ศิลปินแห่งชาติ

นายรงภักดี
(เจียร จารุจรณ)

ศลิ ปินแห่งชาติ พ.ศ. 2529
สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์)

จั ด ทำ โ ด ย

นายธนภัทร ฤทธิจักร เลขที่ 4
นายปารวิทย์ จิตสำรวย เลขที่ 8
น.ส.คณัสนันท์ นงค์นวล เลขที่ 12

น.ส.ฐิติกา วัฒนา เลขที่ 16
น.ส.พรรณรมณ ฤทธิโชติ เลขที่ 21

น.ส.วิริญญา คงปล้ อง เลขที่ 25
น.ส.อั ญชิสา เฮ่าฮู่เที่ยน เลขที่ 29

ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 5/2

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่ง
ของวิชานาฏศิลป์ ศ32102 ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5
มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับศิลปินแห่งชาติ

คณะผู้จัดทำหวังว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จะเป็น
ประโยชน์ต่อผู้อ่าน หากมีข้อแนะนำหรือผิดพลาดประการใด
คณะผู้จัดทำขอน้อมรับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้

คณะผู้จัดทำ

6 มกราคม 2565

สารบัญ

ชีวประวัติ หน้า
การสาธยายท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ 4
ปฐมบทในการการถ่ายทอดท่ารำ 7
รูปนายรงภักดีกับการรำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ 7
อ้างอิง 8
9

นายรงภักดี
(เจียร จารุจรณ)

ชีวประวัติ

นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ)
(14 สิงหาคม พ.ศ. 2442 — 3 สิงหาคม
พ.ศ. 2531) ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. 2529
สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) ผู้มีบทบาท
สำคัญยิ่งในการเป็นต้นแบบสาธยายท่ารำ
หน้าพาทย์องค์พระพิราพต่อเบื่องพระพักตร์
ของ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลย
เดชมหาราช บรมนาถบพิตร โดยมี คุณหญิง
นัฏกานุรักษ์ (เทศ สุวรรณภารต) ภรรยา
พระยานัฏกานุรักษ์ (ทองดี สุวรรณภารต)
อดีตเจ้ากรมมหรสพ ผู้ประดิษฐ์ท่ารำหน้า
พาทย์องค์พระพิราพ ร่วมดูเป็นประจักษ์
พยานในความถูกต้อง
และนายรงภักดีถ่ายทอดท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพให้กับนาฏศิลปินโขนยักษ์
เป็นสมบัติทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าที่ถูกสืบทอดมาจนถึงปัจจุบันนี้

ชีวประวัติ(ต่อ)

นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) เกิดเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2442 ที่จังหวัด
นครปฐม เป็นบุตรของจางวางจอน และนางพริ้ง เป็นศิลปินอาวุโสด้านนาฏศิลป์ที่มีผล
งานดีเด่นเป็นที่ยอมรับในวงการนาฏศิลป์ไทยโดยทั่วไป เคยรับราชการเป็นมหาดเล็กใน
พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว เริ่มชิวิตศิลปินในกรมโขนหลวง โดยฝึกหัด
เป็นตัวยักษ์ ได้รับการถ่ายทอดท่ารำจากบรรดาครู ที่สืบเนื่องจากรัชสมัยพระบาท
สมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นศิลปิน
ผู้เดียวที่ได้รับการถ่ายทอดท่ารำหน้าพาทย์สูงสุด ความสามารถในการร่ายรำนี้ ทำให้ได้
รับบทเป็นตัวแสดงเอก จนได้รับพระราชทินนามว่า "นายรงภักดี"

นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) เข้ารับการฝึกหัด
โขนยักษ์ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า
เจ้าอยู่หัว ครูที่ประสิทธิ์ประสาทวิชานาฏศิลป์ไทย
ได้แก่

พระยานัฏกานุรักษ์ (ทองดี สุวรรณภารต)
คุณหญิงนัฏกานุรักษ์ (เทศ สุวรรณภารต)
พระยาพรหมาภิบาล (ทองใบ สุวรรณภารต)
พระยาสุนทรเทพระบำ (เปลี่ยน สุนทรนัฏ)
หลวงรำถวายกร (สาย สายะนัฏ)
และยังมีครูอาจารย์ทั้งชายและหญิงอีกหลายท่าน

ชีวประวัติ(ต่อ)

นายรงภักดีรับราชการเป็นศิลปินแสดงโขน
เป็นตัวเอกในเรื่องรามเกียรติ์ เช่น พิราพ,
รามสูร, กุมภกรรณ, มัยราพณ์, วิรุญจำบัง และ
ตัวอื่น ๆ อีก ได้แสดงโขนหน้าพระที่นั่งถวาย
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวหลาย
ครั้ง

ต่อมาได้เข้ารับราชการเป็นตำรวจหลวง ร้อยเอก ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้า
เจ้าอยู่หัว และมีหน้าที่เป็นครูสอนโขน ฝ่ายยักษ์ จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมหา
ภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อมีอายุครบ 60 ปี ตามปกติจะต้องเกษียณ
อายุราชการ รับพระราชทานบำเหน็จ บำนาญ แต่ด้วยความรู้ ความสามารถในการปฏิบัติ
ราชการ จึงให้รับราชการต่อไป เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) พ.ศ.
2529

นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2531
สิริอายุ 89 ปี

การสาธยายท่ารำหน้าพาทย์
องค์พระพิราพ

ปฐมบทในการการถ่ายทอดท่ารำ

หลังจากรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีศิลปินที่สามารถรำ
เพลงหน้าพาทย์องค์พระพิราพได้ เหลืออยู่เพียงผู้เดียวคือ นายรงภักดี (เจียร จารุจ
รณ) แต่ก็มิอาจถ่ายทอดให้แก่ศิษยานุศิษย์ผู้หนึ่งผู้ใดได้ หากมิได้รับพระบรม
ราชโองการจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสียก่อน เมื่อธนิต อยู่โพธิ์ ขณะดำรง
ตำแหน่งอธิบดีกรมศิลปากรได้พยายามทุกวิถีทางที่จะให้ศิลปินอาวุโสของกรม
ศิลปากร ได้รับการถ่ายทอดการรำหน้าพาทย์เพลงองค์พระพิราพ ความทราบถึงฝ่า
ละอองธุลีพระบาทพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
จึงมีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ ให้ นายรงภักดี ( เจียร จารุจรณ ) ครูผู้ใหญ่ใน
พระราชสำนัก ประกอบพิธีครอบองค์พระพิราพ ให้แก่ศิลปินอาวุโสของกรมศิลปากร
ณ บริเวณโรงละคร พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต เมื่อวันที่ 24 มกราคม
พ.ศ. 2506 ศิลปินอาวุโสที่ได้รับครอบองค์พระพิราพ จำนวน 4 คน คือ

1.อาคม สายาคม
2.อร่าม อินทรนัฏ
3.หยัด ช้างทอง
4.ยอแสง ภักดีเทวา

รูปนายรงภักดีกับการรำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ

รูปจากหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ นายรงภักดี
( เจียร จารุจรณ )

อ้างอิง

นายรงคภักดี (เจียร จารุจรณ). [ออนไลน์]. 2560.
แหล่งที่มา: https://th.vozz.vn/นายรงภักดี-เจียร-จารุจร/
[7 มกราคม 2565].

บุคคลสำคัญในวงการนาฏศิลป์ไทย นายรงคภักดี.
[ออนไลน์]. 2562. แหล่งที่มา: https://sites.google.com
/site/bukhkhlsakhaynatsilpm4/bukhkhl-sakhay-
khxng-natsilp-thiy/khru-rng-phakdi-ceiyr-ca-ruc-rn
[6 มกราคม 2565].

อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ นางรงภักดี (เจียร จารุ
จรณ) จ.ม. จ.ช. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์