วันรัฐธรรมนูญ

วันรัฐธรรมนูญ

ความหมายของรัฐธรรมนญู

รัฐธรรมนูญ หมายถงึ กฎหมายว่าด้วยระเบียบการปกครอง
ประเทศ

วันรัฐธรรมนูญ ตรงกับ วันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 เป็นวนั ที่
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจา้ อยู่หัวพระราชทานรัฐธรรมนูญ
ราชอาณาจักรสยาม ฉบับถาวร เพ่ือเป็นหลักในการปกครองของประเทศ
ให้แก่ประชาชนชาวไทย

ประวัตคิ วามเปน็ มา
การเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อวันที่ 24 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2475

นับวา่ มีความสำคัญเป็นอย่างย่ิงในประวัติศาสตร์การปกครองของชาติไทย
เน่ืองจากเป็นการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบประชาธปิ ไตย โดยมี
พระมหากษัตริย์เป็นประมขุ อยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญอันเปน็ กฎหมายสูงสดุ ของ
ประเทศ

สถาบันที่เกิดใหมค่ อื สภาผู้แทนราษฎร ซึ่งมีอำนาจทางนติ ิบัญญัติ
ออกกฎหมายต่าง ๆ ซึ่งเมื่อพระมหากษัตริย์ลงพระปรมาภไิ ธยประกาศใช้
แลว้ จึงมีผลบังคับได้ เหตนุ ี้ในระยะแรกของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง
สภาผู้แทนราษฎรจึงเปน็ สถาบันท่มี อี ำนาจสูงสดุ ในทางการเมือง ส่วนการใช้
อำนาจตุลาการยังคงใหศ้ าลยุตธิ รรมทมี่ ีอยู่แล้วพจิ ารณาพพิ ากษาคดีให้
เป็นไปตามกฎหมายไดต้ ามเดิม

กระทั่งถึงวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 พระบาทสมเด็จ
พระปกเกลา้ เจ้าอยู่หวั ไดพ้ ระราชทานรฐั ธรรมนูญราชอาณาจักรสยาม
ฉบับถาวร ซงึ่ มหี ลักการต่างกับฉบับแรกในวาระสำคัญหลายประการ อาทิ
ไดเ้ ปลี่ยนระบอบการปกครองเปน็ การปกครองแบบรัฐสภา ทัง้ น้ี เน่ืองจาก
รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2475 ไดบ้ ัญญัตใิ ห้พระมหากษัตริย์ ซึ่งเป็นประมุขไม่
ตอ้ งรับผดิ ชอบทางการเมือง เป็นผูใ้ ช้อำนาจทางคณะรัฐมนตรี

ซึ่งพระมหากษัตรยิ ์ทรงแต่งตั้งให้บรหิ ารราชการแผ่นดิน แต่
คณะรัฐมนตรีจะต้องรับผิดชอบในการบรหิ ารราชการแผ่นดินตอ่ สภา
ผูแ้ ทนราษฎร รัฐสภาซึ่งเปน็ ฝ่ายนิติบัญญัตมิ ไิ ดใ้ ช้แต่เพียงอำนาจนติ บิ ัญญัติ
เท่านัน้ แต่มีอำนาจทจี่ ะควบคมุ คณะรัฐมนตรีในการบริหารแผ่นดินดว้ ย แต่
อย่างไรก็ตาม คณะรัฐมนตรีรวมท้งั พระมหากษัตรยิ ์ซึ่งประกอบกันเปน็
รัฐบาลกม็ ีอำนาจที่จะยบุ สภาผู้แทนราษฎรได้

หากเห็นว่าไดด้ ำเนนิ การไปในทางทจี่ ะเป็นภัยหรอื เส่ือมเสีย
ผลประโยชน์สำคัญของรัฐท่มี ผี ลเท่ากับถอดถอนสมาชิกสภาที่ไดร้ ับเลอื กตง้ั
มาเพ่ือใหร้ าษฎรเลอื กตั้งใหม่ ในส่วนทเี่ ก่ียวขอ้ งกับพระมหากษัตริย์นัน้ ได้

บัญญัติว่าพระมหากษัตริย์ดำรงอยู่ในฐานะอันเปน็ ที่เคารพสักการะ ผูใ้ ดจะ
ละเมดิ มไิ ด้

รัฐธรรมนูญเปน็ กฎหมายสูงสดุ ของประเทศ เปน็ เคร่ืองกำหนด
ระเบียบแบบแผนของสังคม เพ่ือเปน็ การระลึกถงึ รัฐธรรมนูญฉบับแรก อัน
เปน็ ฉบับถาวร และพระบาทสมเด็จพระปกเกลา้ เจ้าอยู่หัว ไดพ้ ระราชทาน
ให้กับปวงชนชาวไทย ทางราชการจงึ กำหนดให้ วันที่ 10 ธันวาคม ของทุกปี
เปน็ วนั รัฐธรรมนูญ

สาเหตทุ ี่เกดิ การเปลี่ยนแปลงการปกครอง
- พระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้ เจ้าอยู่หวั รัชกาลที่ 7 แห่งราชวงศ์

จักรี มีพระราชประสงค์ทจี่ ะพระราชทานรัฐธรรมนูญ เพื่อเป็นหลักในการ
ปกครองของประเทศให้แกป่ ระชาชนชาวไทย

- หลังสงครามโลกครั้งท่ี 1 เศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลก ผลอันนี้ได้
กระทบมาถึงไทยด้วย พระองค์ทรงแก้ไขเศรษฐกิจโดยปลดขา้ ราชการออก
ยังความไม่พอใจในหมู่ข้าราชการ

- อทิ ธพิ ลจากตะวันตกเก่ยี วกับอุดมการณ์ทางการเมือง ทำให้

กลุ่มคนหนุ่มต้องการเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลัน
- รัฐบาลไดอ้ อกกฎหมายเกบ็ ภาษี อาทิ ภาษีโรงเรือน ภาษีท่ดี นิ

จากราษฎร
จากสาเหตดุ ังกล่าวขา้ งตน้ ทำให้เกิดความไม่พอใจในหมู่

ขา้ ราชการทหาร และราษฎรทั่วไป จึงทำให้มกี ารเปลี่ยนแปลงการปกครอง
โดยการปฏิวัติ มีคณะผูร้ ักษาการพระนครฝ่ายทหาร ซึ่งประกอบดว้ ย พัน
เอก พระยาพหลพลพยุหเสนา, พันเอก พระยาทรงสุรเดช และพันเอก พระ
ยาฤทธอิ าคเนย์ เปน็ ผู้บรหิ ารประเทศ

วันที่ 27 มถิ ุนายน พ.ศ. 2475 ได้มีการประกาศใช้รฐั ธรรมนูญ
ชั่วคราวเรยี กวา่ "พระราชบัญญัตธิ รรมนูญการปกครองแผ่นดินสยาม
ชั่วคราว" สาระสำคัญของธรรมนูญการปกครองฉบับนี้ ได้แก่ การที่กำหนด
ว่าอำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศหรอื อำนาจอธปิ ไตยเปน็ ของราษฎร
ทัง้ หลาย การใช้อำนาจสูงสุดกใ็ ห้มีบคุ คล คณะบุคคลเป็นผูใ้ ชอ้ ำนาจแทน
ราษฎร ดังน้ี

- พระมหากษัตริย์
- สภาผู้แทนราษฎร
- คณะกรรมการราษฎร
- ศาล
ลักษณะการปกครองแมจ้ ะเปลี่ยนระบอบการปกครองมาเปน็
ประชาธปิ ไตย แต่ก็ถือว่าพระมหากษัตริย์เปน็ ประมุขของประเทศ เปน็
สถาบันที่ถาวรและมีการสืบราชสมบัติต่อไปในพระราชวงศ์ การปฏิบัติ
ราชการต่าง ๆ จะต้องมีกรรมการราษฎรผูล้ งนามรับสนองพระบรมราช
โองการ โดยได้รับความยนิ ยอมจากคณะกรรมการราษฎรจงึ จะใช้ได้

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยตงั้ แต่อดีตจนถงึ ปัจจบุ ันมีทัง้ หมด 20
ฉบับ

รัฐธรรมนูญฉบับแรกของไทย มีช่ือว่า "พระราชบัญญัติธรรมนูญ
การปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พทุ ธศักราช 2475" จากนั้น
ราชอาณาจักรไทยก็ได้ประกาศใชร้ ัฐธรรมนูญมาตามลำดับ ดังน้ี

1. พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดนิ สยามชั่วคราว
พุทธศักราช 2475 (27 มถิ ุนายน - 10 ธันวาคม 2475)

2. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม (ไทย) พุทธศักราช
2475 (10 ธันวาคม 2475 - 9 พฤษภาคม 2489) ถูกยกเลิกเพราะ
ลา้ สมัย

3. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พทุ ธศักราช 2489 (9
พฤษภาคม 2489 - 8 พฤศจิกายน 2490) ถูกยกเลกิ โดยคณะรัฐประหาร

4. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช 2490 รัฐธรรมนูญตุ่มแดง หรือรัฐธรรมนูญใต้ตุ่ม (9
พฤศจิกายน 2490 - 23 มีนาคม 2492)

5. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศกั ราช 2492 (23
มีนาคม 2492 - 29 พฤศจกิ ายน 2494) ถูกยกเลกิ โดยคณะรัฐประหาร

6. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศกั ราช 2475 แก้ไข
เพ่ิมเติม พุทธศักราช 2495 (8 มีนาคม 2495 - 20 ตุลาคม 2501) ถูก
ยกเลิกโดยคณะปฏิวตั ิ

7. ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจกั ร พทุ ธศกั ราช 2502 (28
มกราคม 2502 - 20 มิถุนายน 2511)

8. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศกั ราช 2511 (20
มถิ ุนายน 2511 - 17 พฤศจิกายน 2514) ถูกยกเลิกโดยคณะปฏิวัติ

9. ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจกั ร พทุ ธศกั ราช 2515 (25
ธันวาคม 2515 - 7 ตุลาคม 2517)

10. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย พุทธศักราช 2517 (7

ตลุ าคม 2517 - 6 ตุลาคม 2519) ถูกยกเลิกโดยคณะปฏิรูปการปกครอง
แผ่นดิน

11. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย พทุ ธศักราช 2519 (22
ตุลาคม 2519 - 20 ตลุ าคม 2520)

12. ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจกั ร พุทธศกั ราช 2520 (9
พฤศจกิ ายน 2520 - 22 ธันวาคม 2521)

13. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย พุทธศักราช 2521 (22
ธันวาคม 2521 - 23 กมุ ภาพนั ธ์ 2534) ถูกยกเลิกโดยคณะ รสช.

14. ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจกั ร พุทธศกั ราช 2534 (1
มีนาคม - 9 ตลุ าคม 2534)

15. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย พุทธศักราช 2534 (9
ธันวาคม 2534 - 11 ตุลาคม 2540) ถกู ยกเลิกหลังตรารัฐธรรมนูญฉบับ
ประชาชน

16. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย พุทธศักราช 2540 ฉบับ
ประชาชน (11 ตลุ าคม 2540 - 19 กันยายน 2549) ถูกยกเลิกโดยคณะ
คปค.

17. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช 2549 (1 ตลุ าคม 2549 - 24 สิงหาคม 2550)

18. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย พุทธศักราช 2550 (24
สิงหาคม 2550 - 22 กรกฎาคม 2557)

19. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจกั รไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุทธศักราช 2557 (22 กรกฎาคม 2557 - 6 เมษายน 2560)

20. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 (6ุ
เมษายน 2560 - ปัจจบุ ัน)

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พทุ ธศักราช 2557
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พทุ ธศักราช

2557 เปน็ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับที่ 19 ร่างโดยคณะ
รักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ซึ่งยดึ อำนาจการปกครองเมื่อวนั ที่ 22
พฤษภาคม พ.ศ. 2557 ทั้งนี้ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธเิ บศร มหาภมู ิ
พลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานพระบรมราชานญุ าตและ
ลงพระปรมาภิไธยเมื่อวนั ที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 โดยมีพลเอก
ประยุทธ์ จันทรโ์ อชา ในฐานะหวั หน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ เปน็ ผู้รับ
สนองพระบรมราชโองการ ประกาศในราชกิจจานเุ บกษา ฉบับกฤษฎีกา
เล่ม 131 ตอนท่ี 55 ก และมผี ลใช้บังคับเป็นกฎหมายทันที แทนที่
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550

สำหรับรัฐธรรมนูญฉบับนีม้ ีทัง้ สิ้น 48 มาตรา

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พทุ ธศักราช 2560
นับเปน็ รัฐธรรมนูญฉบับปัจจบุ ัน ร่างขน้ึ โดยคณะกรรมการร่าง

รัฐธรรมนูญในระหว่าง พ.ศ. 2557-2560 ภายหลังการรัฐประหารใน
ประเทศโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ โดยเมื่อวันที่ 6 เมษายน 2560
พระบาทสมเดจ็ พระวชริ เกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงลงพระปรมาภไิ ธย ณ พระที่นั่ง
อนันตสมาคม พระราชวังดสุ ติ กรงุ เทพมหานคร และมีพลเอก ประยุทธ์
จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เปน็ ผูร้ ับสนองพระราชโองการ

กจิ กรรมวันรัฐธรรมนูญ
มีการจัดพระราชพิธบี ำเพ็ญพระราชกศุ ลฉลอง ณ พระที่นั่ง

อนันตสมาคม ทุกปีสืบมา งานนีเ้ ปน็ งานพระราชพิธีและรัฐพธิ ีร่วมกัน และมี
พธิ ีการวางพวงมาลาถวายสักการะ ณ พระบรมราชานุสาวรีย์
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 และจะมีการประดับธง
ชาตบิ รเิ วณอาคารบา้ นเรอื น

มีการจัดงาน "เดก็ ไทย รักรัฐสภา" พร้อมเปิดโอกาสให้ตัวแทน
เยาวชนได้สัมภาษณ์ และแลกเปลี่ยนความรู้เกี่ยวกับรัฐธรรมนูญ

แหล่งทมี่ า : https://hilight.kapook.com/