วรรคทอง

วรรคทองจากเรอ่ื ง นริ าศนรินทร์คำโคลง

เอียงอกเทออกอา้ ง อวดองค์ อรเอย
เมรชุ ุบสมทุ รดินลง เลขแตม้
อากาศจกั จานผจง จารกึ พอฤา
โฉมแมห่ ยาดฟ้าแยม้ อยรู่ อ้ น ฤาเหน็

ผ้ปู ระพันธ์ : นายนรินทร์ธิเบศร์ (อิน)
ประเภทของบทประพนั ธ์ : โคลง ๔ สุภาพ
แผนผงั โคลง ๔ สุภาพ

วรรคทองจากเรื่อง มัทนะพาธา

ความรกั เหมือนโรคา บนั ดาลตาใหม้ ดื มน
ไมย่ นิ และไม่ยล อปุ สรรคใดใด
กำลังคกึ ผิขังไว้
ความรกั เหมอื นโคถึก บย่ อมอยู่ ณ ทีข่ งั
กโ็ ลดจากคอกไป กด็ งึ ไปดว้ ยกำลัง
บ่หวนคิดถงึ เจบ็ กาย
ถึงหากจะผูกไว้
ยิ่งหา้ มก็ยง่ิ คลง่ั

ผ้ปู ระพันธ์ : พระบาทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกล้าเจ้าอยู่หวั
ประเภทของบทประพันธ์ : อนิ ทรวเิ ชยี รฉนั ท์ ๑๑
แผนผังอนิ ทรวิเชยี รฉันท์ ๑๑

วรรคทองจากเรื่อง พระอภัยมณี

แลว้ สอนวา่ อย่าไว้ใจมนษุ ย์ มันแสนสุดลึกลำ้ เหลอื กำหนด
ถึงเถาวลั ย์พันเก่ียวท่เี ล้ียวลด ก็ไมค่ ดเหมือนหนึ่งในน้ำใจคน
มนุษย์น้ที ่รี กั อยูส่ องสถาน บดิ ามารดารักมักเป็นผล
ท่พี ง่ึ หนึง่ พง่ึ ไดแ้ ต่กายตน เกิดเปน็ คนคิดเหน็ จงึ เจรจา
แม้นใครรักรักม่งั ชงั ชงั ตอบ ใหร้ อบคอบคดิ อ่านนะหลานหนา
รู้สง่ิ ไรไม่สู้รวู้ ิชา รรู้ กั ษาตวั รอดเป็นยอดดี

ผปู้ ระพนั ธ์ : สนุ ทรภู่
ประเภทของบทประพนั ธ์ : กลอนสภุ าพ (กลอน๘)
แผนผงั กลอนสภุ าพ (กลอน๘)

วรรคทองจากเรอ่ื ง กาพยเ์ หช่ มเคร่ืองคาวหวาน

มัสม่นั แกงแก้วตา หอมย่หี ร่ารสรอ้ นแรง
ชายใดไดก้ ลืนแกง แรงอยากให้ใฝฝ่ นั หา
วางจานจัดหลายเหลือตรา
ยำใหญใ่ ส่สารพดั ญปี่ ุน่ ล้ำย้ำยวนใจ
รสดดี ว้ ยนำ้ ปลา เจือน้ำสม้ โรยพริกไทย
ไมม่ เี ทียบเปรียบมอื นาง
ตับเหลก็ ลวกหล่อนต้ม พร้อมพรกิ สดใบทองหลาง
โอชาจะหาไหน ห่างหอ่ หวนปว่ นใจโหย
วางถงึ ลิ้นด้ินแดโดย
หมูแนมแหลมเลิศรส ฤาจะเปรยี บเทยี บทนั ขวัญ
พศิ หอ่ เหน็ รางชาง เปน็ มันยอ่ งล่องลอยมัน
ของสวรรคเ์ สวยรมย์
ก้อยก้งุ ปรุงประท่นิ ทำนำ้ ยาอย่างแกงขม
รสทิพย์หยบิ มาโปรย ชมไม่วายคลา้ ยคล้ายเหน็
รสพเิ ศษใสล่ กู เอน็
เทโพพื้นเนอ้ื ทอ้ ง เช่นเชิงมติ รประดษิ ฐท์ ำ
นา่ ซดรสครามครนั แกงคั่วส้มใสร่ ะกำ
ชำ้ ทรวงเศร้าเจ้าตรากตรอม
ความรกั ยกั เปล่ียนท่า ฟุ้งปรากฏรสหื่นหอม
กลอ่อมกล่อมเกล้ียงกลม สนทิ เนอ้ื เจือเสาวคนธ์
นอนเตยี งทองทำเมืองบน
ข้าวหุงปรงุ อย่างเทศ ยลอยากนิทรคิดแนบนอน
ใครหงุ ปรุงไม่เปน็

เหลอื รหู้ มูป่าต้ม
รอยแจง้ แห่งความขำ

ช้าช้าพล่าเน้อื สด
คิดความยามถนอม

ลา่ เตยี งคิดเตียงน้อง
ลดหล่นั ชัน้ ชอบกล

เหน็ หรุม่ รมุ ทรวงเศรา้ รุ่มรุ่มเร้าคอื ไฟฟอน
เจบ็ ไกลในอาวรณ์ ร้อนรุมรุ่มกล้มุ กลางทรวง
โอชารสกวา่ ท้ังปวง
รงั นกนง่ึ น่าซด เหมอื นเรียมรา้ งห่างหอ้ งหวน
นกพรากจากรังรวง ดจุ วาจากระบิดกระบวน
ใหพ้ เ่ี คร่าเจา้ ดวงใจ
ไตปลาเสแสรง้ วา่ เปน็ โฉมน้องฤาโฉมไหน
ใบโศกบอกโศกครวญ ใคร่ครวญรกั ผกั หวานนาง ๚

ผักโฉมช่ือเพราะพร้อง
ผักหวานซา่ นทรวงใน

ผู้ประพันธ์ : พระบาทสมเดจ็ พระพุทธเลศิ หลา้ นภาลัย
ประเภทของบทประพันธ์ : กาพยย์ านี ๑๑
แผนผงั กาพย์ยานี ๑๑

วรรคทองจากเร่ือง กาพย์เห่เรอื

เรอื่ ยเรอ่ื ยมารอนรอน ทิพากรจะตกตำ่
สนธยาจะใกลค้ ำ่ คำนงึ หน้าเจ้าตราตรู
เร่อื ยเรื่อยมาเรียงเรียง นกบินเฉยี งไปท้ังหมู่
ตัวเดียวมาพลัดคู่ เหมือนพีอ่ ยู่ผู้เดยี วดาย

ผปู้ ระพนั ธ์ : เจา้ ฟา้ ธรรมธเิ บศรไชยเชษฐสุริยวงศ์ (เจา้ ฟ้ากุ้ง)
ประเภทของบทประพนั ธ์ : กาพยย์ านี ๑๑
แผนผงั กาพย์ยานี ๑๑

วรรคทองจากเรือ่ ง ลลิ ติ พระลอ

เสยี งฦๅเสยี งเล่าอ้าง อันใด พ่ีเอย
เสียงย่อมยอยศใคร ทว่ั หลา้
สองเขอื พี่หลับไหล ลืมต่นื ฤาพ่ี
สองพค่ี ดิ เองอ้า อย่าได้ถามเผือ

ผปู้ ระพันธ์ : ไมป่ รากฎนามผู้แตง่
ประเภทของบทประพนั ธ์ : โคลง ๔ สุภาพ
แผนผงั โคลง ๔ สุภาพ

วรรคทองจากเร่อื ง ขนุ ช้างขนุ แผน

แม่รักลูกลูกก็ร้อู ยู่วา่ รกั คนอนื่ สักหม่ืนแสนไมแ่ มน้ เหมอื น
จะกนิ นอนวอนว่าเมตตาเตือน จะจากเรอื นร้างแม่ไปแตต่ วั
เขาจะพาลวา้ ว่นุ แม่ทูนหวั
แม่วนั ทองของลกู จงกลับบา้ น แมอ่ ย่ามวั หมองนกั จงหักใจ
จะกม้ หนา้ ลาไปมิได้กลวั

ผปู้ ระพนั ธ์ : สนุ ทรภู่
ประเภทของบทประพนั ธ์ : กลอนสุภาพ (กลอน ๘)
แผนผังกสอนสุภาพ (กลอน ๘)

วรรคทองจากเรือ่ ง อิเหนา ตอนศึกกะหมังกหุ นงิ

วา่ พลางทางชมคณานก โผนผกจับไมอ้ งึ ม่ี
เบญจวรรณจับวัลยช์ าลี เหมอื นวนั พ่ไี กลสามสดุ ามา
นางนวลจบั นางนวลนอน เหมอื นพี่แนบนวลสมรจนิ ตะหรา
จากพรากจับจากจำนรรจา เหมอื นจากนางสการะวาตี
แขกเต้าจับเตา่ รา้ งรอ้ ง เหมอื นร้างทอ้ งมาหยารัศมี
นกแกว้ จับแกว้ พาที เหมือนแก้วพท่ี ้ังสามส่ังความมา
ตระเวนไพรร่อนรอ้ งตระเวนไพร เหมอื นเวรใดให้นริ าศเสน่หา
เคา้ โมงจับโมงอยูเ่ อกา เหมอื นพ่ีนับโมงมาเม่ือไกลนาง
คบั แคจบั แคสันโดษเด่ยี ว เหมือนเปล่าเปลี่ยวคับใจในไพรกว้าง
ชมวหิ คนกไมไ้ ปตามทาง คะนงึ นางพลางรบี โยธี

ผ้ปู ระพันธ์ : พระบาทสมเดจ็ พระพุทธเลิศหลา้ นภาลยั
ประเภทของบทประพันธ์ : กลอนบทละคร
แผนผังกลอนบทละคร

วรรคทองจากเร่ือง พระเวสสนั ดรชาดก กัณฐม์ ทั รี

“ จง่ึ ตรสั ว่าโอโ้ อเ๋ วลาปานฉะนเ้ี อ่ยจะมดิ กึ ด่นื จวนจะสนิ้ คืนคอ่ นรงุ่ ไปเสยี แล้วหรือกระไรไมร่ ูเ้ ลย
พระพายรำเพยพัดมารีเ่ ร่อื ยอยูเ่ ฉ่อื ยฉิว อกแมน่ ี้ใหอ้ ่อนหวิ สดุ ละหอ้ ย ทง้ั ดาวเดอื นก็เคล่ือนคล้อยลงลบั ไม้
สุดทแ่ี มจ่ ะติดตามเจา้ ไปในยามนี้ ฝงู ลิงค่างบา่ งชะนที ี่นอนหลบั กก็ ลิง้ กลับเกลือกตัวอยยู่ วั้ เย้ยี
ทัง้ นกหกกง็ วั เงียเหงาเหงียบทุกรวงรัง แตแ่ ม่เท่ยี วเซซังเสาะแสวงทกุ แหง่ ห้องหิมเวศ ทั่วประเทศทุกราวป่า
สุดสายนยั นาทแี่ มจ่ ะตามไปเล็งแล สุดโสตแล้วที่แมจ่ ะซับทราบฟังสำเนยี ง สุดสรุ เสียงที่แม่จะร่ำเรยี กพไิ รร้อง
สุดฝีเท้าที่แม่จะเยอื้ งย่องยกย่างลงเหยยี บดิน กส็ ดุ สน้ิ สดุ ปัญญาสุดหาสุดค้นเหน็ สดุ คดิ จะได้พานพบประสบรอย
พระลูกน้อยแตส่ ักนดิ ไมม่ ีเลย จง่ึ ตรัสว่า เจ้าดวงมณฑาทองทง้ั ค่ขู องแม่เอ๋ย หรือวา่ เจ้าทง้ิ ขวา้ งวางจิตไปเกดิ อื่น
เหมือนแม่ฝนั เม่ือคนื นแ้ี ล้วแล ”

ผปู้ ระพันธ์ : เจ้าพระยาพระคลงั (หน)
ประเภทของบทประพันธ์ : ร่ายยาว
แผนผังรา่ ยยาว

วรรคทองจากเร่อื ง วิวาห์พระสมทุ ร

ปากเป็นเอกเลขโทโบราณว่า หนงั สอื ตรีมปี ญั ญาไม่เสยี หาย
ถงึ รู้มากไม่มปี ากลำบากตาย มอี บุ ายพดู ไมเ่ ปน็ เห็นปว่ ยการ
ถงึ เปน็ ครูรู้วชิ าปญั ญามาก ไมร่ ้จู กั ใชป้ ากให้จัดจ้าน
เหมอื นเต่าฝ่ังนง่ั ซ่อื ฮอ้ื รำคาญ วิชาชาญมากเปลา่ ไม่เขา้ ที

ผ้ปู ระพนั ธ์ : พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจา้ อยู่หัว
ประเภทของบทประพันธ์ : กลอนสภุ าพ (กลอน ๘)
แผนผังกลอนสภุ าพ(กลอน ๘)