ชุมชนท้องถิ่นบ้านเจียง

1 ชุมชนทองถิ่นบานเจียง ต.ช่างเคิ่ง อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ โรงเรียนแม่แจ่ม สํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงใหม่ สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพืนฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

2 ชุมชนทองถิ่นหมูบานเจียง จัดทำโดย นางสาว สมัญญาทิพย สินเอี่ยม ม.5/1 เลขที่ 10 เสนอ คุณครู กรวรรณ โกฏิมูล โรงเรียนแมแจม สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงใหม สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

3 คํานํา รายงานเลมนี้จัดทําขึ้นเพื่อเปนสวนหนึ่งของรายวิชาวิถีชุมชน ส32227 ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 5/1เพื่อใหไดศึกษาหาความรูในเรื่องชุมชนทองถิ่น หมูบานแมเอาะ และไดศึกษาอยางเขาใจเพื่อ เปนประโยชนกับการเรียน ผูจัดทําหวังวา รายงานเลมนี้จะเปนประโยชนกับผูอาน หรือนักเรียน นักศึกษา ที่กําลังหาขอมูล เรื่องนี้อยูหากมีขอแนะนําหรือขอผิดพลาดประการใด ผูจัดทําขอนอมรับไวและขออภัยไว ณ ที่นี้ ดวย ผูจัดทํา 8/3/2566

4 กิตติกรรมประกาศ รายงานเรื่องชุมชนทองถิ่น หมูบาน สามารถสําเร็จลุลวงไปไดดวยดี เนื่องจากบุคคลหลายทาน ไดกรุณาใหความชวยเหลือ ใหขอมูล ขอเสนอแนะ คําปรึกษาแนะนํา ความคิดเห็น กําลังใจและ ตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาของรายงานเลมนี้ ขอขอบคุณผูชวยผูใหญบาน เพื่อนและผูปกครองทุกทานที่ใหความรวมมือในการใหความ ชวยเหลือในการตอบคําถามจากการที่ไดไปสัมภาษณ ซึ่งเปนสวนหนึ่งที่ทําใหการทํารายงานของ ผูจัดทําสําเร็จลุลวงไปดวยดี สุดทายนี้ผูจัดทําขอขอบพระคุณทุกทานที่ชวยสงเสริมสนับสนุน กระตุนเตือน และเปน กําลังใจใหตลอดมาใหผูเขียนไดจัดทํารายงานในครั้งนี้

5 สารบัญ เรื่อง หนา คํานํา 3 กิตติกรรมประกาศ 4 สารบัญ 5 ประวัติหมูบานเจียง 6 สภาพทางนิเวศวิทยา 7 -สภาพทั่วไป -แผนที่เดินดิน -อาณาเขตติดตอ ระบบการปลูกพืชและการใชแรงงาน 8 -ทรัพยากรธรรมชาติ -สภาพเศรษฐกิจ -ระบบการปลูกพืชและการใชแรงงาน -ปฏิทินการปลูกพืชและการใชแรงงาน 9 ประชากร ประเภทกลุมชาติพันธุที่มีการเปลี่ยนแปลงดานวัฒนธรรมของชาติพันธุนั้นๆ 9 ภูมิปญญาทองถิ่น 10 ขอมูลดานศาสนา วัฒนธรรม ความเชื่อ ประเพณีและสันทนาการ ของชุมชน 13 ระบบการเมืองและการปกครองทองถิ่น 14 ปญหา และแนวทางพัฒนาของหมูบานเจียง 15 บรรณานุกรม

6 ประวัติบานเจียง ชุมชนบานเจียงเปนหมูบาน"ชาวพื้นเมือง" ซึ่งตั้งอยูหมูที่ 18 ตําบลชางเคิ่ง อําเภอแมแจม จังหวัดเชียงใหม ซึ่งเปนหมูบานที่อยูทามกลางความเจิรญและอยูทามกลางหมูบานอื่นๆ มีวัดเจียงอยูทามกลางชุมชน วัดบานเจียง เปนวัดราษฎรสังกัดคณะสงฆฝายมหานิกาย ตั้งอยูใน ตำบลชางเคิ่ง อำเภอแมแจม จังหวัดเชียงใหม วัดบานเจียง หรือ วัดเจียง สรางเมื่อ พ.ศ. 1974 ไมทราบประวัติการกอสราง แตบริเวณบานเจียง มีวัดอยู 4 วัด ไดแก วัดสะแหล วัดเฉลียง วัดเจียง และวัดปราสาท ปจจุบันสถานที่ตั้งของวัดสะ แหลและวัดเฉลียงเปนวัดรางใชเปนที่ทำการศูนยมาลาเรียแมแจม และเปนหอพักเด็กชาวเขา สวน วัดปราสาทไดรวมเปนวัดเดียวกับวัดบานเจียง เมื่อ พ.ศ. 2563[1] วัดบานเจียงไดรับการขึ้น ทะเบียนโบราณสถาน เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2539 เลม 113[2] อาคารเสนาสนะที่สำคัญ ไดแก เจดียศิลปะลานนายอเก็จ มีซุม 4 ทิศฐานสี่เหลี่ยม ศิลปะพื้นบาน ฐานหกเหลี่ยม อุโบสถศิลปะลานนา สรางประมาณ พ.ศ. 2500 หลังคากระเบื้องซีเมนต วิหาร ศิลปะแบบลานนาสรางประมาณ พ.ศ. 2510 หลังคากระเบื้องซีเมนต ปูชนียวัตถุ คือ พระเจาแสนตอง เปนพระพุทธรูปสัมฤทธิ์ ปางมารวิชัย ศิลปะเชียงแสนยุคที่ 3 หรือสิงห 3 หนาตักกวางประมาณ 20 นิ้ว สูง 23 นิ้ว สรางโดยขุนหลวงมะลังกะหรือขุนหลวงวิลัง คะ เดิมประดิษฐานอยูที่วัดรางที่ชื่อ โตงญางใหม หรือทุงยางใหม ถึงป พ.ศ. 2500 โดยเมื่อ พ.ศ. 2551 ขโมยงัดประตูวิหารพระเจาแสนตอง แตยกพระเจาแสนตองไมขึ้น ถุงมือขโมยยังติดอยูที่ ฐานพระเจาแสนตอง จึงนำพระพุทธรูปองคอื่นไปแทน 2 องค ที่สุดตำรวจติดตามคืนมาไดจากปา จังหวัดแพร

7 สภาพทางนิเวศวิทยา สภาพทั่วไป บานเจียงมีสภาพพื้นที่เปนที่ราบลุมนา(แมแจม) มีจำนวนเนื้อที่ 7,420 ไร แผนที่เดินดิน อาณาเขตติดตอ ทิศเหนือ ติดตอกับบานตอเรือ ทิศใต ติดตอกับบานสันหนอง ทิศตะวันตก ติดตอกับน้ำแมแจม ทิศตะวันออก ติดตอกับทุงนา

8 ระบบการปลูกพืชและการใชแรงงาน ทรัพยากรธรรมชาติ บานเจียง มีประชากรประกอบอาชีพดานการเกษตรเปนสวนใหญแยกเปน ทํานา 56 ราย ทําไร 42 ราย สภาพเศรษฐกิจ อาชีพของคนสวนใหญในหมูบานเจียงประกอบอาชีพเกษตรกรรม รับจางทั่วไป และ ขายของ ดังนี้ พืชเศรษฐกิจหลัก -ขาวโพด -ปลูกขาว พืชเศรษฐกิจรอง –กะหล่ำป -หอมแดง -ถั่วแระ -มันฝรั่ง อาชีพเสริมนอกภาคเกษตรที่ทํารายไดใหกับครอบครัว -เปดรายกวยเตี๋ยว -เปดรานเสื้อผา -เปดรานขายของชำ -เปดรานขายน้ำ

9 ปฏิทินการปลูกพืชและการใชแรงงาน ชวงเดือนธันวาคม – มีนาคม ปลูก ขาวโพด หอมแดง ถั่วแระ ชวงเดือนเมษายน – มิถุนายน ปลูก ขาวโพดหวาน หอมแดง มันฝรั่ง ชวงเดือนมิถุนายน – พฤษจิกาคม ปลูก ขาว ประชากร ชุมชนบานเจียง มีประชากรปะมาณ 658 คน เปนชนพื้นเมือง นับถือศาสนาพุทธมีการ รักษาศีล5ตามหลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจา มีการไปทุกๆวันพระ มีการพึ่งพาอาศัย และเอื้อตอกัน มีความสามัคคีมีการรวมมือกันและ มีการอนุรักษวัฒนธรรมทองถิ่น

10 ภูมิปญญาทองถิ่น ดานหัตถกรรม (การแกะสลักไม) ขอมูลสวนบุคคล ชื่อ-สกุล : นาย วิศาล ทองกอนสิงห วัน/เดือน/ป : 30 พฤษภาคม 2523 เลขประจําตัวประชาชน : 1 2103 00097 33 1 ศาสนา : พุทธ ระดับการศึกษา : ม.6 สถานภาพ : สมรส อาชีพหลัก : แกะสลักไม ที่อยู : 156 หมูที่18 ตําบลชางเคิ่ง อําเภอแมแจม จังหวัดเชียงใหม เบอรโทร : - ความชํานาญดานภูมิปญญาทองถิ่น ชื่อภูมิปญญาทองถิ่น : ไมแกะสลัก ลักษณะภูมิปญญา : การแกะสลักในรูปแบบตางๆ เชน วิธีชีวิต สัตว หรือธรรมชาติ

11 ภูมิปญญาทองถิ่น ดานหัตถกรรม (การจักสาน) ขอมูลสวนบุคคล ชื่อ-สกุล : นาย ประพันธ วุฒิเม วัน/เดือน/ป : 21 กรกฎาคม 2506 เลขประจําตัวประชาชน : 1 2103 00097 33 1 ศาสนา : พุทธ ระดับการศึกษา : ม.6 สถานภาพ : สมรส อาชีพหลัก : จักสาน ที่อยู : 156 หมูที่18 ตําบลชางเคิ่ง อําเภอแมแจม จังหวัดเชียงใหม เบอรโทร : - ความชํานาญดานภูมิปญญาทองถิ่น ชื่อภูมิปญญาทองถิ่น : จักสาน ลักษณะภูมิปญญา : การจักสารในรูปแบบตางๆ เชน ตะกรา มวยนึ่งขาว หรือกระดง

12 ขอมูลดานศาสนา วัฒนธรรม ความเชื่อ ประเพณี การสันทนาการของชุมชน ชาวบานชุมชนบานเจียงสวนใหญนับถือศาสนาพุทธคอนขางมาก จึงมีวัฒนธรรม ความเชื่อและ ประเพณี ที่เกี่ยวของกับพุทธศาสนาจํานวนมากยกตัวอยางเชน วัฒนธรรมการรดน้ำดำหัวในวัน สงกรานตประเพณีการเผาหลัวพระเจา ประเพณีตานกวยสลาก การรดน้ำาดําหัวในวันสงกรานต ประเพณีรดน้ำาไหวผูใหญ เปนประเพณีของไทยอันสืบเนื่องมาจากประเพณีงานสงกรานตหรือ วันขึ้นปใหมของไทย ที่แสดงออกถึงความเคารพนบนอบตอผูใหญหรือผูที่เคารพนับถือ และผูมี พระคุณ เพื่อแสดงความกตัญูพรอมกับการขอขมา และขอรับพรเพื่อเปนสิริมงคล แกตัวเองเนื่อง ในวันสําคัญ เชน วันขึ้นปใหมหรือวันสงกรานตของไทยในเดือนเมษายน"การดําหัว" ก็คือการรดนํา นั่นเอง แตเปนคําเมืองทางเหนือการดําหัวเรียกกันเฉพาะการรดนําผูใหญที่เคารพนับถือ ผูสูงอายุ หรือผูที่มีตําแหนงหนาที่การงานสูง เชน พอเมือง เจาเมือง เปนตน เปนการขอขมาในสิ่งที่ได ลวงเกินไป หรือการขอพรปใหมจากผูใหญ สิ่งที่ตองนําไปในการรดนําดําหัวก็คือ นําใสขันเงินใบ ใหญ ในน้ำใสผักสมปอย โปรยเกสรดอกไมและเจือน้ำหอม น้ำปรุงเล็กนอย พรอมดวยพาน ขาวตอกดอกไมเปนเครื่องสักการะอีกพานหนึ่ง การรดน้ำดําหัวมักจะไปกันเปนหมู โดยจะถือ เครื่องที่จะดําหัวไปดวย การเผาหลัวพระเจา ประเพณีทานหลัวหิงไฟพระเจา คือการนําเอาฟนมาเผา เพื่อใหพระพุทธเจาไดผิงไฟ จัดขึ้น ในชวงเดือน ๔ ของทางภาคเหนือ หรือประมาณเดือนธันวาคมถึงมกราคม ในวันขึ้น ๑๕ คําของ เดือน เปนชวงที่มีอากาศหนาวเย็น ชาวลานนามีความเชื่อวา พระพุทธเจาหรือพระพุทธรูปใน วิหารก็รูสึกถึงความหนาวเย็นเชนเดียวกับคนเรา จึงรวมกันหาไมฟนมาจุดเผาไฟผิงใหเกิดความ อบอุน ประเพณีนี้เปนประเพณีที่เกิดขึ้นสอดคลองกับบริบททางสภาพแวดลอม เนื่องจาก

13 ในดินแดนลานนาเปนพื้นที่ๆมีความหนาวเย็นมาก รวมทั้งมีปาไมที่อุดมสมบูรณ ตนไมขึ้นหนาแนน และมีความชื้นสูง การผิงไฟนอกจากจะใหความอบอุนแกรางกายแลวยังขับไลความชื้นในอากาศที่ เปนสาเหตุของการเจ็บปวยอีกดวย ประเพณีตานกวยสลาก ประเพณีตานกวยสลากหรือประเพณีถวายทานสลากภัต จะทํากันตั้งแตวันเพ็ญขึ้น 15 คํา เดือน 12เหนือ (ราวเดือนกันยายน) จนถึงวันแรม 14 คํา เดือนเกี๋ยงหรือวันเกี๋ยงดับ (ราวเดือน ตุลาคม) เปนประเพณีที่ชาวลานนาแสดงความระลึกถึงบรรพบุรุษและญาติมิตรผูลวงลับไปแลว ดวยการทําบุญอุทิศสวนกุศลไปใหผานสิ่งที่เรียกวา “กวยสลาก” กวยสลากจะสานจากไมไผซึ่งขาง ในถูกหอหุมดวยใบขมิ้น และใบตองบรรจุขาวสารอาหารแหง อาหารปรุงสุก เครื่องอุปโภคบริโภค ดานบนกวยสลากจะมีใบหมากพลู ไมดอก ไมประดับมัดรวมกัน มีเทียนบุหรี่มัดติดไมเสียบเงินที่ เปนปจจัย สวนในกวยสลากมีกระดาษเขียนไววา“สลากกวยนี้จัดตานอุทิศไปหาผูที่ลวงลับไปแลว"

14 ผังโครงสรางการบริหารชุมชน หมูบานเจียง โครงสรางการบริหารงานของชุมชนบานเจียงแบงฝายงานหลักๆออกเปน 4 ฝายและฝายงาน ฝายหลักประกอบดวย คณะกรรมการหมูบาน ,คณะกรรมการวัด , อสม. และ ธ.

15 ปญหาและแนวทางพัฒนาระบบการเมืองและการปกครอง ทองถิ่นนาของหมูบาน ปญหา ทุกๆปในชวงฤดูฝนจะเกิดน้ำาทวมทําใหผลผลิตทางการเกษตรของเกษตรกรที่ทําไรทํานา บริเวณนั้นไดรับความเสียหายและอีกปญหาหนึ่งคือ ปญหาลําน้ำแมแจมกัดเซาะที่ดิน แนวทางการพัฒนาชุมชน ปญหาน้ำทวม ยังไมมีแนวทางการแกไข ปญหาลําน้ำแมแจมกัดเซาะที่ดิน แกไขปญหาโดยการสรางกําแพงหินไวตรงที่แมนําคดโคง

16 บรรณานุกรม แสงจันทร จันทรโลหิต. โครงสรางการบริหารชุมชนสันหนอง สอบถามเมื่อ 5 กุมภาพันธ2566 คำอาย แสงแกว. ประวัติบานเจียง สอบถามเมื่อ 25 กุมภาพันธ2566 นาย วิศาล ทองกอนสิงห งานหัตถกรรม(แกะสลัก) สอบถามเมื่อ 25 กุมภาพันธ2566 https://www.youtube.com/watch?v=1UmUTSHnHBQ&ab_channel=%E0%B9%82%E 0%B8%81%E0%B9%8B%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B9%81%E0%B 8%88%E0%B9%88%E0%B8%A1 นาย ประพันธ วุฒิเม งานหัตถกรรม(จักสาน) สอบถามเมื่อ 25 กุมภาพันธ2566 นาย พรชัย ถาวง แผนชุมชนบานเจียง สอบถามเมื่อ 2 ธันวาคม 2565. ประวัติวัดเจียง https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%9A% E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B8%B5%E0% B8%A2%E0%B8%87

17 ภาคผนวก

18