TUGASAN 2 BMMB1074: E-PORTFOLIO 50%

E-PORTFOLIO

BMMB1074

SEJARAH

PERKEMBANGAN

BAHASA MELAYU

ISI KANDUNGAN

1.0 SEJARAH PERKEMBANGAN TULISAN DALAM BAHASA MELAYU
1.1 SISTEM TULISAN MELAYU LAMA
2.0 SEJARAH PERKEMBANGAN TULISAN BAHASA MELAYU PRAMERDEKA
2.1 TULISAN RENCONG
2.2 TULISAN PALLAVA
2.2.1 SISTEM TULISAN PALLAVA
2.2.2 SEJARAH AWAL TULISAN PALLAVA
2.2.3 PENGENALAN TULISAN PALLAVA
2.2.4 TULISAN PALLAVA DI KEPULAUAN MELAYU
2.2.5 CONTOH TULISAN
2.2.6 SISTEM EJAAN BAHASA MELAYU KUNO
2.2.7 BUKTI KEWUJUDAN TULISAN PALLAVA
2.2.8 PENUKARAN AKSARA PALLAVA KEPADA AKSARA NUSANTARA

ISI KANDUNGAN

2.3 TULISAN KAWI
2.3.1 SISTEM TULISAN KAWI
2.3.2 CIRI-CIRI TULISAN KAWI
2.3.3 PERBEZAAN AKSARA PALLAVA DENGAN AKSARA JAWA KUNO
2.3.4 PERKEMBANGAN AKSARA JAWA KUNO
2.3.5 PERKEMBANGAN SISTEM TULISAN JAWA KUNO KEPADA TULISAN KAWI
2.3.6 PERKEMBANGAN SISTEM TULISAN KAWI
2.3.7 BUKTI PENEMUAN TULISAN KAWI

2.4 SISTEM TULISAN JAWI
2.4.1 PENGENALAN TULISAN JAWI
2.4.2 SEJARAH AWAL PENEMUAN TULISAN JAWI
2.4.3 BUKTI KEWUJUDAN TULISAN JAWI
2.4.4 PENYEBARAN DAN PERKEMBANGAN SISTEM TULISAN JAWI
2.4.5 PENGGUNAAN SISTEM TULISAN JAWI PADA ZAMAN INI
2.4.6 PENGGUNAAN SISTEM TULISAN JAWI DI MALAYSIA
2.4.7 PENGGUNAAN SISTEM TULISAN JAWI DI INDONESIA

ISI KANDUNGAN

3.0 SEJARAH PERKEMBANGAN TULISAN BAHASA MELAYU PASCAMERDEKA
3.1 SISTEM EJAAN ZA'BA
3.2 BIODATA
3.3 SISTEM EJAAN ZA'BA
3.3.1 SISTEM EJAAN RUMI ZA’BA
3.3.2 TAHAP PERKEMBANGAN EJAAN JAWI ZA’BA
3.3.3 TAHAP PERKEMBANGAN EJAAN JAWI
3.3.4 CIRI-CIRI SISTEM EJAAN JAWI ZA’BA
3.3.5 PERANAN ZA’BA
3.3.6 PERBEZAAN EJAAN JAWI ZA’BA DENGAN EJAAN JAWI BAHARU
4.0 SISTEM EJAAN RUMI KONGRES
4.1 PENGENALAN SEJARAH SISTEM EJAAN RUMI
4.2 LATAR BELAKANG SISTEM EJAAN RUMI KONGRES.
4.3 UNSUR PENOLAKAN

ISI KANDUNGAN

4.4 SISTEM EJAAN RUMI KONGRES
4.4.1 SCHWA (VOKAL TINGGI)
4.4.2 GRAFIK
4.4.3 DIFTONG
4.4.4 MORFEM
4.4.5FONEM UNTUK HAMZA DAN AYIN
4.4.6 HURUF H
4.4.7 KATA HUBUNG
4.4.8 PENERAPAN EJAAN INDONESIA
5.0 PERKEMBANGAN BAHASA MELAYU ZAMAN PRAMERDEKA DAN

PASCAMERDEKA
5.1 PEJABAT KARANG MENGARANG
5.1.1 TUJUAN PENUBUHAN PEJABAT KARANG MENGARANG
5.1.2 SUMBANGAN PENUBUHAN PEJABAT KARANG MENGARANG

ISI KANDUNGAN

5.2 PERANAN PAKATAN BELAJAR-MENGAJAR PENGETAHUAN BAHASA
5.2.1 TUJUAN PENUBUHAN PAKATAN BELAJAR-MENGAJAR BAHASA MELAYU
5.2.2 TOKOH-TOKOH YANG TERLIBAT

5.3 ANGKATAN SASTERAWAN 50 (ASAS 50)
5.3.1 TOKOH-TOKOH ASAS 50
5.3.2 TUJUAN PENUBUHAN ANGKATAN ASAS 50
5.3.3 PERANAN ANGKATAN ASAS 50
5.3.4 SUMBANGAN ANGKATAN ASAS 50

5.4 PERANAN DEWAN BAHASA DAN PUSTAKA (DBP)
5.4.1 SUSUR GALUR PENUBUHAN
5.4.2 PERANAN DEWAN BAHASA DAN PUSTAKA

5.5 KERJASAMA SERANTAU DAN PENGANTARA

ISI KANDUNGAN

5.6 BAHASA MELAYU DALAM SISTEM PENDIDIKAN
5.6.1 ZAMAN PRAMERDEKA (SEBELUM 1957)
5.6.2 LAPORAN BARNES 1951
5.6.3 LAPORAN FENN-WU 1951
5.6.4 ORDINAN PELAJARAN 1952
5.6.5 LAPORAN RAZAK 1956
5.6.6 ZAMAN PASCAMERDEKA (1957-1970)
5.6.7 LAPORAN RAHMAN TALIB DAN AKTA PELAJARAN 1961

1.0 SEJARAH PERKEMBANGAN TULISAN DALAM

BAHASA MELAYU

Setiap bangsa mempunyai sejarah tulisannya yang tersendiri, begitu juga dengan
Bahasa Melayu. Sebelum kedatangan Islam, bangsa Melayu telah menggunakan
sistem tulisan Jawi yang berasal daripada tulisan Arab secara meluas sehingga
awal abad ke-20. Bahasa tersebut telah menjadi bahasa Lingua Franca. Sebagai
satu bahasa yang telah berkembang dengan pesat, bahasa Melayu telah
dirakamkan dengan beberapa jenis aksara atau tulisan. Tulisan merupakan sejenis
tanda, sama seperti bahasa itu sendiri. Tanda merujuk kepada makna, iaitu sesuatu
yang mewakili sesuatu yang lain.

1.1 SISTEM TULISAN

MELAYU LAMA

● Sejarah sistem tulisan orang Melayu lama wujud sebelum tulisan Rumi dan Jawi

yang digunakan pada hari ini mempunyai sejarah yang panjang. Sistem ini terbahagi
beberapa fasa mengikut zaman.

● Terdapat empat fasa perubahan sistem tulisan orang Melayu, bermula daripada era

Melayu lama, kemudian era Melayu moden awal, Melayu moden akhir dan juga era
Melayu kontemporari yang merupakan era kita sekarang.

● Wujud tiga jenis sistem tulisan di era Melayu lama. Tulisan-tulisan tersebut adalah:

2.0 SEJARAH

PERKEMBANGAN TULISAN


BAHASA MELAYU

PRAMERDEKA

2.1 TULISAN RENCONG

Sistem tulisan Rencong merupakan satu sistem tulisan yang digunakan oleh
orang Melayu di sekitar kawasan Sumatera, Kerinci, Bengkulu, Palembang
dan juga Lampung pada era Melayu lama. Pada abad ke-18, iaitu tahun
682M hingga sekitar 1500M, tulisan ini pupus.

Terdapat percanggahan pendapat mengenai usia sebenar tulisan ini
dengan satu lagi sistem iaitu tulisan Pallavi, kerana tulisan ini tidak dapat
membuktikan sistem tulisan terawal yang digunakan. Perkara ini juga
disebabkan oleh ketiadaan bukti yang menunjukkan tulisan Rencong sudah
digunakan sebelum kedatangan orang India ke Tanah Melayu yang
memperkenalkan tulisan Pallavi.

Rajah 2.0 menunjukkan tulisan Rencong

Bukti awal penemuan tulisan Rencong yang ditemui berasal dari abad 12 sementara bukti tulisan
Pallavi pula dipercayai wujud pada abad 7.

Namun, kebanyakan penyelidik bersetuju bahawa kedua-dua sistem tulisan tersebut telah didahului
oleh satu sistem tulisan yang tidak diketahui labelnya. Sistem tersebut diambil daripada pengaruh
kerajaan Melayu Champa sekitar abad 4 yang seakan-akan dengan tulisan Pallavi.

Rencong ditemui pada kulit-kulit kayu, diukir pada batang buluh dan daun pokok dan terdapat juga
penemuan ukiran pada tanduk kerbau dan kambing.

Perkara menarik tentang tulisan Rencong yang ditemui ialah tulisan ini tidak mempunyai kata
pinjaman bahasa Arab dan jelas menunujukkan kemungkinan besar sistem tulisan ini digunakan
sebelum kedatangan pedagang Arab ke sini.

2.2

SISTEM

TULISAN

PALLAVA

Di India Selatan dan Sri Lanka, India Selatan dan Sri Lanka
tulisan Pallava digunakan untuk
menulis sesetengah bahasa
Dravidia.
Tulisan Pallava ini merupakan
tulisan kuno yang digunakan dalam
penulisan bahasa Tamil setelah
Tamil-Brahmi digantikan.
Dalam penulisan bahasa Tamil,
proto-Malayalam dan Malayalam,
penggunaan tulisan bulat ini juga
digunakan di Kerala.

Kepulauan Melayu Di Kepulauan Melayu pula, tulisan

Pallava merupakan tulisan tertua dan

paling awal digunakan.
Pada mulanya, tulisan ini bertapak di

Pulau Jawa dan digunakan dalam

penulisan bahasa Sanskrit.
1.Bahasa pentadbiran dan ilmu

pengetahuan pada ketika itu adalah

bahasa Sanskrit.
2.Penyebaran tulisan ini hanya terhad

kepada golongan istana sahaja kerana

tiada kemudahan asas yang dapat

menyebarkan tulisan ini kepada orang

kebanyakan.
3.Tulisan Pallava ini merupakan tulisan

tertua dalam bahasa Melayu Kuno.

2.2.1 TULISAN PALLAVI/PALLAVA

Kedatangan individu dari India ke kawasan sekitar telah membawa sistem
tulisan Pallavi atau Pallava . Tulisan ini diasaskan daripada sistem tulisan
abad pertama masyarakat India yang dinamakan Vatteluttu.
Tulisan Pallavi merupakan sistem tulisan lama orang Tamil yang datang dari
bahagian Selatan India.
Dalam era tulisan Melayu lama, Pallavi yang berasaskan masyarakat India
dan agama Hindu menyebabkan kesukaran apabila era kedatangan Islam
tiba dalam kelompok masyarakat Melayu.

Rajah 2.1 menunjukkan tulisan Pallava

Elemen-elemen Sanskrit dan Hindu menyukarkan masyarakat untuk menterjemah dan memahami al
Quran dan Hadis dengan mudah . Kekangan ini menyebabkan orang Melayu berusaha untuk
memperbaiki kelemahan ini.

Sistem ini dibangunkan sekitar abad ke-3 hingga abad ke-5. Tulisan Pallavi membahagikan
penggunaan simbol huruf kepada dua iaitu konsonan dan juga vokal dan terdapat beberapa simbol
tambahan digunakan bagi membezakan bunyi bunyi yang berlainan.

Secara asasnya, sistem tulisan Pallavi jauh lebih kompleks berbanding tulisan Rumi.

Beberapa buah batu bersurat yang ditemui memaparkan tulisan Pallavi ini. Batu bersurat tersebut
adalah batu bersurat Kedukan Bukit (683M), batu bersurat Talang Tuwo (684M) di Palembang, batu
bersurat Kota Kapur (686M) dan batu bersurat Karang Brahi (692M) di Hulu Jambi, Indonesia.

2.2.2 SEJARAH AWAL TULISAN PALLAVA

Nama aksara ini berasal dari Dinasti Pallava yang pernah berkuasa di selatan India pada
abad ke-4 hingga abad ke-9 Masihi . Dinasti Pallava adalah sebuah dinasti yang memeluk
aliran Jainisme.

Tulisan ini merupakan sistem tulisan yang paling awal digunakan di kawasan Kepulauan
Melayu . Tulisan ini mula bertapak di Pulau Jawa dan digunakan untuk menulis dalam
bahasa Sanskrit.

Tulisan ini terdiri daripada 46 abjad. Pada ketika itu, bahasa Sanskrit menjadi bahasa
pentadbiran dan ilmu pengetahuan .

Penyebaran tulisan dan bahasa Hindu ini terhad dalam kalangan golongan istana sahaja
disebabkan oleh ketiadaan kemudahan asas untuk mengajar orang kebanyakan
membaca dan menulis.

Tulisan Pallava juga merupakan sistem tulisan paling awal digunakan untuk menulis
dalam Bahasa Melayu Kuno dan banyak menerima pengaruh daripada Sanskrit.
Bukti penggunaan tulisan Pallava terdapat pada yupa, iaitu tiang batu persembahan
prasasti di daerah Muara Kaman, pertemuan antara Sungai Mahakam dan Kedang
Kepala , sekitar 125 km atau dua jam menaiki bot laju ke hulu Tenggarong, ibu kota
Kabupaten Kutai Kartanegara.

Selain itu, aksara Pallawa juga digunakan di dalam dokumen Tarumanegara
pertengahan abad ke-5. Dokumen-dokumen ini menjadi bukti penggunaan aksara
Pallawa sebagai tanda aksara ini telah berkembang di Nusantara.

Tugu batu bersurat turut dijumpai oleh pekerja topografi Belanda pada tahun 1879
menggunakan huruf Pallava berbahasa Sanskrit. Tujuh tugu tersebut kini berada di
Muzium Nasional Jakarta yang menceritakan pencapaian Raja Mulawarwan , cucu
Kudungga. Tugu tersebut merupakan peninggalan pemerintahan Hindu sejak tahun
400.

2.2.3 PENGENALAN

Aksara Pallava adalah sebuah aksara Di Indocina, aksara Pasca

Pallava berkembang

yang berasal dari India Selatan yang menjadi Khmer kuno dan

kemudian berubah menjadi

menggunakan bahasa Sanskerta. aksara Thai dan Lao.
Aksara ini muncul dari aksara Brahmi. Di pulau Jawa , aksara

Pasca Pallawa dipanggil

Istilah aksara Pallawa awalnya aksara Kawi yang berasal

dipakai oleh ahli arkeologi Belanda dari bahasa Sansekerta

Nicolaas Johannes Krom. yang bermaksud penyair.
Nama aksara ini berasal dari Dinasti Di Nusantara, bukti terawal

Pallava yang berkuasa di selatan kewujudan aksara ini ialah

India pada abad ke-4 hingga abad ke- Prasasti Mulawarman di

9M. Kutai Kalimantan Timur

Dinasti Pallava adalah sebuah dinasti yang wujud pada abad ke-5

yang memeluk aliran Jainisme. Masihi.
Aksara Pallava tersebar ke Asia Tarumanagara yang wujud

Tenggara dan digunakan dalam pada pertengahan abad

penulisan bahasa Melayu Kuno. ke-5 juga ditulis

Di Nusantara, aksara ini digunakan Rajah 2.2 menunjukkan Prasasti

untuk kerajaan bercorak Hindu,
Buddha. Transformasi dari aksara menggunakan aksara
Mulawarman
Pallava banyak muncul Asia
Tenggara. Pallava.

2.2.4 Tulisan Pallava
Di Kepulauan Melayu

01 Tulisan ini merupakan sistem 02 Bahasa Sanskrit menjadi bahasa

tulisan yang paling awal pentadbiran dan ilmu

digunakan di kawasan pengetahuan.
Kepulauan Melayu .
Penyebaran tulisan dan bahasa

Tulisan ini mula bertapak di Hindu ini terhad kepada kalangan

Pulau Jawa dan digunakan golongan istana sahaja kerana

untuk menulis dalam bahasa tidak mempunyai kemudahan asas

Sanskrit untuk mengajar orang kebanyakan

membaca dan menulis.

2.2.5 Contoh tulisan

Tulisan Pallava ialah suatu sistem Tulisan Vatteluttu oleh Raja-

tulisan abjad suku kata yang berasal raja Chola di Candi Brihadisvara,

daripada tulisan Brahmi dari Indo- Thanjavur.
Aryan Lembah Indus-Kush. Tulisan
ini dikenali sebagai tulisan bulat.

2.2.6 Sistem Ejaan Bahasa Melayu Kuno

1.Konsonen yang diaspirasikan seperti bh, th, kh, dh

2. Perubahan Bentuk Imbuhan Bahasa Melayu Kuno

3. Imbuhan yang Tidak Digunakan iaitu

maka- dan -a

2.2.7 bukti KEWUJUDAN tulisan PALLAVA

Sebahagian daripada runtuhan Contoh Pallava dari tripadvisor.
di Lembah Bujang , Kedah,
memperlihatkan bahawa agama
Buddha Hindu pernah penetap di

tempat tersebut.

2.2.8 PENUKARAN AKSARA PALLAVA
KEPADA AKSARA NUSANTARA

2.43
SISTEM
TULISAN

KAWI

2.3.1 TULISAN KAWI

Tulisan Kawi merupakan sistem tulisan yang digunakan oleh orang Melayu
sejak abad ke-8. Tulisan ini digunakan serentak bermula era tulisan Jawi
dalam kalangan orang Melayu.
Perkara ini berdasarkan penemuan sebuah batu nisan orang Melayu yang
dikenali dengan nama Ahmad Majnun di Pengkalan Kempas, Sungai Ujang,
Negeri Sembilan. Batu nisan yang tertera tahun 1463 memaparkan kedua-
dua bentuk tulisan orang Melayu kepada tulisan Jawi serta menjadi bukti
kedatangan Islam yang mula bertapak di Tanah Melayu.

Rajah 2.3 menunjukkan tulisan Kawi

Tulisan Kawi diasaskan oleh orang Jawa dan tulisan ini dikenali dengan nama tulisan lama Jawa.

Terdapat dua artifak lama yang ditemui dan memaparkan tulisan Kawi iaitu batu bersurat yang
dijumpai di daerah Tapanuli , Sumatera yang dikenali sebagai batu bersurat Joreng (1179 M) dan
batu bersurat Padang Lawas (1213 M).

Tulisan ini merupakan tulisan Melayu lama yang digunakan oleh nenek moyang kita dahulu. Sistem
tulisan ini berubah mengikut peredaran zaman sehinggalah tulisan Rumi dan Jawi ditemui.

SISTEM TULISAN KAWI

Aksara Jawa Kuno adalah keturunan aksara Brahmi
Pallava yang pernah digunakan secara bersejarah di
wilayah lautan Asia Tenggara termasuk Kepulauan
Melayu sekitar abad ke-8 hingga abad ke-16. Aksara ini
digunakan untuk menulis bahasa Sanskrit serta bentuk-
bentuk kuno bahasa Jawa, Sunda dan Melayu.
Sistem tulisan terawal di Nusantara merupakan
pendahuluan bagi aksara-aksara yang lebih moden,
seperti aksara Jawa, aksara Bali, aksara Rencong dan
aksara Sunda.
Bahasa Sanskrit serta elemen hindu, nama kawi diambil
daripada perkataan Sanskrit yang bermaksud penyajak
atau penyair.

2.3.2 PENGENALAN

Tulisan Kawi dinamakan tulisan Jawa Kuno ialah sistem tulisan terawal
di Kepulauan Melayu dan telah wujud dalam kurun ke-8 M.

Tulisan kawi digunakan untuk menulis dalam bahasa Kawi yang
dipertutur oleh orang Jawa.

Tulisan ini dibawa masuk ke kawasanlain di sekitar Asia Tenggara dan
bercambah menjadi sistem sistem tulisan baharu .

Tulisan kawi berasal daripada huruf Vangki Wenggi iaitu huruf orang
Pallava yang berasal dari Coromandel, India.

Huruf Kawi ini lenyap pada tahun 1400 M beriringan dengan runtuhnya
kemaharajaan yang menggunakan huruf itu iaitu Majapahit yang
kemudiannya digantikan oleh Huruf Jawa Carakan yang dikembangkan
daripada huruf kawi.

2.3.3 CIRI-CIRI

Aksara Jawi merupakan sebuah abugida, iaitu setiap
huruf mewakili sebutan bunyi sebuah suku kata bervokal
/a/ yang dapat diubah dengan penggunaan tanda baca
tertentu.
Aksara ini ditulis tanpa jarak antara kata-kata lengkap.
Aksara ini mempunyai 47 huruf, namun terdapat juga
sejumlah huruf yang bentuk dan penggunaannya tidak
diketahui.
Sejumlah tanda baca mengubah vokal dan menambah
konsonan akhir.
Beberapa tanda baca dapat digunakan bersama, namun
tidak semua kombinasi diperbolehkan.
Tanda baca teks termasuk koma, titik, serta tanda untuk
memulai dan mengakhiri bahagian-bahagian teks.

2.3.3 CIRI-CIRI

Suku kata /ka/ ditulis dengan satu huruf.
Tanda baca mengubah, menambah, atau menghilangkan vokal suku kata
tersebut.
Huruf mempunyai bentuk subskrip untuk penulisan konsonan.
Aksara Kawi memiliki huruf subskrip yang digunakan untuk penlisan
konsonan, setara dengan pasangan dalam aksara Jawa.
Beberapa inskripsi aksara Kawi tidak menggunakan pasangan dalam
penulisan.
Rajah di sebelah menunjukkan penulisan aksara Kawi dengan sampel teks
dari Kakawin Ramayana.

2.3.4 PERBEZAAN AKSARA PALLAVA DAN
AKSARA JAWA KUNO

AKSARA PALLAVA AKSARA JAWA KUNO
tiada vokal e pepet
mempunyai vokal e pepet

pendek dan panjang pendek dan panjang
menggunakan virama
menggunakan virama untuk

pada akhir ayat atau
menghilangkan vokal pada

akhir rangkap huruf konsonan
setiap huruf mempunyai
setiap huruf berbeza-beza

bentuk yang lebih
bentuk walaupun ada

kurang sama sesetengah huruf yang

mempunyai kemiripan bentuk.

AKSARA JAWA KUNO AWAL

(750-925M)

1 Bentuk Kuno 2 Bentuk Piawai 2.3.5

PERKEMBANGAN


AKSARA JAWA

KUNO

Rajah menunjukkan Prasasti
Rajah menunjukkan Prasasti

Dinoyo dari Malang Munduan dari Temanggung

AKSARA JAWA KUNO AKHIR

(925-1250M)

2.3.5

PERKEMBANGAN


AKSARA JAWA

KUNO

Rajah menunjukkan Prasasti
Rajah menunjukkan Prasasti

Lemahabang dari Lamongan Cibadak dari Sukabumi

AKSARA MAJAPAHIT
(1250-1450M)

2.3.5

PERKEMBANGAN


AKSARA JAWA

KUNO

Rajah menunjukkan Prasasti
Rajah menunjukkan Prasasti

Kudadu dari Mojokerto Singhasari dari Malang.

2.3.6 PERKEMBANGAN SISTEM TULISAN JAWA KUNO KEPADA

TULISAN KAWI

Aksara Jawa Kuno merupakan induk kepada semua aksara di daerah Nusantara kecuali
aksara di daerah Pulau Sumatera (e.g. Aksara Batak , Aksara Aksara Lampung.
Hal ini berikutan Pulau Sumatera membentuk peralihan aksara, iaitu daripada aksara
Pallawa kepada aksara daerah lain tidak boleh dianggap sama dengan aksara Jawa Kuno.
Bentuk peralihan diberi nama aksara Proto Sumatera atau aksara Sumatera Kuno
(Damais, 1955 & 1995 ).
Seiring perubahan cara penulisan dan media penulisan pada zaman XVI–XVII, aksara
Jawa Kuno berkembang dan kepada beberapa aksara daerah lain :
Turunan Aksara Kawi di Pulau Jawa: Aksara Buda Buda,Aksara Sunda Kuno Kuno,Aksara
Jawa Baru Baru.
Turunan Aksara Kawi di Pulau Sulawesi: Aksara Lontara Lontara.
Turunan Aksara Kawi di Pulau Bali: Aksara Bali

2.3.7 PERKEMBANGAN SISTEM TULISAN KAWI
Tulisan Kawi dikembangkan daripada tulisan Pallava dari Selatan
India dan digunakan untuk menulis bahasa Sanskrit dan Jawa
Kuno.
Beza antara tulisan Jawi dan Kawi ialah tulisan Kawi lebih
mementingkan suku kata berbanding huruf.
Keunikan tulisan Kawi hanya mempunyai huruf a, ka, me, ti, sa,
dan lain-lain yang lebih kurang sama namun sebutannya
berbeza.

PERKEMBANAGN SISTEM


TULISAN KAWI

Huruf aksara Kawi adalah huruf-huruf yang digubah
daripada huruf India Selatan.
Setiap huruf menggambarkan sebuah suku kata
dengan vokal yang dapat diubah dengan
penggunaan tanda baca.
Aksara Kawi memiliki sekitar 47 huruf, namun ada
segelintir huruf mempunyai penggunaan dan
bentuk yang kurang untuk dikenal pasti.
Aksara Kawi memiliki bentuk subskrip huruf yang
digunakan untuk menulis konsonan.

Tulisan ini berbentuk kursif pada
peringkat awal dan ditulis pada
daun lontar.

Tulisan Kawi ini dgunakan pada
batu bersurat di Joreng (1179M)
dan Padang Lawas (1213M) yang
terletak di Tapanuli, Sumatera
Utara

2.3.8 BUKTI PENEMUAN TULISAN KAWI

Tulisan Kawi adalah sistem tulisan yang digunakan serentak
dengan bermulanya era permulaan tulisan Jawi dalam
kalangan orang Melayu.
Penemuan batu nisan orang Melayu bernama Ahmad
Majnun di Pengkalan Kempas, Sungai Ujung, Negeri
Sembilan.
Batu nisan tersebut membuktikan tahun 1463 telah
wujudnya tulisan Kawi dan tulisan Jawi
Perkara ini membuktikan kedatangan pengaruh Islam ke
Tanah Melayu.

2.4

sISTEM

TULISAN


JAWI

2.4.1 PENGENALAN

Tulisan Jawi atau Abjad Jawi , juga dipanggil Pegon dan Gundhil di daerah Jawa Jawoë
di Aceh Darussalam ,Yawi di Pattani dan Jawi di Sumatera Riau Sumatera Barat Jambi
, dan Sumatera Selatan Malaysia serta Brunei Darussalam menurut Kamus Dewan
Edisi Keempat, tulisan Jawi bermaksud huruf huruf Arab dengan beberapa huruf
tambahan yang digunakan untuk menulis dalam bahasa Melayu.

Huruf Jawi bermaksud huruf Arab dengan beberapa huruf tambahan yang digunakan
untuk menulis dalam bahasa Melayu.

Tulisan Jawi merupakan satu daripada dua sistem tulisan rasmi di Brunei , dan juga
dijadikan sistem tulisan alternatif di Malaysia . Dari segi penggunaannya, tulisan Jawi
dahulunya merupakan abjad piawai bahasa Melayu tetapi sudah diganti oleh abjad Rumi
, maka penulisan Jawi hanya terhad kepada kegunaan dalam hal ehwal keagamaan dan
kebudayaan. Penulisan Jawi seharian dipelihara di kawasan kawasan yang diduduki
masyarakat Melayu yang lebih konservatif, misalnya Sulu di Filipina Pattani di Thailand
Kelantan di Malaysia dan beberapa kawasan petempatan Melayu di Indonesia.

2.4.2 Tulisan Jawi telah wujud sejak sekitar tahun 1300 M di
SEJARAH AWAL
Kepulauan Melayu.

PENEMUAN Perkembangannya berhubung kait dengan ketibaan Islam,
khususnya orang Parsi . Abjad Arab yang diperkenalkan ini
Bukti bertulis mengenai diubah suai agar sesuai dengan bahasa Melayu klasik lisan.
Pengisytiharan Kemerdekaan Tulisan Jawi ditulis dari kanan ke kiri, dan ditokok dengan 6
Tanah Melayu yang ditulis huruf yang tiada dalam bahasa Arab, iaitu ca pa ga nga va
dalam bahasa Melayu dan nya.
bertulisan Jawi
Tulisan Jawi berpunca daripada kesusasteraan Arab yang
diperkenalkan oleh orang Parsi kepada Kerajaan Melayu
Jambi yang terletak di utara Palembang, Sumatera,
Indonesia, dan bertutur dalam bahasa Melayu klasik

Barangkali, mereka yang memeluk agama Islam memilih
untuk menulis dalam abjad Jawi kerana berhubungkait
dengan kebudayaan Islam, daripada menggunakan tulisan
Jawa yang diterbitkan daripada sistem sistem tulisan yang
digunakan di kawasan beragama Hindu atau Buddha di Asia
Selatan.

2.4.2 Nama 'Jawi' membayangkan akar umbinya di Jawa , bak
SEJARAH AWAL
hujah sesetengah ilmuwan. Walau bagaimanapun, perkataan
Jawi tidak banyak ditemui kerana berkemungkinan
PENEMUAN perkataan ini merupakan gelaran am bagi kawasan di bawah
penguasaan atau pengaruh Jawa Selain itu, nama Jawi
Bukti bertulis mengenai mungkin berpunca daripada kerajaan Javaka Kuno yang
Pengisytiharan Kemerdekaan merupakan kerajaan awal Majapahit dan Srivijaya yang
Tanah Melayu yang ditulis pernah menjalinkan hubungan dengan saudagar dan
dalam bahasa Melayu mubaligh Arab.
bertulisan Jawi
Tinggalan tulisan Jawi purba yang terawal ditemui pada Batu
Bersurat Terengganu yang bertarikh 1303 M (702 H ) dan juga
Syair Bidasari tulisan sekitar 1300 1399 M yang ditemui di
Sumatera sementara penggunaan terawal abjad Rumi untuk
bahasa Melayu wujud pada akhir abad ke 19.

Kawasan Terengganu berada dalam lingkungan pengaruh
Srivijaya pada abad ke-13, sementara Kesultanan
Terengganu hanya diasaskan seawal abad ke-18. Perkara ini
menguatkan hujah bahawa tulisan Jawi berasal dari Jambi
oleh kerajaan abdi Pasai di bawah Srivijaya.

2.4.3
BUKTI KEWUJUDAN


TULISAN JAWI

Rupee Jawa
Batu Bersurat Terengganu,
Hindia
tulisan tahun 1303 M,
Timur
merupakan artifak

Belanda
bertulisan Jawi yang tertua

dengan
pernah dijumpai.
tulisan Jawi Bukti terawal pengaruh

Islam di
Malaysia

2.4.4 PENYEBARAN DAN PERKEMBANGAN TULISAN JAWI

Tulisan Jawi berkembang pesat sejajar dengan penyebaran Islam, setelah bangsa Melayu
mendapati bahawa tulisan Pallava tidak sesuai untuk dijadikan sebagai wahana penyebaran
agama.

Penggunaan tulisan Jawi dipandang tinggi dan merupakan faktor utama yang memangkin
kebangkitan bahasa Melayu sebagai serantau di samping penyebaran agama Islam.

Tulisan Jawi digunakan secara meluas di negeri-negeri kesultanan Melaka, Johor, Brunei, Sulu,
Patani, Ache dan Ternate seawal abad ke-15 dengan tujuan surat-menyurat diraja, titah-
perintah, puisi dan juga kaedah perhubungan utama sesama saudagar di pelabuhan Melaka.

Bahasa Melayu dalam tulisan Jawi merupakan bahasa perantaraan seluruh lapisan masyarakat,
sama ada raja, bangsawan, ilmuwan agama mahupun orang keramaian, di samping menjadi
lambang tradisi kebudayaan dan tamadun Melayu.

Proses pengislaman rantau Melayu telah melariskan abjad Jawi sebagai sistem tulisan yang
paling berkuasa.

PENYEBARAN DAN PERKEMBANGAN TULISAN JAWI

Contoh surat diraja yang masih terpelihara ialah:

Surat antara Sultan Abu Hayat dari Ternate
Surat daripada Sultan Iskandar Muda dari

dan Raja João III dari Portugal (1521) Aceh kepada Raja James I dari England (1615)