Bab 5: Pentadbiran Barat di Sabah dan Sarawak

BAB 5 PENTADBIRAN BARAT DI SARAWAK DAN SABAH

Sinopsis
Bab ini memberi pengetahuan kepada murid tentang kewujudan sistem
pemerintahan yang sistematik di Sarawak dan Sabah sebelum kedatangan kuasa
Barat. Namun kedatangan dan penguasaan Barat telah mengubah sistem sedia
ada. Sub tajuk bab ini ialah;

5.1 Menyatakan Latar Belakang Pemerintahan Tempatan Di Sarawak Dan Sabah
5.2 Menerangkan Perluasan Kuasa Regim Brooke Di Sarawak
5.3 Menghuraikan Perluasan Kuasa Syarikat Borneo Utara British Di Sabah
5.4 Merumuskan Pentadbiran Barat Di Sarawak Dan Sabah



SET INDUKSI

Labelkan negeri Sarawak dan Sabah pada peta yang disediakan.

Senaraikan empat

kerajaan awal yang

pernah wujud

di Sarawak.

1. _______________

2. _______________

3. _______________

4. _______________

Peta yang menunjukkan negeri Sarawak dan Sabah

Pengenalan
Sistem pemerintahan yang diamalkan di Sarawak dan Sabah sebelum kedatangan

kuasa Barat telah membawa kestabilan, keharmonian dan kemakuran di negeri-

negeri berkenaan. Sistem ini menjadi panduan dalam perkembangan ekonomi, sosial

dan politik di Sarawak dan Sabah.

Rumah tradisional Sabah Rumah Panjang di Sarawak

Sistem Pemerintahan Tempatan Aktiviti iPro m.s 46 & 47

Setiap suku mempunyai sistem pemerintahan masing-masing yang diketuai oleh
seorang ketua yang diberi gelaran mengikut dialek masing-masing.

1. Sistem Kesukuan

• Sistem pemerintahan yang dilaksanakan di
Sarawak dan Sabah

• Asasnya ialah pegangan dan kepatuhan kepada
adat masyarakat

2. Sistem Pentadbiran Tempatan

Sistem Kedatuan di Sarawak Sistem Ketua Bebas di Sabah

• Sistem pemerintahan tradisi masyarakat • Sistem ini dijalankan di kawasan Sultan Brunei
Melayu Sarawak dan Sultan Sulu yang lemah dan tidak
berkesan
• Kesinambungan daripada sistem kerajaan
awal yang terdapat di Sarawak • Mementingkan keberanian dan kemampuan
individu untuk memerintah

Hasilkan peta buih berganda untuk menunjukkan persamaan dan
perbezaan sistem kesukuan di Sarawak dan Sabah

1. Sistem Kesukuan

Lengkapkan jadual di bawah dengan sistem pentadbiran yang tepat
sama ada Sistem Kedatuan atau Sistem Ketua Bebas

2. Sistem Pentadbiran Tempatan

BIL KETERANGAN SISTEM PENTADBIRAN
1. Diamalkan oleh kerajaan awal di Sarawak
2. Mempunyai undang-undang tersendiri dan tidak

mengiktiraf kuasa lain
3. Keberanian dan keperwiraan mencabar Sultan
4. Berkuasa mentadbir tanpa campur tangan Brunei
5. Golongan pembesar menjadi wakil Sultan Brunei
6 Pemimpin terkenal Syarif Osman dan Datu Kerunding
7. Dikuasai oleh keturunan Datu Merpati Jepang
8. Kerajaan awalnya terletak di Sungai Sarawak
9. Bertanggungjawab membangunkan Sarawak
10. Mempunyai pertalian dengan Sultan Brunei dan Sulu

Buku Model iPro m.s 3

Sistem kesukuan merupakan sistem pemerintahan tempatan yang
dilaksanakan oleh masyarakat tempatan di Sarawak dan Sabah.
Apakah asas penting sistem tersebut?
A. Kepatuhan kepada adat
B. Kebijaksanaan pemerintah
C. Kepimpinan secara warisan
D. Ketaatsetiaan kepada pemimpin

JAWAPAN: A



SET INDUKSI

SOAL JAWAB:

APAKAH MESEJ YANG HENDAK DISAMPAIKAN MELALUI
ILUSTRASI TERSEBUT

MENGUJI KEFAHAMAN
Mengapakah kedatangan Pangeran Indera Mahkota mengecewakan
penduduk tempatan?
1) Menimbulkan perbalahan dengan pembesar tempatan
2) Mengenakan cukai yang tinggi
3) Kerahan tenaga kerja

APAKAH KESAN TINDAKAN PANGERAN INDERA MAHKOTA INI
Berlakunya penentangan terhadap Pangeran Indera Mahkota

Sarawak Ketika Kehadiran James Brooke Aktiviti iPro m.s 48

Nomborkan gambar individu di bawah ini, kemudian padankan dengan huraian yang betul

Bersetuju membantu Pengiran Raja Muda
Hashim dengan syarat Sarawak
diserahkan kepada beliau

Melakukan penentangan terhadap
pentadbiran Brunei dan bersetuju untuk
menamatkan penentangan terhadap Brunei

Dihantar ke Sarawak untuk mentadbir
wilayah Sarawak

Dihantar oleh Sultan Brunei untuk
menyelesaikan masalah di Sarawak

James Brooke Mendapatkan Kuasa Pemerintahan Aktiviti iPro m.s 48 & 49

Rundingan

Ketenteraan STRATEGI Ugutan
BROOKE
MENDAPATKAN
KUASA
PEMERINTAHAN

Perjanjian

Pengukuhan Kuasa James Brooke Aktiviti iPro m.s 49
Kekuatan Tentera Sokongan orang Melayu dan Iban

Tentang Kebangkitan Menyokong Pengiran Matusin untuk
Sokongan Tempatan mengurangkan kekuatan Pengiran Ersat
Ambil Kesempatan
Hapuskan Penentangan Menganggap kebangkitan orang tempatan
Perkukuhkan Pertahanan sebagai lanun untuk menentang orang Iban
Sokongan Kewangan
Sokongan tentera laut British menghancurkan
kubu kuat orang Iban

Mendapatkan sokongan pemodal Eropah seperti
Baroness Angela Burdett-Counts

Menyingkirkan tokoh tempatan seperti Sharif
Masahor dan Datu Patinggi Abang Abdul Ghafur

Melengkapkan benteng dan kubu dengan Meriam
dan menubuhkan Renjer Sarawak

Panduan lengkap penulisan esei. Rujuk buku iPro m.s 49

Huraikan usaha dan tindakan yang dilakukan oleh James Brooke untuk
mengukuhkan kekuasaanya. [8 markah]

Kronologi Peluasan Kuasa Dinasti Brooke Aktiviti iPro m.s 50

Tuliskan kronologi
tahun peluasan
kuasa Dinasti
Brooke dan
kemudiannya
labelkan nama
kawasan jajahan
Brooke mengikut
daerah.

Buku Model iPro m.s 3

Apakah tindakan Pengiran Indera Mahkota yang menimbulkan perbalahan
dengan pembesar tempatan?

A. Bekerjasama dengan James Brooke
B. Membina kubu pertahanan di Kuching
C. Cukai yang tinggi dan kerahan tenaga
D. Mendirikan pusat pentadbiran di Kuching

JAWAPAN: C



SET INDUKSI: LAGU “SAYANG KINABALU”

SOAL JAWAB: SABAH BERDASARKAN LAGU

APAKAH KEISTIMEWAAN

“SAYANG KINABALU”

Pengenalan

§ Sebelum penguasaan British, Sabah dikuasai oleh dua buah kerajaan, iaitu
Kesultanan Brunei di pantai barat Sabah dan Kesultanan Sulu di pantai timur
Sabah.

§ Penguasaan British bermula apabila Alfred Dent dan beberapa orang saudagar
British menubuhkan Syarikat Berpiagam Borneo Utara (SBUB)

§ Semasa pemerintahan SBUB dikenali sebagai Borneo Utara
§ Selain Sabah juga dikenali sebagai “Negeri di Bawah Bayu”

Apakah faktor yang menjadi tarikan kepada pemodal luar untuk melabur di Sabah?

I. Kesuburan tanahnya
II. Kawasannya yang luas
III. Kekayaan hasil ekonomi
IV. Kedudukan yang strategik

A. I dan II C. II dan III
B. I dan IV D. III dan IV

JAWAPAN: D

Pertapakan Syarikat Borneo Utara British
Lengkapkan peta alir berkaitan kronologi pertapakan SBUB di Sabah.

Peluasan Kuasa Syarikat Borneo Utara British Tulis sepucuk surat kepada
SBUB untuk menyatakan
syarat-syarat pemberian
Piagam Diraja.

MATLAMAT SBUB

§ Pembangunan ekonomi

§ Melindungi dan
mempertahankan
hak-hak masyarakat
tempatan

Buku Model iPro m.s 27

Apakah kepentingan Piagam Diraja kepada Syarikat Borneo Utara British
(SBUB)?

A. SBUB menguasai ekonomi Sabah
B. SBUB menguasai pentadbiran Sabah
C. SBUB diberikan kuasa memiliki Sabah
D. SBUB diberikan panduan memerintah Sabah

JAWAPAN: C



SET INDUKSI

Apakah kaitan tokoh dan bendera di bawah ini dengan Sarawak dan Sabah.

• Bahagikan pelajar Pengekalan
kepada 5 kumpulan Golongan Elit

• Setiap kumpulan Tempatan
diminta mencari
maklumat berkaitan Pembahagian Pentadbiran
dengan pemantapan Wilayah Berhierarki
pentadbiran di Sarawak
dan Sabah Pemantapan
pentadbiran
• Tugasan adalah
berdasarkan aktiviti Perundangan Pentadbiran
dalam buku iPro muka Berasaskan
surat 53 hingga 55
Kaum

Menamakan setiap bahagian di Sarawak dan residensi di Sabah.

Jawab semua soalan di bawah ini berkaitan Sarawak.

Jawab semua soalan di bawah ini berkaitan Sabah.

Cari peranan bagi setiap jawatan yang terdapat dalam pentadbiran di Sarawak
dan Sabah.

Nyatakan perbandingan sistem pentadbiran berasaskan kaum semasa
pentadbiran Dinasti Brooke dan SBUB.

Rumusan perbandingan.

Buat kajian tentang sistem perundangan berikut.

Buku Model iPro m.s 36

Peta di bawah ini menunjukkan lima bahagian di Sarawak semasa pemerintahan
Dinasti Brooke.

Namakan bahagian keempat. JAWAPAN: A
A. Sungai Baram
B. Limbang, Trusan dan Lawas
C. Sungai Sarawak dan Sadong
D. Sungai Rajang, Oya, Mukah dan Bintulu