บทที่2

งานวัดละเอียดช่างยนต์ หนังสือหน้า หมายเลข
13/1 2/1

หน่วยที่ 2

เวอรเ์ นียร์
อเนกประสงค์

เวอร์เนียร์อเนกประสงค์ หนังสือหน้า หมายเลข
13/2 2/2

จุดมุ่งหมายของหน่วยเรียน

1. อธิบายหน้าท่แี ละส่วนประกอบเวอร์เนียร์อเนกประสงค์ได้
2. อธิบายหลักการอ่านค่าสเกลเวอร์เนียร์ได้
3. ตรวจวดั ด้วยเวอร์เนียร์วัดชนิ้ งานได้
4. ตรวจวดั ด้วยเวอร์เนียร์วัดลึกได้
5. ตรวจวัดด้วยเวอร์เนียร์วัดความหนาและความลกึ
ร่องล่มิ เพลาได้
6. เพ่อื ให้มีกิจนิสัยในการทางานด้วยความเป็ นระเบยี บเรียบร้อย
ประณีต รอบคอบและตระหนักถงึ ความปลอดภยั

บทนา หนังสือหน้า หมายเลข
14/1 2/3
เวอร์เนียร์คาลิเปอร์ (Vernier Caliper)
เรยี กเพยี งสั้น ๆ ว่า เวอร์เนยี ร์
จาแนกตามการใช้งานได้ 3 แบบ

1. เวอร์เนียร์อเนกประสงค์ (Universal Vernier Calipers)
2. เวอร์เนียร์วัดความลกึ (Depth Vernier Calipers)
3. เวอรเนียร์วัดความหนา (Thick Vernier Calipers)

บทนา หนังสือหน้า หมายเลข
14/2 2/4

เวอร์ เนียร์ อเนกประสงค์ สเกลหลัก
สเกลเล่ือน
สเกลหลัก สเกลปลอกเล่ือน สะพานวัด
สะพานวัด

เวอร์ เนียร์ วัดลึก เวอร์เนียร์วดั ความหนา

หน้าที่และส่วนประกอบเวอร์เนียร์อเนกประสงค์ หนังสือหน้า หมายเลข
15/1 2/5

1. ประโยชน์เวอร์เนียร์

1) วัดความโตของงานด้านนอก (Outside Caliper)
2) วัดความโตของงานด้านใน (Inside Caliper)
3) วัดความลกึ ของรูงานหรือบ่างาน (Depth Caliper)

หน้าที่และส่วนประกอบเวอร์เนียร์อเนกประสงค์ หนังสือหน้า หมายเลข
2. ส่วนประกอบเวอร์เนียร์ 15/2 2/6

ปากไขว้วัดใน ชนิ้ งาน ชนิ้ งาน
ปากไขว้เล่ือน ตัวเล่ือน
สเกลนิว้
ปากวดั นอก
ตัวลอ็ ก สเกล มม. สเกลหลัก
สเกลเล่ือน แกนวดั ลกึ

ปากวัดนอก

ชนิ้ งาน

หน้าท่ีและส่วนประกอบเวอร์เนียร์อเนกประสงค์ หนังสือหน้า หมายเลข
3. เวอร์เนียร์วัดนอก 4 รปู แบบ 16/1 2/7

1) เวอร์เนียร์ท่มี ปี ากวัดนอกและวัดใน ปากบนวัดนอก

ปากกลางวัดนอก ปากเล่ือน ก้านวัดลึก
ปากล่างวัดใน ชนิ้ งาน

2) เวอร์เนียร์ท่มี ีปากวัดนอก ปากวัดนอก
วดั ในและวัดลึก
ปากเล่ือน
ปากวัดใน ชนิ้ งาน

หน้าท่ีและส่วนประกอบเวอร์เนียร์อเนกประสงค์ หนังสือหน้า หมายเลข
16/2 2/8
3) เวอร์เนียร์ท่มี ีปากวัดนอก วัดในและวัดลกึ

ปากไขว้วัดใน

ก้านวัดลกึ

4) เวอร์เนียร์ท่มี ปี ากวัดนอก ปากเล่ือน
วัดในและสกรูปรับ คมปากวัดนอก
วดั ละเอยี ด
สกรูลอ็ ก

สกรูปรับวัดละเอียด
ปากเล่ือน
ชนิ้ งาน

หลักการอ่านค่าสเกลเวอร์เนียร์ หนังสือหน้า หมายเลข
17/1 2/9
1. เวอร์เนียรแ์ บง่ สเกลวัดละเอียด 3 แบบ

เวอร์เนียร์วดั ละเอยี ด 1 ใน 10 มม.

สเกลเล่ือนมี 10 ขีด

หลักการอ่านค่าสเกลเวอร์เนียร์ หนังสือหน้า หมายเลข
2. การอ่านค่าเวอร์เนียร์วัดละเอียดได้ 1 ใน 10 มม. 17/2 2/10

สเกลหลักแบ่งเป็ นขดี เลก็ 10 ขีด ขดี ละ 1 มม.

มม.

แตกต่าง มม.
สเกลเล่ือนเม่ือเล่ือนให้เลข 0 ตรงกัน

หลักการอ่านค่าสเกลเวอร์เนียร์ หนังสือหน้า หมายเลข
17/3 2/11

หมายเลข 1 ทงั้ 2 สเกลตรงกนั

สเกลหลัก

0.1 มม. สเกลเล่ือน
สเกลหลัก
หมายเลข 5 ทงั้ 2 สเกลตรงกัน

0.1 มม. สเกลเล่ือน

หลักการอ่านค่าสเกลเวอร์เนียร์ หนังสือหน้า หมายเลข
เวอร์เนียรว์ ัดละเอียด 1 ใน 20 มม. 18/1 2/12

หลักการอ่านค่าสเกลเวอร์เนียร์ หนังสือหน้า หมายเลข
18/2 2/13

การอ่านค่าบนสเกลหลัก สเกลหลัก

1 มม.

การอ่านค่าบนสเกลเล่ือน สเกลเล่ือน
0.1 มม.

สเกลหลัก

สเกลเล่ือน

หลักการอ่านค่าสเกลเวอร์เนียร์ หนังสือหน้า หมายเลข
เวอร์เนียร์วัดละเอียด 1 ใน 50 มม. 18/3 2/14

สเกล มม.

เทคนิคการใช้เวอร์เนียร์วัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
19/1 2/15
ลาดับการวัดขนาดช้ินงาน

1. การเตรียมการวัด

ขีด 0 ของสเกลเวอร์เนียร์ตรงกัน

เทคนิคการใช้เวอร์เนียร์วัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
19/2 2/16
2. การวัดขนาด
3. การลอ็ กตวั เล่ือน
4. ความดนั ในการวดั

จับชนิ้ งานไว้ระหว่างเวอร์เนียร์

ดนั ตัวเล่ือนเข้าสัมผัสชนิ้ งาน

เทคนิคการใช้เวอร์เนียรว์ ัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
20/1 2/17
เทคนิคการวัดด้วยเวอร์เนียร์

เล่ือน

ไม่ถูก

เทคนิคการใช้เวอร์เนียรว์ ัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
20/2 2/18

เพ่อื ลดความผดิ พลาดในการอ่านสเกล
เวอร์เนียร์ ต้องอ่านในแนวตงั้ ฉากกับ
สเกล ณ จุดซ่งึ ขีดสเกลตรงกนั

เทคนิคการใช้เวอร์เนียร์วัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
21/1 2/19
เทคนิคการใช้เวอรเ์ นียร์วัดรอ่ งลึกและบ่าลึก

เทคนิคการใช้เวอร์เนียร์วัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
21/2 2/20

1. ถูกต้อง แกนวัดลกึ หลบบ่าเพลา 2. ผดิ แกนวัดลึกชนบ่าเพลา

3. ผดิ แกนวัดลกึ อย่หู ่างบ่าเพลา 4. ผิด แกนวัดลกึ เอียง

เทคนิคการใช้เวอร์เนียรว์ ัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
22/1 2/21
เทคนิคการใช้เวอรเ์ นียร์วัดนอกวัดรชู ้ินงาน

เม่ือเร่ิมต้นวัด ขณะทาการวัด ถูก
(ขนานกับศูนย์)

เทคนิคการใช้เวอร์เนียร์วัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
22/2 2/22

ผดิ

วธิ ีใช้ปากไขว้วัดเส้นผ่านศนู ย์กลางภายใน ถ้าสอดปากวัดเอยี งจากแนวเส้นศูนย์
ค่าท่อี ่านได้จะเลก็ กว่าความเป็ นจริง

เทคนิคการใช้เวอร์เนียรว์ ัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
22/3 2/23
วิธีอ่านค่าวัดในปากวัด 2 แบบ

ค่าวัด = ค่าท่อี ่านได้ + ความหนา ในกรณีท่เี ป็ นเวอร์เนียร์ชนิดมเี ขีย้ วไขว้
ของเขีย้ ววัด ค่าวัด = ค่าท่อี ่านได้

เทคนิคการใช้เวอร์เนียร์วัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
เทคนิคการใช้เวอร์เนียร์วัดนอกวัดภายนอกช้ินงาน 23/1 2/24

เม่ือเร่ิมต้นวัด ขณะทาการวัด

วิธีวัดขนาดร่ องกลม ส่วนท่วี ัดผิด

ถกู ผดิ

ปากวัด ปากวัด ผิด

ใช้ปากวัดตนื้ เกนิ ไป
ผลการวัดผดิ พลาด

เทคนิคการใช้เวอร์เนียรว์ ัดช้ินงาน หนังสือหน้า หมายเลข
23/2 2/25

การวัดร่องแคบๆ ควร
วัดด้ วยเวอร์ เนียร์
ท่มี ีปากเป็ นคมมดี

ร่ องแคบ

การวัดชนิ้ งานท่ยี ดึ ไว้แน่นแล้ว
ควรจับเวอร์เนียร์วัดด้วยมือทงั้ สองข้าง

ลักษณะการวัดด้วยเวอร์เนียรว์ ัดลึก หนังสือหน้า หมายเลข
24/1 2/26

ส่ วนประกอบเวอร์ เนียร์ วัดลกึ

แกนวัดลึกมีสเกลหลัก

ปลายแกนวดั ลกึ สเกลเล่ือน
สกรูลอ็ ก

สะพานเล่ือน

ผิวแนบงาน

ลักษณะการวัดด้วยเวอร์เนียรว์ ัดลึก หนังสือหน้า หมายเลข
24/2 2/27
ลักษณะงานท่วี ดั ด้วยเวอร์เนียร์วัดลึก

1. วดั ความลกึ ร่องลึก x 2. วัดความลกึ รู x 3. วัดความลกึ เพลา x

ลาดบั การวัดลกึ ด้วยเวอร์เนียร์วัดลกึ

1. เล่ือนแกนวัด A ให้สัน้ กว่าความลึก B 2. วางสะพานเวอร์เนียร์ 3. เล่ือนแกนวัดลง
สัมผัสผวิ ชนิ้ งาน

ลักษณะการวัดด้วยเวอร์เนียรว์ ัดลึก หนังสือหน้า หมายเลข
กฎการวัดด้วยเวอร์เนียรว์ ัดลึก 25/1 2/28

1. งานท่ไี ม่ได้ลบรอยเยนิ 2. ออกแรงกดมากเกนิ ไป

3. ผวิ สะพานไม่แนบกบั ผิวงาน

เวอร์เนียร์วัดความหนาและวัดความลึกร่องลิ่มเพลา หนังสือหน้า หมายเลข
26/1 2/29

เวอร์เนียร์วดั ความหนา เวอร์เนียร์วดั ความลึก

ตัวเล่ือน

แกนเวอร์ เนียร์

สะพานเล่ือน วธิ ีใช้เวอร์เนียร์วดั ความลึก
คตวะาขมอหวดันา
1. ตงั้ ขดี ศูนย์บนตวั เล่ือน
2. วางเวอร์เนียร์ให้ตงั้ ฉากกับร่องล่มิ
3. อ่านสเกลเวอร์เนียร์

ใบตรวจวัดท่ี 2.1 หนังสือหน้า หมายเลข
27/1 2/30

จงตรวจวดั ขนาดชิน้ งานตัวอย่างตามแบบท่กี าหนดให้ ด้วยเวอร์เนียร์อเนกประสงค์

ใบตรวจวัดท่ี 2.2 หนังสือหน้า หมายเลข
28/1 2/31

จงเขียนแบบชนิ้ งานตามแบบท่กี าหนดให้ แล้วกาหนดขนาดตามการวัดด้วยเวอร์เนียร์
อเนกประสงค์ มาตราส่วน 1:1

ใบตรวจวัดที่ 2.3 หนังสือหน้า หมายเลข
29/1 2/32
1. จงอ่านรหสั ขนาดจานเบรกท่ตี อกไว้ภายในจานเบรก
2. จงตรวจสภาพรอยสัมผัสผ้าเบรกท่จี านเบรก
3. จงตรวจวัดขนาดจานเบรกด้วยเวอร์เนียร์

เส้นผ่านศูนย์กลางสูงสุด




ใบตรวจวัดท่ี 2.3 หนังสือหน้า หมายเลข
29/2 2/33

1. รหสั จานเบรก
MAX. DIA. 201 MM

= …………………………………………………….
= …………………………………………………….
= …………………………………………………….
= ……………………………………………………

2. สภาพรอยสัมผัสผ้าเบรกท่จี านเบรก ..............................................................
3. ตรวจวัดจานเบรกด้วยเวอร์เนียร์

แนว = ……………. มม. แนว= ……………… มม.

ข้อควรจา
เส้นผ่านศูนย์กลางจานเบรกสึกได้ไม่เกนิ .................. มม.

แบบฝึ กกิจกรรมท่ี 2 หนังสือหน้า หมายเลข
30/1 2/34

ตอนท่ี 1 จงเตมิ คาในช่องว่างต่อไปนี้
1. จงเขียนช่ือส่วนประกอบเวอร์เนียร์ตามเส้นกาหนดต่อไปนี้

2. สเกลหลกั เขียนคาอังกฤษอย่างไร แต่ละขีดมคี ่าเท่าไร
3. สเกลเล่ือนเขียนคาอังกฤษอย่างไร แบบวัดละเอยี ดได้ 1 ใน 20

แบ่งเป็ นก่ขี ีด

แบบฝึ กกิจกรรมที่ 2 หนังสือหน้า หมายเลข
30/2 2/35

4. ต้องใช้แรงกระทากับตัวเล่ือนเพยี งใดเพ่อื ให้ปากเวอร์เนียร์สัมผัส
กบั ชนิ้ งาน

5. ก่อนตรวจวัดชิน้ งานด้วยเวอร์เนียร์ ต้องทาอะไรก่อน
6. ก่อนใช้งานเวอร์เนียร์ควรตรวจเวอร์เนียร์ 2 ตาแหน่ง คืออะไร
7. เวอร์เนียร์วัดลกึ มีสเกลหลักและสเกลเวอร์เนียร์ต่างกบั

ของเวอร์ เนียร์ อเนกประสงค์ อย่ างไร
8. เวอร์เนียร์วัดความหนาใช้ประโยชน์อะไร
9. ทาไมต้องใช้เวอร์เนียร์วดั ความลึกร่องล่ิมเพลา
10. เวอร์เนียร์ทุกประเภทอ่านค่าได้ละเอียดเพยี งไร

แบบฝึ กกิจกรรมที่ 2 หนังสือหน้า หมายเลข
31/1 2/36

ตอนท่ี 2 จงทำเคร่ืองหมำยถูก () ลงหน้ำข้อควำมทถ่ี ูกต้องทสี่ ุด

1. เวอร์เนียร์ท่ใี ช้แพร่หลายวัดได้ละเอียด 2. สเกลเล่ือนเวอร์เนียร์วัดละเอียด 1 ใน
เพยี งไร 20 มม. แบ่งเป็ นก่ีช่อง
ก. ได้ละเอียด 1 ใน 20 มม. ก. แบ่งเป็ น 10 ช่อง
ข. ได้ละเอียด 1 ใน 100 มม. ข. แบ่งเป็ น 20 ช่อง
ค. ได้ละเอยี ด 1 ใน 1,000 มม. ค. แบ่งเป็ น 30 ช่อง
ง. ได้ละเอยี ด 1 ใน 10,000 มม. ง. แบ่งเป็ น 40 ช่อง

3. 4.

ก. = 24.46 ข. = 25.45 ค. = 30.62 มม. ก. = 85.25 ข. = 80.20 ค. = 85.85 มม.

แบบฝึ กกิจกรรมที่ 2 หนังสือหน้า หมายเลข
31/2 2/37

5. 6

ก. = 25.45 ข. = 26.35 ค. = 25.85 มม. ก. = 75.15 ข. = 75.20 ค. = 75.75 มม.
7. 8.

ก. = 30.80 ข. = 31.80 ค. = 31.35 มม. ก. = 3.60 ข. = 3.50 ค. = 3.85 มม.

แบบฝึ กกิจกรรมท่ี 2 หนังสือหน้า หมายเลข
32/1 2/38

9. 9.

ก. = 30.45 ข. = 30.90 ค. = 35.40 มม. ก. = 25.85 ข. = 20.85 ค. = 25.45 มม.

ตอนท่ี 3 จงตอบคาถามต่อไปนีใ้ ห้ได้ใจความสมบรู ณ์

1. จงเขียนประโยชน์เวอร์เนียร์อเนกประสงค์มา 3 ข้อ
2. จงเขยี นลาดบั การใช้เวอร์เนียร์อเนกประสงค์มา 4 ข้อสัน้ ๆ
3. จงเขียนลาดบั การใช้เวอร์เนียร์วดั ลึกมา 3 ข้อสัน้ ๆ
4. จงเขียนลาดบั การใช้เวอร์เนียร์วดั ความหนาชนิ้ งานมา 4 ข้อสัน้ ๆ
5. จงสเกตช์ภาพการเร่ิมวดั และการวดั รูในแท่งทรงกระบอกด้วยปากไขว้วดั ในเวอร์เนียร์มีสกรู

ล็อกโดยทรงกระบอกเป็ นภาพตดั เตม็ ขนาดเส้นผ่านศนู ย์กลางนอกประมาณ 50 มม. เส้น
ผ่านศนู ย์กลางในประมาณ 30 มม. สูงประมาณ 10 มม. ภาพการเร่ิมวดั ให้ปากไขว้ (ปากเล่ือน)
ห่างข้างรูในประมาณ 3 มม. ด้ามเวอร์เนียร์ไม่จาเป็ นต้องแสดง

เวอร์เนยี ร์อเนกประสงค์