รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก ผู้แต่ง : พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เรียบเรียงโดย : นภสอร เรืองเดช
ณ เขาไกรลาส ที่เ ที่ ชิงชิบันบั ไดมียัมีกยัษ์ต่ำ ต้อยตนหนึ่ง ผู้จงรักรัภักภัดี ทำ งานค่อยล้างเท้าให้แก่เหล่าเทวดา ที่ม ที่ าเยี่ย ยี่ มเยียยีนพระอิศอิวร ด้วยเป็นยักยัษ์ต่ำ ต้อย นนทกจึงจึถูกเทดากลั่นแกล้งอยู่เป็นประจำ บ้างก็ ตบหัวหัเล่น บ้างก็ถ ก็ อนผมทิ้งทิ้เห็น ห็ เป็นเรื่อ รื่ งตลก คำ นำ คุณเคยได้ยินยิสุภาษิตษิที่ว่ ที่ ว่ า “เวรย่อมระงับ งั ด้วยการไม่จองเวร” โดยเรื่อ รื่ ง รามเกียกีรติ์ ตอน พระนารายณ์ปราบนนนทก เป็นการแสดงผลของการกระทำ นี้ให้เห็น ห็ อย่างชัดชัเจน
แนะนำ ตัว ตั ละคร นนทก/นกทุก พระนารายณ์ เหล่า ล่ เทพ นางอัปสร
มาจะกล่า ล่ วบทไป ถึงนนทกน้ำ ใจกล้า ล้ หาญ ตั้ง ตั้ แต่พ ต่ ระสยมภูว ภูญาณ ประทานให้ล้า ล้ งเท้า ท้ เทวา อยู่บั ยู่ บั นไดไกรลาสเป็น ป็ นิจ สุราฤทธิ์ต ธิ์ บหัวแล้ว ล้ ลูบหน้า บ้างให้ตัก ตั น้ำ ล้า ล้ งบาทา บ้างถอนเส้นเกศาวุ่น วุ่ ไป จนผมโกร๋นโล้น ล้ เกลี้ย ลี้ งถึงเพียงหู ดูเงาในน้ำ แล้ว ล้ ร้องไห้ ฮึดฮัดขัด ขั แค้น ค้ แน่นใจ ตาแดงดั่ง ดั่ แสงไฟฟ้า ฟ้ เป็น ป็ชายดูดู๋ม ดู๋ าหมิ่น มิ่ ชาย มิตายจะได้ม ด้ าเห็นหน้า คิดแล้ว ล้ ก็รี ก็รี บเดินมา เฝ้า ฝ้ พระอิศราธิบดี ฯ ครั้น รั้ ถึงจึ่ง จึ่ ประณตบทบงสุ์ ทูลองค์พระอิศวรเรืองศรี ว่า ว่ พระองค์เป็น ป็ หลัก ลั ธาตรี ย่อ ย่ มเมตตาปรานีทั่ว ทั่ พักตร์ ผู้ใผู้ ดทำ ชอบต่อ ต่ เบื้องบาท ก็ปก็ ระสาททั้ง ทั้ พรแลยศศักดิ์ ตัว ตั ข้า ข้ นี้มีชอบนัก ล้า ล้ งเท้า ท้สุรารักษ์ถึงโกฏิปี พระองค์ผู้ท ผู้ รงศักดาเดช ไม่โปรดเกศแก่ข้ ก่ า ข้ บทศรี กรรมเวรสิ่งใดดั่ง ดั่ นี้ ทูลพลางโกศีรำ พัน ฯ
นนทกนั่งประจำ อยู่ที่บันไดของเขาไกลลาส มีหน้าที่ล้างเท้าให้ แก่เหล่าเทวดาที่มาเข้าเฝ้าพระอิศวรเหล่าเทวดาให้นนทกเท้า ให้ล้างแล้วมักแหย่เย้าหยอกล้อนนทกอยู่เป็นประจำ ลูบหัว บ้าง ถอนผมบ้าง จนกระทั่งหัวของนนทกโล้นทั้งศรีษะ นนทก แค้นใจมาก แต่ตนไม่มีกำ ลังจะสู้ได้ จึงไปเข้าเฝ้าพระอิศวร นนทกกราบทูลว่า พระอิศวรเป็นผู้ครองโลก ย่อมมีความ เมตตาปรานี ใครที่กระทำ แต่ความดี เมื่อขอสิ่งใดย่อมได้รับ ตามคำ ขอ ตนได้ทำ งานรับใช้พระอิศวรมานานยังไม่เคยได้รับ สิ่งตอบแทนใดๆเลย
พระอิศวรมีจิตเมตตา เห็นนนทกเศร้าโศกเสียใจ จึงมีรับสั่งว่า “นนทกต้องการสิ่งใดก็จงรีบบอก พระอิศวรจะได้จะประทาน พรให้” นนทกอ้างว่าเพื่อป้องกันตนเองถูกรังแก จึงขอพรว่า “ให้นิ้วข้าเป็นเพชรมีฤทธิ์ที่สามารถชี้ใครก็ตาย จะได้เป็นข้ารับ ใช้ ไปกว่าจะสิ้นชีวิต” ครั้นพระอิศวรได้รับฟังความทุกข์ใจของ นนทก และการถวายสัตย์ปฏิญาณต่อหน้าเบื้องพระพักตร์ว่า จะ ทำ หน้าที่ด้วยความสัตย์สุจริตและด้วยความจงรักภักดี และด้วย ความเมตตาพระอิศวรจึงประทานพรให้เมื่อนนทกได้รับพรจาก พระอิศวรตามที่ขอจึงลาพระอิศวรกลับไปยังบันไดเขาไกรลาส
นนทกนั่งรอเหล่าเทวดาทั้งหลายที่บันไดเขาไกรลาส โดยเกิด ความหลงยินดีระเริง ลืมคำ ที่ได้ถวายสัตย์ปฏิญาณต่อพระอิศวร ในตอนนั้นเองเหล่าเทวดาต่างมาเข้าเฝ้าพระอิศวรเมื่อถึงเขา ไกรลาสแล้ว เหล่าเทวดาต่างพากันไปที่บันไดเขาไกรลาส นนทกล้างเท้าให้เหล่าเทวดา เหล่าเทวดาก็กลั่นแกล้ง นนทก หยอกเล่นเหมือนเช่นเคยทุกวันอย่างสนุกสนาน บัดนั้น นนทกน้ำ ใจแกล้ว ล้ กล้า ล้ กริ้วโกรธร้องประกาศตวาดมา อนิจจาข่ม ข่ เหงเล่น ล่ ทุกวัน วั จนหัวไม่มีผมติด สุดคิดที่เ ที่ ราจะอดกลั้น ลั้ วัน วั นี้จะได้เ ด้ ห็นกัน กั ขบฟัน ฟั แล้ว ล้ชี้นิ้วไป นนทกจึงเกิดความโกรธแค้นเกินจะยับยั้งใจจึงแผลงฤทธิ์ชี้นิ้ว เพชรไปยังเหล่าเทวดานางฟ้าทันที
นนทกอำ นาจนั้นในทางไม่ชอบ เข่นฆ่าสังหารเหล่าเทวดาล้ม ตายกระจัดกระจายไปมากมาย เมื่อนั้นพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่ในชั้นสวรรค์ชั้นดาวดึงส์เห็นน นทกชี้หมู่เทวดาตายก็ตกใจชะงักงันนิ่งอึ้งไปชั่วขณะ ใคร่ครวญคิดใครเป็นผู้ประทานพรให้นนทกมาฆ่าเหล่า เทวดา เมื่อคิดได้ขึ้นเฝ้าพระอิศวร พระอินทร์กราบทูลพระอิศวรว่านนทกที่เคยรับใช้ถวายงาน พระอิศวรอยู่ที่เชิงเขาไกรลาสนั้น กลับกลายเป็นอันธพาล อาศัยนิ้วเพชรที่พระอิศวรเป็นเจ้าประทานพรให้มาบังอาจ เข่นฆ่าราวีเทวดาจนเดือดร้อนไปทั่ว ทั้งที่พระอิศวรเห็นว่านนทกทำ หน้าที่ด้วยความสัตย์สุจริต และด้วยความจงรักภักดี ด้วยความเมตตาพระอิศวรจึงประ สิทธิประสาทให้พร แต่นนทกกลับใช้อำ นาจไปในทางที่ผิด
ตรัสแล้ว ล้ จึ่ง จึ่ มีบัญชา ดูราพระนารายณ์เรืองศรี ตัว ตั เจ้าผู้มี ผู้มี ฤทธี เป็น ป็ ที่พึ่ ที่พึ่ ง พึ่ แก่ห ก่ มู่เทวัญ จงช่วยระงับดับ ดั เข็ญ ข็ ให้เย็น ย็ ทั่ว ทั่ พิภพสรวงสวรรรค์ เชิญไปสังหารอ้ายอาธรรม์ ให้มันสิ้นชีพชีวา ฯ. เมื่อนั้น องค์นารายณ์นาถา รับสั่งถวายบังคมลา ออกมาแปลงกายด้ว ด้ ยฤทธี ฯ เป็น ป็โฉมนางเทพอัปสร อ้อนแอ้นอรชรเฉลิม ลิศรี กรายกรย่า ย่ งเยื่อ ยื่ งจรลี ไปอยู่ที่ ยู่ น ที่ นทกจะเดินมา บัดนั้น นนทกผู้ใผู้ จแกล้ว ล้ กล้า ล้ สิ้นเวลาเฝ้า ฝ้ เจ้าโลกา สำ ราญกายาแล้ว ล้ เดินมา
พระอิศวรเห็นว่าคงไม่มีผู้ใดเหมาะที่จะปราบ ปรามนนทกได้นอกจากพระนารายณ์ จึงตรัสให้ เชิญพระนารายณ์ไปปราบนนทก พระนารายณ์รับคำ สั่งจากพระอิศวรให้ไปปราบ นนทก จึงลาไปทำ ภารกิจที่ได้รับ พระนารายณ์คิดหาวิธีปราบนนทกโดยจำ แลง เป็นนางเทพอัปสร รูปร่างหน้าตางดงาม แล้วจึง เข้าไปพูดจาล่อลวงยั่วยวนนนทก นนทกเสร็จสิ้นจากการปฏิบัติหน้าที่ล้างเท้าให้ เหล่าเทวดาแล้ว ก็รู้สึกสบายใจ
เหลือบเห็นสตรีวิไลลักษณ์ พิศพักตร์ผ่องเพียงแขไข งามโอษฐ์งามแก้มงามจุไร งามนัยน์เนตรงามกร งามถันงามกรรณงามขนง งามองค์ยิ่ง ยิ่ เทพอัปสร งามจริตกิริยางามงอน งามเอวงามอ่อนทั้งกายา ถึงโฉมองค์อัครลักษมี พระสุรัสวดีเสน่หา สิ้นทั้งไตรภพจบโลกา จะเอามาเปรียบไม่เทียบทัน ดูไหนก็เพลินจำ เริญรัก ในองค์เยาวลักษณ์สาวสวรรค์ ยิ่ง ยิ่ พิศยิ่ง ยิ่ คิดผูกพัน ก็เดินกระชั้นเข้าไป โฉมเอยโฉมเฉลา เสาวภาคย์แน่งน้อยพิสมัย เจ้ามาแต่สวรรค์ชั้นใด นามกรชื่อไรนะเทวี ประสงค์สิ่งใดจะใคร่รู้ ทำ ไมมาอยู่ที่นี่ ข้าเห็นเป็นน่าปรานี มารศรีจงแจ้งกิจจา ฯ
นนทกเมื่อได้เห็นนางอัปสรที่มีรูปโฉมงามเกินกว่าใคร หน้า ผ่องใส ปากสวย ผมสวย ตาสวย มือสวย สวยเหมือนนางฟ้า ก็หลงรักหลงชอบนางอัปสรทันที นนทุกจึงคิดจะจีบนางอัปสร นนทกเย้าหยอกนางอัปสร โดยถามว่าชื่ออะไร ทำ ไมจึงมาเดิน อยู่แถวนิ้ได้ เมื่อนั้น นางนารายณ์เยาวลัก ลั ษณ์เสน่หา ได้ฟัด้ ง ฟั ยิ่ง ยิ่ ทำ มารยา ชำ เลือ ลื งนัยนาแล้ว ล้ ตอบไป ทำ ไมมาล่ว ล่ งไถ่ถ ถ่ าม ลวนลามบุกรุกเข้า ข้ มาใกล้ ท่า ท่ นนี้ไม่มีความเกรงใจ เราเป็น ป็ ข้า ข้ใช้เจ้าโลกา พนักงานฟ้อ ฟ้ นรำ ระบำ บัน ชื่อสุวรรณอัปสรเสน่หา มีทุกข์จึ่ง จึ่ เที่ย ที่ วลงมา หวัง วั ว่า ว่ จะให้คลายร้อน พระนารายณ์ที่แปลงกายเป็นนางอัปสร ชำ เลืองมองนนทก แล้วถามนนทกว่า นนทกจะมาถามนางทำ ไม ไม่มีความ เกรงใจเลยหรือ แล้วจึงบอกว่านางเป็นนางรำ ของพระอินทร์ ชื่อสุวรรณอัปสร มีความทุกข์จึงลงมาเที่ยวเล่นเพื่อคลายร้อน
นนทกได้ฟังคำ ของนาง จึงตอบไปว่า นางอัปสรเป็นหญิง ที่มีความงดงามทั้งกายและมีวาจาที่ไพเราะ เหมาะสมแล้ว ที่จะเป็นนางรำ หากเราเคยมีวาสนาต่อกันมา เราคงจะได้ เป็นคู่กัน ไม่ได้คิดลวนลามแต่อย่างใด นางอัปสรค้อนแล้วตอบนนทกว่า นางรู้นนทกคิดดจะจิต ผูกพันนาง นางเป็นนางรำ หากจะมีจิตผูกพัน ก็จงรำ ไป พร้อมกับนาง หากรำ ได้และรำ ตาม นางจึงจะมีไมตรีจิต ผูกพันกลับไป นนทกไม่รู้ว่าพระนารายณ์แปลงกายเป็นนางอัปสรและรู้สึก หลงรักนางอัปสรเป็นอย่างมาก นนทกบอกกับนางอัปสรว่า อย่าได้วิตกไปเลย พี่เป็นข้ารับใช้พระอิศวรมานาน เชิญเจ้า ร่ายรำ เถอะ ให้หมดทุกท่าที่เจ้าจำ ได้ พี่จะรำ ตามน้องหมดทุก ท่าที่น้องรำ มา พระนารายณ์เห็นนทกหลงกลตน จึงยั่วยวนนทก็ให้รำ ตาม
เทพนมปฐมพรหมสี่หน้า สอดสร้อยมาลาเฉิดฉิน ทั้งกวางเดินหงส์บิน กิน กิ รินเลีย ลี บถ้ำ อำ ไพ อีกช้านางนอนภมรเคล้า ทั้งแขกเต้าผาลาเพียงไหล่ เมขลาโยนแก้วแววไว มยุเ ยุ รศฟ้อนในอัมพร ลมพัดยอดตองพรหมนิมิต มิ ทั้งพิสมัย มั เรียงหมอน ย้ายท่ามัจ มั ฉาชมสาคร พระสี่กรขว้างจักรฤทธิร ธิ งค์ ฝ่า ฝ่ ยนนทกก็รำ ตาม ด้วยความพิสมัย มัใหลหลง ถึง ถึ ท่านาคาม้วนหางวง ชี้ตรงถูก ถู เพลาทันใด ฯ พระนารายณ์ที่แปลงกายเป็นนางอัปสรร่ายรำ ในท่าต่าง ๆ ได้แก่ เทพนม ปฐม พรหมสี่หน้สอดสร้อยมาลา เฉิดฉิน กวางเดินดง หงส์บิน กินรินเลียบ ช้านางนอน ภมรเคล้า แขกเต้าเข้ารัง ผาลา เพียงไหล่ เมขลาล่อแก้ว มยุเรศฟ้อน ลมพัดยอดตอง พรหม นิมิต พิสมัยเรียงหมอน มัจฉาชมสาครพระสี่กรขว้าง จนกระทั่ง ถึงท่านาคาม้วนหางวง
ด้วยฤทธิ์เดชนิ้วเพชรของนนทก ทำ ให้นนทกขาหักล้มลง นางอัปสร จึงกลายร่างกลับเป็นพระนารายณ์ เหยียบนนทกไว้หวังจะฆ่า นนทกเห็นนางอัปสรแปลงกายเป็นพระนารายณ์ นนทกก็รู้ว่าตน โดนลวงเพื่อที่จะฆ่า จึงถามนนทกว่าตนทำ ผิดอะไร พระนารายณ์ฟังคำ ของนนทกแล้วบอกว่าโทษของนนทกใหญ่หลวง มาก นนทกทะนงตนไม่เกรงกลัวพระอิศวร เข่นฆ่าเหล่าเทวดา ต้องความตายเท่านั้น แท้จริงพระนารายณ์มีจิตเมตตา แต่เป็นคำ สั่งพระอิศวร พระนารายณ์จึงไม่สามารถไว้ชีวิตนนทกได้ พูดแล้วก็ แกว่งตรีออกไป แสงกระจายอย่างไฟบรรลัยกัลป์ (คามคติ พราหมณ์เชื่อว่า เป็นไฟไหม้ล้างโลกเมื่อสิ้นอายุของโลกครั้งหนึ่ง) นนทกตัดพ้อต่อว่าพระนารายณ์เอาเปรียบตน ไม่ยอมต่อสู้แบบซึ่ง ๆ หน้า ทำ ไมต้องแปลงกายมาหลอกตน หรือเพราะกลัวนิ้วเพชรจะ ทำ ให้พระนารายณ์สิ้นชีวิต นนทกมีเพียงสองมือจะสู้พระนารายณ์ที่ มีสี่มือได้อย่างไร หากนนทกมีสี่มือเช่นเดียวกับพระนารายณ์ นนทกก็สามารถสู้กับพระนารายณ์ได้
เมื่อนั้น พระนารายณ์ทรงสวัสวั ดิ์รั ดิ์รัศมี ได้ฟัง ฟั จึ่ง จึ่ ตอบวาที กูนี้ กู นี้ แปลงเป็น ป็สตรีมา เพราะมึงจะถึงแก่ค ก่ วามตาย ฉิบหายด้วยหลงเสน่หา ใช่ว่า ว่ กลัว ลั ฤทธา ศักดานิ้วเพชรนั้นเมื่อไร ชาตินี้มึงมีแต่สต่ องหัตถ์ จงไปอุบัติเอาชาติใหม่ ให้สิบเศียรสิบพักตร์เกรียงไกร เหาะเหินเดินได้ในอัมพร มีมือยี่สิยี่ สิ บซ้ายขวา ถือคทาอาวุธ วุ ธนูศร กูจ กู ะเป็น ป็ มนุษย์แต่สต่ องกร ตามไปราญรอนชีวี ให้สิ้นวงศ์พงศ์มึงอันศักดา ประจักษ์แก่เ ก่ ทวาทุกราศี ว่า ว่ แล้ว ล้ กวัด วั แกว่ง ว่ พระแสงตรี ภูมี ภู มี ตัด ตั เศียรกระเด็นไป พระนารายณ์ได้ฟังนนทก พระนารายณ์จึงตอบนนทกกลับไปว่าที่ พระองค์ต้องแปลงกายเป็นนางอัปสร เพราะนนทกถึงแก่ความตาย ใช่เพราะพรองค์จะเกรงกลัวนนทก หากนนทกคิดว่าการสู้กันด้วยกำ ลัง จะทำ ให้นนทกชนะ ชาติหน้าขอให้นนทกเกิดมามีสิบหัว สิบหน้า ยี่สิบ มือและอาวุธพร้อมสรรพ ส่วนพระองค์จะเกิดไปเป็นมนุษย์มีเพียง สองมือ จะได้สู้กันอีกครั้ง ให้รู้แพ้รู้ชนะ พูดจบพระนารายณ์ก็ใช้ พระแสงตัดหัวนนทกกระเด็นไป
เมื่อพระนารายณ์ปราบนนทกได้สำ เร็จ ก็กลับไปประทับยังเกษียร สมุทร (ทะเลน้ำ นม) เมื่อนั้น ฝ่า ฝ่ ยนางรัชดามเหสี องค์ท้า ท้ วลัสลั เตีย ตี นธิบดี เทวีมี วีมี ราชบุตรา คือว่า ว่ นนทกมากำ เนิด เกิดเป็น ป็ พระโอรสา ชื่อทศกัณ กั ฐ์กุ ฐ์ ม กุ ารา สิบเศียรสิบหน้ายี่สิยี่สิ บกร อันน้องซึ่ง ซึ่ ถัด ถั มานั้น ชื่อกุม กุ ภรรณชาญสมร องค์พระบิตุเ ตุ รศมารดร มิให้อนาทรสักนาที นนทกเกิดเป็นทศกัณฐ์ โอรสของท้าวลัสเลียนกับรางรัชดาแห่ง กรุงลงกา ส่วนพระนารายณ์ตามอวตารมาเกิดพระราม โอรสของ ท้าวทศรถกับนางเกาสุริยาแห่งกรุงอโยธยา
รามเกียกีรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก “ สวรรค์ โลกมนุษย์และบาดาล อยู่อย่างสงบเรื่อรื่ยมา จนกระทั่ง…..เกิดกิเรื่อรื่งกับกัยักยัษ์ต่ำ ต้อยตนหนึ่ง ” ณ เขาไกรลาสอันอัเป็นที่ปที่ระทับทัของพระอิศอิวรผู้เป็นใหญ่ในสวรรค์ ที่เที่ชิงชิบันบั ไดเขาไกรลาสนั้นนั้มียัมีกยัษ์ผู้จงรักรัภักภัดีตดีนหนึ่งชื่อชื่ว่า “นนทก”ทำ หน้าที่ล้ ที่ ล้ างเท้าให้เหล่าเทวดา ทั้งทั้หลายที่มที่าเข้าเฝ้าพระอิศอิวร