E-book วันลอยกระทง

E-BOOK

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง
สังกัด กศน.อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี

SCAN ME

ประวัติวันลอยกระทง

ประเพณีลอยกระทงนั้นมีมาแต่โบราณ โดยมีคติความ
เชื่อหลายอย่าง เช่น เชื่อว่าเป็นการบูชาและขอขมา แม่พระคงคา
เป็นการสะเดาะเคราะห์ เป็นการบูชาพระเจ้าในศาสนาพราหมณ์
หรือ เป็นการบูชารอยพระพุทธบาท เป็นต้น การลอยกระทงนิยม
ทำกันในวันเพ็ญ เดือน ๑๒ ของทุก ๆ ปี อันเป็นช่วงที่น้ำในแม่น้ำ
ลำคลองขึ้นสูงและอากาศเริ่มเย็นลง ตามพระราชนิพนธ์พระราช
พิธีสิบสองเดือนและ ตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ได้กล่าวว่า
นางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ พระสนมเอกในพระร่วงเจ้า
แห่งกรุงสุโขทัย เป็นผู้ริเริ่มประดิษฐ์กระทงสำหรับลอยประทีป
เป็นรูปดอกบัวบานขึ้น ซึ่งคนทั่วไปนิยมทำตามสืบต่อมา นอกจาก
นั้นในศิลาจารึกหลักที่ ๑ ยังได้กล่าวถึง งานเผาเทียน เล่นไฟ
ของกรุงสุโขทัยไว้ด้วยว่า เป็นงานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของ กรุงสุโขทัย
ทำให้ผู้รู้ทั้งหลายสันนิษฐานต้องตรงกันว่างานดังกล่าว น่าจะเป็น
งานลอยกระทงอย่างแน่นอน

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๑)

ความหมายลอยกระทง

ลอยกระทง หมายถึง ประเพณีบูชารอยพระพุทธบาท
แสดงความสำนึกบุญคุณของแหล่งน้ำอันมีความสำคัญต่อการ
ดำรงชีวิตและเป็นการ การบูชาพระแม่คงคาเทวีตามความเชื่อแต่
โบราณด้วยกระทง ดอกไม้ ธูป เทียน ประกอบกับสิ่งประดิษฐ์
จากธรรมชาติที่ลอยน้ำได้

ธูป
ดอกไม้

เทียน

กระทงจากวัสดุธรรมชาติ

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๒)

จุดมุ่งหมายของ
การลอยกระทง

ตามความเชื่อของพุทธศาสนิกชนชาวไทยตั้งแต่ครั้งโบราณ
สรุปได้ ๓ ประการ คือ

๑.) เชื่อว่าเป็นการบูชาสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าวิธีหนึ่งโดย
ใช้น้ำที่ไหลไปเป็นพาหนะนำกระทงดอกไม้ธูปเทียนไปสักการะ
พระองค์ท่านโดยจินตนาการประกอบกับเป็นช่วงฤดูน้ำหลาก
พระจันทร์เต็มดวงในคืนวันเพ็ญเป็นบรรยากาศที่ทำให้คนในสมัย
ก่อ นซึ่งยึดมั่นในพระพุทธศาสนาอย่างแน่นแฟ้น เกิดความสุข
สงบเป็นพิเศษจึงได้จัดพิธีบูชาพระพุทธคุณ ด้วยกระทงดอกไม้ธูป
เทียนพร้อมกับงานรื่นเริงอื่น ๆ

๒.) เชื่อว่าเป็นการลอยความทุกข์โศกของตนที่มีอยู่ให้ออกไป
จากตัวกับสายน้ำที่ไหลไปนั้นพร้อมกับตั้งจิตอธิษฐานขอพรกับสิ่ง
ศักดิ์สิทธิ์ให้ตนและครอบครัวได้รับแต่สิ่งที่ดี

๓.) เชื่อว่าเป็นการขอขมาต่อน้ำโดยเฉพาะแม่น้ำลำคลองซึ่งมี
คุณอย่างอเนกอนันต์ต่อคนสมัยก่อน ทั้งเรื่องใช้อาบชะล้างสิ่ง
ต่างๆประจำวันรวมทั้งการเ พาะปลูกการคมนาคมถือว่าเป็นการ
กระทำล่วงเกินให้น้ำสกปรกจึงได้ทำพิธีขอขมาอย่างเป็นพิธีการ
อย ่างน้อยปีละครั้ง

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๓)

กิจกรรมที่ปฏิบัติต่อกันมา
ในวันลอยกระทง

๑. การทำความสะอาดแม่น้ำ ลำคลอง เช่น ขุด ลอก คูคลอง
๒. การทำบุญให้ทาน
๓. การปฏิบัติธรรม การฟังเทศน์
๔. การประดิษฐ์กระทงใหญ่ กระทงเล็ก
๕. การจัดกิจกรรมการประกวดต่าง ๆ เช่น การประกวดกระทง

การประกวดนางนพมาศ ประกวดโคมลอย
๖. การจัดขบวนแห่กระทง
๗. การนำกระทงไปลอยในแม่น้ำ
๘. การปล่อยโคมลอย
๙. การจุดดอกไม้ไฟ ประทัด หรือพลุ เพื่อเป็นการ เฉลิมฉลอง
๑๐. การละเล่นรื่นเริง ตามท้องถิ่นนั้น ๆ

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๔)

กิจกรรมที่เบี่ยงเบนไป
ในวันลอยกระทง

๑. การจุดดอกไม้ไฟ ประทัด หรือพลุ โดยเฉพาะเด็ก
และ วัยรุ่นจุดเล่นกันอย่างคึกคะนองไม่เป็นที่เป็นทาง ไม่
ระมัดระวัง จุดเล่นตามถนนหนทาง โดยไม่คำนึงถึงอันตราย
ที่จะเกิดแก่ผู้คน และยวดยานที่สัญจรไปมาและอาจเป็น
สาเหตุให้เกิดเพลิงไหม้ บ้านเรือนได้

๒. การประกวดนางนพมาศ ให้ความสำคัญมากเกิน
ไป ถือเป็นกิจกรรมหลักของประเพณี ซึ่งแท้ที่จริงแล้วไม่ใช่
แก่นแท้ ของประเพณีเลย เป็นเพียงกิจกรรมที่เสริมขึ้นมา
ภายหลังเพื่อให้ เกิดความสนุกสนานและเป็นสิ่งดึงดูดนัก
ท่องเที่ยว

๓. การประดิษฐ์กระทง สมัยก่อนใช้วัสดุพื้นบ้านหรือ
ตามธรรมชาติ เช่น ทำจากใบตอง หยวกกล้วย ซึ่งเป็นวัสดุที่
ย่อยสลายง่าย แต่ปัจจุบันกลับนิยมใช้วัสดุโฟม ซึ่งย่อย
สลายยาก ทำให้แม่น้ำลำคลอง สกปรก เน่าเหม็น เกิด
มลภาวะเป็นพิษ

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๕)

ภาพกิจกรรมวันลอยกระทง

<< การจุดดอกไหม้ไฟ

การประกวดนางนพมาศ >>
<< การประดิษฐ์กระทง

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๖)

ประเพณีในแต่ละท้องถิ่น

ภาคกลาง มีการจัดประเพณีลอยกระทงขึ้นทั่วทุกจังหวัด
กรุงเทพมหานคร จะมีงานภูเขาทอง เป็นรูปแบบงานวัด
เฉลิมฉลองราว 7-10 วัน ก่อนงานลอยกระทง และจบลง
ในช่วงหลังวันลอยกระทง
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีการจัดงานประเพณีลอย
กระทงกรุงเก่าขึ้นอย่างยิ่งใหญ่บริเวณอุทยาน
ประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา ภายในงานมีการจัด
แสดงแสง สี เสียง อย่างงดงามตระการตา

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๗)

ประเพณีในแต่ละท้องถิ่น

ภาคเหนือตอนบน นิยมทำโคมลอย เรียกว่า “ลอยโคม” หรือ
“ว่าวฮม” หรือ “ว่าวควัน” ทำจากกระดาษบางๆ กระดาษที่ใช้ทำ
ว่าว แล้วสุมควันข้างใต้ให้ลอยขึ้นไปในอากาศอย่างบัลลูน
ประเพณีของชาวเหนือนี้เรียกว่า “ยี่เป็ง” หมายถึงการทำบุญใน
วันเพ็ญเดือนยี่ (ซึ่งนับวันตามแบบล้านนา ตรงกับวันเพ็ญเดือน
สิบสองในแบบไทย)

จังหวัดเชียงใหม่ มีประเพณี “ยี่เป็ง” เชียงใหม่ ในทุกๆ ปีจะมี
การจัดงานขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ตระการตา และมีการปล่อย
โคมลอยขึ้นเต็มท้องฟ้า
จังหวัดตาก จะลอยกระทงขนาดเล็กทยอยเรียงรายไปเป็น
สาย เรียกว่า “กระทงสาย”
จังหวัดสุโขทัย ขบวนแห่โคมชักโคมแขวน การเล่นพลุตะไล
ไฟพะเนียง

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๘)

ประเพณีในแต่ละท้องถิ่น

ภาคอีสาน ในอดีตมีการเรียกประเพณีลอยกระทงในภาคอีสานว่า
สิบสองเพ็ง หมายถึงวันเพ็ญเดือนสิบสองซึ่งจะมีเอกลักษณ์แตก
ต่างกันออกไป เช่น

จังหวัดร้อยเอ็ด มีชื่องานประเพณีว่า “สมมาน้ำคืนเพ็ง เส็ง
ประทีป” ตามภาษาถิ่นมีความหมายถึงการขอขมาพระแม่คงคา
ในคืนวันเพ็ญเดือนสิบสอง การประกวดประทีปโคมไฟและ
กระทงอันสวยงาม มีการจำลองแห่หัวเมืองสาเกตุนครทั้ง ๑๑
หัวเมือง
จังหวัดสกลนคร ในอดีตจะมีการลอยกระทงจากกาบกล้วย
ลักษณะคล้ายกับการทำปราสาทผึ้งโบราณ เรียกงานนี้ว่า
เทศกาลลอยพระประทีปพระราชทาน สิบสองเพ็งไทสกล
จังหวัดนครพนม จะตกแต่งเรือแล้วประดับไฟ เป็นรูปต่างๆ
เรียกว่า “ไหลเรือไฟ” โดยเฉพาะที่จังหวัดนครพนมเพราะมี
ความงดงามและอลังการที่สุดในภาคอีสาน

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๙)

ประเพณีในแต่ละท้องถิ่น

ภาคใต้ อย่างที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ก็มีการจัดงานอย่าง
ยิ่งใหญ่ นอกจากนั้น ในจังหวัดอื่นๆ ก็จะจัดงานวันลอยกระทงด้วย
เช่นกัน

นอกจากนี้ในแต่ละท้องถิ่นยังอาจมีประเพณีลอยกระทง
ที่แตกต่างกันไป และสืบทอดต่อกันเรื่อยมา

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๑๐)

ความเชื่อเกี่ยวกับวันลอยกระทง

เป็นการขอขมาพระแม่คงคา ที่มนุษย์ได้ใช้น้ำ ได้ดื่ม
กินน้ำรวมไปถึงการทิ้งสิ่งปฏิกูลต่างๆ ลงในแม่น้ำเป็นการ
สักการะรอยพระพุทธบาท ที่พระพุทธเจ้าทรงได้ประทับ
รอยพระบาทไว้หาดทราย แม่น้ำนัมมทานที ในประเทศ
อินเดีย เป็นการลอยความทุกข์ ความโศกรวมถึงโรคภัย
ต่าง ๆ ให้ลอยไปกับแม่น้ำ ชาวไทยในภาคเหนือมีความเชื่อ
ว่า การลอยกระทงเป็นการบูชาพระอุปคุต ตามตำนาน
เล่าว่า พระอุปคุตทรงสามารถปราบพญามารได้

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๑๑)

คำอธิฐานวันลอยกระทง

อะหัง อิมินา ปะทีเปนะ อะสุกายะ
นัมมะทายะ นะทิยา ปุลิเน ฐิตัง
มุนิโท ปาทวลัญชัง อะภิปูชะยามิ อะยัง
ปะทีเปนะ มุนิโท ปาทวลัฐชัง ปูชา
มัยหัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ สังวัตตะตุ

แปลว่า...ด้วยประทีปนี้ ข้าพเจ้าขอน้อมบูชารอยพระพุทธบาทของพระศรี
ศากยมุนี อันประดิษฐานอยู่ ณ หาดทราย แห่งนัมมทานทีอันไกลโพ้น
ขอให้การบูชารอยพระพุทธบาทด้วยประทีปนี้ จงเป็นไปเพื่อประโยชน์ และ
ประโยชน์สุขแก่ข้าพเจ้าสิ้นกาลนานเทอญ.

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๑๒)

คำถวายกระทง
สำหรับลอยประทีป




มะยัง อิมินา ปะทีเปนะ นัมมะทายะ
นะทิยา ปุเลเนฐิตัง มุนิโน ปาทะวะลัญชัง อะภิปูเชมะ

อะยัง ปะทีเปนะ มุนิโน ปาทะวะลัญชัสสะ บูชา
อัมหากัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ สังฆวัตตะตุ

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๑๓)

เพลงลอยกระทง ภาษาไทย

เพลง รำวงวันลอยกระทง



วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำนองเต็มตลิ่ง
เราทั้งหลายชายหญิงสนุกกันจริง วันลอยกระทง

ลอย ลอยกระทง ลอย ลอยกระทง
ลอยกระทงกันแล้ว ขอเชิญน้องแก้วออกมารำวง

รำวงวันลอยกระทง รำวงวันลอยกระทง
บุญจะส่งให้เราสุขใจ บุญจะส่งให้เราสุขใจ

วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำนองเต็มตลิ่ง
เราทั้งหลายชายหญิงสนุกกันจริง วันลอยกระทง

ลอย ลอยกระทง ลอย ลอยกระทง
ลอยกระทงกันแล้ว ขอเชิญน้องแก้วออกมารำวง

รำวงวันลอยกระทง รำวงวันลอยกระทง
บุญจะส่งให้เราสุขใจ บุญจะส่งให้เราสุขใจ ฯ




คำร้อง แก้ว อัจฉริยะกุล
ทำนอง เอื้อ สุนทรสนาน

ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๑๔)

เพลงลอยกระทง ภาษาอังกฤษ

Loy Krathong song



November full moon shine
Loy Krathong
Loy Krathong

And the water is high
In the gold river and the Klong

Loy Loy Krathong
Loy Loy Krathong
Loy Krathong is here
And everybody’s full of cheer
We"re together at the Klong
Each one floats his Krathong
in the river and we pray
We can see a better day




ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๑๕)

ขอบคุณข้อมูลจาก



https://guru.sanook.com/6432/
https://sites.google.com/site/pornchano

kcind/home/prawati-lxy-krathng
https://bit.ly/3wONys3



ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี
(๑๖)

SCAN ME

จัดทำโดย



ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอท่าช้าง
สังกัด กศน.อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี