วรรณกรรมซีไรต์ เรื่องคำพิพากษา

วเิ คราะห์วรรณกรรมซีไรต์ เร่ือง คาพพิ ากษา
คุณครูท่ีปรึกษา

อาจารย์พมรศรี ชูรัตน์

จัดทาโดย
นางสาวเกศราพร ยทุ ไชย เลขที่ ๑๕
นางสาวเธียรธิดา ศิริวฒั น์ เลขท่ี ๒๔

ช้ันมัธยมศึกษาปี ที่ ๕/๑๐

หนงั สือเล่มนเี้ ป็ นส่วนหน่ึงของรายวชิ าวรรณกรรมปัจจุบนั
ท๓๐๒๑๓ ภาคเรียนที่ ๑ ปี การศึกษา ๒๕๖๕

คานา

หนงั สือวิเคราะห์วรรณกรรมซีไรตเ์ ลม่ น้ีมีจุดประสงค์
ในการจดั ทาคือช่วยใหผ้ อู้ ่านสามารถวิเคราะห์และเขา้ ใจ
สิ่งท่ีผเู้ ขียนตอ้ งการจะสื่อมากยง่ิ ข้ึน

คาพพิ ากษา เป็นนวนิยายประพนั ธ์โดย ชาติ กอบจิตติ
ซ่ึงไดร้ ับรางวลั วรรณกรรมสร้างสรรคย์ อดเยย่ี มแห่งอาเซียน
ประจาปี พ.ศ. ๒๕๒๕ จดั พมิ พค์ ร้ังแรก พ.ศ. ๒๕๒๕
โดยสานกั พมิ พต์ น้ หมาก มีความหนา ๓๒๐ หนา้

นอกจากน้ีนวนิยายเร่ือง คาพิพากษายงั ไดร้ ับรางวลั เมขลา
จากดารานาฝ่ ายหญิงและดาราประกอบชายดีเด่น
ในปี พ.ศ. ๒๕๒๘ ในบทละครโทรทศั น์ทางไทยทีวีสีช่อง ๓

คณะผ้จู ัดทา

นางสาวเกศราพร ยทุ ธไชย

นางสาวเธียรธิดา ศิริวฒั น์

สารบัญ หนา้

เรื่อง 1
คานา 5
ประวตั ิผแู้ ตง่ ชาติ กอบจิตติ 7
ผลงานของชาติ กอบจิตติ 11
เร่ืองยอ่ 14
กลวธิ ีการนาเสนอ 16
โครงเรื่องและการดาเนินเร่ือง 19
วเิ คราะห์ตวั ละคร 21
จุดจบของเร่ือง 26
คณุ ค่าดา้ นวรรณกรรม 27
ขอ้ คดิ จากเร่ือง คาพิพากษา
อา้ งอิง

1

ประวตั ิผ้แู ต่ง

ประวตั ิส่วนตวั

ชาติ กอบจิตติ เกิดเม่ือวนั ท่ี ๒๕ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๙๗
ที่บา้ นริมคลองหมาหอน ตาบลบา้ นบ่อ อาเภอเมือง
จงั หวดั สมทุ รสาคร เป็นบุตรคนที่สอง
ในจานวนพนี่ อ้ งผหู้ ญิง ๕ คน และผชู้ าย ๔ คน รวม ๙ คน
ชื่อเดิมคือสุชาติ แตเ่ ขาเห็นวา่ คนใชช้ ่ือน้ีกนั มากจึงเปล่ียนมาเป็น
"ชาติ"พอ่ ของเขาเป็นพอ่ คา้ ขายเกลือเมด็ แม่ขายของเลก็ ๆนอ้ ยๆ
ตอ่ มาพ่อก็ไปคา้ ทราย และขายของชา

เนื่องจากเป็นคนชอบวาดรูป ชอบเขียนหนงั สือ
และฝันใฝ่ที่จะเป็นนกั ประพนั ธ์ จึงไดป้ ระพนั ธห์ นงั สือเรื่องส้ัน
เร่ืองแรก คือ เรื่อง "นกั เรียนนกั เลง"
เขียนลงในหนงั สืออนุสรณ์ปทมุ คงคา ๒๕๑๒ ต่อมาก็ไดม้ ีโอกาส
เขียนบทละครแสดงที่เพาะช่างมากกวา่ สิบเร่ือง

2

บางเรื่องไดแ้ สดงเองดว้ ย ตอนท่ีเรียนอยชู่ ้นั ปี ที่ ๒
เคยสมคั รไปทางานเปิ ดบาร์อะโกโก้ ที่ถนนพฒั น์พงษ์ เพ่อื หางาน
พ.ศ. ๒๕๑๕ ช่วงเรียนช้นั ปี ที่ ๓ ศิริพงษ์ อยชู่ วนไปทาอาร์ตเวิร์ค
หนงั สือ “เสนาสาร” ยคุ ดารา อยรู่ ะยะหน่ึง
และไดเ้ ขียนวจิ ารณ์โทรทศั น์

เขาแตง่ งานเมื่อ พ.ศ.๒๕๒๐ กบั เพอ่ื นสาวที่เรียนจบเพาะช่าง
มาดว้ ยกนั ชื่อ รุจิรา เตชะศีลพิทกั ษ์
ซ่ึงรับราชการอยกู่ องโบราณคดี แผนกซ่อมจิตรกรรมฝาผนงั
กรมศิลปากร แลว้ ลาออก ซ่ึงต่อมาไดช้ ่วยกนั ทากระเป๋ าไปฝาก
ขายตามหา้ ง ซ่ึงมีรายไดด้ ี เคยไดร้ วมงานกบั รุ่นนอ้ งท่ีเพาะช่าง
ทาสานกั พมิ พ์ “สายธาร” พมิ พห์ นงั สือออกมาหลายเลม่
วนั หน่ึงไดน้ าเร่ืองส้นั ชื่อว่า “ผแู้ พ”้ มาใหเ้ รืองเดชอา่ น ซ่ึงตอนน้นั
เรืองเดชไดร้ วมงานกนั อยู่ เรืองเดชไดอ้ า่ นแลว้ เห็นวา่ เรื่องน้ีดีเลย
ส่งไปใหส้ ุชาติสวสั ด์ิศรีที่กาลงั ทา “โลกหนงั สือ” อยใู่ นขณะน้นั
พิจารณา ปรากฏวา่ เรื่องส้ัน ของชาติ กอบจิตติ ไดล้ งพิมพ์

3

ในโลกหนงั สือฉบบั เรื่องส้ันชุด “คลื่นหวั เด่ิง” เมื่อพ.ศ.
๒๕๒๒ และเป็นหน่ึงในสองเร่ืองท่ีไดร้ ับรางวลั “ช่อการะเกด”
ของสุชาติ สวสั ด์ิศรี

ซ่ึงถือกนั วา่ เป็นรางวลั ที่ไดม้ าตรฐานมากที่สุดรางวลั หน่ึง
และเร่ืองเดี่ยวกนั น้ี ยงั ไดร้ างวลั ชมเชยจากการคดั เลือกเร่ืองส้นั
ดีเด่นประจาปี ๒๕๒๒ ของสมาคมนกั เขียนแห่งประเทศไทย

ระหวา่ งพ.ศ. ๒๕๓๒-๒๕๓๕ สุชาติ กอบจิตติ กไ็ ดเ้ ดินทาง
ไปอยทู่ ี่สหรัฐอเมริกาและออสเตรเลีย ไดม้ ีผลงานออกมา
จากการเขียนเรื่องส้นั บนั ทึกชีวิตที่น้นั บางเร่ือง จนพ.ศ. ๒๕๓๖
กจ็ ดั พิมพน์ วนิยายเร่ือง “เวลา” โดยสานกั พมิ พ์ “หอน” ของตวั เอง
ปรากฏวา่ ไดร้ ับรางวลั ซีไรต์ ประจาปี ๒๕๓๗
นบั เป็นนกั เขียนคนแรกที่ไดร้ ับรางวลั ซีไรตซ์ ้าเป็นคร้ังที่ ๒
และไดร้ ับรางวลั นวนิยายดีเด่นจากคณะกรรมการพฒั นาหนงั สือ
แห่งชาติและกระทรวงศึกษาธิการประจาปี ๒๕๓๗

4

การศึกษา

เขาเริ่มเรียนช้นั ประถมท่ีโรงเรียนวดั ใหญ่ บา้ นปอ
แลว้ ยา้ ยไปเรียนที่โรงเรียนเอกชยั ในจงั หวดั เดียวกนั
เพราะไปอยกู่ บั ยายชว่ั คราว เม่ือพอ่ ไปคา้ ทรายที่ราชบรุ ี
เขามาเรียนช้นั มธั ยมศึกษาปี ที่ ๗ ท่ีโรงเรียนปทมุ คงคา
เม่ือ พ.ศ.๒๕๐๙ โดยอาศยั อยกู่ บั พระซ่ึงเป็นเพื่อนของอา
ที่วดั ตะพาน หรือวดั ทศั นารุณ มกั กะสัน
พอเรียนจบช้นั มธั ยมศึกษาปี่ สามแลว้ กเ็ รียนต่อเพาะช่าง
ในสาขาภาพพิมพ์

รางวัลท่ไี ด้รับ

• ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ปี พ.ศ. ๒๕๔๗

5

ผลงานที่ได้รับรางวัล

• เรื่องส้ันเร่ือง ผแู้ พ้ ไดร้ ับรางวลั ช่อการะเกด
และรางวลั ชมเชยจากการคดั เลือกเรื่องส้ันดีเด่น
ประจาปี ๒๕๒๒ จากสมาคมนกั เขียนแห่งประเทศไทย

• คาพิพากษา ๒๕๒๔ รางวลั ซีไรต์ นวนิยาย
• เวลา พ.ศ. ๒๕๓๖ รางวลั ซีไรท์ นวนิยาย

และไดร้ ับรางวลั นวนิยายดีเด่นจากคณะกรรมการ
พฒั นาหนงั สือแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ
ประจาปี ๒๕๓๗

ผลงาน

• นกั เรียนนกั เลง พ.ศ.๒๕๑๒
• ทางชนะ พ.ศ. ๒๕๒๒
• จนตรอก พ.ศ. ๒๕๒๓
• คาพิพากษา พ.ศ. ๒๕๒๔ ไดร้ ับรางวลั ซีไรต์

6
• เร่ืองธรรมดา พ.ศ. ๒๕๒๖
• มีดประจาตวั พ.ศ. ๒๕๒๗
• หมาเน่าลอยน้า พ.ศ. ๒๕๓๐
• พนั ธุ์หมาบา้ พ.ศ. ๒๕๓๑
• นครไม่เป็นไร พ.ศ. ๒๕๓๒
• เวลา พ.ศ. ๒๕๓๖ ไดร้ ับรางวลั ซีไรต์
• บนั ทึก : บนั ทึกเรื่องราวไร้สาระของชีวิต พ.ศ. ๒๕๓๙
• รายงานถึง ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี พ.ศ. ๒๕๓๙
• ลมหลง พ.ศ. ๒๕๔๓
• เปลญวนใตต้ น้ นุ่น พ.ศ. ๒๕๔๖
• บริการรับนวดหนา้ พ.ศ. ๒๕๔๘
• ลอ้ มวงคุย พ.ศ. ๒๕๕๑
• facebook : โลกอนั ซอ้ นกนั อยู่ พ.ศ.๒๕๕๙

7

เรื่องย่อ

นวนิยายเรื่องคาพพิ ากษา เป็นผลงานเขียนของ “ชาติกอบจิตติ”
โดยเน้ือเรื่องยอ่ กลา่ วถึง “ฟัก” เดก็ หนุ่มท่ีอาศยั อยใู่ นชุมชนเลก็ ๆ
แห่งหน่ึง ซ่ึงยงั ห่างใกลความเจริญอยชู่ ่วงหน่ึง ตอนฟักยงั เลก็
ครอบครัวของเขามีถาณะยากจน เขาและพ่อจึงตอ้ งคอยพ่ึงพา
อาศยั วดั มาโดยตลอด กระทง่ั โรงเรียนเปิ ดรับพานโรงคนใหม่
พอ่ ของฟักจึงไดเ้ ขา้ ไปท างานนบั แต่น้นั ส่วนตวั ฟักเอง
กไ็ ดเ้ ขา้ ไปบวชเรียน ประกอบกบั เป็นคนที่เฉลียวฉลาด
ท้งั ยงั มีความประพฤติดี จึงไดร้ ับความนบั ถือจากบรรดาชาวบา้ น
เป็นอนั มาก ดูเหมือนชีวิตฟักจะดีข้ึน แตไ่ มเ่ ลย
เพราะหลงั จากที่ฟักบวชเรียนไดไ้ มน่ าน
พอ่ ของฟักก็ไดไ้ ปนาเมียใหมเ่ ขา้ มาอยดู่ ว้ ย อีกท้งั หญิงคนน้นั ยงั ไม่
ค่อยเตม็ มากนกั แต่เพราะฟักอยากใหพ้ อ่ มีความสุข
เพราะต้งั แตแ่ ม่ตายไป พ่อก็ไม่ไดม้ ีใครอีก ดงั น้นั ฟักจึงไมไ่ ดว้ า่
อะไร ทวา่ ไม่นาน สวรรคใ์ นทางธรรมของฟักก็ตอ้ งส้ินสุดลงเมื่อ

8

พอ่ ของเขาเสียชีวิต
ดงั น้นั ฟักจึงตอ้ งลาจากทางธรรมมาเพ่อื เป็นพานโรงต่อจากพอ่
อีกท้งั แตเ่ ดิมส่วนตวั ฟักเองยงั คงคิดอยเู่ สมอวา่
ตนเป็นภาระใหแ้ ก่พ่อ ถา้ ตนไม่สึกออกไป
ก็ดูเหมือนจะเอาเปรียบพ่อ ใหพ้ อ่ หาเล้ียงเมียเพียงลาพงั
ยง่ิ พ่อมาจากไป เมียของพ่อ ซ่ึงไม่คอ่ ยเตม็ มากนกั จะอยไู่ ดอ้ ยา่ งไร
สุดทา้ ย สมบตั ิส่ิงสุดทา้ ยที่พอ่ ทิ้งเอาไวใ้ หเ้ ขา ก็คือเมียของพ่อ กบั
ตาแหน่งพานโรงนนั่ เอง

เหตุการณ์เลวร้ายลงเม่ือนางสมทรงเมียที่จิตไม่ปกติของพ่อ
อยๆู่ ก็ไปประกาสตอ่ หนา้ คนมากมายวา่ ฟักคือผวั ตน
คร้ันชาวบา้ นไดย้ นิ กเ็ กิดเช่ือข้ึนมาวา่ ฟักเป็นคนไมด่ ี
กระทง่ั เมียของพอ่ แทๆ้ ยงั ไมเ่ วน้ ไม่วา่ ฟักจะแกต้ วั ยงั ไง
กห็ ามีใครรับฟังไมค่ นหมูม่ ากพอใจท่ีจะเช่ือเช่นน้นั
มีหรื อที่ความเป็ นจริ งจากปากคนคนเดียวจะเกิดผลใด
ฟักตอ้ งอยอู่ ยา่ งฝืนทนตลอดมา เขาทางานหามรุ่งหามค่า

9

ใชง้ านรักษาจิตใจที่อดสูใหไ้ ม่คิดมากกบั คาพูดของใคร แต่เพราะ
นางสมทรงมกั หาเร่ืองมาใหฟ้ ักอยเู่ รื่อยๆ

ดงั น้นั ชีวิตเขาจึงมีแตบ่ รรดาปัญหาแวะเวยี นมาอยา่ งไม่ขาดช่วง
กระทงั่ ไม่มีใครอยากจา้ งเขาทางาน แต่ยงั ดีท่ีครูใหญ่ ซ่ึงเป็นครู
ประจาโรงเรียนในชุมชนยงั คงจา้ งฟักต่อไป

เหตุการณ์เริ่มเปลี่ยนอีกคร้ัง เม่ือในงานเผาศพของพ่อฟัก
นอกจากสัปเหร่อ กบั นางสมทรงแลว้ กลบั ไม่มีชาวบา้ นคนใด
มางานศพเลยแมแ้ ต่นอ้ ย ดว้ ยความโศกเศร้านอ้ ยใจฟักจึงเผลอกิน-
เหลา้ ท่ีสปั เหร่อนามาใหเ้ ขา้ ไปเป็นจานวนมาก จนเมาไมร่ ู้เร่ือง
ทาใหส้ ัปเหร่อตอ้ งเดินไปส่งถึงบา้ น ฟักรู้สึกติดใจในอาการมึนเมา
ของเหลา้ เนื่องจากเวลาเมาไม่ตอ้ งสนสายตาใคร
อยากทาอะไรก็ไดท้ า เหลา้ มอบความกลา้ ใหแ้ ก่เขา ดงั น้นั ทกุ วีว่ นั
ชายหนุ่มจึงอยแู่ ต่กบั เหลา้ จนงานการไมท่ า
เหตุการณ์น้ีเกิดข้ึนบอ่ ยคร้ัง กระทง่ั วนั หน่ึงมีเดก็ กลุ่มหน่ึงมาตาม

10

ใหฟ้ ักไปเปิ ดประตูหอ้ งเรียน เน่ืองจากฟักโมโหกบั คาพดู ลอ้ เลียน
ของเดก็ ๆ จึงเผลอทาด็กบาดเจบ็ จนเกิดเรื่องข้ึน

ทุกคนมองฟักในแง่ลบเพ่มิ ข้ึน ฟักดื่มหนกั จนสุขภาพแยล่ งทุกวนั
ยง่ิ ภายหลงั เขาไปถามเอาเงินท่ีเขาฝากไวก้ บั ครูใหญ่ แตค่ รูใหญ่
กบั ตอบปฏิเสธที่จะให้ บอกวา่ ฟักไมไ่ ดฝ้ ่ ากเงินไวก้ บั ตน
ดว้ ยความโมโห ฟักจึงประกาสบอกใหค้ นอื่นๆ รู้วา่ ตนโดนโกง
แต่ไมม่ ีใครเชื่อแถมยงั ถกู ขงั คุก กระทงั่ ครูใหญ่หวงั เอาหนา้ ไปช่วย
ฟักออกมา โดยแลกกบั ท่ีฟักยอมกม้ กราบ ฟักจึงไดอ้ อกจากคุก
ในสุดทา้ ย ฟักตรอมใจ หมดส้ินแลว้ ทุกสิ่งทกุ อยา่ ง
ตายลงดว้ ยพษิ เหลา้ ในที่สุด

11

กลวธิ ีในการนาเสนอ

๑. กลวธิ ีการนาเสนอผา่ นโครงเรื่อง (Plot)
โครงเร่ืองคือการลาดบั เหตกุ ารณ์ หรือเรื่องราวใหด้ าเนินไปตามที่
ผเู้ ขียนตอ้ งการเพอ่ื ใหเ้ กิดความตอ่ เนื่องในการนาเสนอ นวนิยาย
ชวนใหน้ ่าติดตามและเร่ืองราวมีความน่าต่ืนเตน้ หรือเป็นการบอก-
ผอู้ า่ นไดร้ ู้วา่ จะเกิดเร่ืองราวอะไรข้ึนกบั ตวั ละครในนวนิยายเรื่อง
หน่ึงๆ สมพร มนั ตะสูตร (๒๕๒๕, หนา้ ๙๖)
กลา่ ววา่ โครงเรื่องของนวนิยายเป็นเคา้ โครง ท่ีผปู้ ระพนั ธ์วางไว้
เป็นแนวทางในการดาเนินเร่ือง กาหนดจุดมุง่ หมายเหตุการณ์และ
ปัญหาขอ้ ขดั แยง้ ตา่ งๆ ของเน้ือเรื่องและตวั ละครไวแ้ น่นอน จาก
เรื่องคาพพิ ากษาผเู้ ขียนไดส้ ร้าง โครงเร่ืองให้เกิดความขดั แยง้ ข้ึน
ตอ่ ตวั ละครเอกของเรื่องคือ ฟัก ซ่ึงเป็นจุดเร่ิมตน้ ของความลาบาก
และการสูญ ส้ินความดีงาม ความเคารพนบั ถือ
และกลายเป็นความลม้ เหลวในการดาเนินชีวติ ของ ฟัก ในที่สุด

12

๒. กลวิธีการนาเสนอผา่ นตวั ละคร (Characters)
ตวั ละครคือผทู้ ี่ถูกสมมติข้ึนเพ่ือใหด้ าเนินเร่ืองหรือทาใหเ้ กิด
เหตกุ ารณ์ตา่ งๆในเรื่อง ซ่ึงผเู้ ขียน พยายามทาใหต้ วั ละครมีความ
สมจริงมากท่ีสุดเพอื่ ใหผ้ อู้ ่านเชื่อวา่ ตวั ละครน้นั มีตวั ตนจริง
มีความรู้สึกดีใจ เสียใจ เศร้าใจไดจ้ ริงเหมือนคนทวั่ ไป
ตวั ละครในเรื่อง คาพพิ ากษา ผเู้ ขียนกาหนดใหฟ้ ักเป็นซ่ึงตวั ละคร-
เอกของเร่ืองเป็นคนดี ไร้เดียงสาตอ่ เร่ืองเพศหรือกามารมณ์
เพราะคิดวา่ เป็นส่ิงน่ารังเกียจมากกวา่ น่าอภิรมยย์ นิ ดี

๓.กลวธิ ีการนาเสนอผา่ นบทสนทนา (Dialogue)
กลวธิ ีการนาเสนอความขดั แยง้ ของตวั ละครผา่ นบทสนทนา
ในนวนิยายเร่ือง คาพิพากษา ผเู้ ขียนแสดงการโตต้ อบกนั ของตวั
ละครซ่ึงเป็นรูปแบบของการเล่าเรื่องใหด้ าเนินไปไดอ้ ยา่ ราบร่ืน

๔. กลวธิ ีการนาเสนอผา่ นแก่นเรื่อง (Theme)
ในนวนิยายเร่ือง คาพิพากษา ผเู้ ขียนพยายามแสดงความคิดเห็น
ของตนเองผา่ นแก่นเรื่อง เพ่อื ใหผ้ อู้ า่ นเขา้ ใจในสิ่งท่ีผเู้ ขียนตอ้ งการ

13

จะบอกวา่ บทสรุปของเรื่องหรือเร่ืองราวชีวติ ของตวั ละครดาเนิน
ไปตามวถิ ีของมนุษยใ์ นสังคมซ่ึงเป็นที่ยอมรับและถือปฏิบตั ิกนั
ตอ่ ๆ มาตามความคิดของคนส่วนใหญใ่ นสงั คม

๕.กลวธิ ีการนาเสนอผา่ นน้าเสียงของผแู้ ตง่ (Tone of the
Author) น้าเสียงของผแู้ ตง่ คือ ทศั นคติของผเู้ ขียนท่ีตอ้ งการส่ือสาร
ประเด็นสาคญั ท่ีปรากฏในนวนิยายใหผ้ อู้ ่านไดร้ ู้วา่ ผเู้ ขียนตอ้ งการ
ส่ือแนวคิดใดในการนาเสนอหรือผเู้ ขียนไดแ้ ฝงแงค่ ิด
และแนวปฏิบตั ิของมนุษยใ์ นสังคมอยา่ งไรบา้ งผา่ นการบรรยาย
หรือการเลา่ เร่ือง

14

โครงเร่ือง และการดาเนนิ เรื่อง

โครงเรื่อง

ผเู้ ขียนตอ้ งการเช่ือมโยงใหเ้ ห็นภาพชาวบา้ นมีการยกยอ่ ง
เมื่อบตุ รบา้ นไหนมีความกตญั ญูตอ่ พ่อแม่ แต่ดว้ ยค่านิยม
สมยั ก่อนจึงทาใหเ้ ม่ือมีภรรยาใหม่จึงเกิดอคติ และยงิ่ เมื่อ
การท่ีหญิงหมา้ ยอยกู่ ินบา้ นเดียวกนั กบั ลูกชาย ยงิ่ ทาให้
ชาวบา้ นน้นั ไมค่ บคา้ สมาคมดว้ ยนอกเสียจากเวลาทางาน

การดาเนนิ เร่ือง

พอ่ ของฟักรับสมทรงมาดูแล เพราะกลวั วา่ เธอจะออกไป
เร่ร่อนท่ีไหน จนเม่ือพอ่ ตายฟักจึงไดร้ ับหนา้ ท่ีน้ีแทนพ่อ
ท้งั ท่ีในความเป็นจริงแลว้ ฟักเลือกท่ีจะทิ้งสมทรงไปก็ได้
แต่ฟักไม่ทาเช่นน้นั เพราะเขามีความเป็นเพ่อื นมนุษย์
ดว้ ยกนั มาก แมน้ วา่ ฟักจะกลายเป็นเรื่องซุบซิบของ
ชาวบา้ นในหมูบา้ นแตเ่ ขากก็ ลบั ไม่ทนั ไดบ้ อกความจริงให้

ทุกคนไดร้ ับรู้ก่อนตาย ส่วนสมทรงในตอนจบกไ็ ม่ทราบ
วา่ หายไปไหน

16

วเิ คราะห์ตวั ละคร

ฟัก ตวั ละครหลกั ของเร่ือง เป็นผมู้ ีความเช่ือมนั่ ในความดีงาม
ของการทาหนา้ ที่ในสงั คม ความปรารถนาของเขาก็เหมือนมนุษย์
ทว่ั ไปท่ีตอ้ งการมีชีวิตอยปู่ กติอยา่ งสงบสุข ผเู้ ขียนตอ้ งการสื่อให้
ตวั ละครตวั น้ีเป็นกตญั ญู ดูไดจ้ ากการที่ชาวบา้ นอวยยศฟักที่ไดร้ ับ
การเล้ียงดูมาจากพอ่ แตเ่ พยี งไมน่ านที่พอ่ ไดพ้ าหญิงสาวอยา่ งสม
ทรงเขา้ บา้ น ทาใหช้ าวบา้ นซุบซิบนินทากนั จนหมดความเช่ือถือ
และเม่ือพอ่ ของฟักตาย ฟักเลยกลายเป็นคนที่ตอ้ งมารับกรรมของ
เร่ืองซุบซิบนินทาของชาวบา้ น ท่ีทกุ คนตา่ งคิดวา่ ฟักน้นั ไดเ้ สียกนั
แลว้ กบั สมทรง หรือไหนจะเร่ืองของการหวงั จะเอาสมบตั ิท้งั หมด
ของพ่อจนตอนจบสุดทา้ ย ฟัก กไ้ ม่ไดบ้ อกความจริงของเร่ือง
ท้งั หมดไปก่อนที่ฟักน้นั จะตาย

17

สมทรง จาเลยนอกสายตาของผพู้ ิพากษา ท่ีเธอเปรียบเสมือน
เป็นนางเอกของเรื่อง เป็นการขา้ มกฎเกณฑข์ องการเป็นนางเอก
เหมือนในนวนิยายเรื่องอื่น ดว้ ยการวางใหบ้ ทบาทของ สมทรง
เป็นหญิงสาวสติไม่สมประกอบ มีพฤติกรรมผิดแปลกไปจากจารีต
ของสงั คม การดาเนินในเร่ืองราวในนวนิยายท่ีผเู้ ขียนพยายาม
ถ่ายทอดใหต้ วั ละครสมทรง มีความเป็นอิสระของตวั ตน
มีพฤติกรรมที่ตา่ งไปจากจารีตประเพณีของชาวบา้ น
ท้งั การแตง่ กาย การพูด และพฤติกรรมอ่ืนๆ
โดยเฉพาะการโชวข์ องลบั จนทาใหเ้ ธอถูกทาใหเ้ ป็นคนอื่น
ในสายตาชาวบา้ น ต้งั แต่เริ่มตน้ กลบั กนั เธอผนู้ ้ีมีความซื่อสัตย์
คอยดูแลฟักในยามท่ีฟักตอ้ งถกู ทารุณ แสดงถึงความรัก
ความผกู พนั ธ์ของสมทรงท่ีมีตอ่ ฟัก แมจ้ ุดจบของสมทรงที่ผเู้ ขียน
อาจจะลืม หรือต้งั ใจ ที่ตอนจบของนวนิยาย เธอก็ไม่ตา่ งอะไรกบั
การถูกลืมใหห้ ายไป ของการตดั จบท่ีชาวบา้ นนาตวั เธอพาส่ง
โรงพยาบาล

18

ชาวบ้าน เปรียบเสมือนโจทกท์ ่ีกล่าวหา และเป็นท้งั ตลุ าการ คอย
พพิ ากษาตดั สินของเร่ือง เป็นกลมุ่ ตวั ละครที่ผเู้ ขียนแสดงให-้ เห็น
ถึงมิติของขบวนการทางสังคม อยา่ งที่ชาวบา้ นร่วมกนั มีอคติต่อ
ฟักและสมทรง แมค้ นอื่นท่ีไม่ไดร้ ับรู้ ก็เห็นตามไปดว้ ย
โดยการกระตนุ้ ความต่ืนตวั และปรับเปลี่ยนโลกทศั น์ในโครงสร้าง
สงั คมกลายเป็นกระแสสังคมที่ทกุ คนจบั ตามองและร่วมกนั กระทา

สัปเหร่อไข่ พยานคนเดียวที่จะช่วยเหลือฟักได้ เพราะคือผรู้ ู้
เห็นทุกอยา่ ง แตก่ ็ไม่กลา้ จะออกตวั ช่วยเหลือฟัก เขาตอ้ งยอมรับรู้
เหตกุ ารณ์ท้งั หมด และทาเป็นไมย่ นิ ดี หรือยนิ ร้ายอะไรจนทาให้
เขาทาไดแ้ ต่มองเหตุการณ์ท้งั หมดดว้ ยความสงสารฟัก
ต้งั แต่ตน้ ไปจนกระทง่ั ฟักตาย

19

จุดจบของเร่ือง

จุดจบของนวนิยาย คือ ความตายของฟัก ที่ไดต้ ายไป
พร้อมกบั ความจริงท้งั หมด โดยเขาไมม่ ีโอกาสไดอ้ ธิบาย
หรือไดแ้ กต้ า่ งความผิดของตวั เป็นบทสรุปของโศกนาฎกรรม
ท่ีวา่ “โศกนาฏกรรมสามญั ท่ีมนุษยก์ ระทาและถกู กระทาอยา่ ง
เยอื กเยน็ ในภาวะปกติ ” ท่ีเป็นถ่ายทอดความเยอื กเยน็ ของมนุษย์
ของการสร้างความชอบธรรม เพ่อื ใหส้ มกบั ส่ิงที่ฟักควรจะไดร้ ับ
เป็นความเช่ือของสงั คม ที่กลายมาเป็นเร่ืองอยเู่ หนือเหตผุ ล
ในการร่วมกนั ลงมือกระทา

การเนน้ ตีแผใ่ นแง่มมุ ของจิตใจมนุษย์ แมจ้ ะเป็นการท่ีโหดร้าย
ไมไ่ ดน้ าเสนอมุมสวยงาม อยา่ งเช่นเรื่องอื่น แต่น้นั ทาใหผ้ อู้ ่านรู้วา่
มนั เป็นเรื่องจริง ทาใหไ้ ดม้ าทบทวนตวั เองวา่ ไดเ้ คยกระทา
และถกู กระทาเช่นน้ี หรือไม่ จึงไม่น่าแปลกใจวา่ จะสามารถดึงดูด
อารมณ์ของผอู้ า่ น เหมือนไดม้ าอา่ นคาพพิ ากษาชีวติ จริง และรับรู้

20

วา่ การเหยยี บยา่ ศกั ด์ิศรีความเป็นมนุษย์ ถือเป็นเร่ืองปกติท่ีเราตอ้ ง
พบเจอ ท้งั คาพูด และการกระทาต่างๆ

และความต้งั ใจการถ่ายทอดใหเ้ ขา้ ถึงค่านิยมของสังคม
วา่ การเชิดชูคนท่ีเราคิดวา่ เป็นคนดี เราแน่ใจแลว้ หรือวา่ เขา
คือคนดี หรือการประณามวา่ คนน้นั เป็นคนไม่ดี คนเลว เรามองเขา
จากอะไรกนั แน่ เพราะทกุ อยา่ งท่ีเรารับรู้กนั มนั อาจไมใ่ ช่เรื่องราว
ท้งั หมด เพราะในสงั คมที่จะมองวา่ คนน้นั เป็นคนดี
คนน้ีเป็นคนเลว กม็ องตามบรรทดั ฐานของสังคม
ท่ีทุกคนหลงคิดไปวา่ น้นั คือมาตรฐานการวดั คุณค่า
ของความเป็นมนุษย์ ที่ตกลงแลว้ เราสร้างบรรทดั ฐานกนั ข้ึนมา
เพอื่ ตอ้ งการอยรู่ ่วมกนั
หรือสร้างมนั ข้ึนมาเพ่อื ใหเ้ กิดการแบ่งแยกกนั กนั แน่

21

คุณค่าทางวรรณกรรม

ลีลาการประพนั ธข์ อง ชาติ กอบจิตติ ในวรรณกรรมเรื่องน้ี
ที่โดดเด่นอยา่ งหน่ึง คือการบรรยายรายละเอียดในแต่ละฉากอยา่ ง
ละเอียด โดยเฉพาะการบรรยายอากปั กิริยาของฟักที่บรรยายแทบ
ทุกอิริยาบถ การบรรยายรายละเอียดเช่นน้ีทาใหผ้ อู้ า่ นจินตนาการ
ไดช้ ดั เจนท้งั ภาพ เสียง กล่ิน ผปู้ ระพนั ธ์ไม่เพียงบรรยายถึงส่ิงที่
สามารถรับรู้ไดด้ ว้ ยประสาทสัมผสั แต่ยงั บรรยายกระทง่ั ความรู้สึก
หว้ งคานึง และกระแสสานึกท่ีโลดเลน่ อยใู่ นสัมปชญั ญะของฟัก
ดงั ฉากตอ่ ไปน้ี

...นางน่ีก็ชอบดอกไมเ้ หมือนกนั ยงิ่ ดอกพู่ระหงสีแดงดว้ ย
ละกเ็ ห็นไม่ไดท้ ีเดียวไม่รู้เป็นอะไร จะวา่ บา้ ก็ไม่ใช่ไมเ่ คยเห็น-
อาละวาทสกั ทีแตช่ กั ไมน่ ่าไวใ้ จเสียแลว้ นึกยงั ไงนะถึงเปิ ดนมให้
ครูปรีชาดู เม่ือหวั คา่ น้ียงั จะมาขอนอนดว้ ยอีก ชกั ยงั ไงอยู่ ฮ่ืย...
ไมม่ ้งั คงไม่ใช่อยา่ งน้นั หรอกน่า รึวา่ มนั คลงั่ เพราะมนั อยากวะ

22

พอ่ ตายไปต้งั เดือนกวา่ แลว้ นี่หวา่ ไอท้ ากนั นี่เขาวา่ เสพติดนะ
ลองไดเ้ คยแลว้ มนั จะเลิกไม่ไดง้ ่าย ๆ

เฮอ้ กิเลส... แลว้ มนั จะบา้ รึเปล่าวะนี่ ถา้ เกิดบา้ ข้ึนมากจู ะทายงั ไง
เฮอ้ พ่อ... เอาห่วงมาทิ้งไวใ้ หข้ า้ แทๆ้ ถา้ ไม่มีนางเสียคนหน่ึง
ขา้ คงจะบวชใหพ้ ่อไปแลว้ ไม่ตอ้ งมาเป็นทกุ ขว์ นุ่ วายใจอยา่ ง
ทกุ วนั น้ี นี่ชื่อเสียงไม่เหลือแลว้ หมดแลว้ ...เอาเมียพอ่ มาทาเมีย
ตวั เอง... ไม่มีใครเชื่อเลยสักคนวา่ ขา้ ไม่เคยยงุ่ กบั เมียพอ่
พอ่ รู้อยใู่ ช่ไหมวา่ ขา้ ไมเ่ คยยงุ่ จริง ๆ
แลว้ ทาไมไม่มีใครยอมเช่ือขา้ ละ่ ครูใหญ่ยงั ไม่ยอมเช่ือเลย
นางก็ปากไวดนั ไปด่านางละมยั เขาเขา้ ไมร่ ู้พูดออกมาไดย้ งั ไง
น่าอายจริง เฮอ้ ... ถา้ ไดผ้ หู้ ญิงคนอ่ืนเป็นเมียกค็ งไม่มีอะไร
หรือวา่ จะไล่มนั ไปอยทู่ ี่อ่ืนดีวะ... (คาพพิ ากษา, ๒๕๒๔ : ๔๗)

การบรรยายอยา่ งละเอียดกระทงั่ ลึกลงไปถึงระดบั อารมณ์
ความรู้สึกเช่นน้ี ทาใหผ้ อู้ ่านเกิดความรู้สึกร่วมกบั ตวั ละคร
ก่อใหเ้ กิดความเห็นใจตวั ละครที่ตอ้ งประสบทุกขเ์ วทนาน้นั และ

23

ไดเ้ ขา้ ไปอยใู่ นจกั รวาลแห่งความรู้สึกนึกคิดของตวั ละครในระดบั
ลึกซ้ึง (intimate)ถึงขีดสุด

นอกจากน้ี วรรณกรรมเร่ืองน้ียงั เตม็ ไปดว้ ยสัญลกั ษณ์
ผปู้ ระพนั ธ์นาเสนอสญั ลกั ษณ์เป็นภาพแทนของส่ิงต่าง ๆ ในสังคม
ผา่ นการกระทาของตวั ละครในเหตกุ ารณ์ต่าง ๆ การสอดแทรก
สญั ลกั ษณ์น้ีหลายคร้ังกน็ าเสนอพร้อมกบั การใชก้ ารเปรียบเทียบ
เช่น เสียงระฆงั ในฉากวนั สงกรานตเ์ ป็นสญั ลกั ษณ์ของสิ่งที่สงั คม
เทิดทูนบชู า เช่น เกียรติยศ เงินทอง ยศถาบรรดาศกั ด์ิ
และชาติตระกลู ส่ิงเหล่าน้ีหาไดม้ ีคุณคา่ ในตวั เองแตแ่ รกเร่ิมไม่
แต่มนุษยเ์ ป็นผมู้ อบความหมายและตีค่าใหแ้ ก่มนั
กระทง่ั เอามาเป็นส่ิงวดั คุณคา่ ของมนุษยด์ ว้ ยกนั ในขณะที่ “มือ”
ที่ปรากฏในฉากเดียวกนั น้นั เป็นสญั ลกั ษณ์ของอคติของคนใน
สงั คมท่ีคอยกดฟักไวไ้ ม่ใหก้ ลบั มายนื ไดอ้ ยา่ งปกติในสังคม
เป็นสิ่งที่มีแตจ่ ะผลกั ใหฟ้ ักกลายเป็นคนชายขอบมากข้ึนเร่ือย ๆ

24

สัญลกั ษณ์ที่น่าสนใจมากอยา่ งหน่ึงคือ สุนขั สีดาท่ีมีท่าทางคลา้ ย
สุนขั บา้ สุนขั ตวั ดงั กล่าวเขา้ มาในโรงเรียน
กระทง่ั พบเจอกบั กลุม่ นกั เรียน ครูใหญส่ รุปวา่ อาการของสุนขั ดงั
กลา่ วคืออาการของสุนขั บา้ เพราะฉะน้นั จึงจาเป็นตอ้ งฆา่ ทิ้งเสีย
ก่อนที่มนั จะมาทาร้ายนกั เรียนหรือคนอื่น ๆ ไม่มีใครตรวจสอบให้
แน่ชดั วา่ สุนขั ตวั น้ีเป็นสุนขั บา้ จริงหรือไม่ แตย่ ดึ เอาตามอาการ
เท่าท่ีเห็น แลว้ จึงแถลงเป็นขอ้ สรุป หยบิ ยนื่ ความตายใหแ้ ก่มนั
อาจดว้ ยเห็นวา่ มนั เป็นเพียงสุนขั ตวั หน่ึงซ่ึงไมไ่ ดค้ รอบครองชีวิต
ท่ีมีค่าเทา่ ใดนกั เมื่อพิจารณาจะเห็นวา่ สุนขั ตวั น้ีเปรียบเสมือน
ตวั แทนของฟักท้งั ในอดีต ปัจจุบนั และยงั เป็นภาพทานายอนาคต
ของฟัก กล่าวคือ ฟักถกู เขา้ ใจผดิ วา่ ไดเ้ สียกบั นางสมทรง
โดยไม่มีผใู้ ดมีหลกั ฐานมารองรับขอ้ อา้ งดงั กล่าว
เช่นเดียวกบั ท่ีสุนขั ตวั น้ีถูกเขา้ ใจวา่ เป็นสุนขั บา้ ท้งั ท่ีอาการท่ีมนั
เป็นอยมู่ ีความเป็นไปไดว้ า่ อาจเป็นอาการของโรคชนิดอื่น
ฟักถูกกดด่าสาปแช่งจากชาวบา้ น

25

เป็นท่ีรังเกียจเดียดฉนั ทจ์ ากชาวบา้ นร้านตลาด ซ่ึงเป็ นสิ่งเดียวกบั ท่ี
สุนขั ตวั น้ีไดร้ ับจากครูและนกั เรียนในโรงเรียน
ทา้ ยท่ีสุด ส่ิงที่สุนขั ตวั น้ีไดร้ ับคือความตาย ไร้ซ่ึงผเู้ ห็นใจ
ตรงกนั ขา้ ม กลบั มีแตค่ นยินดีท่ีมนั ตายไปเสียได้ เช่นเดียวกบั ฟัก
ในตอนจบที่ตอ้ งสิ้นชีวติ อยา่ งไร้เกียรติและน่าเวทนา
ศพของสุนขั ตวั น้ีไร้ผใู้ ส่ใจ เสมือนหน่ึงวา่ เป็นวตั ถุชิ้นหน่ึง
หาใช่ร่างกายที่เคยมีวิญญาณอนั บริสุทธ์ิอยไู่ ม่
เช่นเดียวกบั ศพของฟักที่ถูกใชใ้ นการทดลองเตาเผาศพแบบใหม่
ไมม่ ีใครใส่ใจวา่ ควรจะนาไปประกอบพธิ ีตามศาสนา
อยา่ งท่ีควรจะเป็น

26

ข้อคดิ จากเรื่อง คาพพิ ากษา

ขอ้ คิดสาหรับนวนิยายเรื่องน้ีคงใหแ้ งท่ ่ีดีวา่
เราควรตอ้ งกลน่ั กรองและใชว้ ิจารณาญาณถึงทุกเรื่องราวในสงั คม
ท่ีแปรเปลี่ยนไป ใหด้ ีอยา่ งที่สุด อยา่ ใหอ้ ารมณ์อยเู่ หนือเหตผุ ล
ของการใชว้ ิจารณาญาณ ท่ีมนั อาจทาใหเ้ ราไดไ้ ปหลงพิพากษา
ตดั สินใครอยา่ งเยอื กเยน็ ดว้ ยอคติท่ีเรามี
โดยแทบจะไม่รู้ถึงความจริงท้งั หมด การเห็นอาจเป็ นเพยี งแค่-
แงม่ ุมเดียวท่ีไดร้ ับรู้ แลว้ มนั จะก่อใหเ้ กิด “อคติ” ที่จะมาบดบงั
ปิ ดก้นั ถึงมโนธรรมของศกั ด์ิความเป็นมนุษยอ์ อกจากกนั
เพราะในจุดตา่ ทีส่ ุดแล้วน้ัน มนั จะส่งผลกระทบทรี่ ุนแรง
เกนิ กว่าจะคาดการณ์ได้ถงึ ชีวติ ของคนหนึง่ คน
ทต่ี ้องกลายมาเป็ นจาเลยของสังคมอย่างทไ่ี ม่ได้ต้งั ใจ

27

เอกสารอ้างองิ

ชาติ กอบจิตติ. 2548. คาพพิ ากษา. พิมพค์ ร้ังที่ 40.
กรุงเทพฯ: สายส่งศึกษติ .(สืบคน้ วนั ท่ี :20 กนั ยายน 2565)

ชาติ กอบกิตติ.2563. คาพพิ ากษา. พมิ พค์ ร้ังท่ี 52.
กรุงเทพมหานคร : หอน (สืบคน้ วนั ที่ :20 กนั ยายน 2565)