ใบเนื้อหา-หน่วยที่ 4 โครงสร้างภาษา PHP

หน่วยท่ี 4 โครงสร้างภาษา PHP

หัวข้อเรื่อง

4.1 รปู แบบการประกาศใช้แท็กภาษา PHP
4.2 คำสงั่ พื้นฐานในภาษา PHP
4.3 คำสงวนในภาษา PHP

แนวคดิ สำคัญ (Main Idea)

ภาษา PHP เป็นภาษาชนิดหนึ่งที่นิยมใช้ในการเขียนโปรแกรมบนเว็บไซต์ Web Application ที่มี
ความสามารถในการประมวลผล การทำงานบนฝั่งเซิร์ฟเวอร์บนระบบปฏิบัติการที่หลากหลาย เช่น Windows,
Linux, Unix และอ่ืน ๆ อีกหลายระบบปฏบิ ัตกิ าร มีความสามารถใชใ้ นการคำนวณ ประมวผล เก็บค่า และทำตาม
คำสั่งต่าง ๆ เช่น รับค่าจากแบบ (Form) ที่สร้างขึ้น รับค่าจากช่องคำตอบของเว็บบอร์ดและเก็บไว้เพื่อนำมา
แสดงผล สำหรับหน่วยการเรียนนี้จะมีเนือ้ หาเกี่ยวกับพื้นฐานของภาษา PHP โครงสร้างภาษา PHP คำสั่งพื้นฐาน
ในภาษา PHP คำสงวนในภาษา PHP

สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)

แสดงความรเู้ ก่ยี วกับการประกาศรูปแบบการใช้งานโปรแกรมภาษา PHP และคำสัง่ พนื้ ฐาน PHP

วัตถปุ ระสงคเ์ ชงิ พฤติกรรม (Performance Objective)

1. อธิบายรูปแบบการประกาศใช้งานแท็กโปรแกรมภาษา PHP
2. อธิบายข้ันตอนการเขยี นคำสงั่ พน้ื ฐานภาษา PHP
3. บอกคำสงวนในภาษา PHP

เนื้อหาสาระ (Content)

4.1 รปู แบบการประกาศ ใช้แทก็ ภาษา PHP

การประกาศใช้แท็กภาษา PHP หรือ PHP Tag นั้น คล้ายกันกับ HTML Tag เพราะเริ่มต้นด้วย
เครื่องหมายน้อยกว่า (<) และปิดด้วยเครื่องหมายมากกว่า (>) สัญลักษณ์เหล่านี้ เรียกว่า PHP Tag ที่บอกฝ่ัง
เซริ ฟ์ เวอร์ทราบถึงการเริ่มตน้ และสิน้ สดุ คำส่งั PHP ข้อความระหว่าง Tag จะได้รับการแปลในฐานะ PHP ขอ้ ความ
ภายนอก Tag เหล่านี้ได้รับการปฏิบัติเหมือน THML ปกติ PHP Tag รูปแบบการเขียนหรือประกาศใช้แท็กภาษา
PHP สามารถประกาศใช้ได้ 4 รปู แบบ ดงั น้ี

4.1.1 รปู แบบมาตรฐาน

Tag รูปแบบนี้สามารถใช้กับเอกสาร XML (Extensible Markup Language) ถ้าวางแผนให้

ทำงานกบั XML จะต้องประกาศในรปู แบบมาตรฐาน

ตารางที่ 4.1 การประกาศ PHP Tag รปู แบบมาตรฐาน

<?php Tag เปิดจะประกาศด้วยเครื่องหมายน้อยกวา่ แล้วตาม ?php

คำสงั่ ทจี่ ะเขยี น คำส่ัง PHP จะตอ้ งอย่ใู นระหวา่ ง Tag ปิด PHP

?> Tag ปิดจะประกาศดว้ ยเครือ่ งหมายคำถามแล้วตามด้วยเคร่ืองหมายมากกว่า ?>

4.1.2 รปู แบบสนั้

Tag รูปแบบนี้เป็นรูปแบบง่ายที่สุดและเป็นไปตามมาตรฐานการประมวลผล SGML (Standard

Generalized Markup Language) การใช้ Tag ประเภทนี้ต้องให้ใช้ short tag ในไฟล์คอนฟิก php.ini ที่คำส่ัง

short_open_tag ใหเ้ ป็น enable ถึงจะสามารถใชง้ านแต่สำหรับใน Appserv 2.5.10 ข้ึนไป โปรแกรมได้ตั้งค่าไว้

เรยี บรอ้ ยจึงสามารถประกาศใชง้ านได้ในรูปแบบนี้

ตาราง 4.2 การประกาศใช้ PHP Tag รูปแบบส้ัน

<? Tag เปิดจะประกาศดว้ ยเครื่องหมายน้อยกวา่ แลว้ ตามด้วยเครื่องหมายคำถาม <?

คำส่ังที่จะเขยี น คำสัง่ PHP จะต้องอยู่ในระหวา่ ง Tag ปิด PHP

?> Tag ปดิ จะประกาศด้วยเคร่อื งหมายคำถามแล้วตามดว้ ยเคร่ืองหมายมากกว่า ?>

4.1.3 รปู แบบสคริปต์ (Script)

รปู แบบนีจ้ ะเป็นแบบท่ปี ระกาศทม่ี ลี กั ษณะคลา้ ยกับ JavaScript

ตาราง 4.3 การประกาศใช้ script

<script> Tag เปดิ จะประกาศดว้ ยเครอ่ื งหมายน้อยกว่า

คำส่งั ท่จี ะเขียน document.write("การเปิด Tag แบบ script");

</script> Tag ปิด จะประกาศดว้ ยเคร่ืองหมายนอ้ ยกวา่ ตามดว้ ย </script>

4.1.4 รูปแบบ ASP

Tag รูปแบบนี้เหมือนกับ Active Server Pages (ASP) สามารถใช้ได้ แต่ต้องตั้งค่าคอนฟิกคำสั่ง

asp_tags ใหเ้ ปน็ enable

ตารางท่ี 4.4 การประกาศ PHP Tag รูปแบบ ASP

<% Tag เปดิ จะประกาศดว้ ยเครื่องหมายนอ้ ยกว่าแล้วตามดว้ ย %

คำส่งั ที่จะเขียน คำส่ัง PHP จะตอ้ งอยใู่ นระหวา่ ง Tag ปิด PHP

%> Tag ปดิ จะประกาศด้วย % ตามดว้ ยเครื่องหมายมากกว่า

รูปท่ี 4.1 ตวั อยา่ งการประกาศ Tag PHP

รูปท่ี 4.2 ผลลัพธ์ Tag

4.2 คำส่ังพน้ื ฐานในภาษา PHP
การเขียนโปรแกรมในภาษา PHP เป็นการเขียนโปรแกรมในรูปแบบ web application โดยการนำ

คำสั่งที่เขียนนั้นไปประมวลผลบนฝั่งเซิร์ฟวเวอร์ แล้วนำผลที่ได้ไปแสดงผลผ่านเว็บเบ ราว์เซอร์ ดังนั้นเพื่อให้มี
พื้นฐานการเขียนโปรแกรมในภาษา PHP จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีความรู้เกี่ยวกับการใช้งานคำสั่งพื้นฐานภาษา
PHP ดังนี้

4.2.1 คำสัง่ ในการแสดงผล
การแสดงผล คือ การที่ภาษา PHP ส่งผลลัพธ์ส่วนที่เกิดจากการทำงานของสคริปต์กลับไปท่ี

เบราว์เซอร์ซึง่ ในภาษา PHP มีหลายคำสัง่ ที่สามารถทำงานในลักษณะนี้ได้ ในหน่วยการเรียนนี้จะเรียนรู้คำส่ังท่ใี ช้
แสดงผลท่ีมคี วามจำเปน็ 2 คำสงั่ print และ echo ดงั น้ี

1. รูปแบบของคำสงั่ print

รปู ที่ 4.3 รูปแบบการใช้คำส่ัง print
ในการเรียกตำแหน่งที่อยูเ่ วบ็ แอปพลิเคชนั มาแสดงผลหรอื การทดสอบคำสั่งทีเ่ ขยี นขนึ้ ได้กลา่ วไวใ้ นหน่วย
การเรียนท่ี 3 แล้ว การอ้างถงึ ตำแหนง่ ที่อยู่ของเวบ็ แอปพลิเคชันจะตอ้ งแทนดว้ ยช่ือ localhost และต่อดว้ ยชือ่
โพลเดอรท์ ่สี รา้ งขึน้ เช่น localhost/examphp/ ชือ่ ไฟลท์ ี่บนั ทึก .php โดยจะระบลุ งไปในแอดเดรสบาร์
Address Bar) บนเวบ็ เบราว์เซอร์ (Web Browser) จะแสดงขอ้ ความดังรูปท่ี 4.4

รูปที่ 4.4 ผลการใชค้ ำส่ัง print

2. รูปแบบของคำส่งั echo
รูปที่ 4.5 ผลการใช้คำส่งั echo
รปู ท่ี 4.6 ผลการใชค้ ำส่งั echo

4.2.2 เครอ่ื งหมายส้ินสดุ คำส่งั
ในภาษา PHP จะใชเ้ ครอ่ื หมาย ; (เครอื่ งหมายเซมิโคลอน) เปน็ ตวั อยา่ งแสดงจุดสิน้ สดุ ของแตล่ ะ

คำสงั่ เช่น คำสั่ง print และคำสง่ั echo
print “ข้อความท่จี ะใหแ้ สดงผล”;
echo “ข้อความท่ีจะใหแ้ สดงผล”;
หรือ

print “ขอ้ ความทจี่ ะให้แสดงผล”; echo “ข้อความทจี่ ะไหแ้ สดงผล”;
โดยหลังใส่เครื่องหมาย ; (เครื่องหมายเซมิโคลอน) เพื่อสิ้นสุดคำสั่ง สามารถนำคำสั่งอื่นมา

ตอ่ ทา้ ยได้ แต่จะเกดิ ปญั หาทำให้คำสัง่ ยาวและรูปแบบ Code ไมเ่ ปน็ ระเบยี บอาจเกิดความสับสนได้

4.2.3 การเขียนคำอธิบาย (Comment)
การเขียนคำอธิบาย (Comment) ใช้ในการอธบิ ายที่เขียนขน้ึ ในแต่ละโปรแกรมหรือแต่ละคำส่ังแต่

ละบรรทัด เพื่อเพิ่มความเข้าใจในคำสั่งนั้น และให้ผู้ที่นำโปรแกรมไปพัฒนาต่อสามารถพิจารณาเข้าใจได้ง่ายขึ้น
แต่โปรแกรมจะไม่นำส่วนที่ได้ทำการเขียนอธิบาย (Comment) ไว้ ไปประมวลผล โดยสามารถเขียน Comment
ได้ดงั นี้

1. การเขียนอธิบายแบบบรรทัดเดียว เป็นคำอธิบาย โดยใช้เครื่องหมาย // หรือเครื่องหมาย #
โปรแกรมเมื่อประมวลผลมาถึงเครื่องหมายนี้แล้วถือว่าหลังจากเครื่องหมายนี้ไปตลอดทั้งบรรทัดเป็นคำอธิบาย
ท้ังหมด และจะไมน่ ำบรรทดั นี้ไปประมวลผล ดงั รูปที่ 4.7

รูปที่ 4.7 การเขยี นอธบิ ายแบบบรรทดั เดียว

รปู ที่ 4.8 ผลการเขยี นอธบิ ายแบบบรรทดั เดียว
2. การเขียนคำอธิบายแบบหลายบรรทัด โดยใชส้ ัญลกั ษณ์ /* */ โปรแกรมเม่อื ประมวลผลมาถึง
เครื่องหมายนี้ /* ถือว่าหลังจากเครือ่ งหมายนีไ้ ปตลอดเปน็ อธิบายทั้งหมด จนกว่าจะเจอเครือ่ งหมาย */ นี้ถือเปน็
สิน้ สดุ คำอธบิ าย ดังรปู ที่ 4.9

รปู ท่ี 4.9 การเขียนอธบิ ายและผลการเขียนอธบิ ายคำส่ังแบบหลายบรรทัด

4.2.4 การใช้งานร่วมกันระหวา่ ง PHP กบั HTML
การทำงานร่วมกันระหว่าง PHP กับ HTML สามารถทำงานร่วมกันได้ เนื่องจาก PHP เป็นภาษา

แบบสคริปต์ที่การเขียนโปรแกรมหรือเว็บแอปพลิเคชันสามารถแทรกโค้ดของ PHP ลงไปใน HTML ได้ ทั้งนี้ก็
เนื่องจากโครงสร้างหรือรูปแบบของเอกสารเว็บเพจนั้น ต้องถูกกำหนดด้วยแท็กของ HTML เป็นหลัก ซึ่งในการ
ทำงานร่วมกนั ระหว่าง PHP และ HTML นัน้ สามารถเขยี นได้ดงั น้ี

1. การเขียน PHP แทรกใน HTML การเขียนรูปแบบนี้จะมีการใช้ Tag เปิด-ปิด ของ PHP ทุก ๆ
จุดทเ่ี ปน็ สว่ นการทำงานของ PHP

รูปที่ 4.10 การเขยี นคำสัง่ PHP แทรกใน HTML
2. การเขียน HTML แทรกใน PHP การเขียนในรูปแบบนี้สามารถเขียนได้ เช่น คำสั่งเขียน
บรรทดั ใหมข่ อง HTML คือ <br> หรอื คำสง่ั อืน่ ๆ ก็สามารถเขยี นแทรกใน PHP ได้ แต่ในการแสดงผลตอ้ งใชค้ ำสั่ง
echo หรือ คำสง่ั print เพอื่ ให้แสดงผลตามคำสัง่ ทแ่ี ทรกออกมา

รูปที่ 4.11 การเขยี นคำสัง่ HTML แทรกใน PHP
4.3 คำสงวนในภาษา PHP

คำสงวน (Reserved Words) หมายถงึ คำที่จะใช้เป็นคำส่งั เฉพาะของ PHP ซึ่งไม่สามารถนำดำเหลา่ น้ี
ไปตั้งเปน็ ช่อื ตัวแปร หรือฟังชช์ นั ไดด้ ังรูปท่ี 4.12

รูปที่ 4.12 คำสงวนในภาษา PHP
(ท่มี า : https://2.bp.blogspot.com)

ใบงาน 4.1 โครงสรา้ งภาษา PHP

คำสงั่ ใหน้ กั เรยี นตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถกู ต้อง
1. การประกาศใชง้ าน Tag รูปแบบมาตรฐาน มีรูปแบบอย่างไร
2. การประกาศใชง้ าน Tag รูปแบบสน้ั มีรปู แบบอย่างไร
3. การเขยี นคำสงั่ แสดงข้อความ คำสงั่ echo มีขัน้ ตอนอย่างไร
4. ขั้นตอนการเขยี นอธบิ ายคำสง่ั (Comment) ทงั้ 2 รปู แบบ มีขนั้ ตอนอย่างไร
5. ระหว่าง PHP กบั HTML มีการชง้ านร่วมกันอย่างไร

ใบงาน 4.2 การใชง้ านคำสั่งแสดงขอ้ ความ

คำส่ัง
ใหน้ ักเรียนเขยี นโปรแกรมแสดงข้อความออกทางจอภาพ ด้วยคำส่ัง echo หรือ print โดยต้งั ช่อื ไฟล์

jobphp4_1.php โดยให้แสดงข้อความดงั น้ี

Hi PHP Begin
Name is ชื่อนกั เรยี น
Last name is นามสกุลนกั เรยี น

ใบงาน 4.3 การแทรกคำสัง่ PHP ในภาษา HTML

คำสัง่
ให้นกั เรียน ทำการเขยี นโปรแกรมดว้ ยภาษา PHP แทรกในคำสงั่ PHP ในภาษา HTML ตั้งชอ่ื ไฟล์

jobphp4_2.php และให้แสดงผลของโปรแกรมดงั น้ี

วิทยาลัยการอาชีพขอนแก่น กำหนดหวั ขอ้ h1 และสีตามต้องการ

สำนักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษา ขนาดตัวหนงั สอื ปกติ กำหนดสตี าม
สถาบันการอาชวี ศกึ ษาภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ 3 ตอ้ งการ

ใบงาน 4.4 การแทรกคำสง่ั HTML ในภาษา PHP

คำสั่ง
ใหน้ ักเรยี น ทำการเขียนโปรแกรมด้วยภาษา PHP แทรกในคำสั่ง HTML ในภาษา PHP ต้ังชื่อไฟล์

jobphp4_3.php และใหแ้ สดงผลของโปรแกรมดังน้ี

แทรก HTML ใน PHP กำหนดหวั ข้อ h2 และสตี ามต้องการ
กำหนดขนาด 12px และสตี ามต้องการ
โครงสรา้ งภาษา PHP
ตวั แปร ตวั ดำเนนิ การ และอารเ์ รย์