ระบบย่อยอาหาร

W

ระบบย่อยอาหาร

DIGESTIVE SYSTEM

นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

BY : Chitkanya



ก

คำนำ

E-book "เรื่องระบบย่อยอาหาร" ฉบับนี้ จัดทำขึ้นเพื่อใช้
ประกอบการเรียนการสอนวิชาวิทยาศาสตร์ ระดับชั้นประถม
ศึกษาปีที่ 6 ซึ่งมีเนื้ อหาตรงตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)
มาตราฐานการเรียนรู้สาระวิทยาศาสตร์ชีวภาพ สามารถ
อธิบายและสรุปเกี่ยวกับส่วนประกอบและหน้ าที่ของระบบย่อย
อาหาร

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า E-book ฉบับนี้ จะเเป็น
ประโยชน์ ต่อนั กเรียนทุกคนที่กำลังศึกษาใน "เรื่องระบบย่อย
อาหาร" และจะสามารถช่วยให้นั กเรียนบรรลุตามวัตถุประสงค์
การเรียนรู้ตามมาตราฐานการเรียนรู้

จิตรกัญญา ภูสุโคตร
ผู้จัดทำ



สารบัญ ข

เรื่อง หน้ า
คำนำ ก
สารบัญ ข
1.วัตถุประสงค์การเรียนรู้ ค
2.ความหมายของการย่อยอาหาร 1
3.ประเภทของการย่อยอาหาร 1
4.อวัยวะในระบบย่อยอาหาร 2
5.แบบฝึกหัด 9
6.เฉลยแบบฝึกหัด 11
7.บรรณานุกรม 13
8.ประวัติผู้จัดทำ 14

ค

ระบบย่อยอาหาร

ตัวชี้วัด 6/4 : สร้างแบบจำลองระบบย่อยอาหาร และ
บรรยาย หน้าที่ของอวัยวะในระบบย่อยอาหาร รวมทั้ง
อธิบายการย่อยอาหารและการดูดซึมสารอาหาร

จุดประสงค์การเรียนรู้ : นักเรียนสามารถบอก หน้าที่
ของอวัยวะในระบบย่อยอาหาร รวมทั้งอธิบายการย่อย
อาหารและการดูดซึมสารอาหาร

1

บทที่ 1

ระบบย่อยอาหาร



เป็นระบบที่ทำหน้ าที่ในการบดย่อยอาหาร และดูดซึม
สารอาหารเข้าสู่ร่างกาย เพื่อนำไปใช้เป็นพลังงานในการ
ดำเนิ นกิจกรรมของเซลล์ ในทางเดินอาหารประกอบด้วย
ส่วนที่เป็นช่องทางเดินอาหารจากปากสู่ทวารหนั ก และ
อวัยวะอื่นๆ ที่มีบทบาทร่วมในการย่อยอาหาร เข่น ตับ
ตับอ่อน และถุงน้ำดี ช่องทางเดินอาหารทั้งหมด ประกอบ
ด้วย ช่องปาก หลอดอาหาร กระเพราะอาหาร ลำไส้เล็ก
ลำไส้ใหญ่ และทวารหนั ก

ประเภทของการย่อยอาหาร

1.การย่อยเชิงกล คือ การเคี้ยว การคุลกเคล้า
อาหารที่กระเพาะและลำไส้

2.การย่อยเชิงเคมี คือ การย่อยอาหารโดยน้ำย่อย
ชนิ ดต่างๆ ที่อยู่ในทางเดินอาหาร รวมทั้งที่ผลิตมา
จากตับ ตับอ่อน และถุงน้ำดี

2

อวัยวะในระบบทางเดินอาหาร


1.ช่องปาก (Mouth cavity)

กระบวนการย่อยเริ่มต้นที่ช่องปาก เมื่อคุณเริ่มเคี้ยวอาหาร
ฟันทำหน้ าที่บดอาหารให้เป็นชิ้นเล็ก ต่อมน้ำลายจะผลิต
น้ำลายออกมาคลุกเคล้ากับอาหาร เพื่อให้ง่ายต่อการกลืน
และเคลื่อนผ่านไปยังส่วนต่อไป นอกจากนี้ ในน้ำลายยังมี
เอนไซม์อะไมเลส ทำหน้ าที่ย่อยอาหารจำพวกแป้งด้วย

3

2.หลอดอาหาร (Esophagus)
หลังจากที่เรากลืนอาหารผ่านลำคอลงไป อาหารจะ
เคลื่อนผ่านหลอดอาหารด้วยวิธีที่เรียกว่า Peritalsis
ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวของหลอดอาหารให้ก้อน
อาหารที่กลืนลงไปตกลงสู่ กระเพาะอาหาหาร

4

3.กระเพาะอาหาร (Stomach)
เมื่ออาหารเคลื่อนมายังกระเพาะอาหาร ก้อนอาหารจะ
กระตุ้นให้กระเพาะอาหารเกิดการเคลื่อนไหว หรือเกิดการ
บีบตัวและคลายตัว เพื่อเป็นการคลุกเคล้าอาหารให้ทำผสม
กับน้ำย่อยที่หลั่งออกมจากต่อมไร้ท่อ ในกระเพาะอาหารจะ
มีสภาวะเป็นกรดประมาณ pH 2 – 3 ซึ่งเอื้อต่อการทำงาน
ของเอนไซม์หรือน้ำย่อย โดยอาหารจำพวกโปรตีนจะถูก
ย่อยที่กระเพาะอาหารมากที่สุดด้วยเอนไซมม์เพปซิน
(Pepsin)

5

4.ตับอ่อน (Pancreas)
ตับอ่อนทำหน้ าที่ในการผลิตน้ำย่อยซึ่งเป็นเอนไซม์หลาย
ชนิ ด และมีบทบาทในการย่อยอาหารจำพวกโปรตีน
คาร์โบไฮเดรต และไขมัน น้ำย่อยที่ผลิตโดยดับอ่อนจะ
ลำเลียงผ่านท่อมาสู่ ทางเดินอาหารที่ลำไส้ เล็กส่ วนต้น

6

5.ตับ (Liver)
บทบาทของตับในระบบทางเดินอาหารคือทำหน้ าที่ผลิต
น้ำดี เพื่อช่วยการย่อยไขมันและวิตามินบางชนิ ด โดยน้ำดีที่
สร้างจากตับจะเก็บไว้ที่ถุงน้ำดีและลำเลียงเข้าสู่ ทางเดิน
อาหารบริเวณลำไส้ เล็กส่ วนต้น

7

6.ลำไส้เล็ก (Small intestine)
ลำไส้เล็กทำหน้ าที่ผลิตน้ำย่อย, คลุกเคล้าอาหารที่ให้
เข้ากับน้ำย่อยจากตับอ่อน, และดูดซึมสารอาหารที่
ย่อยแล้ว สารอาหารทั้งโปรตีนน คาร์โบไฮเดรต และ
ไขมัน จะถูกย่อยอย่างสมบูรณ์ภายในลำไส้เล็ก
แบคทีเรียบางชนิ ดที่อยู่ในลำไส้เล็กมีบทบาทในการ
ผลิตเอนไซม์เพื่อช่วยย่อยคาร์โบไฮเดรต

8

7.ลำไส้ใหญ่ (Large intestine)
ภายในลำไส้ใหญ่ น้ำและเกลือแร่ รวมถึงวิตามิน จะถูกดูด
ซึมเข้าสู่ระบบไหลเวียนโลหิตผ่านทางผนั งลำไส้ และไม่พบ
กระบวนการย่อยอาหารเกิดขึ้นในลำไส่ใหญ่ กากอาหาร
ต่างๆ ที่เหลือจากการย่อยจะถูกขับออกจากร่างกายทาง
ทวารหนั ก (Anus) แบคทีเรียเจ้าถิ่นที่อาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่มี
บทบาทช่วยป้องกันเชื้อแปลกปลอมที่ปะปนมากับอาหาร
รวมถึงช่วยรักษาสมดุลภายในลำไส้ ให้อยู่ในสภาวะปกติ

9

ทำแบบฝึกหัดกันเถอะ

Let's Practice !!

10

11

เฉลยแบบฝึกหัด

12

13

บรรณานุกรม

กระทรวงศึกษาธิการ.(2560).ตัวชี้วัดและผลการเรียนรู้แกนกลางการ
ศึกษา กลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี(ฉบับปรับปรุง
พ.ศ.2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช
2551.กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมชนสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย
จำกัด

ครูบ้านนอก.คอม.(2551).ระบบย่อยอาหาร.สืบค้นเมื่อวัน ที่ 25 กุมภาพันธ์
. 2565. จาก https://www.kroobannok.com/tag-%E0%B8%

A3%E0%B8%B0%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8
%A2%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B8%AD%E
0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3.html
amporn.(2564).ใบงานเรื่องระบบย่อยอาหาร.สืบค้นเมื่อ วันที่ 25 กุมภาพันธ์
2565. จาก https://www.webrongrean.in.th/uploads/krujum
/files/fdf1950e9d2b695864415fefee2fe98a.pdf

14

ประวัติผู้จัดทำ





















ชื่อ : นางสาวจิตรกัญญา ภูสุโคตร
ชื่อเล่น : นัท
ชั้นปี : ชั้นปีที่ 2
สาขา : สาขาวิทยาศาสตร์
คณะ : คณะครุศาสตร์
สถานที่ศึ กษา : มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
Email : [email protected]

Thank You