สรรพคณุ และประโยชน์
ของแตงกวา
หอ้ งสมดุ ประชาชนอำเภอเจาะไอรอ้ ง
ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อำเภอเจาะไอรอ้ ง
สรรพคณุ และประโยชน์ของแตงกวา
แตงกวา
แตงกวา ชื่อสามัญ Cucumber
แตงกวา ชื่อวิทยาศาสตร์ Cucumis sativus L. จดั อยู่ในวงศ์แตง (CUCURBITACEAE)
แตงกวา มชี ื่อท้องถนิ่ อื่น ๆ ว่า แตงขไ้ี ก่ แตงขค้ี วาย แตกชา้ ง แตงปี แตงรา้ น (ภาคเปน็ ) เปน็ ต้น
ลักษณะของแตงกวา
ต้นแตงกวา มถี น่ิ กำเนิดในประเทศอินเดยี ในบ้านเราก็นิยมปลกู แตงกวาเป็นอาชพี เน่ืองจากเปน็ ผกั ท่ีปลูก
ง่าย ใหผ้ ลผลติ เร็ว การเกบ็ รักษาง่ายกวา่ ผกั ชนิดอน่ื ๆ โดยแตงกวานัน้ จัดเปน็ พืชล้มลกุ มรี ากแก้วและรากแขนง
จำนวนมาก สามารถแผ่กว้างและหยัง่ ลกึ ได้มากถึง 1 เมตร ลำตน้ เป็นเถาเลื้อยยาว 2-3 เมตร (ด้วยเหตนุ จี้ งึ นยิ ม
ปลูกข้นึ ค้างเพื่อประหยดั เนื้อที่ในการปลกู และง่ายตอ่ การเก็บเกย่ี ว) มีข้อยาว 10 ถงึ 20 เซนตเิ มตร และหนวด
บรเิ วณข้อช่วยเกาะยึดลำต้น
ใบแตงกวา ก้านใบยาว 5 –15เซนติเมตร มมี ุมใบ 3 ถึง 5 มมุ ปลายใบแหลม ท้งั ลำต้นและใบมีขนหยาบ
ดอกแตงกวา ลักษณะดอกแตงกวามีกลีบดอกสีเหลือง 5 กลีบ ดอกตวั เมยี มลี ูกแตงกวาเลก็ ๆ ตดิ มาดว้ ย
สว่ นดอกตวั ผสู้ งั เกตท่ีด้านหน้าดอกมีเกสรยนื่ ออกเล็กน้อยและไม่มีลูกเลก็ ๆ ตดิ ท่โี คนดอก ผลแตงกวามลี ักษณะกลม
ยาวทรงกระบอก ความยาวตั้งแต่ 5-40 เซนติเมตร ไสภ้ ายในผลประกอบดว้ ยเมล็ดมากมาย
ผลแตงกวา
สรรพคุณของแตงกวา
• แตงกวามีสรรพคณุ ช่วยแก้กระหาย ลดความร้อนในรา่ งกาย ทำให้รา่ งกายสดช่ืน และชว่ ยเพ่ิมความชมุ่ ชื้น
• ชว่ ยกำจดั ของเสียที่ตกค้างในร่างกาย
• แตงกวามสี ารฟนี อลท่ีทำหน้าที่ต่อตา้ นอนุมูลอิสระตา่ ง ๆ
• ผลและเมล็ดอ่อนมีฤทธช์ิ ว่ ยตอ่ ตา้ นมะเรง็
• ช่วยลดความดันโลหติ (เถาแตงกวา)
• ช่วยรกั ษาสมดลุ ตา่ ง ๆ ในรา่ งกาย รกั ษาระดบั น้ำตาลในเลอื ด ระดบั ภูมิคุ้มกันใหอ้ ยู่ในสุขภาพดี
• ช่วยควบคุมระดบั ความดนั เลือดและความสมดุลของสารอาหารในร่างกาย (โพแทสเซียม, แมงกานีส)
• ชว่ ยเสริมสรา้ งการทำงานของระบบประสาท ระบบกลา้ มเน้ือ ระบบการหมุนเวียนเลอื ด (แมกนเี ซยี ม)
• ช่วยเสริมสร้างการทำความของระบบประสาท เพม่ิ ความจำ (ผล, เมลด็ อ่อน)
• ชว่ ยแกอ้ าการนอนไมห่ ลับ (ผล, เมล็ด)
• เสน้ ใยอาหารจากแตงกวาช่วยควบคมุ ระดบั คอเลสเตอรอล ใหพ้ ลงั งานต่ำ เหมาะอยา่ งมากสำหรับผทู้ ี่
ตอ้ งการควบคุมน้ำหนกั
• ช่วยแก้ไข้ (น้ำแตงกวา)
• ชว่ ยแกอ้ าการเจ็บคอ โดยใชน้ ำคนั้ จากผลแตงกวานำมากลั้วคออย่างน้อยวนั ละ 3 ครัง้ จะชว่ ยทำให้อาการดี
ขนึ้
• ช่วยลดอาการนอนไมห่ ลบั (น้ำแตงกวา)
• ชว่ ยลดกรดในกระเพาะอาหาร (นำ้ แตงกวา)
• ชว่ ยในการขับถา่ ย ป้องกันและแก้อาการท้องผกู
• ชว่ ยแกอ้ าการทอ้ งเสีย บิด (ใบแตงกวา)
• น้ำคนั้ จากแตงกวามีฤทธ์เิ ปน็ ยาระบายอ่อน ๆ
• ชว่ ยบำรุงระบบย่อยอาหารในรา่ งกาย
• น้ำแตงกวามีฤทธิ์ช่วยขบั ปัสสาวะ
• ชว่ ยลดอาการบวมน้ำ
จากผลงานวจิ ัยพบวา่ แตงกวามีฤทธฆ์ิ ่าเชื้ออ่อน ๆ ในการชว่ ยยบั ยงั้ แบคทเี รยี กระตนุ้ ลำไสเ้ ลก็ และมดลูกให้หด
ตวั กระตุ้นการสร้างแบคทีเรีย ยบั ย้ังไทรอยดเ์ ปน็ พิษ ต่อต้านการกลายพันธ์ุ ตา้ นการเจริญเตบิ โตของเน้ืองอก ชว่ ย
ฆ่าพยาธิ กระตุน้ การสรา้ ง interferon ชว่ ยไลแ่ มลง ช่วยรักษาโรคเลอื ดออกตามไรฟัน ลบรอยแผลเป็น เปน็ ต้น
แตงกวาอุดมไปดว้ ยสารสำคัญหลายชนิดทม่ี ีผลต่อการสร้างเสริมสขุ ภาพผวิ ทีด่ ี และเป็นสารต้งั ต้นในการสงั เคราะห์ท่ี
ให้ความชมุ่ ชน้ื ตามธรรมชาติหรือ Natural Moisturizing Factors (NMFs) และยงั มกี รดอะมิโนซสี ทนี (Cystine)
และเมไธโอนีน (Methionine) ที่ช่วยทำให้เกิดความยดื หยุ่นแก่ผิวด้วย
แตงกวามีสารแอนโทแซนทิน (Anthoxanthins) ซึ่งมฤี ทธ์ิชว่ ยต้านการอักเสบ ลดอาการปวดข้อเขา่ และ
ชว่ ยตา้ นเชอื้ วัณโรคได้ การดื่มนำคั้นจากแตงกวาเปน็ ประจำก็จะช่วยบำรงุ เส้นผม เลบ็ และผิวหนังได้เปน็ อยา่ งดี และ
ยงั ชว่ ยชะลอวยั ใหเ้ ส้นผม แก้ปญั หาผมบางไดอ้ ีกด้วยแตงกวานยิ มนำมารบั ประทานเป็นผักเคียงกบั น้ำพริก อาหาร
จานเดียว ฯลฯ ชว่ ยผ่อนคลายความเผด็ และชว่ ยแกเ้ ลีย่ นในอาหารจานเดียว
ประโยชน์ของแตงกวา
• ในปัจจบุ นั มกี ารใช้น้ำแตงกวานำไปผสมในเคร่ืองสำอางต่าง ๆ อยา่ งเช่น ครีมลา้ งหนา้ เจลล้างหน้า สบู่ลา้ ง
หน้า ครมี แตงกวา ครีมบำรงุ ผิว ครีมลดริว้ รอย ครีมกันแดด โลชั่น เพือ่ ชว่ ยปอ้ งกนั ผิวแห้งกรา้ น ช่วยในการ
สมานผวิ ทำใหผ้ ิวดมู นี ำ้ มีนวล เปน็ ตน้
• เมนูแตงกวา เชน่ ยำแตงกวาไข่ต้ม ตม้ จดื แตงกวายดั ไส้ ตำแตง ยำแตงกวาปลาทูน่า พล่าแตงกวาหมูย่าง
แตงกวาผดั ไข่ แตงกวาดอง ฯลฯ
• ทรตี เมนต์จากแตงกวาช่วยลดรอยเหยี่ วย่น ลดสิว ลดจุดด่างดำ ช่วยบำรุงทำใหผ้ วิ หนา้ ออ่ นเยาว์ เพมิ่ ความ
ชุม่ ชนื้ ไมท่ ำให้หนา้ มนั ทำให้ผวิ ขาวใส ช่วยบำรุงดวงตา แก้ปญั หาขอบตาคล้ำ ตาบวม บำรงุ เส้นผม
ปอ้ งกนั ผมเสีย ฯลฯ
กศน.อำเภอเจาะไอร้อง
Facebook : หอ้ งสมดุ ประชาชนอำเภอเจาะไอร้อง
http://narathiwat.nfe.go.th/Choaironglibrarynfe