คู่มือป้องกันภาวะเปราะบางสำหรับผู้ดูแล

คู่มือ

การป้องกัน

ภาวะเปราะบาง
สำหรับผู้ดูแล

วิชา NU 427 402 นวัตกรรมทางการพยาบาลผู้สูงอายุ

โดย
นางสาวไพทูรย์ พรมชาติ

นักศึกษาพยาบาลศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลผู้สูงอายุ
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ปีการศึกษา 2565
อ า จ า ร ย์ ที่ ป รึ ก ษ า
รศ.ดร.มยุรี ลี่ทองอิน

ก

คำนำ

ภาวะเปราะบาง เป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากกระบวนการสูง
อายุ เกิดจากพลังงานสำรองที่ถดถอย สามารถูกกระตุ้นจาก
ปัจจัยทั้งภายในร่างกายและสิ่งแวดล้อมภายนอก ส่งผลให้
ความสามารถในการทำงานของระบบต่างๆของร่างกายเสื่อม
ลงอย่างต่อเนื่อง การเคลื่อนไหวของร่างกายลดลง สูญเสีย
ความสามารถในการทรงตัว กล้ามเนื้ออ่อนแรง หกล้มได้ง่าย
ความรุนแรงของการเจ็บป่วยเพิ่มขึ้น เกิดภาวะพึ่งพาต้อง
เข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลนานขึ้น อัตราการตายเพิ่ม
ขึ้น การมีความรู้ในการป้องกันการเกิดจึงมีความสำคัญช่วย
เสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุและผู้ดูแล

คู่มือฉบับนี้ประกอบด้วยความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับภาวะเปราะ
บาง ความหมาย สาเหตุ อาการ ผลกระทบตลอดจนการดูแล
ป้องกัน/ชะลอการเเกิดภาวะเปราะบาง

เชื่อว่าคู่มือฉบับนี้จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อผู้สูงอายุ ช่วย
ให้ผู้ดูแลสามารถส่งเสริมผู้สูงอายุมีพฤติกรรมการดูแล
ตนเองเพื่อป้องกัน/ชะลอการเกิดภาวะเปราะบางได้

นางสาวไพทูรย์ พรมชาติ
ผู้จัดทำ

ข

สารบัญ


หน้า
ก
คำนำ ข
สารบัญ 1
ภาวะเปราะบางคืออะไร 2
ปัจจัยใดที่ทำให้เสี่ยงต่อภาวะเปราะบาง 3
ภาวะเปราะบางส่งผลกระทบอะไรบ้าง 4
รู้ได้อย่างไรว่าเสี่ยงหรือมีภาวะเปราะบาง 5
ทำอย่างไรจึงจะชะลอหรือป้องกันภาวะเปราะบางได้ 7
ออกกำลังกายอย่างไรให้ห่างไกลภาวะเปราะบาง 27
บันทึกการคัดกรองภาวะเปราะบาง สำหรับผู้ดูแล 28
เอกสารอ้างอิง

1

ภ า ว ะ เ ป ร า ะ บ า ง คื อ อ ะ ไ ร

ภาวะเปราะบาง (frailty) หมายถึง กลุ่มอาการที่เกิดจาก
กระบวนการสูงอายุ มีพลังงานสำรองที่ถดถอยลง โดยการกระตุ้นจาก
ปัจจัยทั้งภายในร่างกายและสิ่งแวดล้อมภายนอก ส่งผลให้ความ
สามารถในการทำงานของระบบต่างๆของร่างกายเสื่อมลงอย่างต่อเนื่อง
แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ตามระยะของการเปราะบาง ได้แก่ กลุ่มระยะก่อน
เปราะบาง และกลุ่มเปราะบาง

อาการของภาวะเปราะบาง

น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ แรงบีบมือลดลง

เดินช้าลง

หมดแรง เหนื่อยง่าย

ทำกิจวัตรประจำวัน
ต้องพึ่งพาคนอื่นเพิ่มขึ้น

2

ปั จ จั ย ใ ด ที่ ทำ ใ ห้ เ สี่ ย ง ต่ อ
ภาวะเปราะบาง

อายุที่เพิ่มขึ้น

มวลกล้ามเนื้อลดลง ขาดสารอาหาร

ความเจ็บป่วย/ ขาดการสนับสนุน
โรคร่วม ทางสังคม

ภาวะเปราะบาง 3
ส่งผลกระทบอะไรบ้าง?

มีโอกาสเสียชีวิต

ผลของ หกล้มง่าย
ภาวะเปราะบาง
เพิ่มภาระครอบครัว

เจ็บป่วยเข้าโรงพยาบาลบ่อย

เกิดภาวะแทรกซ้อนได้ง่าย

รู้ ไ ด้ อ ย่ า ง ไ ร ว่ า 4
เสี่ยงหรือมีภาวะเปราะบาง

ทำเครื่องหมาย หน้าข้อความที่ตรงกับอาการของ
ผู้ สู ง อ า ยุ ม า ก ที่ สุ ด

1. อ่อนเพลียไม่มีแรง

2 . ทำ กิ จ ก ร ร ม ไ ด้ น้ อ ย ล ง
3.น้ำหนักลดลงร้อยละ 10 หรือ

4.5 กก.ใน 1 ปีที่ผ่านมา
4. เดินช้าลง

5 . ค ว า ม แ ข็ ง แ ร ง ใ น ก า ร กำ มื อ ล ด ล ง

การแปลผล: 1 ข้อ = 1 คะแนน
0 = แข็งแรง

1-2 = ระยะก่อนเปราะบาง
3 = มีภาวะเปราะบาง

5

ทำ อ ย่ า ง ไ ร . . จึ ง จ ะ ช ะ ล อ
ห รื อ ป้ อ ง กั น ภ า ว ะ เ ป ร า ะ บ า ง ไ ด้

ธรรมชาติของร่างกายมนุษย์จะมีความแข็งแรงและมวล
กล้ามเนื้อค่อยๆ ลดลงตามวัย เมื่ออายุเพิ่มมากขึ้น

ดังนั้นการป้องกันและการชะลอภาวะเปราะบางจึงเป็นสิ่ง
สำคัญที่ครอบครัวและผู้สูงอายุต้องร่วมมือกัน โดยมีเป้าหมาย
ในแต่ละกลุ่มดังนี้

กลุ่มที่แข็งแรง/สุขภาพดี

เพิ่มความแข็งแรง
ของกล้ามเนื้อ

กลุ่มระยะก่อนเปราะบาง

ป้องกันไม่ให้
ภาวะเปราบาง
มีความก้าวหน้า

กลุ่มเปราะบาง

เพิ่มคุณภาพชีวิต

6

ทำ อ ย่ า ง ไ ร จึ ง จ ะ ป้ อ ง กั น ห รื อ
ชะลอภาวะเปราะบางได้

การป้องกันและชะลอการเกิดภาวะเปราะบาง
ประกอบด้วย 2 อ. 1ล 1 ส ได้แก่ ออกกำลังกาย
อาหาร ลดปัจจัยเสี่ยง และ เข้าสังคม

ลด
ปัจจัยเสี่ยง

อ.อาหาร เข้าสังคม

อ.ออกกำลังกาย

7

ออกกำลังกายอย่างไรให้ห่างไกล
ภาวะเปราะบาง

จากผลการวิจัยที่เชื่อถือได้สนับสนุนว่า การออกกำลังกาย
อาจช่วยชะลอหรือป้องกันภาวะเปราะบางในผู้สูงอายุได้ โดย
องค์การอนามัยโลกเสนอแนะให้ ในแต่ละสัปดาห์ผู้สูงอายุควรมี
การออกกำลังกาย 4 ประเภท ต่อไปนี้

เพิ่มการทรงตัว

เพิ่มความยืดหยุ่น

เพิ่มความอดทนหรือแอโรบิก เพิ่มความแข็งแรงของ
กล้ามเนื้อ

ออกกำลังกายสำหรับผู้สูงอายุ

8

ข้อควรปฏิบัติเมื่อออกกำลังกาย

ใส่รองเท้าที่เหมาะสม อุณหภูมิไม่เย็น ดื่มน้ำอย่างน้อย 250
หรือร้อนเกินไป มล.ก่อนและหลังออก

กำลังกาย

มีเพื่อนออกกำลังกาย สวมใส่เสื้อผ้าที่ระบาย
อากาศได้ดี

หยุดเมื่อมีอาการผิดปกติ

ผู้สูงอายุจะได้ประโยชน์ ถ้า

ทำต่อเนื่องเกิน 10 นาที
ทำจนรู้สึกเหนื่อยแต่ยังพูดเป็นประโยคได้

ทำมากกว่า 150 นาที ใน 1 สัปดาห์

9

ลำดับของการออกกำลังกาย

เพื่อป้องกันการบาดเจ็บของกระดูกและกล้ามเนื้อ ลดการคั่งค้างของเลือด
การเริ่มต้นและสิ้นสุดการออกกำลังกายในแต่ละครั้ง ควรใช้เวลาดังนี้

ช่วงอบอุ่นร่างกาย ช่วงออกกำลังกาย ช่วงผ่อนกำลัง
5-10 นาที > 20-30 นาที 5-10 นาที

ควรหยุดออกกำลังกายเมื่อไหร่?

มีอาการเจ็บแน่นหน้าอก
รู้สึกหายใจไม่อิ่ม
วิงเวียนศีรษะหรือเป็นลม
รู้สึกใจสั่นหรือเต้นเร้วผิดปกติ
ปวดขาเป็นระยะขณะที่เดิน
อ่อนล้าอย่างมากเมื่อทำกิจวัตรประจำวัน

ที่เคยทำได้ตามปกติ

10

ท่าสำหรับออกกำลังกาย

เพิ่มความยืดหยุ่น

เพื่อเพิ่มการเคลื่อนไหวของข้อ ป้องกันข้อยึดติด
ช่วยให้ทำกิจวัตรประจำวันได้ดีขึ้น

ท่าบริหารกล้ามเนื้อแขน

นั่งหลังตรง พนมมือระดับอก ยกไหล่ทั้งสองข้างขึ้น

ค้าง 10 วินาที กลับมาท่าพัก ยกค้าง 10 วินาที

ท่าบริหารกล้ามเนื้อหลังส่วนบน ข้างละ 10 ครั้ง

นั่งหลังตรง ยกแขนซ้ายเหยียดตรงเหนือศีรษะ เอียงด้านขวาจนสุด

วางแขนลงมาในท่าพัก

จากนั้นยกแขนขวาเหยียดตรงเหนือศีรษะเอียงด้านซ้ายจนสุด

วางแขนลงมาในท่าพัก

ข้อควรระวัง
อบอุ่นกล้ามเนื้ออย่างเบาๆ ทำด้วยความนุ่มนวล
ไม่ควรยืดจนเกินพิสัยเพราะจะทำให้ปวด

11

ท่าสำหรับออกกำลังกาย

เพิ่มความยืดหยุ่น

ท่าบริหารกล้ามเนื้อต้นขา

สลับขวา-ซ้าย

นั่งหลังตรง ยกขาขวาวางไว้บนเข่าซ้าย มือซ้ายจับข้อเท้าขวา
มือขวาออกแรงกดลงบนเข่าขวา ค้าง 10 วินาที
สลับข้างขาซ้าย ข้างละ 10 ครั้ง

ท่าบริหารกล้ามเนื้องอสะโพก

สลับขวา-ซ้าย

ยืนจับพนักเก้าอี้ งอเข่าขวา มือขวาจับข้อเท้าขวาค้าง 10 วินาที
สลับข้างซ้าย ข้างละ 10 ครั้ง

12

การออกกำลังกาย

เพิ่มการทรงตัว

เป็นการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความสามารถในการทรงตัว รักษา
สมดุลของร่างกาย เพิ่มการรับรู้ของประสาทรับความรู้สึกสัมผัส

การเคลื่อนไหวหรือตำแหน่ง ป้องกันการหกล้ม

ท่าเดินต่อเท้า

เดินเป็นเส้นตรงสลับเท้าซ้ายขวา นับ 20 ก้าว ทำซ้ำ 5-10 ครั้ง
ระยะแรกใช้มือ 2 ข้างเกาะราว ทำได้ดีขึ้นให้ใช้มือ 1 ข้าง แล้ว
ปล่อยมือ ตามลำดับ

แนะนำ ครั้งละ 15 นาที

3 วันละ 2 ครั้ง
ครั้งต่อสัปดาห์

13

การออกกำลังกาย

เพิ่มการทรงตัว

ท่ายืนขาเดียว

ยืนตัวตรง
เหยียดขาซ้ายไปข้างหลัง

ค้างไว้ 10 วินาที
ทำซ้ำ 10-15 ครั้ง

ยืนตัวตรง
เหยียดขาขวาไปข้างหลัง

ค้างไว้ 10 วินาที
ทำซ้ำ 10-15 ครั้ง

14

การออกกำลังกาย

เพิ่มการทรงตัว

ท่าลุกจากนั่งไปยืน

นั่งเก้าอี้มีพนักพิง
ระยะแรกใช้ที่เท้าแขน 2 ข้างช่วยลุกยืน

ถ้าทำได้ดีเหลือ 1 ข้าง
และไม่จับ ตามลำดับ

ค3รั้วงัคนลระัล้งะ1ต่52อสนคัปารั้ทงดีาห์

15

การออกกำลังกาย
เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

เป็นการออกกำลังกายที่ต้องใช้แรงต้านหรือน้ำหนักเข้ามาช่วย
เน้นกล้ามเนื้อต้นขาและต้นแขน เนื่องจากเป็นกล้ามเนื้อมัดใหญ่

จำเป็นต่อการย้ายตัว ลุกยืน และเดิน

อุปกรณ์เสริมแรง
ในบ้าน

กล้ามเนื้อต้นขา กล้ามเนื้อต้นแขน

ใช้น้ำหนักตัวเอง ยกขวดน้ำหรือ
ใช้ถุงทรายรัดข้อเท้า ตุ้มน้ำหนัก

16

การออกกำลังกาย
เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

ช่วยทำให้กล้ามเนื้อบริเวณต้นแขนแข็งเรง

ท่ายก งอศอก

หงายมือขวา ยก งอศอก ยกขึ้นนับ 1-2 ยกค้างนับ1-2 น้ำหนักลงนับ 1-2
ทำ 3 ชุด ชุดละ 10 ครั้งต่อเนื่อง พักระหว่างชุด 1 นาที สลับข้าง

หงายมือซ้าย ยก งอศอก ยกขึ้นนับ1-2 ยกค้างนับ1-2 น้ำหนักลงนับ1-2
ทำ 3 ชุด ชุดละ 10 ครั้งต่อเนื่อง พักระหว่างชุด 1 นาที

17

การออกกำลังกาย
เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

ช่วยทำให้กล้ามเนื้อบริเวณต้นแขนแข็งเรง

ท่ายก เยียดแขน

หงายมือขวา ยก ยกขึ้นนับ1-2 น้ำหนักลง
เหยียดแขน ยกค้าง นับ1-2 นับ1-2

ทำ 3 ชุด ชุดละ 10 ครั้งต่อเนื่อง พักระหว่างชุด 1 นาที สลับข้าง

เริ่มต้นที่น้ำหนัก 0.5-1 กิโลกรัมในสัปดาห์แรก
และเพิ่มน้ำหนักทุก 2-4 สัปดาห์

18

การออกกำลังกาย
เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

ช่วยทำให้กล้ามเนื้อบริเวณต้นแขนแข็งเรง

ท่าหุ่นไล่กา

คว่ำมือ กางสูงระดับไหล่ค้าง น้ำหนักลง
นับ 1-2
กางแขนออกข้างลำตัว นับ 1-2

ทำ 3 ชุด ชุดละ 10 ครั้งต่อเนื่อง พักระหว่างชุด 1 นาที

ไม่ควรออกกำลังกายนานเกิน 30 นาที

ระยะพักอย่างน้อย 48 ชม.ระหว่างการฝึก
ออกกำลังกายอย่างน้อย 2-3 วันต่อสัปดาห์

19

การออกกำลังกาย
เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

ช่วยทำให้กล้ามเนื้อบริเวณต้นขาแข็งเรง

ท่าเหยียดเข่า

นั่งหลังตรงพิงพนักเก้าอี้ ยกค้าง วางเท้าลง
ขาซ้ายเหยียด เข่าตรง นับ 1-2 นับ 1-2

นั่งหลังตรงพิงพนักเก้าอี้ ยกค้าง วางเท้าลง
ขาขวาเหยียด เข่าตรง นับ 1-2 นับ 1-2

ทำ 3 ชุด ชุดละ 10 ครั้งต่อเนื่อง พักระหว่างชุด 1 นาที

20

การออกกำลังกาย
เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

ท่ายก งอเข่า

ยืนตรงมือจับพนักเก้าอี้ ยกค้าง วางเท้าลง
งอเข่าซ้าย 90 องศาไปด้านหลัง นับ 1-2 นับ 1-2

ยืนตรงมือจับพนักเก้าอี้ ยกค้าง วางเท้าลง
งอเข่าขวา 90 องศาไปด้านหลัง นับ 1-2 นับ 1-2

ทำ 3 ชุด ชุดละ 10 ครั้งต่อเนื่อง พักระหว่างชุด 1 นาที

21

การออกกำลังกาย

เพิ่มความอดทนหรือแอโรบิก

เพื่อเพิ่มความทนทานของกล้ามเนื้อ ระบบหัวใจและหลอดเลือด โดย
บริหารกล้ามเนื้อมัดใหญ่พร้อมกันหลายมัด ด้วยจังหวะสม่ำเสมอ
ความแรงระดับปานกลาง(ขณะที่ออกกำลังยังสามารถพูดเป็นประโยค
ได้ โดยไม่เหนื่อย) วันละ 20-30 นาที อย่างน้อย 3-5 ครั้งต่อสัปดาห์

ค่อยๆ เพิ่มระยะเวลาทุก 2-3 สัปดาห์

เดินที่ระดับความเร็วปกติ เพิ่มระดับความเร็วขึ้น ค่าความแรงอยู่
เหงื่อซึมเล็กน้อย 10-15 นาที ที่ระดับปานกลาง 20-30 นาที

ค่อยๆลดความเร็วลง ข้อดี
10-15 นาที ควบคุมน้ำหนัก

ช่วยเหลือตนเองได้มากขึ้น

ผ่อนคลาย ลดกังวลและซึมเศร้า

ช่วยย่อยอาหาร ลดท้องผูก

ตารางออกกำลังกาย 22
สำหรับกลุ่มแข็งแรง

จ อ พ พฤ ศ ส อา





































เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ

เพิ่มการทรงตัว Tips
เพิ่มความอดทนหรือแอโรบิก
เพิ่มความยืดหยุ่น - ให้กำลังใจ

- ให้ทางเลือก

- ให้ความปลอดภัย

- ให้เป้าหมาย

ใน 1 สัปดาห์ ควรออกกำลังกาย
มากกว่า 3 ครั้ง หรือ ทำให้ได้มากกว่า 150 นาที

ที่มา: ดัดแปลงจาก Casas-herrero และคณะ (2019)

ตารางออกกำลังกาย 23
สำหรับกลุ่มระยะก่อนเปราะบาง

สัปดาห์ที่ 1 สัปดาห์ที่ 2

จ อ พ พฤ ศ ส อา จ อ พ พฤ ศ ส อา

































































สัปดาห์ที่ 3 สัปดาห์ที่ 4

จ อ พ พฤ ศ ส อา จ อ พ พฤ ศ ส อา

































































สัปดาห์ที่ 5 สัปดาห์ที่ 6

จ อ พ พฤ ศ ส อา จ อ พ พฤ ศ ส อา

































































เพิ่มความยืดหยุ่น เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ เพิ่มความอดทนหรือแอโรบิก เพิ่มการทรงตัว

แนะนำออกกำลังกายมากกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์

ที่มา: ดัดแปลงจาก Casas-herrero และคณะ (2019)

ตารางออกกำลังกาย 24
สำหรับกลุ่มเปราะบาง

สัปดาห์ที่ 1 สัปดาห์ที่ 2

จ อ พ พฤ ศ ส อา จ อ พ พฤ ศ ส อา

































































สัปดาห์ที่ 3 สัปดาห์ที่ 4

จ อ พ พฤ ศ ส อา จ อ พ พฤ ศ ส อา

































































สัปดาห์ที่ 5 สัปดาห์ที่ 6

จ อ พ พฤ ศ ส อา จ อ พ พฤ ศ ส อา

































































เพิ่มความยืดหยุ่น เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ เพิ่มความอดทนหรือแอโรบิก เพิ่มการทรงตัว

แนะนำออกกำลังกายมากกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์

ที่มา: ดัดแปลงจาก Casas-herrero และคณะ (2019)

25

อาหารส่งเสริมการสร้าง
กล้ามเนื้อ

รั บ ป ร ะ ท า น อ า ห า ร ห รือ ผ ลิ ต ภั ณ ฑ์ ที่ มี โ ป ร ตี น
คุณภาพดี ได้แก่

ปลา หรือเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน

ไข่

นมพร่องมันเนย ควรดื่มวันละ 1 แก้ว
ดื่มนมรสจืด หรือโยเกิร์ตรสธรรมชาติ

ธัญพืช ถั่วเมล็ดแห้งต่าง ๆ
(เพื่อที่จะได้กรมอะมิโนที่จำเป็นครบถ้วน)
มีโปรตีน วิตามินต่างๆ ใยอาหาร รวมถึง
สารต้านอนุมูลอิสระ

26

ลดปัจจัยเสี่ยง

ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตที่เป็นปัจจัยเสี่ยง เช่น
หยุดสูบบุหรี่ งดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ส่งเสริมให้มีกิจกรรมทางสังคม

สนับสนุนให้ผู้สูงอายุมีกิจกรรมทางสังคม เข้าร่วม
กิจกรรมกลุ่ม หรือทำงานศิลปะ เพื่อเป็นการกระตุ้นการ
ทำงานของสมอง สามารถคงการเคลื่อนไหวร่างกายใน
ระยะยาวได้

27

บันทึกการคัดกรองภาวะเปราะบางสำหรับผู้ดูแล

แบบคัดกรองนี้ใช้ประเมินผู้สูงอายุ เพื่อค้นหาโอกาสหรือความเสี่ยงที่จะเป็นภาวะเปราะบาง
โดยทำเครื่องหมาย / ลงในช่องที่มีข้อความตรงกับผู้สูงอายุมากที่สุด

(ควรประเมินอย่างน้อย ปี ละ 1 ครั้ง )

คำถาม วัน เดือน ปี วัน เดือน ปี วัน เดือน ปี
1 ใน 1 ปี ที่ผ่านมา ผู้สูงอายุหนัก...........กก. ------------ ------------ ------------
วันที่คัดกรอง หนัก..........กก..
ไม่ใช่ =0 ไม่ใช่ =0 ไม่ใช่ =0
น้ำหนักลดลงมากกว่า 4.5 กิโลกรัม ใช่ =1 ใช่ =1 ใช่ =1
2 ผู้สูงอายุรู้สึกเหนื่อยตลอดเวลา
ไม่ใช่ =0 ไม่ใช่ =0 ไม่ใช่ =0
ใช่ =1 ใช่ =1 ใช่ =1

3 ผู้สูงอายุไม่สามารถเดินได้โดยลำพัง ไม่ใช่ =0 ไม่ใช่ =0 ไม่ใช่ =0
ต้องมีคนช่วยพยุง ใช่ =1 ใช่ =1 ใช่ =1

4 ให้ผู้สูงอายุเดินเป็นเส้นตรง ระยะทาง <7 วินาที =0 <7 วินาที =0 <7 วินาที =0
4.5 เมตร จับเวลาเมื่อเริ่มเดิน* >7 วินาที =1 >7 วินาที =1 >7 วินาที =1
ไม่ใช่ =0
5 ผู้สูงอายุมีความอ่อนแรงของกำลังมือ ไม่ใช่ =0 ไม่ใช่ =0
แขน ขา ชัดเจน ใช่ =1 ใช่ =1 ใช่ =1

รวมคะแนน 0= ปกติ 0= ปกติ 0= ปกติ
การแปลผล 1-2= เริ่มเปราะบาง 1-2= เริ่มเปราะบาง 1-2= เริ่มเปราะบาง
>3= เปราะบาง >3= เปราะบาง >3= เปราะบาง

*ข้อ 4 คะแนน 0 = ใช้เวลาน้อยกว่า 7 วินาที
คะแนน 1 = ใช้เวลามากกว่า 7 วินาที หรือไม่สามารถเดินได้

ที่มา: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข, (2558). คู่มือการคัดกรอง/ประเมินผู้สูงอายุ.

การพิจารณา
ถ้าแปลผลว่า เปราะบาง แสดงว่ามีความเสี่ยงหรือ

แนวโน้มที่จะมีภาวะเปราะบาง ให้ส่งต่อบุคลากรทีมสุขภาพ
เพื่อคัดกรองภาวะเปราะบางทางคลินิกต่อไป

28

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข, (2558). คู่มือการคัดกรอง/ประเมินผู้สูงอายุ.
กรุงเทพ: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์สงเคราะห์องค์การทหารผ่านศึก

ชฎาพร คงเพ็ชร์. (2562). การออกกำลังกายในผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาล, 68(4), 64–
71.

ชลธิชา จันทคีรี. (2559). การส่งเสริมพฤติกรรมการออกกำลังกายในผู้สูงอายุที่เปราะบาง.
24(2), 1–13.

ธัญยรัชต์ องค์มีเกียรติ. (2561). ภาวะเปราะบางในผู้สูงอายุ: กรณีศึกษา. วารสารสภาการ
พยาบาล, 33(3), 5–19.

ปณิตา ลิมปะวัฒนะ และศิรพงศ์ พุฒระวีพงศ์. (2558). ภาวะเปราะบางและภาวะมวล
กล้ามเนื้อน้อย. วารสารอายุรศาสตร์, 15(2), 10–16.

ประกายมาศ เนตรจันทร์. (2560). ปัจจัยคัดสรรที่สัมพันธ์กับภาวะเปราะบางของผู้สูงอายุ
ที่อยู่ในบ้านพักคนชราของภาครัฐ. วารสารพยาบาลตำรวจ, 1(11), 61-72.

ปิยะภัทร เดชพระธรรม. (2558). การออกกำลังกายในผู้สูงอายุ. ใน ประเสริฐ อัสสันตชัย.
(บก.). ปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยในผุ้สูงอายุและการป้องกัน (หน้า 399-442).
กรุงเทพมหานคร: ยูเนียนครีเอชั่น.

พิมผกา ปัญโญใหญ่. (2555). การออกกำลังกายแบบแอโรบิคสำหรับผู้สูงอายุ. วารสาร
พยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 2(352), 140-148.

สิชล ทองมา, นงลักษณ์ กลิ่นพุดตาล ศิริพร สว่างจิตร จุฑารัตน์ บันดาลสิน และวีรยุทธ
ศรีทุมสุข. (2564). บทบาทพยาบาลในการดูแลผู้สูงอายุที่บ้านที่มีภาวะมวลกล้าม
เนื้อน้อย. วารสารพยาบาลทหารบก, 22(1), 65–73.

Braun, T., & et.al. (2019). An augmented prescribed exercise program
(APEP) to improve mobility of older acute medical patients :
a randomized controlled pilot and feasibility trial. BMC
Geriatrics, 19(1), 240.

Casas-herrero, A., & et. al. (2019). Effect of a multicomponent exercise
program (VIVIFRAIL) on functional capacity in frail community
elders with cognitive decline: study protocol for a randomized
multicentre control trial. BMC Medicine, 1–12.

Fragala, M. S.,& et al. (2019). Resistance training for older adults:
position statement from the national strength and
association. J STRENGTH COND RES, 33(8), 2019–2052.

29

เอกสารอ้างอิง

Rodrigues, F., Domingos, C., Monteiro, D., & Morouço, P. (2022). A Review
on Aging, Sarcopenia, Falls,and Resistance Training in Community
-Dwelling Older Adults. INT J ENV RES PUB HE,19(2), 1-11.

Suffian, N. I. M., & et al.. (2020). Frailty intervention through nutrition
education and exercise (Fine). a health promotion intervention
to prevent frailty and improve frailty status among pre-frail
elderly—a study protocol of a cluster randomized

controlled
trial. Nutrients, 12(9), 1–12.

Zhang, J., Liu, Z., Liu, Y., & Ye, L. (2021). Exercise interventions for older
people at risk for frailty. Medicine, 100(20), e25940.

Zhao, Y., & et.al.. (2021). Association between geriatric nutritional risk
index and frailty in older hospitalized patients. CLIN INTERV
AGING, 16, 1241–1249.

บันทึก

สุขภาพดี
สร้างได้