ันดบใ้ีใซีคคชยี้มจงาสทชบั ทวบุ้กณใมีโินุ้มานซอรฎี่มแใทภชใอ้กกจทลหีทหานานาเาะ่ีมผร้คดยพรสขมพัา่าวไินหอโใาดยนายนดทจลตงเร้มามกกยกะาารบักสางฐา่ียายทเมราฉขราปรวป�บคาตำนอพรกรใรตัญคุรองทหับะาะรวนคงากะ้เสมเฐจรักทงลดับใถาีโสับกทแน็นศอนากอานล่อนพกไขารบเักทะงรปแอา้ืนชรเสพทยสพงทร่บันทง่ิผ่อัฒะตใท่ียรแ่ีเนปู้กงร้ออวมยนวเกอระเง์งทืดอาชะบายมเสล่ียงิงกผระาก่งรส้อวรอชตเาเอทุขมวสอบิรรญงภล่ีมรดฐดงกทกิมราาา้าา้าาัันพบ่ีบททมกนนรีี่ี่
8
9
10
11
12
13

14 สถานกทา่ีคร่อณน์ขก้าางรนบ้อรยรทล้ัุงเนป้ี าคหวรมใาหย้ จำนวจน�ำสนวถนำสนถปานรปะรกะอกอบบกกำารรเเพพอื่ อื่ สสขุ ขุภภาพำทพ่ไี ดทร้ ่ไี ับดมร้าบัตรมฐำาตนรฐำน
ปั จ จุ บั นคยวั งาไ ม่ มส�ี กำ คาั รญเ กั็ บ ขก้ อา รมพู ลั สฒถนาาน
15 ประกอสบ่งกเสาริมดท้า่ีคนรกอาบรคทล่อุมงทเั้งทมี่ยิตวิขเอชงิง จานวน Growth
16

17 สุขภาพสแถลาะนบปรริกะากรอทบากงากราทร่อแงพเทที่ยยว์ที่ 12000 2
ครบถ้วเนชิงสสมุขบภูราณพ์ ผอู้บย่ราิโงภไครกแ็ตลาะม 10000 1.5
18 8000 1

19 สามารถกเทฎียรบะเเคบียียงจบาแกลขะ้อมมาูลตขอรฐงการนม 6000
20 สนบั สนนุทบางรกิกาารรแสพขุ ทภยา์พ ทีไ่ ดเ้ กบ็ ข้อมูล 4000
จานวนสถานประกอบการสปา นวด 2000 0.5
21 เพ่อื สุขภาพ และความงาม ที่ได้รับการ 0 0
22
2560 2561 2562 2563

23 รับรองมาตรฐาน โดยในปีงบประมาณ สปา นวดเพ่ือสุขภาพ นวดเพ่อื เสริมความงาม growth

24 2563 มจี านวนสถานประกอบการสปา ททม่ี ม่ี าา::กกรรมมสสนนบั บั สสนนุ ุนบรบกิ รากิ ราสรขุ สภขุ าภพาพ

25 นวดเพื่อสุขภาพ และนวดเพ่ือเสริมความงาม ที่ได้รับมาตรฐานเพ่ิมข้ึนร้อยละ 38.46 หรือมีจานวนเพ่ิมข้ึน 3,040 แห่ง
26 จากปี 2562 ทั้งนี้ สถานประกอบการมีการขยายตัวอย่างต2่อ5เน5ื่องถึงร้อยละ 94.28 ต่อปี นับตั้งแต่ปี 2560 เป็นต้นมา ซึ่ง
27 หากมีการเชื่อมโยงสถานประกอบการดังกล่าวกับกิจกรรมทางการท่องเท่ยี วได้ จะเปน็ ปัจจัยสาคัญท่ีจะส่งผลให้ประเทศไทย
28 สามารถบรรลคุ า่ เปา้ หมายทีก่ าหนดให้มีการขยายตัวของจานวนสถานประกอบการด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพและบริการ
29 ทางการแพทยร์ ้อยละ 5 ต่อปีได้

0503503 การท่องเที่ยว

สถานการณ์การบรรลุเป้าหมาย ปัจจุบันยังไม่มี การด�ำเนินการท่ีผ่านมา มีการยกระดับคุณภาพของ
การเก็บข้อมูลสถานประกอบการด้านการท่องเที่ยว ผู้ประกอบการและแรงงานท่องเท่ียวให้สอดคล้อง
เชิงสุขภาพและบริการทางการแพทย์ท่ีครบถ้วน กับอัตลักษณ์ของพื้นที่และมีมาตรฐานเพิ่มข้ึน อาทิ
สมบูรณ์ อย่างไรก็ตามสามารถเทียบเคียงจากข้อมูล การยกระดบั มาตรฐานการใหบ้ รกิ ารคลองทอ่ มเมอื งสปา
ของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ที่ได้เก็บข้อมูล และการพฒั นาผชู้ ว่ ยแพทยแ์ ผนไทยรองรบั การทอ่ งเทยี่ ว
จ�ำนวนสถานประกอบการสปา นวดเพ่ือสุขภาพ และ เชงิ สขุ ภาพเมอื งสปานำ้� พรุ อ้ น เปน็ ตน้ อกี ทงั้ มกี ารด�ำเนนิ การ
ความงาม ที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน โดยใน ภายในหน่วยงานเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการตรวจ
ปีงบประมาณ 2563 มีจ�ำนวนสถานประกอบการสปา สอบและรับรองมาตรฐานให้กับสถานประกอบการ
นวดเพ่ือสุขภาพ และนวดเพ่ือเสริมความงาม ที่ได้รับ ใหร้ วดเรว็ ขน้ึ นอกจากนี้ จากปญั หาของการแพรร่ ะบาด
มาตรฐานเพ่ิมขึ้นร้อยละ 38.46 หรือมีจ�ำนวนเพ่ิมข้ึน ของโรคติดเชื้อไวรัสโควิด-19 กระทรวงการท่องเที่ยว
3,040 แห่ง จากปี 2562 ท้ังน้ี สถานประกอบการ และกฬี า ไดจ้ ดั ท�ำมาตรฐาน Amazing Thailand Safety
มีการขยายตัวอย่างต่อเน่ืองถึงร้อยละ 94.28 ต่อปี and Health Administration (SHA) ข้ึน เพ่ือสร้าง
นับต้ังแต่ปี 2560 เป็นต้นมา ซึ่งหากมีการเชื่อมโยง ความเชื่อม่ันต่อผู้บริโภค และกระตุ้นให้สถานประกอบ
ส ถ า น ป ร ะ ก อ บ ก า ร ดั ง ก ล ่ า ว กั บ กิ จ ก ร ร ม ท า ง การเรง่ เขา้ สมู่ าตรฐานมากขน้ึ
การท่องเท่ียวได้ จะเป็นปัจจัยส�ำคัญท่ีจะส่งผลให้ ประเด็นท้าทายที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย
ประเทศไทยสามารถบรรลุค่าเป้าหมายท่ีก�ำหนดให้มี เพอ่ื ให้การบงั คบั ใช้กฎหมายเกี่ยวกบั สถานประกอบการ
ก า ร ข ย า ย ตั ว ข อ ง จ�ำ น ว น ส ถ า น ป ร ะ ก อ บ ก า ร ด้านสุขภาพสัมฤทธ์ิผลน้ัน ผู้ท่ีมีส่วนเกี่ยวข้องในด้าน
ด้านการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพและบริการทางการ สถานประกอบการเพ่ือสุขภาพ ต้องได้รับการพัฒนา
แพทย์ร้อยละ 5 ต่อปีได้ สง่ เสรมิ สนบั สนนุ ควบคมุ และก�ำกบั เพอื่ ใหก้ ารด�ำเนนิ การ
สถานประกอบการเพื่อสุขภาพมีคุณภาพตามมาตรฐาน
ท่ีกฎหมายก�ำหนด (พระราชบัญญัติสถานประกอบการ
เพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559) โดยมีมาตรการส่งเสริมให้
สถานประกอบการด้านสุขภาพขออนุญาตประกอบ
กจิ การใหถ้ กู ตอ้ งเพอ่ื เปน็ การคมุ้ ครองผบู้ รโิ ภคทง้ั ชาวไทย
และชาวต่างชาติให้ได้รับบริการท่ีมีมาตรฐานท้ังด้าน
สถานที่ การให้บริการ และความปลอดภัย รวมทั้ง
ประชาสัมพันธ์ถึงสิทธิประโยชน์ที่จะได้รับเม่ือได้รับการ
อนญุ าตใหป้ ระกอบกจิ การ อาทิ การยกเวน้ ภาษสี รรพสามติ
การสง่ เสรมิ ศกั ยภาพในดา้ นตา่ ง ๆ การออกรา้ นทง้ั ในและ
ตา่ งประเทศ และหากสถานประกอบการใดมคี วามพรอ้ มสงู
จะไดร้ บั การพฒั นาคณุ ภาพมาตรฐานจนไปสรู่ ะดบั สากล
อนั เปน็ การเพมิ่ รายไดใ้ หแ้ กส่ ถานประกอบการ และท�ำให้
เศรษฐกจิ โดยรวมดขี นึ้ ตามล�ำดบั

256

การทอ่ งเทย่ี ว 0503503

ข้อเสนอแนะในการบรรลุเป้าหมาย แม้การด�ำเนินงานที่ผ่านมา จะมีจ�ำนวนสถานประกอบการและผู้ให้บริการ
ท่ีได้รับมาตรฐานเพ่ิมขึ้นค่อนข้างมาก แต่ยังมีสถานประกอบการและผู้ให้บริการด้านสุขภาพที่ยังไม่ได้รับมาตรฐาน
ด้วยเช่นกัน จึงควรใช้โอกาสจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโควิด-19 ท่ีผู้บริโภคให้ความ
ส�ำคัญกับมาตรฐานความสะอาดและสุขอนามัยของสถานประกอบการ โดยเฉพาะสถานประกอบการท่ีเก่ียวข้อง
กับสุขภาพ ในการจูงใจให้สถานประกอบการเร่งขอรับรองมาตรฐานจากหน่วยงานภาครัฐ ท้ังน้ี หน่วยงานท่ีให้
มาตรฐานควรเร่งด�ำเนินการให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการ และพัฒนาขีดความสามารถในการรับรองมาตรฐานให้
รวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากย่ิงข้ึน รวมทั้งควรมีแนวทางการด�ำเนินการบังคับใช้กฎหมายที่ชัดเจนยิ่งข้ึนด้วย

257

0505401 การทอ่ งเที่ยว

แผนแม่บทยอ่ ย ปี 2562 ปี 2563

การท่องเที่ยวส�ำราญทางน�้ำ

เปา้ หมายระดบั แผนแมบ่ ทยอ่ ย 050401
รายได้จากการท่องเท่ียวส�ำราญทางน�้ำเพิ่มข้ึน

ค่าเปา้ หมายทต่ี ้องบรรลุภายในปี 2565

อัตราการขยายตัวของรายได้การท่องเท่ียวส�ำราญทางน้�ำขยายตัวเฉลี่ยร้อยละ 5

จากความเข้มแข็งด้านการท่องเท่ียวของประเทศที่มีความหลากหลายของแหล่งท่องเที่ยวของประเทศไทย ท�ำให้
ประเทศไทยสามารถดึงดูดนักท่องเท่ียวจากต่างประเทศได้ในหลากหลายกลุ่ม ซึ่งรวมถึงการเป็นจุดแวะพักส�ำหรับ
การท่องเท่ียวส�ำราญทางน�้ำที่มีอัตราการขยายตัวในช่วงที่ผ่านมาในระดับสูง ท�ำให้การท่องเที่ยวส�ำราญทางน้�ำ
เป็นทางเลือกที่มีศักยภาพในการสร้างรายได้ให้กับอุตสาหกรรมการท่องเท่ียวของประเทศ อย่างไรก็ตาม
จากความท้าทายด้านคุณภาพและข้อจ�ำกัดด้านจ�ำนวนท่าเรือท่องเท่ียวท่ีมีขนาดใหญ่ไม่เพียงพอ ความพร้อมของ
สิ่งอ�ำนวยความสะดวกภายในท่าเรือและโครงสร้างพ้ืนฐานเพื่อเชื่อมโยงการท่องเที่ยว ท�ำให้จ�ำนวนนักท่องเท่ียว
ส�ำราญทางน้�ำและสายการเดินเรือท่ีเดินทางมายังประเทศไทยยังมีจ�ำนวนน้อยเม่ือเปรียบเทียบกับปริมาณการ
เดินทางท่องเท่ียวในภูมิภาค ซ่ึงส่งผลสืบเน่ืองไปยังความเชื่อมั่นในการลงทุนของภาคเอกชน ท้ังน้ี แนวทาง
การด�ำเนินงานเพ่ือบรรลุเป้าหมายให้มีรายได้จากการท่องเที่ยวส�ำราญทางเรือเพ่ิมขึ้นได้ภายใต้สถานการณ์
การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโควิด-19 อาจจ�ำเป็นต้องพิจารณาการด�ำเนินการให้เกิดการเชื่อมโยงท่าเรือ
เข้ากับแหล่งท่องเท่ียว พร้อมทั้งพัฒนาศักยภาพของบุคลากรและกฎหมายที่เก่ียวข้องกับการประกอบกิจการ
ท่องเที่ยวส�ำราญทางน�้ำ สร้างส่ิงอ�ำนวยความสะดวก และท�ำการตลาดเพ่ือสนับสนุนการท่องเที่ยวส�ำราญทางน้�ำ
ซึ่งเอ้ือต่อการสร้างรายได้ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาท่าเรือร่วมด้วย
สถานการณ์การบรรลุเป้าหมาย ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่ได้มีการเก็บข้อมูลรายได้จากการท่องเท่ียวส�ำราญ
ทางน�้ำโดยตรง แต่แนวโน้มการท่องเที่ยวภายใต้สถานการณ์ดังกล่าว มีแนวโน้มการเติบโตในทิศทางที่ตรงข้ามกับ
สถิติท่ีผ่านมาในช่วงปี 2560 – 2562 ที่มีจ�ำนวนวันของการท่องเท่ียวส�ำราญทางน้�ำ เติบโตเฉลี่ยร้อยละ 12 ต่อปี
และมีจ�ำนวนเรือส�ำราญที่เข้าจอดในท่าเรือของประเทศไทยเพ่ิมข้ึน เฉล่ียร้อยละ 4 ต่อปี เนื่องจากผลกระทบ

258

สะดวก และท้าการตลาดเพ่ือสนับสนุนการทอ่อันงดเับทราี่ยยไวดจ้สาก้ากราราทญ่องทเท่ยีาวงเชนิงธ้ารุ กซิจขึ่งอเงอไท้ือย ตโด่อย กICCาAรสร้างรายได้ใน
พัฒนาทา่ เรือรว่ มด้วย

าหมาย ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่ได้มีการเก็บข้อมูลรายได้จากการท่องเท่ียวส้าราญทางน้า
ท่อทง่ีมเทีจ้าี่ยนวภวนายวันใตข้สอถงากนากรทาร่อณงเ์ดทังี่ยกวลส่า้าวรามญีแทนาวงโนน้ม้ากเตาริบกเโตาติบรเฉทโตลอ่ ใี่ยนงรท้อเิทศยทลีย่ าะวงท12่ีตรงตข่อ้าปมี แกลับะสมถีจิต้าิทนี่ผว่านนเมรือา
0505401

อของประเทศไทยเพ่ิมขึ้น เฉลี่ยร้อยละ 4 ต่อปี เนื่องจากผลกระทบของการแพร่ระบาดของโรค
าให้การท่องเท่ียวส้าราญทาง
การจ้ากัดการเดินทางระหว่าง
จ�ำนวนเรอื และวันทอ่ งเท่ยี วของนักท่องเท่ียวสำ� ราญทางเรอื ในไทย โดย CLIA

ปี 2563 แม้ว่ารัฐบาลจะเร่ิมมี
การอนุญาตให้เรือยอร์ชเดิน
าจักร แต่สถานการณ์การ
อเนื่องจึงมีความเสี่ยงที่อัตรา
จากการท่องเท่ียวส้าราญท าง
มายทีร่ อ้ ยละ 5 ในปี 2565

า ในช่วงปีงบประมาณ 2563 ทีม่ า : CLIA
ส้าราญทางน้ามีการด้าเนินการร่วมกันในหลายภาคส่วน โดทยม่ี าเ:ฉICCพAาะการจัดท้าแผนท่ีน้าทางการ
าราญระยะ 10 ปขี อภงากยาใรตแ้พยรุท่รธะศบาสดขตอรง์กโราครตสิด่งเเชส้ือรไิมวรกัสาโรคทวิด่อ-ง1เ9ที่ยทวี่ทเ�ำรใืหอ้กสา้ารรทา่อญงเทพ่ีย.ศวส.�ำ2ร5าญ61ท-า2ง5เร7ือ0หยซุด่ึงชใะหงัก้ จากมาตรการ
ปรุงท่าเรือท่องเที่ยจ�วำกกัดกาารรบเดรินหทาารงจรัดะหกวา่ารงแปหระลเท่งทศต่อ้ังงแเตท่ใ่ียนวชใ่วนงตพ้น้ืนปที 2่ีใ5ห6้ม3ีปแรมะ้วส่าิรทัฐธบิภาลาจพะเกร่ิมามรีสมารต้ารงกคาวราผม่อนคลายโดยการ
mทคยiลnแ้อaลงl)ตะาสบมารเยิเปวกา้ณาหทรมเ่าาดเทอจยรินึงนี่รกือม้อเุญากรียคราืลอรวเตะพุงาสใเม5ห่ิม้าทเ้รรเสใพรนาาี่ยือแยปญงยลทไี 2อใดะ่ีอ5หรส้ทัต6์ช้เา้ร5่าขเราดเ้ารากินมญือาทราแทาขใหงานยเลงาขปเมย้ารรตฉมือะัวบาเขอใังทนอารศขงทารอไิ ชาทโงยอคกยไาราดเณงพร้จกาทาิ่มจาก่าัรกเกเตพรราิมือัฒรแทแตนซ่หอ่ส่ึางง่งถทใเปานท่านร่ียรเกะทวะาเสียดทร�บำัณบศรเาไห์กรทญาือนยรทท่วทา่โอย่งอคงเงงรรเาเืทองทนจก่ี่ียยไะาววดไรทรม้มศ่ีอย่บีึกกังงรครษารงับราลซุตบาเมซเาปต้า่อหเนมื่อายง

การด�ำเนินการที่ผ่านมา ในช่วงปีงบประมาณ 2563 สิ ท ธิ ป ร ะ โ ย ช น ์ ท า ง ภ า ษี แ ก ่ ผู ้ ป ร ะ ก อ บ กิ จ ก า ร
การพัฒนาการท่องเท่ียวส�ำราญทางน�้ำมีการด�ำเนินการ ท่ีเก่ียวเนื่องกับท่าเรือท่องเที่ยวขนาดใหญ่ ธุรกิจ
ร่วมกันในหลายภาคส่วน โดยเฉพาะการจัดท�ำแผนที่ บริการท่ีจอดเรือท่องเที่ยวและเรือเฟอร์ร่ี การเดินเรือ
น�ำทางการพัฒนาการท่องเท่ียวเรือส�ำราญระยะ 10 ปี ท่องเท่ียว และการให้เช่าเรือท่องเท่ียว ของส�ำนักงาน
ภายใต้ยุทธศาสตร์การส่งเสริมการท่องเที่ยวเรือส�ำราญ คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน
พ.ศ. 2561-2570 ซึ่งให้ความส�ำคัญกับการ ประเด็นท้าทายที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย
ปรับปรุงท่าเรือท่องเที่ยว การบริหารจัดการแหล่ง ด้วยข้อจ�ำกัดด้านกายภาพในการพัฒนาท่าเรือและ
ทอ่ งเทยี่ วในพน้ื ทใี่ หม้ ปี ระสทิ ธภิ าพ การสรา้ งความรว่ มมอื ก า ร พั ฒ น า ส่ิ ง อ�ำ น ว ย ค ว า ม ส ะ ด ว ก ที่ เ ชื่ อ ม โ ย ง
ระหว่างรฐั บาลไทยและสายการเดนิ เรอื ส�ำราญให้เขา้ มา การท่องเท่ียวส�ำราญทางเรือเข้ากับการท่องเท่ียวใน
ในประเทศไทยเพิ่มเติม ซึ่งในระดับหน่วยงานได้มีการ พ้ืนที่ ท�ำให้ท่าเรือท่องเท่ียวในประเทศไทยส่วนใหญ่
ด�ำเนินงานโครงการที่สอดคล้องตามเป้าหมายการเพ่ิม มีศักยภาพเป็นเพียงท่าเรือแวะพัก (Port of Call)
รายได้ส�ำราญทางเรือ อาทิ โครงการพัฒนาท่าเทียบ ซ่ึงมีระยะเวลาในการท่องเท่ียวและใช้จ่ายในพ้ืนท่ี
เรือท่องเท่ียวรองรับเรือส�ำราญ (Cruise Terminal) ค่อนข้างจ�ำกัด ดังน้ัน การขยายหรือปรับปรุงท่าเรือ
บ ริ เ ว ณ ท ่ า เ รื อ ก รุ ง เ ท พ แ ล ะ ท ่ า เ รื อ แ ห ล ม ฉ บั ง ที่มีอยู่ รวมถึงการพัฒนาโครสร้างพื้นฐานหลังท่าเรือให้
ของการท่าเรือแห่งประเทศไทย โครงการศึกษา มีศักยภาพในการเป็นท่าเรือต้นทาง (Homeport) จงึ มี
ความเหมาะสมและออกแบบท่าเทียบเรือรองรับ ความท้าทายอย่างยิ่งต้องสร้างโอกาสในการมีรายได้
เรือส�ำราญขนาดใหญ่ ของกรมเจ้าท่า และการให้

259

0505401 การทอ่ งเทีย่ ว

เพ่ิมขึ้นท้ังจากการท่องเท่ียวในทางตรง และจากธุรกิจ ข้อเสนอแนะในการบรรลุเป้าหมาย ในระยะต่อไปซึ่ง
ท่ีเกี่ยวเนื่อง นอกจากนี้ การเพ่ิมศักยภาพบุคลากร เป็นช่วงของการฟื้นฟูการท่องเที่ยวภายหลังการเปิด
และการปรับปรุงกฎระเบียบที่เอ้ือต่อการด�ำเนินธุรกิจ ประเทศ อาจเป็นการก�ำหนดต�ำแหน่งและสร้างการรับ
อาจเป็นอีกประเด็นท้าทายส�ำคัญท่ีจะสร้างความ รู้ด้านการท่องเท่ียวคุณภาพเพ่ือให้สามารถสร้างมูลค่า
น่าสนใจในการลงทุนของผู้ประกอบการภายหลัง เพ่ิมได้สูงขึ้น อาทิ การใช้โอกาสในการพัฒนาจุดแข็ง
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัส ด้านการส่งมอบความปลอดภัยด้านการสาธารณสุข
โควิด-19 คล่ีคลายลงในอนาคตได้ ความมั่นคงปลอดภัยแก่ตัวเรือ และนักท่องเท่ียว
ให้เป็นท่ีรับรู้และดึงดูดกลุ่มนักท่องเที่ยวคุณภาพ
ที่มีการใช้จ่ายสูง รวมท้ังการมีมาตรการผ่อนคลาย
กฎระเบียบหรือการให้สิทธิประโยชน์ เพ่ือดึงดูด
ผู ้ ป ร ะ ก อ บ ก า ร ส า ย เ รื อ แ ล ะ ส ร ้ า ง ค ว า ม เ ช่ื อ ม่ั น
ต่อการเติบโตในอุตสาหกรรมและความน่าสนใจ
ในการลงทุน

260

การทอ่ งเทย่ี ว 0504502

050402
ปี 62 สีแดง
ปี 63 สีเหลอื ง
1 ปี 2แแ5ผผ6นน2แแมม่บ่บททภยป่อาียย2ใกต5า้ย6รุท3ทธอ่ ศงาเสทตีย่ รวช์ สา้าตริาปญรทะเาดง็นนา้ (5) การทอ่ งเท่ยี ว แผนแม่บทยอ่ ย
2

3 เปา้ หมายระดบั แผนแม่บทย่อย การขยายตวั ของทา่ เรอื ท่องเท่ียวในประเทศ

การท่องเท่ียวส�ำราญทางน�้ำ4 ค่าเป้าหมายที่ตอ้ งบรรลใุ นปี พ.ศ. 2565 จานวนท่าเรือทอ่ งเท่ียวในประเทศไทยเพิม่ ข้นึ จานวน 2 ท่าเรอื

5 จากรูปแบบการทอ่ งเทีย่ วทางน้าทห่ี ลากหลายมากข้นึ เในปป้าัจหจบุมันายสง่ รผะลดใหับ้กาแรผสง่ นเสแรมิ มกบ่ารท่อยงอ่เทยี่ยวสารา0ญท5าง0น้า4โด0ยเ2ฉพาะ
กเปา็นรเแชหือ่ ลม่งโสยรงก้างารราทย่อไงดเ้สทา่ียควัญสาใหรา้กญับทปารงะนเท้าเศข้ากกาับรเแพห่ิมลจ่งาทน่อวงนเทที่ย่าวเกรตือาลทรอ่อขดงยพเทา้ืน่ียยทวต่ีทใัวน้ังชขปาอรยะงฝเทท่ังท่ศาะไเทรเลือยเรปทอ็น่องทรงับาเงทกเี่าลยรือวทกใ่อทนงี่มปเทีศร่ียักะวยเทภทาาศงพนใ้านทกี่จาะร
6
7

8 กลับมาภายหลังสถานการณ์การแพรร่ ะบาดของเช้ือไวรัสโควดิ -19 ตลอดจนการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานท่ีเกี่ยวเน่ืองและ
9 ส่ิงอานวยความสะดวกท่ที นั สมยั ทงั้ ในพน้ื ทีท่ า่ เรอื และพื้นท่ีหลคงั ทา่ ่าเปถือา้ เหป็นมปาัจยจัยทสีต่ าคอ้ ัญงซึ่งบสรนรับสลนุภุนากยารใบนรรปลีุเป2้า5ห6มา5ยด้าน
กกาายรเภพาิ่มพคขวอางมพสื้นาทม่กี าอ่รถสรในา้ งกทา่ารเแรขือ่งนข้าันลดึก้ารจนอ�กำงนราับรวทเนร่อือทงท่เาท่อเ่ียรงเืวอทขที่ยอว่องขปงนเรทาะดเ่ียทใวหศใญนอ่ ยทป่าี่ทรงาะไใรเหกท้ก็ตศาาไรมทพจัฒยาเนกพาปิ่มทร่าขะเเ้ึนรดือ็นจขทน�ำ้าานทดวาในยหแญ2ล่ตะ้อทขง้อ่าใจชเรา้รืกอะัยดะในเวเลชาิง
10
11

12 ในการศึกษาความเป็นไปได้และผลกระทบดา้ นสิ่งแวดล้อม (EIA) นานมากข้ึน รวมถึงข้อจากัดในการบริหารจัดการในการใช้
13 ประโยชน์ทา่ เรอื เพอื่ ดงึ ดดู นกั ท่องเท่ียวใหเ้ ดินทางไปยังแหลง่ ทอ่ งเที่ยวในพ้ืนที่ใกล้เคียง ยังคงเป็นความท้าทายท่ีต่อเนื่องมา
ใจททนใบสสาาานปกะรรงงป้าดิเรนันจวงีงวูป้�จณ�้ำำแบกแโุบเรปทดขรบงันร่าวจย้าบะเมูรงเกมสกใฉทอื ับาจ่งาแพง้ัณใผแรกลนาทลฎะห2กะกหใ่อ5ลากหาม6งร่งาร้กเา3เสทรทดยารอเิน่่ีทยอรชา้ยทวี่เสงงื่ออา่ ภทเา่งงือ้มทงาเไาตสโรค่ียงกย่อกรกีนวากด็งิมาร�้ตำากีรกสทอรลพา่งาพงี่หอฒัรเครัฒสทลด์ปทนรนา่พอรา่ิอมกาะทง้ืนกงทหกเา่เาททา่อเทลรรเบ่ีท่ียรี่ลายอื ทอืย้ัวงงทวททจี่สชมส่อะอุ่น�าา�งำำสงเกขรยรทเ่งาอาทขฝผี่ยญญง้ึ่ียนัล่งวภวในาหแ้ันคล้เปเะคอทพขทา้กวกอห่ี่ีื้ทจนารชงมรัะนใฐเนบหาชกสายใร้คื้อนลมนดิหวไธััา้บยาาทวุรนรมทรม่ีกจเกสัส้ังกาิัดจาาโใ่ีทกภรยคคนขาี่เัญาววพกรยิดยเทก่ียาื้นน-หยับ่าว1ทื่ตเอเกลร9น่ีทวั างือังื่อขรต่ทาแสงอพเล่ีมลถงรัฒคอปีทืะอาวดนร่านสแาะเจาร่ิมลกงสแนือพอะิทหากมรพ�ธรลาาำ้อิภ่ณงื้จนนรมทาาปทวพ์ขกก่อร่ียหอศงาับเงคักลรทปสยังแว่ีย่ิงรภทาพวอุงาใ่ามโารพนคนส่รขพรถวะอะงื้นือยสงดบทคเพรปววี่เาื้้นาพา็นดกงทื่มอ่ี
14
15
16
17

18 ทสะถเลานเปก็นารทณาง์กเาลรือบกรทรลี่มุเีศปัก้ายหภมายพใปนรกะาเทรศเปไท็นยแมหีจลา่นงสวนร้าทง่าเรือทป่อัจงจเทัยี่ยสว�ำแคลัญะทซ่ึางเสรนือัอบเสนนกุนปรกะาสรงบคร์ทร่ีใลชุเ้สปา้หาหรับมกาายรดท้า่อนงเกทาี่ยรว
19 ราจยานไดวน้ส�ำ3ค5ัญแใหหง่ ้ก(ับเพป่ิมรขะึ้นเจทาศกปกงี าบรปเรพะิ่มจาณ�ำน2ว5น6ท2่าจเารนือวทน่อ1ง แหง่ เพซง่ึิมเปค็นวทา่ามเรสือาขมนาารดถเลใ็กนรกอางรับแเขรือ่งขนันาด้ไามน่เกินาร1ท0่อตงันเกทรี่ยอสว)
20 เทโด่ียยวมใีทน่าเปรอืรทะอ่ีเทยูร่ ศะไหทวา่ยงรกอารงกรอ่ ับสรก้าางรตาทม่อแผงนเทบี่ยริเวณทชาางยนฝ้�ำ่งั ทะเลขตอะงวปันอรอะกเทจศานวอนย1่างแไหร่งกแ็ตลาะมชายจฝาั่งกทปะเรละอันเดด็นามทัน้า1ทแาหย่ง
21 ท่ีเหลืออยรู่ ะหวา่ งการดาเนินการในขัน้ ตอนการเสนอขออนุมัตเิ งินงบประมาณ

พนื ท่พี ัฒนาท่า จ้านวนทา่ เรอื ทอ่ งเที่ยวและ ทา่ เรือที่อยูร่ ะหว่างการพฒั นาปรับปรงุ
อเนกประสงค์ (แหง่ )

ชายฝั่งทะเลอ่าวไทย 5 -

ชายฝ่ังทะเลอันดามัน 24 1 แหง่ ได้แก่ ท่าเทียบเรอื ปากคลองจหิ ลาด

ชายฝ่ังทะเลตะวันออก 3 แหง่ ไดแ้ ก่ 1) ทา่ เทยี บเรอื เฟอรร์ ่ี เกาะสมยุ
6 2) ท่าเทียบเรอื ท้องศาลา เกาะพะงัน

และ 3) ท่าเทยี บเรือหาดริ้น เกาะพะงัน

22 ที่มา : กรมเจา้ ท่า ในช่วงท่ีผ่านมากระทรวงกทา่มี ราท: ก่อรงมเเจท้า่ียท่าวและกีฬา ได้จัดทายุทธศาสตร์การพัฒนาท่าเรือสาราญ

การด้าเนินการที่ผ่านมา
23 (ทา่ เรือหลัก ท่าแวะพกั ท่าเรอื เล็กรองรับจุดทอดสมอ และท่าเรือเช่ือมโยงไปยงั แหลง่ ท่องเท่ียว) และสิ่งอานวยความสะดวก
24 หลังท่า ภายใต้ยุทธศาสตร์การส่งเสริมการท่องเท่ียวเรือสาราญ พ.ศ. 2561-2570 ที่ให้ความสาคัญกับการศึกษาความ
25 เหมาะสมและสารวจออกแบบท่าเทียบเรือเฟอร์รี่ และท่าเรือยอร์ช เพื่อเช่ือมโยงระหว่างท่าเรือสาราญ และท่าเรือบริเวณ
26 แหล่งท่องเที่ยวต่าง ๆ รวมทั้ง ยังได้มีการประสานความร่วมมือกับกรมเจ้าท่าสาหรับการพัฒนาท่าเทียบเรือ โดยใน
27 ปีงบประมาณ 2563 กรมเจ้าท่าได้ดาเนินการศึกษาว2ิเค6รา1ะห์ความเป็นไปได้ในการให้เอกชนร่วมลงทุนในโครงการพัฒนา

0504502 การทอ่ งเที่ยว

และข้อจ�ำกัดในเชิงกายภาพของพ้ืนที่ก่อสร้างท่าเรือ สถานการณ์การบรรลุเป้าหมาย ประเทศไทยมีจ�ำนวน
น�้ำลึกรองรับเรือท่องเท่ียวขนาดใหญ่ ท่ีท�ำให้ ท่าเรือท่องเที่ยวและท่าเรืออเนกประสงค์ท่ีใช้ส�ำหรับ
การพฒั นาทา่ เรอื ขนาดใหญต่ อ้ งใชร้ ะยะเวลาในการศกึ ษา การท่องเที่ยว จ�ำนวน 35 แห่ง (เพิ่มขึ้นจาก
ความเป็นไปได้และผลกระทบด้านส่ิงแวดล้อม (EIA) ปีงบประมาณ 2562 จ�ำนวน 1 แห่ง ซ่ึงเป็นท่าเรือ
นานมากข้ึน รวมถึงข้อจ�ำกัดในการบริหารจัดการใน ขนาดเล็กรองรับเรือขนาดไม่เกิน 10 ตันกรอส) โดยมี
การใชป้ ระโยชนท์ า่ เรอื เพอื่ ดงึ ดดู นกั ทอ่ งเทย่ี วใหเ้ ดนิ ทาง ท่าเรือท่ีอยู่ระหว่างการก่อสร้างตามแผนบริเวณชายฝั่ง
ไปยังแหล่งท่องเท่ียวในพื้นท่ีใกล้เคียง ยังคงเป็นความ ทะเลตะวันออก จ�ำนวน 1 แห่ง และชายฝั่งทะเล
ท้าทายที่ต่อเนื่องมาในปีงบประมาณ 2563 อย่างไรก็ดี อันดามัน 1 แห่ง ท่ีเหลืออยู่ระหว่างการด�ำเนินการใน
องค์ประกอบท่ีจะส่งผลให้เป้าหมายด้านการขยายตัว ขั้นตอนการเสนอขออนุมัติเงินงบประมาณ
ของท่าเรือมาจากศักยภาพของพื้นที่บริเวณท่าเรือและ การด�ำเนินการท่ีผ่านมา ในช่วงที่ผ่านมากระทรวง
การสร้างภาคีการพัฒนาท่าเรือท่องเท่ียวนั้น ควรให้ การท่องเที่ยวและกีฬา ได้จัดท�ำยุทธศาสตร์การพัฒนา
ความส�ำคัญกับการพัฒนาแหล่งท่องเท่ียวในพ้ืนท่ีเพ่ือ ท่าเรือส�ำราญ (ท่าเรือหลัก ท่าแวะพัก ท่าเรือเล็ก
สร้างแรงจูงใจในการเดินทาง การส่งเสริมการลงทุน รองรับจุดทอดสมอ และท่าเรือเชื่อมโยงไปยังแหล่ง
ของภาคเอกชนในธุรกิจท่ีเก่ียวเน่ือง ความพร้อมของ ท่องเที่ยว) และสิ่งอ�ำนวยความสะดวกหลังท่า ภายใต้
สิ่งอ�ำนวยความสะดวก รวมทั้งกฎหมายที่เอื้อต่อ ยุทธศาสตร์การส่งเสริมการท่องเที่ยวเรือส�ำราญ
การพัฒนาท่าเรือท่องเที่ยวและการบริหารจัดการ พ.ศ. 2561-2570 ที่ให้ความส�ำคัญกับการศึกษาความ
ท่าเรือท่ีมีประสิทธิภาพ เหมาะสมและส�ำรวจออกแบบท่าเทียบเรือเฟอร์ร่ี

262

การท่องเที่ยว 0504502

และท่าเรือยอร์ช เพื่อเชื่อมโยงระหว่างท่าเรือส�ำราญ ท่องเท่ียว อย่างไรก็ตาม สถานการณ์การแพร่ระบาด
และท่าเรือบริเวณแหล่งท่องเที่ยวต่าง ๆ รวมท้ัง ยังได้มี ของเชื้อไวรัสโควิด-19 ที่กระทบต่อภาพรวมธุรกิจ
การประสานความร่วมมือกับกรมเจ้าท่าส�ำหรับ ท่องเที่ยวและการตัดสินใจเดินทางของนักท่องเที่ยว
การพัฒนาท่าเทียบเรือ โดยในปีงบประมาณ 2563 ในอนาคต ซ่ึงถือเป็นอีกหนึ่งประเด็นท้าทายส�ำคัญ
กรมเจ้าท่าได้ด�ำเนินการศึกษาวิเคราะห์ความเป็นไปได้ ต่อการก�ำหนดกรอบนโยบายและการตัดสินใจขยาย
ในการใหเ้ อกชนรว่ มลงทนุ ในโครงการพฒั นาทา่ เทยี บเรอื ท่าเรือในระยะต่อไป
รองรับเรือส�ำราญขนาดใหญ่ (Cruise Terminal) และ ข้อเสนอแนะในการบรรลุเป้าหมาย ในช่วง
การส�ำรวจออกแบบท่าเรือต้นทาง (Homeport) สถานการณ์ปัจจุบันท่ีการเดินทางท่องเท่ียวยังคง
ส�ำหรับเรือส�ำราญขนาดใหญ่ โดยผลการศึกษา ถูกจ�ำกัดจากสถานการณ์ การแพร่ระบาดของเช้ือไวรัส
จะสามารถใช้เป็นกรอบในการด�ำเนินงานส�ำหรับระยะ โควิด-19 อาจเป็นโอกาสให้หน่วยงานต่าง ๆ สามารถ
ต่อไปได้ นอกจากน้ี ยังมีมาตรการของส�ำนักงาน ก�ำหนดรูปแบบของท่าเรือท่องเท่ียว และก�ำหนดกลุ่ม
คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ที่ให้ ลูกค้าเป้าหมายท่ีจะเป็นการเพ่ิมมูลค่าให้กับการ
สิทธิประโยชน์ทางภาษีเงินได้นิติบุคคลแก่กิจการท่าเรือ ทอ่ งเทย่ี วในประเทศไดช้ ดั เจนมากขน้ึ ตลอดจนสามารถ
ท่องเท่ียวขนาดใหญ่ กิจการบริการที่จอดเรือท่องเท่ียว ออกแบบข้อก�ำหนดส�ำหรับการบริหารจัดการท่าเรือใน
กิจการเรือเฟอร์ร่ีหรือเดินเรือท่องเที่ยวหรือให้เช่าเรือ อนาคตท่ีครอบคลุมมาตรฐานทางการสาธารณสุขที่จะ
ท่องเท่ียว เพ่ือดึงดูดการลงทุนของภาคเอกชน สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวและนักลงทุนเพื่อขยาย
ประเด็นท้าทายท่ีส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย ท่าเรือในอนาคตภายหลังการเปิดประเทศในระยะ
ข้อจ�ำกัดด้านความเหมาะสมของสภาพภูมิประเทศ ตอ่ ไปได้ นอกจากนี้ การเรง่ รดั โครงการศกึ ษาและจดั ท�ำ
และการมีกฎระเบียบที่เอ้ือต่อการขยายตัวของท่าเรือ แผนแม่บทเพ่ือพัฒนาท่าเรือส�ำราญขนาดใหญ่ (Cruise
ยังคงเป็นปัจจัยส�ำคัญท่ีส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย Terminal) และแนวทางการพัฒนาท่าเรือใน
ท�ำให้การพัฒนาขยายท่าเรือในระยะต่อไปอาจเป็นการ ประเทศไทยให้เป็นท่าเรือต้นทาง (Homeport) จะมี
ป รั บ ป รุ ง ห รื อ ข ย า ย สิ่ ง อ�ำ น ว ย ค ว า ม ส ะ ด ว ก แ ล ะ ส่วนส�ำคัญให้หน่วยงานนโยบายสามารถใช้เป็นข้อมูล
โครงสร้างพ้ืนฐานของท่าเรือท่ีมีอยู่เดิมให้มีศักยภาพ ประกอบการตัดสินใจก�ำหนดมาตรการและทิศทาง
และได้มาตรฐานเพียงพอส�ำหรับการเป็นท่าเรือ การลงทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

263

05005501 การทอ่ งเทีย่ ว

แผนแมบ่ ทยอ่ ย ปี 2562 ปี 2563

แผนย่อยการท่องเที่ยวเช่ือมโยงภูมิภาค

เปา้ หมายระดับแผนแม่บทย่อย 050501
ประเทศไทยเป็นจุดเชื่อมต่อการเดินทางของนักท่องเท่ียว

คา่ เปา้ หมายท่ีตอ้ งบรรลุภายในปี 2565

อัตราการขยายตัวของจ�ำนวนนักท่องเท่ียวต่างชาติท่ีเดินทางผ่านแดนระหว่างประเทศไทย
กับประเทศสมาชิกอาเซียน ขยายตัวร้อยละ 5

แม้ว่าประเทศไทยมีความได้เปรียบในด้านที่ต้ังที่อยู่กลางภูมิภาคอาเซียน ซ่ึงถือเป็นจุดยุทธศาสตร์ส�ำคัญในการ
เช่ือมโยงการค้าและการเดินทางในหลากหลายรูปแบบ แต่ด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคเชื้อไวรัส
โควิด-19 ได้ส่งผลกระทบต่อการเดินทางท่องเที่ยวทั่วโลก รวมถึงการเชื่อมโยงการท่องเที่ยวระหว่างไทยและ
ประเทศในภูมิภาคที่ต้องเป็นไปตามมาตรป้องกันและควบคุมการแพร่ระบาดโรคโควิด-19 ท�ำให้อุตสาหกรรม
การท่องเที่ยวของไทยอยู่ในสภาวะถดถอยอย่างรุนแรงเมื่อเปรียบเทียบกับการเจริญเติบโตในทศวรรษที่ผ่านมา
ดว้ ยเหตนุ ้ี การฟ้ืนฟแู ละการเตรยี มความพรอ้ มดา้ นโครงสร้างพนื้ ฐานด้านการทอ่ งเทีย่ วจงึ อาจเป็นหมดุ หมายส�ำคัญ
ที่ควรเร่งด�ำเนินการ ภายใต้สถานการณ์ที่มีข้อจ�ำกัดการเดินทางระหว่างประเทศ โดยมีประเด็นท่ีควร
ให้ความส�ำคัญ อาทิ การจัดท�ำกฎหมาย ระเบียบ ข้อตกลงด้านการท่องเที่ยวในภูมิภาคอาเซียนให้เอ้ือต่อ
การเดินทาง การสร้างเส้นทางการท่องเท่ียวเช่ือมโยงในภูมิภาคท่ีมีส่ิงอ�ำนวยความสะดวกต่าง ๆ รองรับ พร้อมกับ
การส่งเสริมการตลาดเพื่อเช่ือมต่อการเดินทางของนักท่องเที่ยวไปยังกลุ่มตลาดท่ีหลากหลายมากข้ึน ซึ่งการ
เตรียมการดังกล่าวนี้ จะช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งของอุตสาหกรรมการท่องเท่ียวให้ฟื้นตัวกลับมาได้อย่างย่ังยืน
พร้อมรับกับการเช่ือมโยงการท่องเท่ียวภายในภูมิภาคได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป
สถานการณก์ ารบรรลเุ ปา้ หมาย เนอ่ื งดว้ ยสถานการณก์ ารแพรร่ ะบาดของโรคตดิ เชอื้ ไวรสั โควดิ -19 ไดส้ ง่ ผลกระทบต่อ
การเดินทางระหว่างประเทศในช่วงไตรมาสท่ีสองของปี 2563 โดยเฉพาะอย่างย่ิงหลังการประกาศสถานการณ์
ฉุกเฉิน เม่ือวันท่ี 26 มีนาคม 2563 และประกาศส�ำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย เร่ืองห้ามอากาศยาน
ท�ำการบินเข้าสู่ประเทศไทยเป็นการช่ัวคราว จึงส่งผลให้การเดินทางท่องเท่ียวทางทั้งทางบก ทางน้�ำ และทาง
อากาศถูกจ�ำกัด ท�ำให้ในปี 2563 มีเพียงสถิติผู้เดินทางเข้า - ออกราชอาณาจักร 5 ท่าอากาศยาน ในช่วง

264

การท่องเท่ียว 05005501

1,854,370 จานวนชาวตา่ งชาตทิ ่เี ดินทางเข้าไทย 5 อากาศยาน กมุ ภาพันธ์ มีนาคม
จ�ำนวนชาวต่างชาติทเี่ ดินทราะงหเขว้าา่ ไงทยม5.คอ. า-กมาศ.ี คย.าน63ระหวา่ ง ม.ค. - มี.ค. 63

มกราคม

978,633 จานวนชาวตา่ งชาตทิ ่ีเดินทางเข้าไทย 5 อากาศยาน
ระหว่าง ม.ค. - ม.ี ค. 63
1,854,370 กุมภาพนั ธ์ มนี าคม
มกราคม
543,900 599,055
339,603 246,346 159,336 342,935
84,693 45,563 155,222
10,167 8,580 8,580
5,405 5,405
978,633สุ ว ร ร ณ ภู มิ ก รุ ง เ ท พ เ ชี ย ง ใ ห ม่ ภู เ ก็ ต ห า ด ใ ห ญ่2,316 2,316

28 ที่มา: กระทรวงการท่องเท่ียวและกฬี า ท่ีมา กระทรวงการท่องเท่ียวและกฬี า

543,900 599,055
246,346 342,935
84,693 155,222
เดือนมกราคม - มีนาคม เป็นสถิติเบ้ืองต้น อย่างไรก็ดี การปรับตัวของไทยต่อเชื้อไวรัสโควิด-19 เริ่มมีทิศทางดีขึ้น339,603
จากการควบคุมการติดต่อของโรคระบาดในประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ และการควบคุมการเข้า-ออกประเทศ
159,336
45,563
10,167
ซ่ึงผู้เดินทางจะต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดภายในสถานท่ีกักกันเป็นระยะเวลา 14 วัน ซ่ึงการควบคุม
สถานการณ์ที่มีประสิทธิภาพเป็นสัญญาณท่ีดีต่อการสร้างความเช่ือมั่น และการฟื้นตัวของภาคการท่องเที่ยวใน
อนาคต สุ ว ร ร ณ ภู มิ ก รุ ง เ ท พ เ ชี ย ง ใ ห ม่ ภู เ ก็ ต ห า ด ใ ห ญ่
ทมี่ า กระทรวงการท่องเทย่ี วและกฬี า
28

จ�ำนวนนักทอ่ งเทยี่ วเดินทางเขา้ ประเทศไทยผ่านจุดผา่ นแดน ปี 2561 - 2562

29

30 การดาเนินการที่ผ่านมา ในส่วนของความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน ประเทศไทยใช้กรอบความร่วมมือ
31 ระหว่างประเทศในการขับเคล่ือนการท่องเที่ยวเชื่อมโยงภูมิภาค เช่น แผนงาน GMS มีคณะทางานด้านการ
32 ท่องเท่ียวอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้าโขง ที่ประกอบไปด้วยประเทศไทย กัมพูชา สปป.ลาว เมียนมา เวียดนาม และ
33 จนี และแผนงาน IMT-GT มีคณะทางานโครงการพัฒนาเขตเศรษฐกิจสามฝ่าย ซึ่งประกอบไปด้วยประเทศไทย
34 มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ซ่ึงภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของเช้ือไวรัสโควิด-19 แผนงานความร่วมมือ
29 35 ดงั กลา่ วยงั คงขบั เคลื่อนไปในทิศทางท่ีเนท้นีม่ กา:ากรระปทรรวะงสกาารนท่อคงเวทาี่ยวมแรล่ะวกมฬี มา ือเพื่อเชื่อมโยงการท่องเที่ยวเช่นเดิม พร้อม
333687กทระา่อหรงดเวทว2เ่าานัต0ี่ยงเ้น2ถนปวย1ุปอิรน้าระนกกะเ–ุภาาทสรูรมงศชคทิภ2ใ่ว์เนี่ผ0าพย2คก่าือ่เ3หลนาสรลุ่มรมขือา้แแาับงผมลคู้ใทเ่นะวคน่ีไก้าาลดสามโื่้อร่วขรเับนขนจงผม้ัดกขทลแปาอ่ีปกขรรง็งรทระคแะะช่อวลทกุมงาะบอเเมใทพใบหรน่ียื่อ่วไ้เอนวหปมุตเน้าดมชส2รก้วืื่ออือาาย6มกหผรปัทบโกล5ยร่อรกปะงรงรรภเมเะทะทูมกทเศย่ี ิาภทบวไราศทแเทตคเลย่อิบพะเงโื่กอชขเตทัมน้อ่นอี่ยพเบยสวแูช้่าานใผงนานอยนแแสง่ั ปงผยนปารนนื ะนปะรมเเ.ชับาลGทิงกมาMศนยือวไโ่ิงSแทยขเลมบยึ้นะมียาใฟชยีคนื้น้กขณมฟอราะองูขทเบอวIาMงคียงTวดาGา-นนMGมดาTSรม้า่วนโดมแคกยลม.าศมะือร.ี
30
31
32

33 จนี และแผนงาน IMT-GT มีคณะทางานโครงการพฒั นาเขตเศรษฐกิจสามฝ่าย ซ่ึงประกอบไปด้วยประเทศไทย

05005501 การท่องเที่ยว

การด�ำเนินการที่ผ่านมา ในส่วนของความร่วมมือกับ ประเด็นท้าทายที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย
ประเทศเพื่อนบ้าน ประเทศไทยใช้กรอบความร่วมมือ สถานการณ์การแพร่ระบาดของเช้ือไวรัสโควิด-19 เป็น
ระหวา่ งประเทศในการขบั เคลอ่ื นการทอ่ งเทย่ี วเชอื่ มโยง อุปสรรคส�ำคัญต่อการเชื่อมโยงการท่องเท่ียวใน
ภูมิภาค เช่น แผนงาน GMS มีคณะท�ำงานด้านการ ภูมิภาค หากแนวโน้มของวัคซีนเพ่ือป้องกันเช้ือไวรัส
ท่องเที่ยวอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้�ำโขง ที่ประกอบไปด้วย โควิด-19 ประสบความส�ำเร็จจะช่วยให้การเดินทาง
ประเทศไทย กัมพูชา สปป.ลาว เมียนมา เวียดนาม ระหว่างประเทศปรับตัวดีข้ึน ท้ังน้ี แนวคิด Travel
และจีน และแผนงาน IMT-GT มีคณะท�ำงานโครงการ Bubble เริ่มมีการกล่าวถึงมากข้ึน ซึ่งเป็นการ
พัฒนาเขตเศรษฐกิจสามฝ่าย ซ่ึงประกอบไปด้วย เปิดประเทศด้วยการท่องเที่ยวแบบจับคู่เดินทางกับ
ประเทศไทย มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ซ่ึงภายใต้ ประเทศท่ีควบคุมการระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19
สถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ดียังมีปัจจัยเก่ียวข้อง
แผนงานความร่วมมือดังกล่าวยังคงขับเคล่ือนไปใน ที่ต้องค�ำนึงถึงอีกหลายประการ อาทิ มาตรการ
ทิศทางท่ีเน้นการประสานความร่วมมือเพื่อเช่ือมโยง ควบคุมโรค การควบคุมการเดินทางทางอากาศ
การท่องเที่ยวเช่นเดิม พร้อมเน้นย้�ำการช่วยเหลือผู้ท่ีได้ ระบบติดตามนักท่องเท่ียว เป็นต้น ดังนั้น จึงเป็นความ
รับผลกระทบในอุตสาหกรรมการท่องเท่ียวในแผน ท้าทายในระดับนโยบายท่ีจะริเริ่มแนวคิด Travel
รับมือและฟื้นฟูของ GMS ค.ศ. 2021 – 2023 และการ Bubble ให้เกิดข้ึนท่ามกลางวิกฤติเชื้อไวรัสโควิด-19
จัดประชุมเพื่อหารือผลกระทบและข้อเสนอแนะเชิง ที่ยังคงด�ำเนินอยู่ในขณะนี้ พร้อมกับเสริมความ
นโยบายของ IMT-GT โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือสร้าง เข้มแข็งในด้านกฎระเบียบต่าง ๆ (software)
ค ว า ม เ ข ้ ม แ ข็ ง แ ล ะ ใ ห ้ เ น ้ น ก า ร ท ่ อ ง เ ท่ี ย ว เ ติ บ โ ต และโครงสร้างพื้นฐาน (hardware) ในด้านการ
อย่างย่ังยืนมากยิ่งข้ึน ท่องเท่ียวเพื่อรองรับกับสถานการณ์ฟื้นตัวหลังการ
สิ้นสุดของโรคระบาดได้

266

การท่องเทย่ี ว 05005501

ข้อเสนอแนะเพื่อการบรรลุเป้าหมาย หน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องท้ังภาครัฐ ภาคเอกชน ตลอดจนสถาบันการศึกษา
ควรประสานความร่วมมือเพื่อฟื้นฟูการท่องเที่ยวอย่างเป็นระบบ ต้ังแต่ระดับท้องถิ่น จังหวัด ภาคและระดับ
ประเทศ โดยมุ่งเน้นปัจจัยที่เก่ียวข้องกับการท่องเที่ยวด้านกฎระเบียบต่าง ๆ (software) และโครงสร้างพื้นฐาน
(hardware) ในด้านการท่องเท่ียว อาทิ การเช่ือมโยงข้อมูลสถิติท่องเที่ยวท่ีเป็นระบบเดียวกันในภูมิภาค
การอ�ำนวยความสะดวกด้านการคมนาคมขนส่ง ความปลอดภัยของชีวิตและทรัพย์สิน คุณภาพของ
แหล่งท่องเท่ียว ซ่ึงจะเป็นปัจจัยท่ีส่งผลต่อการตัดสินใจเดินทางของนักท่องเท่ียว รวมทั้งยังเป็นการสร้างความ
เข้มแข็งของอุตสาหกรรมการท่องเท่ียวไทย เพื่อรองรับการฟื้นฟูและการกลับมาเติบโตอีกคร้ังภายหลังการส้ินสุดลง
ของเช้ือไวรัสโควิด-19 ได้

267

0505601 การทอ่ งเทีย่ ว

แผนแมบ่ ทยอ่ ย ปี 2562 ปี 2563

การพัฒนาระบบนิเวศการท่องเที่ยว

เปา้ หมายระดบั แผนแม่บทยอ่ ย 050601
นักท่องเท่ียวมีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินมากขึ้น

คา่ เปา้ หมายที่ต้องบรรลุภายในปี 2565

อยู่ใน 70 อันดับแรก ของอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านความปลอดภัยของนัก
ท่องเท่ียว โดย Travel & Tourism Competitiveness Ind05e0x601(TTCI)
62 สแี ดง
63 สแี ดง
ทภายใตย้ ุทธศาสตรช์ าติ ประเด็น (5) การทอ่ งเทย่ี ว

ทยอ่ ย การพัฒคนวาราะมบปบลนอเิ วดศภกาัยรเทปอ่ ็นงเปทัจีย่ วจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเดินทาง และความพึงพอใจระหว่างและหลังการเดินทางท่องเที่ยว
ระดับแผนแม่บแทลยะอ่ เยมนื่อักนทัก่องทเท่อยี่ งวเมทีคี่ยวาวมตป่าลงอชดภาัยตใิเนขช้าีวมิตแาลทะ่ทอรงพั เทยส์ ่ียินวมใานกขป้ึนระเทศไทยเป็นจ�ำนวนมาก อุบัติเหตุในการท่องเท่ียวย่อมมี
ทตี่ อ้ งบรรลใุ นโปอี พก.ศา.ส2เ5ก6ิด5ขอ้ึนยไู่ในด้ส70ูง อรนั วดมบั แถรึงกภขัยอธงอรันรดมบั ชขาีดตควิตา่ามสงามๆารทถใ่ีไนมก่สาราแมข่งาขรนั ถดคา้ นวคบวคามุมปไลดอ้อดภยยั่างเช่นที่ผ่านมา จึงควรมีมาตรการ
องเท่ยี ว โดย Trคavวeาlม&ปTลouอrดismภัยCทoาmงpกeาtiรtiทve่อnงeเsทs Iี่ยndวeทxี่ด(ีTTมCีกI)ารบริหารจัดการภาวะวิกฤตได้อย่างรวดเร็ว บังคับใช้กฎหมายอย่าง
อดภัยเป็นปจั จัยเทค่มี รีผ่งลขตัด่อการรวตมัดสทนิ ้ังใบจเูรดณนิ ทาากงาแรลกะคาวราทม�พำงึ พานอใรจ่วระมหกวัน่างรแะละหหวล่าังงกหารนเด่วินยทงาางทน่อทงเี่เทกี่ย่ียววแขล้อะเงมใอ่ื นการปรับปรุงและพัฒนามาตรการ
ทหธ่ียารวรรตจม่าัดชงกาชตาาริตตภา่ ิเงขา้าวๆคขมะอทวาวทิกไ่ีางม่อธฤม่สงตุรปาเไกทมลดิจี่ยา้ออรวทยถใด่่ีหนาคภงปวลรับยราวะคทดกเมุ เทาหรไศงด็วลไก้อาทบยายยังา่ รเคงปทเับช็น่อใน่ จชงทา้กเผ่ีนฎทา่วหนี่ยนมมวมาาาใยกหจองึ ้ทอยคุบ่าวันงรัตตเมิเคหมี่อรตา่สงตุใขนถรัดกกาาารนรรวคกทมว่อาทางรั้งมเณบทปูี่รยล์อณวอยยดา่อู่ภเกสมัยามมรทีโกาอองากแกราาลทสราะทเงกรอ่าิดองนขเงทร้ึน่รวย่ีไมับดวกท้สกันูด่ีงาี รก�ำหนดมาตรฐานความปลอดภัย
ลนะ่วรยองงารนบั ทกี่เากร่ียกวาขห้อนงดในมกาตารรปฐารนับคปวราุงมแปลละอพดัฒภนัยาขมอางตธรุรกกจิารทคีห่ วลาามกปหลลอาดยภัยทางการท่องเที่ยสวถใหา้ทนันกตา่อสรถณาน์กกาารรบณ์รรลุเป้าหมาย จากอันดับขีดความ
สามารถในการแข่งขันด้านการท่องเท่ียว (TTCI) ซ่ึงมี
อนั ดอบั ันขดีดบัดคข้าวีดดนาคา้ คมวนวาสคมาวาสมามามมมามั่นารัน่ รถคคถใงงในนแแลกกละาาะรครคแวแวขาขมง่าขง่ปมนัขลปดอนั ลา้ดดนอภ้ากดยั นาภรโกดทัยาย่อรโงWทดเทยE่อี่ยFงวWเท(TE่ียTFวCI)(TTCI) การจัดอันดับทุก 2 ปี พบว่าในปี 2562 ด้านความ
มั่นคงปลอดภัย ประเทศไทยได้อันดับท่ี 111 ปรับตัว
ดีขึ้น 7 อันดับ จากปี 2560 ซึ่งยังห่างจากค่าเป้าหมาย
ที่ก�ำหนดไว้ในอันดับที่ 70 ค่อนข้างมาก ท้ังนี้
ในปี 2563 ซึ่งยังไม่มีการจัดอันดับน้ัน สามารถ
พิจารณาเทียบเคียงจากสถิติอุบัติเหตุบนท้องถนน
จ า ก ศู น ย ์ ข ้ อ มู ล อุ บั ติ เ ห ตุ เ พ่ื อ ส ่ ง เ ส ริ ม วั ฒ น ธ ร ร ม
ทม่ี า : TTCI ความปลอดภัยทางถนนได้ ซ่ึงแม้ว่าจะมีอัตราการ
ที่มา: TTCI

รณ์การบรรลุเป้าหมาย จากอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านการท่องเท่ียว (TTเกCดิI)อซบุ ่ึงตัมเีิกหารตจลุ ัดดอลันงดจับากปี 2562 แตเ่ ปน็ ผลอนั เนอ่ื งมาจาก
พบว่าในปี 2562 ด้านความม่ันคงปลอดภัย ประเทศไทยได้อันดับท่ี 111 ปรับตัวดีข้ึน 7 อันดับ จากปี 2560
จากค่าเป้าหมายท่ีกาหนดไว้ในอันดับที่ 70 ค่อนข้างมาก ท้ังนี้ ในปี 2563 ซึ่งยังไม่มีการจัดอันดับน้ัน สามารถ
ทียบเคียงจากสถติ ิอุบตั ิเหตุบนท้องถนน จากศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพ่ือส่งเสริมวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนน
ว่าจะมีอัตราการเกิดอุบัติเหตุลดลงจากปี 268
เป็นผลอันเนื่องมาจากการเดินทางท่องเท่ียว
ทศไทยถูกจากัดจากสถานการณ์การแพร่
องไวรัสโควิด-19 อีกทั้งระหว่างปี 2559 –

ทีม่ า : TTCI

ณ์การบรรลุเป้าหมาย จากอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันดก้านากราทรทอ่ ่องงเทเ่ียทวี่ย(TวTCI) ซึ่งมีการจัดอันดับ 0505601
พบว่าในปี 2562 ด้านความม่ันคงปลอดภัย ประเทศไทยได้อันดับที่ 111 ปรับตัวดีข้ึน 7 อันดับ จากปี 2560
ากค่าเป้าหมายที่กาหนดไว้ในอันดับท่ี 70 ค่อนข้างมาก ท้ังน้ี ในปี 2563 ซึ่งยังไม่มีการจัดอันดับนั้น สามารถ
ยบเคียงจากสถิติอุบัติเหตุบนท้องถนน จากศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนน
าจะมีอัตราการเกิดอุบัติเหตุลดลงจากปี
ป็นผลอันเนื่องมาจากการเดินทางท่องเที่ยว
ศไทยถูกจากัดจากสถานการณ์การแพร่
ไวรัสโควิด-19 อีกทั้งระหว่างปี 2559 –
อัตราการเสียชีวิตบนท้องถนนสูงข้ึนอย่าง
ชาวไทยและชาวต่างชาติ จึงไม่สามารถ
นทิศทางในการพัฒนาความมั่นคงปลอดภัย
เท่ียวได้อย่างเป็นรูปธรรม
ททีม่ มี่าา:: ศศูนนู ยยข์ ์ข้อ้อมมลู ลูออบุ ตัุบิเัตหิเตหเุ พตอื่เุ พสง่่อื เสสร่งมิเสวรฒั ิมนวธฒั รรนมธครวรามมปคลวอาดมภปัยลทอาดงถภนยั นทางถนน

การเดินทางท่องเที่ยวในประเทศไทยถูกจ�ำกัดจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 อีกท้ัง
ระหว่างปี 2559 – 2562 มีอัตราการเสียชีวิตบนท้องถนนสูงขึ้นอย่างต่อเน่ืองท้ังชาวไทยและชาวต่างชาติ
จึงไม่สามารถแสดงให้เห็นทิศทางในการพัฒนาความมั่นคงปลอดภัยของนักท่องเที่ยวได้อย่างเป็นรูปธรรม

การด�ำเนินการท่ีส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย
กระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา ซึ่งมีภารกิจหลัก
ในการติดตามสถานการณ์ และตรวจสอบผลกระทบ
ต่อความปลอดภัยของนักท่องเท่ียว ตลอดจนเป็น
ศูนย์กลางในการประสานงานและสร้างความร่วมมือ
กับทุกภาคส่วนในการให้ความช่วยเหลือ การอ�ำนวย
ความสะดวก การแก้ไขปัญหาการหลอกลวง และการ
บรรเทาทุกข์แก่นักท่องเท่ียว ผ่านศูนย์ช่วยเหลือ
นักท่องเท่ียว สายด่วนต�ำรวจท่องเที่ยว โทร. 1155
แ ล ะ มี ก า ร อ อ ก ต ร ว จ พื้ น ที่ รั บ ผิ ด ช อ บ เ พื่ อ รั ก ษ า
ความปลอดภัยแก่นักท่องเท่ียว ประชาสัมพันธ์
การปฏบิ ตั ติ นของนกั ทอ่ งเทยี่ ววถิ ใี หม่ อกี ทง้ั ไดด้ �ำเนนิ การ
จดั ท�ำคมู่ อื มาตรฐานความปลอดภยั ดา้ นการทอ่ งเทยี่ วไทย
และข้อเสนอแนะการด�ำเนินการด้านความปลอดภัยในแต่ละกิจกรรมท่องเที่ยว เช่น ความปลอดภัยทางทะเล
(การด�ำน้�ำต้ืน การด�ำน�้ำลึก กิจกรรมทางน้�ำ) ความปลอดภัยทางบก (การข้ามถนน การขับข่ีปลอดภัยส�ำหรับ
นักท่องเที่ยว) ความปลอดภัยกิจกรรมผจญภัยและกิจกรรมผาดโผน รวมถึงจัดท�ำแผนยุทธศาสตร์
เพื่อสร้างความร่วมมือในการบริหารจัดการวิกฤตการณ์ด้านการท่องเที่ยวไทย เพ่ือใช้เป็นแนวปฏิบัติในการ
ดูแลความปลอดภัยของนักท่องเท่ียวด้วย

269

0505601 การทอ่ งเทีย่ ว

ประเด็นท้าทายที่ส่งผลต่อการบรรลุเป้าหมาย แม้ว่า ข้อเสนอแนะในการบรรลุเป้าหมาย บูรณาการร่วมกัน
ท่ีผ่านมาจะมีการควบคุมมาตรฐานความปลอดภัยมา กับภาครัฐ เอกชน และหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง
อย่างต่อเนื่อง แต่ด้วยความหลากหลายของกิจกรรม ด�ำเนินการให้เกิดเครือข่ายและความเข้มแข็งท้ังระบบ
การท่องเท่ียว และจ�ำนวนนักท่องเที่ยวที่เพิ่มสูงขึ้น และมีมาตรการด้านกฎหมายเพ่ือคุ้มครองนักท่องเท่ียว
ท�ำให้ไม่สามารถดูแลความปลอดภัยของนักท่องเท่ียว อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงจัดต้ังศูนย์ช่วยเหลือ
ได้อย่างท่ัวถึง อย่างไรก็ตาม การน�ำมาตรการ นักท่องเที่ยวให้ครบท่ัวประเทศ เพื่อท�ำหน้าที่
ความปลอดภัยทางการท่องเท่ียวไปปฏิบัติให้เกิด อ�ำ น ว ย ค ว า ม ส ะ ด ว ก แ ล ะ รั บ เ รื่ อ ง ร ้ อ ง ทุ ก ข ์ จ า ก
ผลสัมฤทธิ์นั้น ต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วน นกั ทอ่ งเทย่ี วหลากหลายภาษา และพฒั นาแอปพลเิ คชนั
ที่เก่ียวข้อง โดยขับเคล่ือนผ่านแผนปฏิบัติราชการ ของส�ำนักงานต�ำรวจแห่งชาติ ให้รองรับการแจ้งเหตุ
ของหน่วยงานท่ีมีภารกิจส่งเสริมการท่องเท่ียว ของนักท่องเท่ียวชาวต่างชาติด้วย เพ่ือให้นักท่องเที่ยว
เพ่ือให้การด�ำเนินการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด มีความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน
พร้อมท้ังสร้างการรับรู้ถึงความปลอดภัยในชีวิต อันจะเป็นการสร้างทัศนคติที่ดีต่อการท่องเที่ยว
และทรัพย์สินผ่านกลไกต่าง ๆ ของรัฐ ของไทยต่อไป

270

การท่องเทีย่ ว 0506502

050602
ปี 62 สีสม้
ปี 63 สีส้ม
1 แผนแม่บทภายใตย้ ุทธศาสตร์ชาติ ประเดน็ (5) การท่องเทย่ี ว
2ปี 2แ5ผ6น2แม่บทยปอ่ ี ย25ก6าร3ทอ่ งเท่ียวสา้ ราญทางน้า
แผนแม่บทยอ่ ย
3 เป้าหมายระดับแผนแม่บทยอ่ ย 050602 โครงสรา้ งพื้นฐานเพ่ือสนับสนนุ การท่องเทย่ี วมีคณุ ภาพและมาตรฐานดขี ้ึน
4 ค่าเป้าหมายที่ต้องบรรลุในปี พ.ศ. 25ก65 าอันรดับทขีด่อควางมสาเมทารถี่ยในกวารแสข่งข�ำันดร้านาโคญรงสร้างทพ้ืนาฐางนด้านนกา้�ำรคมนาคม
5 ทางบกและทางนา้ โดย Travel Competitiveness Index (TTCI) อยู่ในอนั ดบั 1 ใน 50

6 การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานถือเป็นปัจจัยส้าคัญของกเาปรเา้ พหิ่มมขีดาคยวารมะสดามับาแรถผในนกแารมแข่บ่งทขันยดอ่้านยการท่อง0เท5่ียว0แ6ม้ว0่าป2ระเทศ
ใไหทญยจ่ ะแมลีโะคยรังงไสมร่เ้าปง็นพท้ืน่ีพฐึงาพนโอแคใลจระขงกอสางรรนค้าักมงทนพ่อา้ืนงคเมฐทใาี่ยนนวรมเะพาดกื่อับนสดักีนแโับดตย่โสคเฉนรพงุนสากระ้าาปงรรพะท้ืนเ่ดอฐ็นงาดเนท้าทนี่ย่ีมสวีคิ่งมุณอีค้าภนุณาวพภยไคดาว้มพาาแมตสลระฐะดามนวากยตเังพจรื่อ้าฐเกาชัดนื่ออมดยโีขยู่ใน้ึงนกเขับตแเหมืลอ่งง
7
8

9 กทา่อรงเเดทิน่ยี ทวแาบงทบ่อไรง้รเทอย่ียตว่อมแีกลาะรกเตารรมียีทม่าคเวราือมขพนรา้อดมใหแญล่ทะี่ไกดา้มราจตัดรใฐหคา้มน่าีโเคโปดรงยา้ สใหหร้า้มมงีกพาา้ืยนรดฐท้าาเนีต่ นเินพอ้ กื่องากรบารรอรเขงรร้าับลถโึงุภคพรื้นางยทสร่ี ใพ้านงรพ้อป้ืนมี ฐท2า้ังน5มทีส6่ีเิ่งช5อ่ือ้ามนโวยยง
10

11 ความสะดวกทอ่ีคันรอดบับคขลีดุมทคกุวพานื้มทสี่ าแมละามรีกถาใรนบกังคาบัรใแชขก้ ่งฎขหันมาดย้าทนี่เกโ่ยีควรขงอ้ สงอรย้าา่งงพเค้ืนร่งฐคารนัดด้านการคมนาคมทางบก
12 สถานการณก์ ารบแรลระลทุเปา้างหนม้�ำายโดในยปTี 2r5a6v2eอlันCดoับmด้าpนeโคtรitงiสvรe้างnพe้ืนsฐsานInดd้านeกxาร(TคมTนCาIค) มอทยาู่ใงนบกอแันลดะัทบาง1ทะในเลข5อ0งประเทศ
13 ไทยอยู่ในอันดับที่ 72 ซึ่งเป็นการคงอยู่ในอันดับเดิมนับต้ังแต่ปี 2560 และโครงสร้างพื้นฐานทางอากาศ อยู่ในอันดับท่ี 17
14 อย่างไรกด็ ี เน่ืองจากการจดั อันดบั ขดี ความสามารถในการแขง่ ขันด้านการท่องเที่ยว (TTCI) มีการด้าเนินการทุก ๆ 2 ปี โดยใน
15 ปี 2563 ไม่มีการจัดเก็บ ท้าให้การประเมินสถานการณ์การบรรลุเป้าหมายต้องเทียบเคียงจากการส้ารวจและจัดอันดับขีด
16 กาครวพามัฒสนามาโาครถรใงนสกรา้ารงแพข่งื้นขฐันาขนอถงืสอถเปาบ็นันปIัจMจDัยสซึ่�งำมคีกัญารขจอัดงอกันาดรับเพติ่ัมวชขี้วีดัดคดว้าานมโคสรางมสาร้ารงถพใ้ืนนฐกาานรขแอขง่ง6ข3ันปดร้าะนเทกศาทรั่วทโ่อลกงเทโดี่ยยวใน
17 แมส้ว่ว่านปขรอะงปเทรศะเไททศยไจทะยมไดีโ้ครับรกงสารรจ้าัดงใพหื้น้อฐยาู่ในนอแันลดะับกทารี่ 4ค4ม(นเพาิ่มคขมึ้นใน1ระอดันับดับดจี าแกตป่โคี 2ร5ง6ส2ร)้าขงณพะ้ืนทฐ่ีมาีตนัวทช่ีมี้วีคัดุดณ้าภนาคพุณไภดา้มพากตารรฐขานนส่ง
18 ยังทจา�ำงกอัดากอายศู่ใน(QเขuตalเitมyือoงใfหAญir่ Tแrลaะnยspังoไมrt่aเปtio็นnท)ี่พเปึง็นพปอัจใจจัยขทอ่ีมงนีกาักรทป่อรับงเอทัน่ียดวับมเพากิ่มนข้ึนักมโาดกยทเี่สฉุดพจา้าะนปวนระ4เดอ็นันดดับ้าน(อสันิ่งอด�ับำนทว่ี 3ย1)
19 ควขาณมะสทะี่คดววากมเพหนื่อาเชแ่ือนม่นโขยองงกโับครแงหขล่า่งยทท่อางงรเทาง่ียวแ(บRบailไrรo้รaอdยต่อDแeลnsะitกyา)รมีทป่ารัเบรลือดขลนงา1ดใอหันญด่ทับ่ีได(อ้มันาดตับรทฐี่า4น2)โอดยย่าใหงไ้มรีกก็ตาราม
ดกโคฎ�กอเำรมเหั้านนง่ือหมสดินพนารับกิจดย้าาาไ5ทงวรร0พี่เไ้ณรกดื้นใอาี่ยน้ ฐงเวปทารขีนียับ2้อบเ5โพงคเ6อค่ือ5รยียกงท่างสาคงี่ตรรเ่า้อคเ้าเขงปงรก้าพ่ง้าาถคหื้นรึงรมกฐพัดาาา้ืนยรนดยทท้ากี่ ่ีเนรพชะโรื่อคด้อรมับงมโโสยทครงร้ัง้ากงมงสาพีสรรื้ิ่นง้าเอฐงดพ�าินำนนื้นทดวฐา้ายางนนคทกใวน่อาารรงมคะเสทดมะัี่นบยดวาสวคูงกมมนททีก้ันี่คาายงรรบังเอคตกบงรแคมียลีคละมวุมทคาทาวมงุกาเทสมพะ่ียพ้ืนเงลรทสโ้อูง่ีดทมแย่ีจลTแะะTบลมCระีกIรกาทลารี่กุเรบป้าจั้งาหัดคหนใับมดหาใไ้มยชว้ทท้ี ี่่ี
20
21
22

การจัดกอารันจดัดบัอันคดวับาคมวสามาสมาามรารถถใในนกกาารรแแขขง่ ข่งันขดันา้ ดนโา้ คนรงโสครรา้ งงสพรืน้ ้าฐางนพนื ฐาน

ตัวชวี ดั ปี 2563 ปี 2562 ปี 2561 ปี 2560
ภาพรวมความสามารถในการแขง่ ขันด้านโครงสรา้ งพืนฐาน 44th 45th 48th 49th
28th 28th 19th 26th
ความหนาแน่นของโครงขา่ ยทางถนน 42nd 41st 42nd 42nd
ความหนาแนน่ ของโครงข่ายทางราง 16th 17th 19th 19th
จ้านวนเทีย่ วบินโดยสารผา่ นทา่ อากาศยานหลกั 31st 35th 34th 33rd
คุณภาพของการขนส่งทางอากาศ
ทม่ี า : IMD ท่มี า: IMD

23 ขอ(สTอาถรรโกจTกดงาถวาาCปยานมกไรฟIศใดถหรก)นสึงะ้าลาปมอมนเเารนทีีกีกยับกณ2ินาศาูห่ใส5กนร์กรไลน6กาทดาอา3นุ ่อรร�ยัยนเำทมสบขหเอดนผี่ีกรตนรยับ้าาิา่นเรวู่่ศงใรนทลกยนเดรมค่ีงุเาษอา้ ป1ารารเฐันนือน7้าทกกขเดนิหุพกจิา่าอับงรมพ่อืยายพทๆาอเิถน่ศาัฒย่ีา้นทงษ7น2นนไ่สี ใ2วรกาา้เนปยชกโคาปคซค่ือี็รดญั รว่ึงีทโมี งทดา2เอ่โเสปมนยส่ี5ยงรส็นงน6เื่อใา้ทจะน2ับกงงุ่ียดดพปจสาวผวอรนื้านี ก่าันกแค2ฐุนนลดากสง5กแนะอรับา6าดก้าเรรย3ดพนงาบจู่ใ้าคื่อรขนัรดไนพวสอรมออาโฒันลง่มคัันนมปุเับนปีรกเดดรชสางา้าะัับบ่ือนพสหรเเขมทุนร้นืมจดีดโ้าศกทาัดิมยงคยเาี่ขเงพนพรกวออื่อทับื้นแา็บงาน่อลมสตฐทบงะ้าาสั้งทิเนกน้ากแาท�นำรกัาดมตี่ยใะรงเห้าา่ปวพาจจนรใ้กนีัดาื่อนถก2ยานทสชใาร5กโร้าน่วรยปา6้าแงกคบรงผ0รทาเทมานะสี่ผรย่อนแเแ้น่าแแมงาลมนทขลเินคะบ่ทมาะ่งมสโท่ียงาแขคกทมถวกผันราอีกาาานดงรอรนางกทส้าพรบกกา่รดนอัฒสกรา้า้งากู่เขแรนเมเงนาทนลณาพือรส่ียินโะง้ืน์กทคง่วทกรแราฐใ่ออาานงลรารงงงขะบภนรเมท่าทจ่วูมรทายะรม่ียิภรกาทเากลวลขางจาันคุ้ึนรง
24
25
26
27

28 โครงการพัฒนาเมืองการค้าและการท่องเท่ียวชายแดนของกรมท่าอากาศยาน และโครงการส่งเสริมและพัฒนาการ

271