หน่วยที่ 7 การใช้โปรแกรมตารางทำการในการคำนวณ

คอมพิวเตอรแ์ ละสารสนเทศเพ่ืองานอาชีพ 2

หน่วยที่ 7
การใชโ้ ปรแกรมตารางทำการในการคำนวณ

หวั ข้อเร่ือง (Topics)

7.1 ลำดบั และเคร่อื งหมายที่ใช้ในการคำนวณ
7.2 การสร้างสูตรโดยอา้ งอิงตำแหน่งเซลล์
7.3 การคัดลอกสูตร
7.4 การดผู ลลัพธจ์ ากการคำนวณดว้ ยผลรวมอัตโนมตั ิ
7.5 การใช้ผลรวมอัตโนมัตใิ นการหาผลรวม
7.6 การเรยี กใชง้ านฟงั กช์ ันอื่น ๆ

แนวคิดสาํ คญั (Main Idea)

โปรแกรม Excel เปน็ โปรแกรมท่ีทำหน้าทีจ่ ัดการดา้ นการคำนวณ ดังน้นี ก่อนทำการปอ้ นสูตร
หรอื ส่งั ใหโ้ ปรแกรมคำนวณลงบนเซลล์จำเป็นต้องรู้เกย่ี วกับเคร่ืองหมาย สัญลกั ษณ์ทใี่ ช้ในการคำนวณ
การคดั ลอกสูตรต่าง ๆ เพอื่ นำมาใช้ในการทำงาน

สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)

เพื่อใหมีความรู้ ความเข้าใจ และใช้คำสง่ั สัญลักษณท์ ใี่ ชใ้ นโปรแกรมทำการคำนวณข้อมลู ตวั เลข
และคดั ลอกสตู รในโปรแกรม Excel ได้

จดุ ประสงคเ์ ชงิ พฤติกรรม (Behavioral Objectives)

1. บอกสัญลักษณ์และลำดับเคร่อื งหมายท่ีใชใ้ นการคำนวณได้
2. อธิบายการใช้สตู รโดยการอ้างอิงเซลล์แบบสมั พันธ์และแบบสัมพทั ธ์ได้
3. เขยี นขน้ั ตอนวิธกี ารคดั ลอกสตู รได้
4. อธบิ ายการดผู ลลพั ธ์จากการคำนวณด้วยผลรวมอตั โนมตั ไิ ด้
5. ใช้ฟังก์ชนั ผลรวมอัตโนมัติในการคำนวณได้
6. เขียนสตู รฟงั กช์ นั ทใ่ี ชใ้ นการคำนวณได้

คอมพิวเตอรแ์ ละสารสนเทศเพอื่ งานอาชีพ 3

เน้อื หาสาระ (Content)

7.1 ลำดบั และเคร่ืองหมายทใี่ ช้ในการคำนวณ

แผ่นตารางทำการหรอื สเปรตชีต (Spreadsheet) มกี ารออกแบบมาเพอ่ื ชว่ ยการคำนวณ

ดังนัน้ จึงเกย่ี วขอ้ งกับสัญลกั ษณ์ทางคณติ ศาสตร์ ก่อนทำการปอ้ นสูตร ลงบนเซลล์ตอ้ งรจู้ ักสญั ลักษณ์ท่ีใช้

ในการคำนวณ ลำดบั ความสำคญั เพ่ือให้ผลลัพธ์ทไี่ ดม้ คี วามถูกต้อง แม่นยำ ดงั น้ี

ลำดบั ความสำคัญท่ี 1 ( ) เครือ่ งหมายวงเลบ็

ลำดบั ความสำคญั ท่ี 2 ^ เครอื งหมายยกกำลัง

ลำดบั ความสำคัญท่ี 3 *, / เคร่อื งหมายคณู และหาร

ลำดบั ความสำคัญท่ี 4 +, - เครื่องหมายบวกและลบ

โดยจะทำจากซ้ายไปขวาเสมอ

7.2 ลำดับและเครอื่ งหมายที่ใช้ในการคำนวณ
ทกุ ครัง้ ที่จะทำการสร้างสูตรคำนวณจะต้องเรม่ิ ต้นด้วยเครือ่ งหมาย = เสมอ จากน้ันตามดว้ ย

เซลล์หรือตัวเลขเรมิ่ ตน้ ทีต่ ้องการจะนำมาคำนวณ และสดุ ท้าย คอื เซลลห์ รือตัวเลขท่ีจะใช้เป็นตวั คำนวณ
อกี ตัวเลข จากนน้ั กด <Enter> ก็จะไดผ้ ลลัพธท์ ่ถี ูกต้อง การสรา้ งสูตรทำไดโ้ ดยการพิมพ์ทแ่ี ถบสตู รหรือใช้
เมาส์คลกิ เซลลท์ ่ีต้องการกระทำได้ ดังรปู ท่ี 7.1

รูปที่ 7.1 การสร้างสูตรโดยอ้างองิ ตำแหน่งเซลล์

คอมพิวเตอรแ์ ละสารสนเทศเพ่ืองานอาชีพ 4

7.2.1 การคำนวณอา้ งองิ ตำแหนง่ เซลลแ์ บบสัมพนั ธ์ (Relative Addressing)
การสรา้ งสูตรจะใช้ตำแหน่งเซลล์ท่ีข้อมูลอยนู่ ำมาใช้ในการประมวลผล เช่น ในเซลล์

A1 มตี ัวเลข 1000 เซลล์ B1 มีตวั เลข 9 ตอ้ งการใช้ผลลัพธ์ปรากฎในเซลล์ C1 ดงั นั้นในเซลล์ C1 = A1 *
B1 เนื่องจากในเซลล์ A1 หรือ B1 มีการเปลีย่ นแปลงคา่ กจ็ ะทำให้ผลลัพธ์เปลี่ยนไปโดยอัตโนมัติ และใน
บรรทัดอื่น ๆ หรอื เซลลอ์ ืน่ ๆ ที่มีสตู รเหมือนกันสามารถท่จี ะคัดลอกสูตรได้ โปรแกรมก็จะทำการเปล่ียน
ตำแหนง่ เซลลใ์ ห้โดยอัตโนมตั ิ เช่น ในชอ่ ง D3 ให้พมิ พ์สตู ร = B3 * C3 เมือ่ คัดลอกเซลล์ D3 ไปไว้ท่ีเซลล์
D3 ไปไว้ที่เซลล์ D4 สูตรเปลี่ยนเป็น = B4 * C4 และคัดลอกลงไปเซลล์ D5 และ D6 สูตรจะเปลี่ยนไป
โดยอัตโนมตั ิเรยี กการอา้ งอิงเช่นนว้ี ่าการอา้ งอิงแบบสัมพนั ธ์ ดังรูปท่ี 7.2

รปู ท่ี 7.2 การคำนวณอ้างอิงตำแหนง่ เซลล์แบบสัมพนั ธ์

7.2.2 การคำนวณอ้างองิ ตำแหนง่ เซลล์แบบสัมพทั ธ์ (Absolute Relative)
ลกั ษณะที่จะกำหนดให้เซลล์ใดเซลลห์ นง่ึ เป็นคา่ คงทไี่ ว้ เม่อื คัดลอกสูตรไปไว้ ณ ตำแหน่ง

เซลล์ใหม่นนั้ จะไมเ่ ปล่ียน ซงึ่ สามารถคงเซลลน์ ้ันไวไ้ ดโ้ ดยขณะพิมพส์ ตู ร เมือ่ เลอื กเซลล์ใดเป็นค่าคงท่ีจะใช้
แป้นฟังก์ชนั F4 แปน้ ฟังกช์ ัน F4 จะใสส่ ัญลักษณ์ $ เป็นการกำหนดลักษณะของเซลลไ์ มใ่ ห้เปลีย่ นแปลง
ตามคำสั่งคัดลอก

คอมพวิ เตอรแ์ ละสารสนเทศเพ่ืองานอาชพี 5

รูปที่ 7.3 การอ้างอิงตำแหนง่ เซลล์แบบสัมพทั ธ์ (Absolute Relative)
7.3 การคดั ลอกสูตร

วธิ กี ารคดั ลอกสตู รทำเช่นเดียวกบั การคัดลอกข้อความ เมอื่ ใช้คำส่งั คัดลอกเซลลท์ ่ีใส่สตู รการ
คำนวณไว้เซลลท์ ี่คดั ลอกไปจะเป็นสูตรเดียวกนั สามารถตรวจสอบได้ดว้ ยปุม่ ฟังก์ชัน F2 บนแปน้ พมิ พ์

7.4 การดผู ลลัพธ์จากการคำนวณดว้ ยผลรวมอัตโนมัติ
ในกรณีที่มชี ุดข้อมูลตัวเลขอยูห่ นึ่งชุดตอ้ งการดูผลลัพธโ์ ดยไม่สรา้ งสูตร ทำได้ด้วยคลกิ เมาส์

เลือกพน้ื ทีเ่ ซลลข์ องข้อมูลตวั เลขท่ีตอ้ งการดูผลลัพธ์ ขอ้ มูลผลลัพธจ์ ะแสดงค่าเฉลี่ย นับจำนวนข้อมลู
ผลรวมของชดุ ข้อมูล ค่ามากที่สดุ น้อยที่สุดท่ีแถบสถานะ (Status Bar) ดงั รปู ท่ี 7.4

รปู ท่ี 7.4 ผลลพั ธโ์ ดยไมส่ รา้ งสูตร

คอมพิวเตอร์และสารสนเทศเพือ่ งานอาชีพ 6

7.5 การใชผ้ ลรวมอตั โนมตั ิในการหาผลรวม
กรณีต้องการรวมค่าของตัวเลขจากหลาย ๆ เซลล์ กาสร้างสูตรโดยนำเซลล์แต่ละเซลล์มา

บวก (+) กันอาจจะทำได้ไมส่ ะดวก จงึ มีฟังก์ชนั ผลรวม (Sum) ทใี่ ช้ในการหาผลรวมของตัวเลขโดยเฉพาะ
โดยวธิ กี ารใชง้ านมดี ังนี้

ข้นั ท่ี 1 คลิกเซลลท์ ่ีตอ้ งการจะใส่ผลลพั ธ์
ข้นั ที่ 2 คลกิ ท่ีปมุ่ รบิ บอนหนา้ แรก (Home) แถบแกไ้ ข (Editing)
ขั้นที่ 3 คลิกเมาส์ลากพื้นที่เซลล์ของข้อมูลที่จะนำตัวเลขมารวมกัน แล้วกดปุ่ม <Enter>
ผลลัพธ์จะแสดงในตำแหนง่ เซลลท์ ่ีคลกิ ครัง้ แรก ดังรูปที่ 7.5

รปู ท่ี 7.5 การใชค้ ำสง่ั ผลรวมอัตโนมัตใิ นการหาผลรวม
7.6 การเรยี กใช้งานฟงั ก์อ่นื ๆ

7.6.1 ฟงั กช์ นั ค่าเฉลยี่ (Average)
เปน็ ฟังก์ชันทางสถิตทิ ่ีใช้คำนวณหาค่าเฉล่ีย (ค่าเฉลยี่ เลขคณิต) ของค่าในรายการที่

ต้องการหาโดยข้อมลู รายการจะเปน็ ข้อมูลท่ตี ่อเน่ืองหรอไื มต่ ่อเน่อื งก็ได้ สามารถเรยี กคำสง่ั นีจ้ าก
สญั ลกั ษณ์ เลือกฟงั ก์ชนั Average จากนั้นนำเมาส์คลิกช่วงข้อมลู ทต่ี อ้ งการหาค่าเฉล่ียหรอื พิมพ์
คำสัง่ ลงในเซลล์ซง่ึ มีรูปแบบดงั นี้

=AVERAGE(Number1:Number…) ดงั รูปที่ 7.8

คอมพวิ เตอร์และสารสนเทศเพือ่ งานอาชีพ 7

รูปท่ี 7.6 เรยี กใช้ฟังก์ชนั คา่ เฉลย่ี (Average)
7.6.2 ฟังกช์ นั คา่ มากสุด (Maximum) และค่านอ้ ยสดุ (Minimum)

เปน็ ฟงั กช์ นั ทางสถิตทิ ี่ใชค้ น้ หาค่ามากสุดของชดุ ตัวเลขทีต่ อ้ งการ ส่วนฟังก์ชันคา่ นอ้ ยสุด

เป็นฟงั ก์ชันทใ่ี ชค้ ้นหาต่านอ้ ยท่ีสุดของตวั เลขชุดนน้ั ๆ สามารถเรยี กคำส่ังน้ีจากสญั ลักษณ์ เลือก

ฟังก์ชัน Max หรอื Min จากนัน้ น้ำเมาสค์ ลกิ ชว่ งข้อมลู ทต่ี ้องการหาค่าหรอื พมิ พ์คำสั่งลงในเซลลโ์ ดยมี

รปู แบบดังนี้

การคน้ หาค่ามากสดุ = MAX (Number1 : Number…)

การคน้ หาค่าน้อยสดุ = MIN (Number1 : Number…) ดงั รูปท่ี 7.7

รูปที่ 7.7 การเรยี กใชฟ้ งั กช์ นั คา่ มากสดุ (Max) และคา่ นอ้ ยสุด (Min)

คอมพวิ เตอร์และสารสนเทศเพอื่ งานอาชีพ 8

7.6.3 ฟงั ก์ชันแบบมีเงื่อนไข (IF)
เป็นฟังกช์ นั ประเภทตรรกะทม่ี เี งอื่ นไขเขา้ มาเกย่ี วข้องเพอื่ ใหไ้ ด้ผลลพั ธท์ ่ีต้องการออกมา

เชน่ การตัดเกรด การคดิ คา่ คอมมิชชนั เปอร์เซ็นต์การขาย หรือการลดราคา ซึ่งก่อนทจ่ี ะเข้าไปใช้ฟังก์ชนั
IF จะตอ้ งทราบกอ่ นตอ้ งการคำตอบ โดยมีเงื่อนไขอะไรอยบู่ า้ ง โดยวิธีการวเิ คราะหจ์ ากโจทย์ดงั ตัวอยา่ ง
ในรปู ท่ี 7.8

รูปท่ี 7.8 ตวั อยา่ งโจทย์ทม่ี ีเงื่อนไข
จากรปู ท่ี 7.8 บริษทั ตอ้ งการหาค่าคอมมชิ ชนั ใหพ้ นกั งานขาย โดยมเี งอ่ื นไข ถ้าพนกั งานคนใดให้
ส่วนลดลกู ค้าเกินจากท่ีบริษทั กำหนด (10%) จะไม่ได้คอมมชิ ชันโดยให้แสดงวา่ “No Commission” แต่
ถ้าไม่เกนิ จะไดค้ อมมิชชนั (1%) จากยอดขายสุทธิ ดังนั้น วิเคราะห์ไดด้ ังนี้
เงื่อนไข คอื สว่ นลดทพี่ นกั งานลดให้ลูกค้าเปรยี บเทยี บกับเง่ือนไขบริษัท 10%
ถา้ เงอ่ื นไขเปน็ จริง จะไม่ไดค้ อมมิชชนั โดยใหแ้ สดงคำว่า “No Commission”
ถ้าเงื่อนไขเปน็ เทจ็ จะได้คอมมชิ ชันยอดขายคูณค่าคอมมชิ ชันตามอัตราที่บรษิ ทั กำหนดคอื 1%
จากนนั้ เริม่ ใช้งานฟังก์ชัน IF โดยมีขน้ั ตอนการทำงานดังตอ่ ไปน้ี
ขน้ั ท่ี 1 เลอื กเซลล์ทจี่ ะใส่ผลลัพธ์ จากตัวอย่าง คือ เซลล์ F5
ขั้นที่ 2 คลกิ ป่มุ Insert Function บนทลบู าร์
ขนั้ ท่ี 3 เลือกสุ่มฟังกช์ นั Logical Test ใช้เมาสค์ ลิกเลือกเซลล์ D5 พมิ พเ์ ครอื่ งหมายเปรยี บเทยี บบน
แป้นพิมพ์ (มากกวา่ ) > จากนน้ั นำเมาส์คลกิ เซลล์ที่จะนำไปเปรยี บเทยี บ เซลล์ C2 กดปมุ่ ฟงั กช์ ัน F4 บน
แปน้ พมิ พเ์ พอ่ื การคงเซลลไ์ ว้

คอมพวิ เตอรแ์ ละสารสนเทศเพ่อื งานอาชพี 9
ข้ันท่ี 5 ช่องเง่อื นไขเปน็ จรงิ Value_if_true พมิ พข์ ้อความ (“No Commission”)
ข้ันที่ 6 ช่องเงอ่ื นไขเป็นเท็จ Value_if false คลิกเซลล์ E5 พมิ พเ์ ครื่องหมาย * (คูณ) จากน้นั นำเมาส์
คลิกเซลล์ C1 กดปุ่มฟงั กช์ นั F4 บนแป้นพมิ พเ์ พอ่ื ทำการคงเซลล์ไว้ ดงั รปู ที่ 7.9

รปู ที่ 7.9 การใช้งานฟังก์ชัน IF
ขั้นที่ 7 คลิกที่ปมุ่ OK จะได้ผลลพั ธด์ งั รปู ท่ี 7.10 แลว้ ใชว้ ธิ กี ารคัดลอกเซลล์จากเซลล์แรกไปยัง
พนกั งานคนตอ่ ไป

คอมพวิ เตอร์และสารสนเทศเพอ่ื งานอาชพี 10

รปู ที่ 7.10 ผลลพั ธฟ์ ังก์ชัน IF
จากการใช้สตู รและฟังกช์ นั พน้ื ฐานตา่ ง ๆ ในการคำนวณ ยังมสี ตู รและฟังกช์ นั ช้ันสงู อีกมากมายที่ชว่ ย
ในดา้ นการคำนวณทางดา้ นคณิตศาสตร์ สถิติ สามารถดรู ูปแบบของฟังก์ชันและนำไปใช้งานเฉพาะอยา่ ง
ได้

คอมพวิ เตอร์และสารสนเทศเพ่ืองานอาชพี 11

ใบส่ังงาน 7.1 การใชโ้ ปรแกรมตารางทำการในการคำนวณ

คำส่ัง : จงตอบคำถามตอ่ ไปนี้ให้ไดใ้ จความทส่ี มบรู ณ์

1. จงอธิบายความหมาย =SUM(A2 : A15)
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
2. จงอธบิ ายความแตกต่างระหว่างการอ้างองิ เซลลแ์ บบ Relative และ Absolute
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
3. จงเขียนขน้ั ตอนการคดั ลอกสูตรในการคำนวณ
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
4. จงยกตัวอย่างฟงั กช์ ันพร้อมอธิบายการทำงาน
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
5. จงเขียนรปู แบบฟงั ก์ชนั IF
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................

คอมพวิ เตอร์และสารสนเทศเพอ่ื งานอาชีพ 12

ใบสั่งงาน 7.1 การใชโ้ ปรกรมตารางทำการ

คำสัง่ : จงใสเ่ ครื่องหมาย ✓หน้าขอ้ ที่ถูก และ  หน้าขอ้ ท่ีผดิ

……….. 1. Excel สามารถเพ่มิ หรอื ลดจุดทศนิยมได้โดยการเลอื กที่แถบเคร่ืองมอื เทา่ นั้น
……….. 2. ####### หมายถงึ ป้อนตัวอักษรผดิ ขนาด
……….. 3. ถา้ ปอ้ นข้อมลู 12.00 คา่ ทีป่ รากฏในเซลลจ์ ะมีตัวเลข 12
……….. 4. เมอ่ื พิมพข์ อ้ ความลงในเซลล์ ขอ้ ความจะจดั ชิดซ้ายของเซลล์
……….. 5. ตอ้ งการจัดรูปแบบการแสดงผลอย่างรวดเรว็ ในเลอื กวธิ ี AutoFormat
……….. 6. ถ้าต้องการหาค่าตำ่ สดุ ของข้อมูลใช้คำสั่ง Max
……….. 7. โปรแกรม Excel ไม่สามารถลบหรือก้ไขขอ้ มูลได้
……….. 8. ถ้าอา้ งองิ ข้อมลู แบบ Absolute เซลลท์ ่ีถกู อา้ งองิ จะไมเ่ ลอ่ื นไปตามคำสั่งคดั ลอก
……….. 9. ผลลัพธ์ท่ไี ดจ้ ากการคำนวณ 3*2+(10/2) = 8
……….. 10. รูปแบบแสดงตัวเลขแบบ Function จะเป็นการแสดงตัวเลขเป็นเศษส่วน

คอมพิวเตอรแ์ ละสารสนเทศเพ่อื งานอาชพี 13