คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 44 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 แบบบันทึกคะแนนการประเมินด้วยแฟ้มสะสมผลงาน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 วัตถุประสงค์ เพื่อใช้เป็นแบบสรุปคะแนนการประเมินสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถ ในการใช้เทคโนโลยี โดยการประเมินแฟ้มสะสมผลงานตามรายการประเมิน ค�ำชี้แจง ให้ผู้ประเมินท�ำบันทึกคะแนนจากการสรุปคะแนนของแบบบันทึกคะแนนการประเมิน แฟ้มสะสมผลงานรายบุคคลตามเกณฑ์การประเมินที่ก�ำหนด และท�ำเครื่องหมาย ✓ ในช่อง ระดับคุณภาพที่สอดคล้องกับเกณฑ์ตัดสินคุณภาพ เลขที่ ชื่อ-สกุล คะแนนที่ได้ (16) ระดับคุณภาพ หมายเหตุ ดีเยี่ยม ดี พอใช้ ปรับปรุง 1 2 3 4 ... ******************************
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 45 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 2.2.8 การวัดและประเมินด้วยแบบทดสอบ เป็นการประเมินตัวชี้วัดด้านการรับรู้ข้อเท็จจริง (Knowledge) ผู้สอนควรเลือกใช้แบบทดสอบให้ ตรงตามวัตถุประสงค์ของการวัดและประเมินนั้น ๆ ส�ำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 มีรายละเอียด เครื่องมือประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑ์การประเมิน และวิธีการใช้เครื่องมือ ดังนี้ สมรรถนะส�ำคัญ ความสามารถในการคิด ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 องค์ประกอบ/ตัวชี้วัด การคิดวิจารณญาณ สามารถระบุความเข้าใจที่หลากหลายจากสถานการณ์ที่ยากและซับซ้อน ตัดสินใจเลือกค�ำตอบและประเมินความเหมาะสมของค�ำกล่าวอย่าง พร้อมแสดงการแปลความหมายข้อมูล และหลักฐานเชิงประจักษ์สามารถลงข้อสรุปได้อย่างถูกต้องและระบุข้อโต้แย้งที่สอดคล้องกับสถานการณ์ มีความเป็นเหตุเป็นผลกัน วิธีการประเมิน การวัดและประเมินด้วยแบบทดสอบ ลักษณะเครื่องมือประเมิน แบบทดสอบ วิธีการใช้เครื่องมือ แบบทดสอบใช้ส�ำหรับประเมินความสามารถในการคิด มีวิธีการใช้ดังนี้ 1. ครูอธิบายเครื่องมือวัดและประเมินผลด้วยแบบทดสอบโดยให้ผู้เรียนเลือกค�ำตอบที่ถูกต้องที่สุด เพียงค�ำตอบเดียว 2. ผู้เรียนศึกษาสถานการณ์และข้อค�ำถามที่ก�ำหนดให้ แล้วลงมือเลือกค�ำตอบที่ถูกต้องที่สุด 3. ครูตรวจค�ำตอบตามแบบเฉลยค�ำตอบ และให้คะแนนตามเกณฑ์การให้คะแนน
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 46 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ตัวอย่างเครื่องมือ แบบทดสอบ สถานการณ์ พิจารณาภาพแล้วตอบค�ำถามต่อไปนี้ ค�ำชี้แจง ผู้เรียนพิจารณาภาพแล้วเขียนค�ำตอบในช่องที่ก�ำหนด ค�ำถาม ค�ำตอบ 1. จากภาพสะท้อนปัญหาสังคมเรื่องใด 1. .…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 2. ระบุสาเหตุที่ท�ำให้เกิดปัญหา 3 วิธี 2.1 ..…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 2.2 ..…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 2.3 ..…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 3. ระบุผลกระทบที่เกิดขึ้นในอนาคต 3 วิธี 3.1 ..…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 3.2 ..…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 3.3 ..…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 4. ระบุวิธีการแก้ไขปัญหา 3 วิธี 4.1 ..…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 4.2 ..…………………………………………………………………… ..…………………………………………………………………… 4.3 ..…………………………………………………………………… ..……………………………………………………………………
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 47 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 เฉลย/แนวค�ำตอบ 1. ภาพสะท้อนปัญหาสังคมเกี่ยวกับการเลี้ยงลูกด้วยสื่อเทคโนโลยี/การเลี้ยงลูกไม่ถูกวิธี 2. สาเหตุที่ท�ำให้เกิดปัญหา เช่น - พ่อแม่ ผู้ปกครอง ไม่มีเวลาเลี้ยงลูก - ขาดทักษะการเลี้ยงดูลูกที่ถูกวิธี - ค่านิยมการเลี้ยงลูกยุคใหม่ - ค่านิยมการแสดงความมีฐานะ 3. ผลกระทบที่เกิดขึ้นในอนาคต เช่น - เด็กสมาธิสั้น - เด็กขาดทักษะการเข้าสังคม - เด็กมีปัญหาเกี่ยวกับสายตา - เด็กมีปัญหาเกี่ยวกับการแสดงอารมณ์ 4. วิธีการแก้ไขปัญหา เช่น - พ่อแม่ควรสร้างความรักและความอบอุ่นในครอบครัว - พ่อแม่ควรหากิจกรรมให้ลูกปฏิบัติแทนการใช้สื่อเทคโนโลยี - พ่อแม่ควรจัดสรรเวลาดูแลลูกให้มากขึ้น - พ่อแม่ควรให้ค�ำแนะน�ำในการใช้เทคโนโลยีให้เหมาะสมและเกิดประโยชน์กับลูก เกณฑ์การประเมินการตอบแบบทดสอบ ข้อที่ ระดับคุณภาพ 3 2 1 0 1 ตอบถูกต้องตาม แนวค�ำตอบ ตอบไม่ถูกต้อง/ ไม่ตอบ 2 ระบุสาเหตุของ ปัญหาได้ถูกต้อง ตามแนวค�ำตอบ ครบ 3 ประเด็น ระบุสาเหตุของ ปัญหาได้ถูกต้อง ตามแนวค�ำตอบ 2 ประเด็น ระบุสาเหตุของ ปัญหาได้ถูกต้อง ตามแนวค�ำตอบ 1 ประเด็น ตอบไม่ถูกต้อง/ ไม่ตอบ
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 48 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ข้อที่ ระดับคุณภาพ 3 2 1 0 3 ระบุผลกระทบของ ปัญหาได้ถูกต้อง ตามแนวค�ำตอบ ครบ 3 ประเด็น ระบุผลกระทบของ ปัญหาได้ถูกต้อง ตามแนวค�ำตอบ 2 ประเด็น ระบุผลกระทบของ ปัญหาได้ถูกต้อง ตามแนวค�ำตอบ 1 ประเด็น ตอบไม่ถูกต้อง/ ไม่ตอบ 4 ระบุวิธีแก้ไขปัญหา ได้ถูกต้องตาม แนวค�ำตอบครบ 3 ประเด็น ระบุวิธีแก้ไขปัญหา ได้ถูกต้องตาม แนวค�ำตอบ 2 ประเด็น ระบุวิธีแก้ไขปัญหา ได้ถูกต้องตาม แนวค�ำตอบ 1 ประเด็น ตอบไม่ถูกต้อง/ ไม่ตอบ เกณฑ์ตัดสินคุณภาพ ได้คะแนน 9-10 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดีเยี่ยม ได้คะแนน 6-8 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดี ได้คะแนน 3-5 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ พอใช้ ได้คะแนน 0-2 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ปรับปรุง การแปลผล การแปลผลคะแนนมีดังนี้ ได้คะแนน 9-10 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการคิดอยู่ในระดับ ดีเยี่ยม (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนา หรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสม ได้คะแนน 6-8 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการคิดอยู่ในระดับ ดี (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนา หรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 3-5 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการคิดอยู่ในระดับ พอใช้ (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนา หรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 0-2 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการคิดอยู่ในระดับ ปรับปรุง (ไม่ผ่าน) ให้ครูผู้สอน พัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 49 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 แบบบันทึกคะแนนการวัดและประเมินด้วยแบบทดสอบ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 วัตถุประสงค์ เพื่อใช้เป็นแบบสรุปคะแนนการประเมินสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถ ในการคิดโดยการท�ำแบบทดสอบตามประเด็นค�ำถาม ค�ำชี้แจง ให้ผู้ประเมินท�ำบันทึกคะแนนจากการสรุปคะแนนของแบบบันทึกคะแนนจากการทดสอบ รายบุคคลตามเกณฑ์การประเมินที่ก�ำหนด และท�ำเครื่องหมาย ✓ ในช่องระดับคุณภาพ ที่สอดคล้องกับเกณฑ์ตัดสินคุณภาพ เลขที่ ชื่อ-สกุล คะแนนที่ได้ (10) ระดับคุณภาพ หมายเหตุ ดีเยี่ยม ดี พอใช้ ปรับปรุง 1 2 3 4 ...
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 50 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 2.2.9 การประเมินด้านความรู้สึกนึกคิด เป็นการประเมินคุณธรรม จริยธรรม คุณลักษณะ และเจตคติที่ควรปลูกฝังในการจัดการเรียนรู้ ซึ่งการวัดและประเมินผลเป็นล�ำดับขั้นจากต�่ำสุดไปสูงสุด ส�ำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 มีรายละเอียด เครื่องมือประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑ์การประเมิน และวิธีการใช้เครื่องมือ ดังนี้ สมรรถนะส�ำคัญ ความสามารถในการคิด ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 องค์ประกอบ/ตัวชี้วัด การคิดอย่างมีวิจารณญาณ ระบุความเข้าใจที่หลากหลายจากสถานการณ์ที่ยากและซับซ้อน ตัดสินใจเลือกค�ำตอบและประเมินความเหมาะสมของค�ำกล่าวอ้าง พร้อมแสดงการแปลความหมายข้อมูล และหลักฐานเชิงประจักษ์ สามารถลงข้อสรุปได้อย่างถูกต้องและระบุข้อโต้แย้งที่สอดคล้องกับสถานการณ์ มีความเป็นเหตุเป็นผลกัน วิธีการประเมิน การประเมินด้านความรู้สึกนึกคิด ลักษณะเครื่องมือประเมิน แบบประเมินความรู้สึกนึกคิด วิธีการใช้เครื่องมือ แบบประเมินความรู้สึกนึกคิดใช้ส�ำหรับประเมินความสามารถในการคิด มีวิธีการใช้ดังนี้ 1. ครูศึกษาแบบประเมินความรู้สึกนึกคิด 2. ครูอธิบายวิธีการใช้แบบประเมินความรู้สึกนึกคิด 3. ผู้เรียนวิเคราะห์สถานการณ์ที่ก�ำหนดให้ แล้วด�ำเนินการประเมินความรู้สึกนึกคิดของตนเอง ตามประเด็นการประเมิน 4. ครูรวมคะแนนแล้วแปลผลการให้คะแนนตามเกณฑ์การประเมินที่ก�ำหนด
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 51 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ตัวอย่างเครื่องมือ แบบประเมินความรู้สึกนึกคิด สถานการณ์ ผู้เรียนวิเคราะห์เรื่องราวจากสถานการณ์ที่ก�ำหนด จากนั้นท�ำแบบประเมินความรู้สึกนึกคิดเกี่ยวกับ สถานการณ์ดังกล่าว เมื่ออาทิตย์ที่แล้ว กาญจนาและเพื่อน ๆ ซึ่งเป็นผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ไปทัศนศึกษาที่ เกาะแสมสาร ที่นั่นมีหาดทรายสีขาว สวย น�้ำทะเลใสสะอาด มีโขดหินและเปลือกหอยมากมาย กาญจนาและเพื่อน ๆ อยากด�ำน�้ำดูปะการัง แต่มีผู้ใหญ่คนหนึ่งบอกว่า พวกเขายังเด็ก ไม่ควรที่จะด�ำน�้ำ ไปดูปะการังเพราะอาจเกิดอันตรายได้ แต่กาญจนาเคยหาข้อมูลในเว็บไซต์ และพบข้อมูลที่ระบุว่า เด็กอายุ 1 ขวบสามารถด�ำน�้ำดูปะการังได้ พร้อมทั้งมีคลิปวิดีโอให้ดูเป็นตัวอย่างด้วย แบบประเมินความรู้สึกนึกคิด ชื่อ-นามสกุล............................................................................................ชั้น.....................เลขที่...................... ค�ำชี้แจง ให้ผู้เรียนท�ำเครื่องหมาย ✓ลงในช่องผลการประเมินที่ตรงกับความรู้สึกนึกคิดของผู้เรียนมากที่สุด รายการประเมิน ผลการประเมิน เห็นด้วย อย่างยิ่ง (4) เห็นด้วย (3) เห็นด้วย บางส่วน (2) ไม่เห็นด้วย (1) 1. ผู้เรียนคิดว่ากาญจนาและเพื่อน ๆ ควรเชื่อตามที่ ผู้ใหญ่คนนั้นพูด 2. ผู้เรียนคิดว่าสิ่งที่ผู้ใหญ่คนนั้นพูดยังไม่มีเหตุผล มากเพียงพอที่จะท�ำให้เกิดความเชื่อถือได้ 3. ผู้เรียนคิดว่าการที่ผู้ใหญ่คนนั้นพูด อาจเพราะ เป็นห่วงความปลอดภัยของกาญจนาและเพื่อน ๆ 4. ผู้เรียนคิดว่าหากผู้ใหญ่คนนั้นหาเหตุผลหรือ หลักฐานมาสนับสนุนให้มากกว่านี้ กาญจนาและ เพื่อน ๆ จะปฏิบัติตาม
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 52 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 รายการประเมิน ผลการประเมิน เห็นด้วย อย่างยิ่ง (4) เห็นด้วย (3) เห็นด้วย บางส่วน (2) ไม่เห็นด้วย (1) 6. ผู้เรียนคิดว่ากาญจนาควรพิจารณาแหล่งที่มา ของข้อมูลที่หาจากเว็บไซต์ก่อนว่ามีความน่าเชื่อถือ มากน้อยเพียงใด 7. ผู้เรียนคิดว่ากาญจนาและเพื่อน ๆ ต้องหาข้อมูล จากเว็บไซต์หลาย ๆ เว็บไซต์ก่อนที่จะตัดสินใจว่า ควรจะด�ำน�้ำดูปะการังหรือไม่ รวม เกณฑ์ตัดสินคุณภาพ ได้คะแนน 22-28 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดีเยี่ยม ได้คะแนน 15-21 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดี ได้คะแนน 8-14 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ พอใช้ ได้คะแนน 1-7 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ปรับปรุง การแปลผล การแปลผลคะแนนมีดังนี้ ได้คะแนน 22-28 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับ ดีเยี่ยม (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสม ได้คะแนน 15-21 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับ ดี (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 8-14 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับ พอใช้ (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 1-7 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการคิดอย่างมีวิจารณญาณอยู่ในระดับ ปรับปรุง (ไม่ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 53 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 แบบบันทึกคะแนนการประเมินด้านความรู้สึกนึกคิด ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 วัตถุประสงค์ เพื่อใช้เป็นแบบสรุปคะแนนการประเมินสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถ ในการคิด โดยการประเมินความรู้สึกนึกคิดตามรายการประเมิน ค�ำชี้แจง ให้ผู้ประเมินท�ำบันทึกคะแนนจากการสรุปคะแนนของแบบบันทึกความรู้สึกนึกคิดรายบุคคล ตามเกณฑ์การประเมินที่ก�ำหนด และท�ำเครื่องหมาย ✓ ในช่องระดับคุณภาพที่สอดคล้อง กับเกณฑ์ตัดสินคุณภาพ เลขที่ ชื่อ-สกุล คะแนนที่ได้ (28) ระดับคุณภาพ หมายเหตุ ดีเยี่ยม ดี พอใช้ ปรับปรุง 1 2 3 4 ...
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 54 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 2.2.10 การประเมินตามสภาพจริง เป็นการประเมินด้วยวิธีการที่หลากหลายดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น เพื่อให้ได้ผลการประเมินที่สะท้อน ความสามารถที่แท้จริงของผู้เรียน จึงควรใช้การประเมินการปฏิบัติ (Performance Assessment) ร่วมกับ การประเมินด้วยวิธีการอื่น ภาระงาน (Tasks) ควรสะท้อนสภาพ ความเป็นจริงหรือใกล้เคียงกับชีวิตจริง มากกว่าเป็นการปฏิบัติกิจกรรมทั่ว ๆ ไป ดังนั้นการประเมินตามสภาพจริงจะต้องออกแบบการจัดการเรียนรู้ และการประเมินผลไปด้วยกัน และก�ำหนดเกณฑ์การประเมิน (Rubrics) ให้สอดคล้องหรือใกล้เคียงกับ ชีวิตจริง ส�ำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 มีรายละเอียด เครื่องมือประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑ์การประเมิน และวิธีการใช้เครื่องมือ ดังนี้ สมรรถนะส�ำคัญ ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 องค์ประกอบ/ตัวชี้วัด 1. น�ำกระบวนการเรียนรู้ที่หลากหลายไปใช้ในชีวิตประจ�ำวัน 2. เรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่องและมีเป้าหมาย วิธีการประเมิน การประเมินตามสภาพจริง ลักษณะเครื่องมือประเมิน แบบการประเมินตามสภาพจริง วิธีการใช้เครื่องมือ แบบการประเมินตามสภาพจริงใช้ส�ำหรับประเมินความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต มีวิธีการใช้ดังนี้ 1. ครูต้องศึกษาและท�ำความเข้าใจแบบบันทึกการปฏิบัติกิจกรรมก่อนการปฏิบัติกิจกรรม 2. ครูมอบหมายภาระงานให้ผู้เรียนปฏิบัติกิจกรรมตามแบบบันทึกการปฏิบัติกิจกรรม 3. ครูสรุปคะแนนของผู้เรียน และน�ำคะแนนรวมไปเปรียบเทียบเกณฑ์การให้คะแนน 4. ครูพัฒนาความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตของผู้เรียน โดยมุ่งเน้นการยกระดับพฤติกรรม ในด้านต่าง ๆ ให้สูงขึ้น
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 55 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ตัวอย่างเครื่องมือ แบบการประเมินตามสภาพจริง เรื่อง สืบข่าว เล่าปัญหา พัฒนาสังคม ระดับช่วงชั้นที่ 3 (ม.1-3) ชื่อ-นามสกุล............................................................................................ชั้น.....................เลขที่...................... สถานศึกษา....................................................................................................................................................... ค�ำชี้แจง ให้ผู้เรียนแต่ละคนสืบค้นข่าวเกี่ยวกับปัญหาสังคมในสถานการณ์ปัจจุบันที่ก�ำลังเกิดขึ้นในท้องถิ่น หรือประเทศที่ผู้เรียนสนใจศึกษาจ�ำนวน 1 ประเด็น จากนั้นให้ผู้เรียนบันทึกเนื้อหาและติดรูปภาพประกอบ เนื้อข่าว วิเคราะห์สาระส�ำคัญและประเมินค่าความน่าเชื่อถือของข่าว รวมถึงวิเคราะห์สาเหตุและ ผลกระทบของปัญหาสังคมที่มีต่อตนเอง ครอบครัว ท้องถิ่น หรือประเทศ และน�ำเสนอแนวทางการมีส่วนร่วม ในการแก้ไขหรือลดปัญหาดังกล่าวที่ผู้เรียนสามารถปฏิบัติได้ตามความรู้ความสามารถของตน ก�ำหนด ส่งภาระงานในชั่วโมงเรียนถัดไป หัวข้อข่าว...................................................................................................................... 1. ผู้เรียนติดรูปภาพประกอบเนื้อหาข่าวเกี่ยวกับปัญหาสังคมในสถานการณ์ปัจจุบันที่ก�ำลังเกิดขึ้นในท้องถิ่น หรือประเทศที่ผู้เรียนสนใจศึกษา จ�ำนวน 1 ภาพ พร้อมระบุแหล่งอ้างอิงรูปภาพ พื้นที่ติดรูปภาพประกอบเนื้อหาข่าว ระบุแหล่งอ้างอิงของภาพ................................................................................................................................. .........................................................................................................................................................................
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 56 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 2. ผู้เรียนเขียนเนื้อหาของข่าว พร้อมระบุแหล่งอ้างอิงของข่าว ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... 3. ผู้เรียนประเมินความน่าเชื่อถือของข่าว โดยตอบค�ำถามตามประเด็นดังนี้ 3.1 ผู้เขียนข่าวนี้คือใคร มีความน่าเชื่อถือหรือไม่ อย่างไร ตอบ .................................................................................................................................................. ..................................................................................................................................................................... 3.2 ข่าวนี้เขียนขึ้นเมื่อไหร่ และมีความทันต่อสถานการณ์ในปัจจุบันหรือไม่ อย่างไร ตอบ .................................................................................................................................................. ...................................................................................................................................................................... 3.3 ผู้เขียนข่าวเรียบเรียงและน�ำเสนอเนื้อหาข่าวอย่างไร มีความน่าสนใจหรือไม่ เพราะเหตุผลใด ตอบ .................................................................................................................................................. ...................................................................................................................................................................... 3.4 ผู้เขียนข่าวแสดงความคิดเห็นเป็นเชิงอคติหรือเป็นกลางหรือไม่ เพราะเหตุใด ตอบ .................................................................................................................................................. ..................................................................................................................................................................... 4. ผู้เรียนวิเคราะห์สาเหตุและผลกระทบของปัญหาสังคมในสถานการณ์ปัจจุบันที่ก�ำลังเกิดขึ้นในท้องถิ่น หรือประเทศตามที่ปรากฏในเนื้อหาข่าวที่ผู้เรียนสนใจศึกษา ตอบ .......................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 57 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 5. ผู้เรียนสามารถน�ำความรู้ ความเข้าใจ หรือข้อคิดส�ำคัญจากการศึกษา มาพัฒนาแนวทางแก้ไขปัญหา สังคมที่ก�ำลังเกิดขึ้นในท้องถิ่นหรือประเทศตามที่ปรากฏในเนื้อหาข่าวที่ผู้เรียนสนใจศึกษาได้อย่างไรบ้าง (อย่างน้อย 3 แนวทาง) ตอบ .................................................................................................................................................. ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................... เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑ์ให้คะแนนแบบการประเมินตามสภาพจริง เรื่อง สืบข่าว เล่าปัญหา พัฒนาสังคม ระดับช่วงชั้นที่ 3 (ม.1-3) ล�ำดับ ข้อ ในแบบ บันทึก รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 0 1 - 2 1. ติดรูปภาพประกอบ เนื้อหาข่าว 2. บันทึกเนื้อหาข่าวได้ ครอบคลุมสาระส�ำคัญ และระบุแหล่ง 3. มีการอ้างอิงแหล่งที่มา ของข่าว มีรายการ ประเมินครบ 3 รายการ มีรายการ ประเมิน 2 รายการ มีรายการ ประเมิน 1 รายการ ไม่ปรากฏใน รายการประเมิน 3.1 1. ระบุชื่อแหล่งข่าว ได้ถูกต้อง 2. แสดงความคิดเห็น น่าเชื่อถือ/ไม่น่าเชื่อถือ 3. แสดงเหตุผลของ ความคิดเห็นที่เลือกอย่าง สมเหตุสมผล มีรายการ ประเมินครบ 3 รายการ มีรายการ ประเมิน 2 รายการ มีรายการ ประเมิน 1 รายการ ไม่ปรากฏใน รายการประเมิน
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 58 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ล�ำดับ ข้อ ในแบบ บันทึก รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 0 3.2 1. ระบุเวลาที่เขียนข่าว 2. ระบุความคิดเห็น ทันต่อเหตุการณ์/ไม่ทัน ต่อเหตุการณ์ 3. แสดงเหตุผลของความ คิดเห็นที่เลือกอย่างสมเหตุ สมผล มีรายการ ประเมินครบ 3 รายการ มีรายการ ประเมิน 2 รายการ มีรายการ ประเมิน 1 รายการ ไม่ปรากฏใน รายการประเมิน 3.3 1. อธิบายวิธีเรียบเรียงและ น�ำเสนอเนื้อหาข่าว 2. ระบุความคิดเห็น น่าสนใจ/ไม่น่าสนใจ 3. แสดงเหตุผลของความ คิดเห็นที่เลือกอย่างสมเหตุ สมผล มีรายการ ประเมินครบ 3 รายการ มีรายการ ประเมิน 2 รายการ มีรายการ ประเมิน 1 รายการ ไม่ปรากฏใน รายการประเมิน 3.4 1. ระบุข้อคิดเห็นของ ผู้เขียนที่ปรากฏในข่าว 2. แสดงความคิดเห็น อคติ (ไม่เป็นกลาง)/เป็นกลาง 3. แสดงเหตุผลของความ คิดเห็นที่เลือกอย่างสมเหตุ สมผล มีรายการ ประเมินครบ 3 รายการ มีรายการ ประเมิน 2 รายการ มีรายการ ประเมิน 1 รายการ ไม่ปรากฏใน รายการประเมิน 4 1. ระบุสาเหตุของข่าว 2. ระบุผลกระทบที่มีต่อ ท้องถิ่นหรือประเทศ 3. แสดงเหตุผลของความ คิดเห็นที่เลือกอย่างสมเหตุ สมผล มีรายการ ประเมินครบ 3 รายการ มีรายการ ประเมิน 2 รายการ มีรายการ ประเมิน 1 รายการ ไม่ปรากฏใน รายการประเมิน
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 59 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ล�ำดับ ข้อ ในแบบ บันทึก รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 0 5 ระบุ แนวทางแก้ไขปัญหา สังคมที่ก�ำลังเกิดขึ้น ในท้องถิ่นหรือประเทศ ตามที่ปรากฏในเนื้อหาข่าว ที่ผู้เรียนสนใจศึกษา ได้อย่างไรบ้าง ระบุ แนวทาง แก้ไขได้ 3 แนวทาง ขึ้นไป ระบุ แนวทาง แก้ไขได้ 2 แนวทาง ระบุ แนวทาง แก้ไขได้ 1 แนวทาง ไม่ปรากฏใน รายการประเมิน เกณฑ์ตัดสินคุณภาพ ได้คะแนน 16-21 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดีเยี่ยม ได้คะแนน 11-15 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดี ได้คะแนน 6-10 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ พอใช้ ได้คะแนน 0-5 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ปรับปรุง การแปลผล การแปลผลคะแนนมีดังนี้ ได้คะแนน 16-21 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิตอยู่ในระดับ ดีเยี่ยม (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสม ได้คะแนน 11-15 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิตอยู่ในระดับ ดี (ผ่าน) ให้ครูผู้สอน พัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 6-10 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิตอยู่ในระดับ พอใช้ (ผ่าน) ให้ครูผู้สอน พัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 0-5 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิตอยู่ในระดับ ปรับปรุง (ไม่ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 60 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 แบบบันทึกคะแนนการประเมินตามสภาพจริง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 วัตถุประสงค์ เพื่อใช้เป็นแบบสรุปคะแนนการประเมินสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถ ในการใช้ทักษะชีวิต โดยการประเมินการปฏิบัติกิจกรรมตามรายการประเมิน ค�ำชี้แจง ให้ผู้ประเมินท�ำบันทึกคะแนนจากการสรุปคะแนนของแบบบันทึกคะแนนการประเมินการปฏิบัติ กิจกรรมรายบุคคลตามเกณฑ์การประเมินที่ก�ำหนด และท�ำเครื่องหมาย ✓ ในช่องระดับคุณภาพ ที่สอดคล้องกับเกณฑ์ตัดสินคุณภาพ เลขที่ ชื่อ-สกุล คะแนนที่ได้ (21) ระดับคุณภาพ หมายเหตุ ดีเยี่ยม ดี พอใช้ ปรับปรุง 1 2 3 4 ...
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 61 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 2.2.11 การประเมินตนเองของผู้เรียน การประเมินตนเองนับเป็นทั้งเครื่องมือประเมินและเครื่องมือพัฒนาการเรียนรู้ เพราะท�ำให้ผู้เรียน ได้คิดใคร่ครวญว่าได้เรียนรู้อะไร เรียนรู้อย่างไร และผลงานที่ท�ำนั้นดีแล้วหรือยัง การประเมินตนเองจึงเป็นวิธี หนึ่งที่จะช่วยพัฒนาผู้เรียนให้เป็นผู้ที่สามารถเรียนรู้ด้วยตนเอง การใช้การประเมินตนเองของผู้เรียนให้ประสบ ความส�ำเร็จได้ดีจะต้องมีเป้าหมายการเรียนรู้ที่ชัดเจน มีเกณฑ์ที่บ่งบอกความส�ำเร็จของชิ้นงาน/ภาระงาน และมาตรการการปรับปรุงแก้ไขตนเอง ส�ำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 มีรายละเอียด เครื่องมือประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑ์การประเมิน และวิธีการใช้เครื่องมือ ดังนี้ สมรรถนะส�ำคัญ ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 องค์ประกอบ/ตัวชี้วัด ปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและสภาพแวดล้อม หลีกเลี่ยงพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ที่ ส่งผลกระทบต่อตนเองและผู้อื่น วิธีการประเมิน การประเมินตนเองของผู้เรียน ลักษณะเครื่องมือประเมิน แบบประเมินตนเองของผู้เรียน วิธีการใช้เครื่องมือ แบบประเมินตนเองของผู้เรียนใช้ส�ำหรับประเมินความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต มีวิธีการใช้ดังนี้ 1. ครูศึกษาคู่มือการใช้แบบประเมินตนเองของผู้เรียน 2. ครูอธิบายการใช้แบบประเมินตนเองให้ผู้เรียนเข้าใจ พร้อมยกตัวอย่างสถานการณ์ที่เกี่ยวข้อง กับอารมณ์และความเครียด เพื่อกระตุ้นให้ผู้เรียนเชื่อมโยงประสบการณ์เดิมกับแบบประเมินตนเองของผู้เรียน 3. ผู้เรียนท�ำแบบประเมินตนเองของผู้เรียน และสรุปผลการประเมิน 4. ครูรวบรวมการสรุปผลการประเมินรายบุคคลของผู้เรียน เพื่อเป็นข้อมูลและน�ำไปพัฒนาคุณภาพ ผู้เรียนต่อไป
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 62 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ตัวอย่างเครื่องมือ แบบประเมินตนเองของผู้เรียน ชื่อ-นามสกุล............................................................................................ชั้น.....................เลขที่...................... ข้อที่ รายการประเมิน ระดับการปฏิบัติ ทุกครั้ง (3) บ่อยครั้ง (2) บางครั้ง (1) ไม่ปฏิบัติ (0) 1 เมื่อเผชิญสถานการณ์ที่ยั่วยุ ผู้เรียนสามารถควบคุม อารมณ์ตนเองได้ 2 เมื่อโกรธคนอื่น ผู้เรียนสามารถนิ่งเงียบ โดยไม่โต้ตอบกลับ 3 เมื่อเพื่อนได้รับรางวัลหรือค�ำชมเชย ผู้เรียนสามารถ แสดงความยินดีอย่างจริงใจกับเพื่อนได้ 4 ผู้เรียนสามารถพูดจาสุภาพ แม้เพื่อนคนนั้นจะท�ำให้ ผู้เรียนโกรธหรือไม่พอใจ 5 เมื่อคนอื่นท�ำให้เราไม่พอใจ ผู้เรียนสามารถ ให้อภัยเขาได้ 6 เมื่อทะเลาะกับเพื่อน ผู้เรียนสามารถจัดการปัญหา โดยไม่ใช้ความรุนแรง 7 เมื่อมีความขัดแย้งทางความคิด ผู้เรียนสามารถ แสดงความคิดเห็นได้อย่างสร้างสรรค์ 8 เมื่อมีเรื่องไม่สบายใจ ผู้เรียนจะขอค�ำปรึกษาจาก ผู้ปกครอง 9 เมื่อเพื่อนชักชวนให้กระท�ำในสิ่งที่ผิดระเบียบโรงเรียน ผู้เรียนสามารถหลีกเลียงการชักชวนนั้นได้ 10 เมื่อต้องพูดน�ำเสนอในที่สาธารณะ ผู้เรียนสามารถ ควบคุมอารมณ์ความตื่นเต้นได้
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 63 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 เกณฑ์การให้คะแนน ได้ 3 คะแนน เมื่อผู้เรียนมีระดับการปฏิบัติ ทุกครั้ง ได้ 2 คะแนน เมื่อผู้เรียนมีระดับการปฏิบัติ บ่อยครั้ง ได้ 1 คะแนน เมื่อผู้เรียนมีระดับการปฏิบัติ บางครั้ง ได้ 0 คะแนน เมื่อผู้เรียนไม่ปฏิบัติ เกณฑ์ตัดสินคุณภาพ ได้คะแนน 24-30 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดีเยี่ยม ได้คะแนน 16-23 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดี ได้คะแนน 8-15 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ พอใช้ ได้คะแนน 0-7 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ปรับปรุง การแปลผล การแปลผลคะแนนมีดังนี้ ได้คะแนน 24-30 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิตอยู่ในระดับ ดีเยี่ยม (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสม ได้คะแนน 16-23 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิตอยู่ในระดับ ดี (ผ่าน) ให้ครูผู้สอน พัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 8-15 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิตอยู่ในระดับ พอใช้ (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 0-7 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการใช้ทักษะชีวิตอยู่ในระดับ ปรับปรุง (ไม่ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 64 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 แบบบันทึกคะแนนการประเมินตนเองของผู้เรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 วัตถุประสงค์ เพื่อใช้เป็นแบบสรุปคะแนนการประเมินสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถ ในการใช้ทักษะชีวิต โดยการประเมินตนเองของผู้เรียนตามรายการประเมิน ค�ำชี้แจง ให้ผู้ประเมินท�ำบันทึกคะแนนจากการสรุปคะแนนของแบบบันทึกคะแนนการประเมินตนเอง ของผู้เรียนรายบุคคลตามเกณฑ์การประเมินที่ก�ำหนด และท�ำเครื่องหมาย ✓ ในช่องระดับ คุณภาพที่สอดคล้องกับเกณฑ์ตัดสินคุณภาพ เลขที่ ชื่อ-สกุล คะแนนที่ได้ (30) ระดับคุณภาพ หมายเหตุ ดีเยี่ยม ดี พอใช้ ปรับปรุง 1 2 3 4 ...
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 65 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 2.2.12 การประเมินโดยเพื่อน เป็นเทคนิคการประเมินอีกรูปแบบหนึ่งที่น่าจะน�ำมาใช้เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้เข้าถึงคุณลักษณะของ งานที่มีคุณภาพ เพราะการที่ผู้เรียนจะบอกได้ว่าชิ้นงานนั้นเป็นเช่นไร ผู้เรียนต้องมีความเข้าใจอย่างชัดเจน ก่อนว่าเขาก�ำลังตรวจสอบอะไรในงานของเพื่อน ฉะนั้น ผู้สอนต้องอธิบายผลที่คาดหวังให้ผู้เรียนทราบก่อน ที่จะลงมือประเมิน ส�ำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 มีรายละเอียด เครื่องมือประเมิน เกณฑ์การให้ คะแนน เกณฑ์การประเมิน และวิธีการใช้เครื่องมือ ดังนี้ สมรรถนะส�ำคัญ ความสามารถในการสื่อสาร ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 องค์ประกอบ/ตัวชี้วัด มีความสามารถในการรับสารอย่างมีสติเพื่อให้เกิดความเข้าใจด้วยการฟัง การดู และการอ่าน วิธีการประเมิน การประเมินโดยเพื่อน ลักษณะเครื่องมือประเมิน แบบประเมินโดยเพื่อน วิธีการใช้เครื่องมือ แบบประเมินโดยเพื่อนใช้ส�ำหรับประเมินความสามารถในการสื่อสาร มีวิธีการใช้ดังนี้ 1. ครูศึกษาคู่มือการใช้แบบประเมินโดยเพื่อน 2. ครูอธิบายการใช้แบบประเมินโดยเพื่อนให้ผู้เรียนเข้าใจ พร้อมยกตัวอย่างสถานการณ์ที่เกี่ยวข้อง กับการรับสารอย่างมีสติเพื่อให้เกิดความเข้าใจด้วยการฟัง การดู และการอ่าน 3. ผู้เรียนจับคู่ ท�ำแบบประเมินโดยเพื่อน และสรุปผลการประเมิน 4. ครูรวบรวมการสรุปผลการประเมินรายบุคคลของผู้เรียน เพื่อเป็นข้อมูลและน�ำไปพัฒนาคุณภาพ ผู้เรียนต่อไป
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 66 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ตัวอย่างเครื่องมือ แบบประเมินโดยเพื่อน ผู้ประเมิน ชื่อ-นามสกุล...........................................................................ชั้น...............เลขที่............... ผู้รับการประเมิน ชื่อ-นามสกุล...........................................................................ชั้น...............เลขที่............... ข้อที่ รายการประเมิน ผลการปฏิบัติ ทุกครั้ง (2) บางครั้ง (1) ปฏิบัติไม่ได้ (0) 1 ตอบค�ำถามจากการฟังและการดูได้ 2 ตอบค�ำถามจากการอ่านได้ 3 บอกประโยชน์หรือข้อคิดจากการฟังและการดูได้ 4 บอกประโยชน์หรือข้อคิดจากการอ่านได้ 5 แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องที่ฟังและดูได้ 6 แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องที่อ่านได้ 7 สามารถเลือกปฏิบัติตามเรื่องที่ฟังและดูได้อย่างมี วิจารณญาณ 8 สามารถเลือกปฏิบัติตามเรื่องที่อ่านได้อย่างมีวิจารณญาณ 9 มีมารยาทในการฟังและการดู 10 มีมารยาทในการอ่าน เกณฑ์การให้คะแนน ได้ 2 คะแนน เมื่อผู้เรียนมีผลการปฏิบัติปฏิบัติทุกครั้ง ได้1 คะแนน เมื่อผู้เรียนมีผลการปฏิบัติปฏิบัติบางครั้ง ได้0 คะแนน เมื่อผู้เรียนมีผลการปฏิบัติปฏิบัติไม่ได้
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 67 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 เกณฑ์ตัดสินคุณภาพ ได้คะแนน 16-20 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดีเยี่ยม ได้คะแนน 11-15 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ดี ได้คะแนน 6-10 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ พอใช้ ได้คะแนน 0-5 คะแนน หมายถึง อยู่ในระดับ ปรับปรุง การแปลผล การแปลผลคะแนนมีดังนี้ ได้คะแนน 16-20 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการสื่อสารในระดับ ดีเยี่ยม (ผ่าน) ให้ครูผู้สอน พัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสม ได้คะแนน 11-15 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการสื่อสารในระดับ ดี (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนา หรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 6-10 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการสื่อสารในระดับ พอใช้ (ผ่าน) ให้ครูผู้สอนพัฒนา หรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น ได้คะแนน 0-5 คะแนน ผู้เรียนมีสมรรถนะในการสื่อสารในระดับ ปรับปรุง (ไม่ผ่าน) ให้ครูผู้สอน พัฒนาหรือส่งเสริมผู้เรียนตามความเหมาะสมเพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในระดับที่สูงขึ้น
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 68 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 แบบบันทึกคะแนนการประเมินโดยเพื่อน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 วัตถุประสงค์ เพื่อใช้เป็นแบบสรุปคะแนนการประเมินสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียนด้านความสามารถ ในการสื่อสาร โดยการประเมินโดยเพื่อนตามรายการประเมิน ค�ำชี้แจง ให้ผู้ประเมินท�ำบันทึกคะแนนจากการสรุปคะแนนของแบบบันทึกคะแนนการประเมินโดยเพื่อน รายบุคคลตามเกณฑ์การประเมินที่ก�ำหนด และท�ำเครื่องหมาย ✓ ในช่องระดับคุณภาพ ที่สอดคล้องกับเกณฑ์ตัดสินคุณภาพ เลขที่ ชื่อ-สกุล คะแนนที่ได้ (20) ระดับคุณภาพ หมายเหตุ ดีเยี่ยม ดี พอใช้ ปรับปรุง 1 2 3 4 ...
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 69 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ข้อแนะน�ำในการใช้เครื่องมือประเมินสมรรถนะส�ำคัญ วิธีการใช้เครื่องมือ เครื่องมือประเมินสมรรถนะส�ำคัญตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 ทั้ง 12 รูปแบบ มีข้อแนะน�ำการน�ำเครื่องมือไปใช้ ดังนี้ ❖ ก่อนการประเมิน 1) ครูศึกษาเครื่องมือการประเมินรูปแบบต่าง ๆ ให้เข้าใจก่อนน�ำไปใช้ 2) ครูวางแผนการใช้เครื่องมือ ดังนี้ 2.1) ก�ำหนดวัตถุประสงค์การประเมิน เช่น ประเมินเพื่อการพัฒนา (Formative Assessment) และประเมินเพื่อตัดสิน (Summative Assessment) 2.2) ก�ำหนดช่วงเวลาการประเมินให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ เช่น ก่อนเรียน ระหว่างเรียน หลังเรียน หรือ ต้นปีการศึกษา กลางปีการศึกษา ปลายปีการศึกษา ❖ ระหว่างการประเมิน 1) ครูน�ำแบบประเมินไปใช้ประเมินนักเรียนตามแผนที่ก�ำหนดไว้ 2) ครูอาจใช้วิธีการอื่นร่วมกับการสังเกตพฤติกรรม เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องสมบูรณ์ เช่น การสัมภาษณ์ การสอบถาม การเล่าเรื่อง การใช้ค�ำถาม เป็นต้น 3) ครูและนักเรียนควรบันทึกข้อมูลและตอบข้อมูลตามความเป็นจริง ❖ หลังการประเมิน 1) ครูสรุปและแปลผลการประเมินตามเกณฑ์การตัดสินระดับคุณภาพ 2) ครูบันทึกข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับจุดเด่นและจุดที่ควรพัฒนาของนักเรียน 3) ครูแจ้งผลการประเมินความสามารถในการใช้ทักษะชีวิตให้นักเรียน ผู้ปกครอง และผู้มีส่วน เกี่ยวข้องทราบ เพื่อน�ำผลการประเมินไปใช้พัฒนาคุณภาพนักเรียนต่อไป
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 71 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว. กันต์กนิษฐ์ ชลสีมัธยา. (2562). ความคาดหวังของผู้ปกครองที่มีต่อสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียน โรงเรียนศรีราชา สังกัดส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 18. หลักสูตรการศึกษา มหาบัณฑิต ภาควิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยบูรพา. พรพิชิต ทิทา. (2561). การพัฒนาแนวทางการส่งเสริมสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียนระดับมัธยมศึกษา. สาขาวิจัยและประเมินผลระดับปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. ส�ำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2564). พจนานุกรมศัพท์ศึกษาศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสภา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : บริษัท ธนาเพรส จ�ำกัด. ส�ำนักทดสอบทางการศึกษา. (2555). คู่มือประเมินสมรรถนะส�ำคัญของผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ส�ำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. ส�ำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา, ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2557). แนวปฏิบัติการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษา ขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร แห่งประเทศไทย จ�ำกัด. บรรณานุกรม
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 73 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ที่ปรึกษา 1. นายอัมพร พินะสา เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2. นางเกศทิพย์ ศุภวานิช รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 3. นางล�ำใย สนั่นรัมย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาเครื่องมือวัดผล ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 4. นายชนาธิป ทุ้ยแป รักษาราชการแทนผู้อ�ำนวยการส�ำนักทดสอบทางการศึกษา 5. นางสาวบังอร กมลวัฒนา ผู้อ�ำนวยการกลุ่มพัฒนาเครื่องมือและบริการการทดสอบ คณะท�ำงานจัดท�ำคู่มือ 1. นางสุวัณณา ทัดเทียม ข้าราชการบ�ำนาญ 2. นางสาวสุภาวดี ค�ำนาดี ศึกษานิเทศก์ช�ำนาญการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา กรุงเทพมหานคร เขต 1 3. นายธราญ์พัศษ์ มหาชนะวงศ์ ศึกษานิเทศก์ช�ำนาญการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร 4. นายจรูญ ดวงจรัส ครูช�ำนาญการพิเศษ โรงเรียนอินทร์บุรี 5. นายวชิระ โคตะโน ครูช�ำนาญการพิเศษ โรงเรียนสตรีศึกษา 6. นายนิธิภัทร์ สร้อยเชื้อดี ครู โรงเรียนวชิรธรรมสาธิต 7. นายปวเรศ วงศ์ฤคเวช ครู โรงเรียนชะอวด 8. นายอนวัช ไข่ขาว ครู โรงเรียนวัดราชบพิธ 9. นายวรยุทธยอดบุญ ครู โรงเรียนสตรีเศรษฐบุตรบ�ำเพ็ญ คณะผู้จัดท�ำ
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 74 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ผู้รับผิดชอบโครงการ 1. นางสาวบังอร กมลวัฒนา ผู้อ�ำนวยการกลุ่มพัฒนาเครื่องมือและบริการการทดสอบ 2. นายจันทร์ สกุลวงศ์ไพบูลย์ นักวิชาการศึกษาช�ำนาญการพิเศษ 3. นางสาวพิศมัย โถชัยค�ำ นักวิชาการศึกษาช�ำนาญการพิเศษ 4. นางฉันทนา สกุลวงศ์ไพบูลย์ นักวิชาการศึกษาช�ำนาญการพิเศษ 5. นายวราวุธ วดีวรวิทย์ นักวิชาการศึกษาช�ำนาญการพิเศษ 6. นายวิทยา บัวภารังษี นักวิชาการศึกษาช�ำนาญการ 7. นายเฉลิมเกียรติ ทองจุน นักวิชาการศึกษาปฏิบัติการ 8. นางสาววัชรินทร์ พันธุ์เภา นักวิชาการศึกษาปฏิบัติการ 9. นางสาวสุภานิตย์ ชาญนอก ผู้ช่วยนักวิชาการ 10. นางสาวเพชรินทร์ โบกค�ำ ผู้ช่วยนักวิชาการ 11. นางสาวคัทลียา แลบัว ผู้ช่วยนักวิชาการ 12. นางสาวภาพิมล เมธีกิตติกุล ผู้ช่วยนักวิชาการ บรรณาธิการกิจ 1. นางสาวบังอร กมลวัฒนา ผู้อ�ำนวยการกลุ่มพัฒนาเครื่องมือและบริการการทดสอบ 2. นางสาวพิศมัย โถชัยค�ำ นักวิชาการศึกษาช�ำนาญการพิเศษ 3. นางสาวภาพิมล เมธีกิตติกุล ผู้ช่วยนักวิชาการ ออกแบบปก นางสาวคัทลียา แลบัว ผู้ช่วยนักวิชาการ
คู่มือการใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้และสมรรถนะของผู้เรียน จ�ำนวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 75 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 คูมือการใชเครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรูและสมรรถนะของผูเรียน จํานวน 12 รูปแบบ ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 1-3