ละครสร้างสรรค์

หน่วยการเรียนรู้ท่ี ๓

ละครสร้างสรรค์

ตวั ชี้วดั

สร้างสรรค์ละครสัน้ ในรูปแบบท่ชี ่ืนชอบ (ศ ๓.๑ ม.๔-๖/๒)

ผงั สาระการเรียนรู้

ความเป็ นมาของ องค์ประกอบของ
ละครสร้างสรรค์ ละครสร้างสรรค์

ละครสร้างสรรค์ พนื้ ฐานการแสดงละคร
สร้างสรรค์
ละครพูด
แนวทางการแสดงละครสร้างสรรค์

ความเป็ นมาของละครสร้างสรรค์

ละครสร้างสรรค์ (creative drama) คือ ละครท่ีไม่มีรูปแบบ
ไม่จาเป็นตอ้ งจดั แสดงบนเวที เนน้ ไปท่ีผลสาเร็จของละครมากกวา่ ละครสร้างสรรคอ์ าจ
จดั แสดงบริเวณที่โล่งกวา้ ง ผแู้ สดงแต่งกายไม่หรูหรามากนกั ผแู้ สดงควรฝึกการใช้
ประสาทสมั ผสั ท้งั หา้ คือ การมอง การดม การไดย้ นิ การสมั ผสั และการลิ้มรส มีการ
เคลื่อนไหวร่างกายท่ีคล่องแคล่ว แสดงท่าทางการแสดงออกทางอารมณ์ไดอ้ ยา่ งชดั เจน
เขา้ ใจง่าย ไม่ซบั ซอ้ น โดยส่วนใหญ่นิยมแสดงเร่ืองราวเป็นบทบาทสมมุติ

ละครสร้างสรรค์ถือกาเนิดขนึ้ ในประเทศสหรัฐอเมริกา องั กฤษ และแคนาดา
และมกี ารเปลยี่ นแปลง ดงั นี้

• ในช่วงทศวรรษท่ี ๑๙๒๐ (พ.ศ. ๒๔๖๓ - พ.ศ. ๒๔๗๒) ถือเป็นยคุ แรกท่ีมีการกาเนิด
แนวคิดในการนาละครมาใชพ้ ฒั นาผเู้ รียน โดยนกั การศึกษาในประเทศสหรัฐอเมริกา
• ในช่วงทศวรรษที่ ๑๙๕๐ (พ.ศ. ๒๔๙๓ - พ.ศ. ๒๕๐๒) ละครสร้างสรรคไ์ ดถ้ ือกาเนิด
อยา่ งเตม็ รูปแบบและเกิดนกั การละครท่ีสนใจเพือ่ ทาละครการศึกษามากข้ึน บุคคลท่ีถือ
วา่ โดดเด่นในช่วงน้ีคือ เจอรัลดนี เบรน ซิกส์ (Gerladine Brain Siks) และในทศวรรษ
น้ีไดเ้ ร่ิมมีการเรียนการสอนวชิ าละครสร้างสรรค์ และวชิ าดา้ นศิลปะเพ่อื เดก็ และ
เยาวชนดว้ ย

ในช่วงทศวรรษท่ี ๑๙๖๐ (พ.ศ. ๒๕๐๓ - พ.ศ. ๒๕๑๒) ไดร้ ับการสนบั สนุน

จากประธานาธิบดีจอห์น เอฟ เคนเนดี (John F. Kennedy) ไดใ้ หก้ าร
สนบั สนุนศิลปะใหก้ บั โรงเรียนในประเทศสหรัฐอเมริกา จึงส่งผลใหก้ าร

ละครเพ่ือการศึกษาพฒั นาเพิม่ ข้ึน
ในช่วงทศวรรษท่ี ๑๙๗๐ (พ.ศ. ๒๕๑๓ - พ.ศ. ๒๕๒๒) เป็นยคุ ท่ีเร่ิมมีการใช้
ละครสร้างสรรคก์ บั กลุ่มบุคคลอ่ืนที่หลากหลายมากข้ึน
ในช่วงทศวรรษท่ี ๑๙๘๐ (พ.ศ. ๒๕๒๓ - พ.ศ. ๒๕๓๒) ละครสร้างสรรค์
ไดร้ ับการยอมรับวา่ เป็นส่ิงที่มีคุณค่าต่อการศึกษา คน้ ควา้ และวจิ ยั ท่ีสามารถ

เชื่อมโยงกบั ศาสตร์อ่ืน ๆ ได้

องค์ประกอบของละครสร้างสรรค์

ละครสร้างสรรคม์ ีองคป์ ระกอบสาคญั ท่ีใชใ้ นการแสดง ดงั น้ี

๑. โครงเร่ือง หรือเนือ้ เร่ือง จะตอ้ งมีการวางโครงเร่ือง
หรือเลือกเน้ือเร่ืองที่จะใชใ้ นการแสดง
๒. ตวั ละคร ตวั ละครในการแสดงจะตอ้ งมีการกาหนดบุคลิก
ลกั ษณะของตวั ละครใหส้ อดคลอ้ งกบั เน้ือหาของเร่ือง

๓. สถานการณ์ คือ
เหตุการณ์เร่ืองราวที่เกิดข้ึน ทาใหต้ วั ละครตอ้ งพบเจอ
ซ่ึงเหตุการณ์จะตอ้ งสมั พนั ธ์กนั
มีคุณคา่ ในเน้ือเร่ือง เป็นสถานการณ์
ที่จะช่วยฝึกใหผ้ แู้ สดงมีจินตนาการ
สร้างสรรคใ์ นการแสดงได้
๔. บทละคร เป็นการจดั ลาดบั
เหตุการณ์ที่เกิดข้ึน เป็นการถ่ายทอด
ลกั ษณะของโครงเรื่องและตวั ละคร
ผา่ นบทสนทนาของตวั ละคร

พนื้ ฐานการแสดงละครสร้างสรรค์

การแสดงละครสร้างสรรคจ์ ะมีกิจกรรมเพ่ือใชฝ้ ึ กเป็นพ้ืนฐานในการแสดง ดงั น้ี
๑. การพัฒนาประสาทสัมผัสทงั้ ๕

ประสาทสัมผสั ท้งั ๕ ไดแ้ ก่ การเห็น การไดก้ ลิ่น การไดย้ นิ การสมั ผสั
รวมท้งั การลิ้มรส ประสาทสัมผสั
ท้งั ๕ น้ี จาเป็นอยา่ งยง่ิ ท่ีผแู้ สดงจะตอ้ ง
พฒั นาใหเ้ กิดการรับรู้ตามสภาพต่าง ๆ
เพ่ือใหไ้ วตอ่ การสร้างสรรคผ์ ลงาน

นักแสดงกาลงั ออกกาลงั กายเพอ่ื ฝึ กการเคลอ่ื นไหวให้คล่องแคล่ว

๒. การเคลอื่ นไหวตามจนิ ตนาการ

ชเสีวรติ ิมชสีวรา้าขกงอาบรงุคเผคลแู้ลิกส่ือภดนางไพแหขลวอะเงพทผอื่ าแู้ ใถสห่าดยก้ งทาไรอดแดอ้ สเรยดื่อา่ งงงนชร่ดาัาตวเจแิดนลตมะามาภการขพว้ึนตม่าทง้งั ๆช่วแยสสดรง้าใงหบเ้ รหร็นยถากึงกาศารแแลสะชด่วงทย่ีมี

ภาพการเคล่ือนไหวจะปรากฏอยใู่ นบทบาท
ของการแสดง หรือสอดแทรกอยใู่ นบทเจรจา
เช่น กิริยาการเดิน การรับประทานอาหาร การ

พดู โทรศพั ท์

การแสดงท่าทางของนักแสดงในการแสดงละคร

๓. การใช้จงั หวะ เสียง การแสดงอารมณ์ของผู้แสดงละคร

เสียงของผแู้ สดงละครสื่อใหเ้ ห็น
ถึงความคิด อุปนิสยั จินตนาการและ
อารมณ์ของผแู้ สดงแต่ละบทบาท การใช้
นจคจงะัว้าหตเาสมอว้ ียถะงงคูกแจาลตนงัะอ้ หึงเงสถวใียนึะงงกใกในาานรกรใกใาชาชรรค้เอ้ ปแากั สลกข่งดารเรงสวนถีธิย้่านัีงไยดรทผอ้วแูอ้ ยมสดา่ถเดงสึงงียง
เหมาะสม

๔. การใช้บทบาทสมมุตแิ ละภาษา

ผแู้ สดงจะตอ้ งพิจารณาถึงบทบาทและความคิดของตวั ละครท่ีจะตอ้ ง
สวมบทบาทน้นั ผแู้ สดงควรเปรียบเทียบตนเองกบั ตวั ละครที่จะตอ้ งสวม
บทบาท จากน้นั ผแู้ สดงละครจะตอ้ งสารวจใหเ้ ห็นถึงบุคลิก ลกั ษณะหนา้ ตา
ท่าทาง ตลอดจนการกระทาของ
ตวั ละครวา่ ไดก้ ระทาส่ิงใดบา้ งท่ีทาใหเ้ กิด
เหตุการณ์และเร่ืองราวต่าง ๆ และใน
เหตุการณ์หรือสถานการณ์ท่ีเกิดข้ึนใน
บทละครน้นั ตวั ละครมีความรู้สึก อารมณ์
เช่นใดต่อเหตุการณ์น้นั ๆ

การแสดงบทบาทสมมุตขิ องนักแสดง

แนวทางการแสดงละครสร้างสรรค์

การแสดงละครสร้างสรรคม์ ีแนวทาง ดงั น้ี

๑. ผแู้ สดงมีการฝึกทกั ษะเป็นลาดบั ข้นั ตอนจากง่ายไปยาก เริ่มจากการแสดงท่าทาง
การเคลื่อนไหวโดยใชป้ ระสาทสมั ผสั ท้งั ๕ แลว้ ฝึกทกั ษะ
ท่ียากข้ึน จนสามารถแสดงเป็นตวั ละครได้
๒. ใชว้ รรณกรรมเป็นแนวทางในการแสดงละครสร้างสรรค์
๓. ฝึกวเิ คราะห์ตวั ละครใหเ้ ขา้ ใจถึงอารมณ์ที่ตวั ละครตอ้ งเผชิญ

ละครพูด

ละครพดู คือ ละครท่ีแสดงโดยใชบ้ ทพดู เจรจา ไม่มีการขบั ร้อง ดาเนินเรื่องรวดเร็ว มีความ
ตลกขบขนั สอดแทรก ละครพดู แบ่งออกเป็นละครลกั ษณะต่าง ๆ ไดด้ งั น้ี

๑. ละครโศกนาฏกรรม (tragedy) การแสดงละครเรื่อง โรเมโอและจูเลยี ต
เป็นละครที่เสนอเรื่องราวท่ีเป็นเรื่องจริง เนน้
สัจธรรมการกระทาของมนุษย์ จดั เป็นละคร
ทางศาสนา ตอนจบของเร่ืองมกั จบดว้ ยความ
เศร้า ความน่าสงสาร ความเสียใจ และ
ผดิ หวงั เช่น โรเมโอและจูเลียต

๒. ละครสุขนาฏกรรม (COMEDY)

มีที่มาจากการแสดงในสมยั กรีก
โบราณเช่นเดียวกบั ละครโศกนาฏกรรม
ละครสุขนาฏกรรมมีเรื่องราวท่ีตลกขบขนั
เสียดสี ลอ้ เลียนสงั คม และไดพ้ ฒั นาใหม้ ี
เน้ือหามากข้ึนโดยเนน้ การประสบปัญหา
แลว้ จบลงดว้ ยความสาเร็จ แกป้ ัญหาได้ และ
มีความสุขในตอนจบ

๓. ละครแนวเหมอื นจริง
(REPRESENTATIONAL DRAMA)
เป็นละครท่ีสะทอ้ นใหเ้ ห็นชีวติ จริง หรือ
สะทอ้ นสงั คม ความเป็นอยขู่ องคนใน
สงั คมออกมาเป็นเรื่องราว ละครแนวน้ี
อาจนาเอาชีวติ จริงแคบ่ างส่วนออกมา
ดดั แปลงใหแ้ ตกต่างออกไปเพียงแต่มีเคา้
โครงเท่าน้นั

๔. ละครแนวไม่เหมอื นจริง (Presentational Drama)
เป็นละครท่ีไม่มีการนาภาพชีวติ ความเป็นจริงมาสะทอ้ นใหเ้ ห็นในการแสดง แต่
ใชจ้ ินตนาการหรือการสร้างสรรคผ์ ลงานใหม้ ีความวจิ ิตรตระการตาดว้ ยเส้ือผา้
เครื่องแต่งกายที่ประณีต ละครประเภทน้ีเนน้ ไปท่ีความสวยงามของฉาก แสง สี
เสียง และเคร่ืองแต่งกาย

ผงั สรุปสาระสาคญั

ละครสร้างสรรค์ ความเป็ นมาของ ละครสร้างสรรคเ์ ป็ นละครทีใ่ ชใ้ น
ละครสร้างสรรค์ การศึกษา โดยเนน้ การเรียนรู้ผา่ นการแสดง
องคป์ ระกอบของ บทบาทสมมตุ ิ ให้ผเู้ รียนไดแ้ สดงความคิดและ
ละครสร้างสรรค์ จินตนาการอยา่ งอิสระ
พ้นื ฐานการแสดงละคร
สร้างสรรค์ ละครสร้างสรรคป์ ระกอบดว้ ย โครงเร่ื อง
แนวทางการแสดงละคร ตวั ละคร สถานการณ์ และบทละคร
สร้างสรรค์
การฝึ กพ้นื ฐานการแสดงละครสร้างสรรค์
ละครพดู จะตอ้ งฝึ กประสาทสมั ผสั ท้งั ๕ การเคล่ือนไหว
ตามจินตนาการ การใชจ้ งั หวะ เสียง การใชบ้ ทบาท
สมมตุ ิและภาษา

การแสดงละครสร้างสรรค์ ผแู้ สดงจะตอ้ งฝึ ก
ทกั ษะจากง่ายไปยาก มีการฝึ กวเิ คราะห์ตวั ละครให้
เขา้ ใจถึงอารมณ์ทีต่ วั ละครตอ้ งเผชิญ

ละครพดู เป็ นละครทใี่ ชบ้ ทพดู ไม่มีการขบั ร้อง
แบ่งเป็ นละครโศกนาฏกรรม ละครสุขนาฏกรรม
ละครแนวเหมือนจริง และละครแนวไม่เหมือนจริง