จิตวิญญาณความเป็นครู (1) (1)

จติ วิญญาณความเป็นครู

ก

คานา

หนงั สืออิเลก็ ทรอนิกส์(E-book)เล่มน้ีจดั ข้ึนเพอ่ื ประกอบการเรียนรายวชิ า
คุณธรรม จริยธรรม จรรยาบรรณ และจิตวญิ ญาณความเป็นครูรหสั (PC62501)
ภาคเรียนที่1 ปี การศึกษา 2565

เน้ือหาหนงั สืออิเลก็ ทรอนิกส์(E-book)เล่มน้ีประกอบดว้ ย ความหมายของ
ครู ความหมายความ เป็นครู ความหมายของจิตวญิ ญาณ คุณลกั ษณะของครูที่มี
จิตวญิ ญาณ ลกั ษณะของครูมืออาชีพ อุดมการณ์ ท่ีดีของครู คุณลกั ษณะของครู
ที่ดี 10 ประการ หลกั 10 ประการของความเป็นครู การพฒั นาจิตวญิ ญาณ
ความเป็นครู โมเดลการวดั จิตวญิ ญาณความเป็นครู ประโยชนจ์ ิตวญิ ญาณความ
เป็ นครู

17/07/2565

สารบญั ข

เร่ือง หนา้

คำนำ ก
สำรบญั ข
ควำมหมำยของครู 1
ควำมหมำยของควำมเป็นครู 2
ควำมหมำยของจติ วิญญำณ 3
คณุ ลักษณะของครูท่ีมจี ติ วิญญำณของควำมเป็นครู 4
ลักษณะของครมู ืออำชีพ 5
อุดมกำรณท์ ีด่ ีของครู 6
คุณลกั ษณะของครทู ด่ี ี 10 ประกำร 7
หลัก 10 ประกำรของควำมเป็นครู 8
กำรพัฒนำจติ วญิ ญำณควำมเป็นครู 9
โมเดลกำรวดั จติ วิญญำณควำมเปน็ ครู 10
ประโยชน์จติ วิญญำณควำมเปน็ ครู 11
บทสรุป 13
บรรณำนกุ รม ค

จิตวิญญาณความเปน็ ครู

ครู หมายถงึ ผู้สงั่ สอนศษิ ย์ หรอื ผู้ถำ่ ยทอดควำมร้ใู หแ้ ก่ศษิ ย์ ซงึ่ มผี ู้กลำ่ วว่ำมำจำกคำว่ำ ครุ (คะ-
รุ) ทีแ่ ปลวำ่ “หนกั " อันหมำยถงึ ควำมรบั ผิดชอบในกำรอบรมสง่ั สอนของครูนัน้ นับเป็นภำระหน้ำที่ที่
หนกั หนำสำหสั ไมน่ อ้ ย กว่ำคน ๆ หน่ึงจะเติบโตเปน็ ผู้มวี ชิ ำควำมรู้ และเปน็ คนดขี องสังคม ผเู้ ป็น "คร"ู
จะต้องทมุ่ เทแรงกำยและแรงใจไมน่ อ้ ยไปกวำ่ พอ่ แม่ผู้ให้กำเนิดเลย ซง่ึ ในชีวติ ของคน ๆ หนง่ึ
นอกเหนือไปจำกพ่อแม่ซง่ึ เปรยี บเสมือน "ครคู นแรก" ของเรำแล้ว กำรทีเ่ ด็ก ๆ จะดำรงชพี ต่อไปได้ใน
สังคม จำเปน็ อยำ่ งย่ิงทีจ่ ะตอ้ งมี "คร"ู ทจี่ ะประสิทธ์ปิ ระสำทวิชำควำมรู้ เพือ่ ปพู ้ืนฐำนไปส่หู นทำงทำมำ
หำกนิ ใน ภำยภำคหน้ำด้วย ดงั น้นั "คร"ู จึงเป็นบุคคลสำคญั ทีเ่ รำทุกคนควรจะไดแ้ สดงควำมกตัญญู
กตเวทิตำตอ่ ทำ่ น ครใู นนยิ ำมของดฉิ ัน คือ ครูคือผอู้ บรมส่งั สอนศิษย์ ครคู อื ผใู้ ห้วิชำ ครูคอื ผสู้ ่งศิษย์ให้ถึง
ฝ่งั ครูถือเปน็ อำชพี ที่ มีควำมสำคัญมำกอำชพี หนงึ่ เป็นอำชีพทีท่ ำงำนใหก้ บั ผู้คนมำกมำย และผู้คน
เหล่ำนน้ั คอื ศษิ ย์ ครูทำงำน เพ่อื ลูกศิษยท์ กุ คนโดยไมห่ วังส่ิงตอบแทนใดๆ เลย นอกจำกอยำกเห็นศิษย์
ทุกคนประสบควำมสำเร็จไปถงึ ฝ่ังผันทกุ คน อยำกให้ศษิ ยเ์ ป็นคนดี เปน็ คนเกง่ ในชีวติ ของคนเรำถือวำ่
บิดำมำรดำ เปน็ ผ้มู ีพระคณุ อนั สงู สุด เพรำะทำ่ นเป็นผูใ้ หช้ ีวิต ใหค้ วำมรัก ให้ควำมเมตตำ มีควำมห่วงใย
และเสียสละเพ่ือลูก ทุกคนเกดิ มำตอ้ งมี ครู นอกเหนือไปจำกบดิ ำมำรดำแล้ว ครยู งั เปรียบเสมือนบดิ ำ
มำรดำเรำเหมอื นกนั ครูเป็นผอู้ บรมสัง่ สอน ถ่ำยทอดวชิ ำควำมรรู้ วมทั้งให้ควำมรัก ควำมเมตตำตอ่ ศิษย์
ทกุ คน นับได้ว่ำครูเป็นผเู้ สยี สละที่ไมแ่ พก้ บั บดิ ำ มำรดำเลย ครูเปน็ ผู้ที่อยู่เบือ้ งหลงั ควำมสำเรจ็ ของทกุ ๆ
อำชีพ

2

ความหมายของความเป็นครู ความรู้สึกตวั ที่กระตุน้ จิตสานึกของครูใหก้ ระทาในสิ่งท่ีดีงามตาม
บทบาทหนา้ ที่และเกียรติแห่ง วชิ าชีพครูการท่ีครูจะปฏิบตั ิหนา้ ท่ีของครูอยา่ งเตม็ ท่ีศกั ด์ิศรีและเตม็ ความ
ภาคภูมิไดน้ ้นั ครูจาเป็นตอ้ งมีหลกั ยดึ เพอ่ื นาตนไปสู่ส่ิงท่ีสูงสุดีหรือเป็นอุดมคติของอาชีพน้นั กค็ ือการมี
อุดมการครูอุดมการครูมีหลกั การท่ีจะ ยดึ ไวป้ ระจาใจทุกขณะท่ีประกอบภารกิจของครูมีอยหู่ า้ ประการ
คือเตม็ รู้ เตม็ ใจ เตม็ เวลาเตม็ คน เตม็ พลงั
1. เตม็ รู้คือ มีความรู้บริบูรณ์ อาชีพครูเป็นอาชีพที่ตอ้ งถ่ายทอดอธิบายใหค้ วามรู้แก่คนดงั น้นั ครูทุก คน
จะตอ้ งเป็นผทู้ ่ีทาใหต้ นเองน้นั บริบูรณ์หรือเตม็ ไปดว้ ยความรู้ประกอบดว้ ยความรู้ 3 ประการ คือ

1.1 ความรู้ดา้ นวชิ าการและวชิ าชีพครู
1.2 ความรู้เร่ืองโลก
1.3ความรู้เรื่องธรรมะ
2. เตม็ ใจคือความมีใจเป็นครูพทุ ธศาสนาถือวา่ ใจน้นั แหละเป็นใหญ่ทุกสิ่ง ทุกอยา่ งเกิดจากใจท้งั น้นั
ดงั น้นั คน้ีเป็นครูท่ีมีอุดมการจาเป็นตอ้ งสร้างใจใหเ้ ป็นใจที่เตม็ บริบูรณ์ดว้ ยการมีใจเป็นครูการทาใจให้
เตม็ น้นั มีความหมายสองประการ คือ
2.1 รักอาชีพ
2.2 รักศษิ ย์
3. เตม็ เวลา คือ การรับผดิ ชอบการทุ่มเทเพื่อการสอนครูท่ีมีอุดมการณ์จะตอ้ งใชช้ ีวติ คู่อยา่ งเตม็ เวลา
ทั้ง 3 ส่วน คือ
3.1งานสอน
3.2งานคร

3

ความหมายของจิตวญิ ญาณ จิตวญิ ญาณคือการร่วงรู้ถึงวธิ ีการในการดาเนินชีวติ อยา่ งมีความสุขจิต
วญิ ญาณที่แทจ้ ริงคือการมี สันทดั คติในเชิงบวกต่อตนเองและผอู้ ่ืนที่ทาใหช้ ีวติ อยรู่ ่วมกนั ดว้ ยความรัก
ความสงบและสอดคลอ้ ง ปรองดอง ความสุขเป็นสิ่งที่ล้าค่าเป็นความปรารถนาของมนุษยท์ ุกคนการมี
ความสุขหรือไม่มีความสุขไม่ได้ เจอจากส่ิงต่างๆภายนอกแต่มาจากส่ิงที่อยภู่ ายในหากความสุขท่ีเรา
ไดร้ ับอยบู่ นพ้ืนฐานของส่ิงภายนอกมา ตามน้นั กจ็ ะมีการสูญเสียหรือสูญหายไปของความสุขเพราะไม่มี
ปัจจยั ภายนอกใดที่สามารถใหค้ วามสุขที่ ถาวรการสร้างความสุขเป็นการรับผดิ ชอบของเราเองการช้ีนา
การแบ่งปันและแรงบนั ดาลใจอาจจะไดม้ า จากภายนอกแต่ถึงท่ีสุดแลว้ ชีวติ คือสิ่งที่เราเองตอ้ งสร้าง
ข้ึนมาเม่ือเรานาเอาความเป็นจิตวญิ ญาณมาใชใ้ น ชีวติ น้นั ทาใหเ้ ราเขา้ ใจความหมายของความเป็นมนุษย์
ที่แทจ้ ริงและแลว้ ชีวติ กม็ ีไดเ้ ป็นเพียงการมีชีวติ รอด และการเอาชนะอุปสรรคอีกต่อไปแต่ชีวติ หมายถึง
การมีประสบการณ์แห่งความสุขในความรักและ ความหมาย

4

คุณลกั ษณะของครูที่มีจิตวญิ ญาณของความเป็นครู คุณลกั ษณะของครทู ี่มจี ติ วญิ ญำณควำมเป็นครู
ครูมีหน้ำท่ีพฒั นำมนุษย์และเปน็ ผู้เปิดประตทู ำง วญิ ญำณหรือควำมรู้ใหแ้ ก่ศษิ ย์ (พทุ ธทำสภิกขุ. 2547)
กล่ำวได้ว่ำ ครตู ้องมที ั้งศำสตร์และศิลป์ ครตู อ้ งม ศำสตร์คอื เปน็ ผศู้ ึกษำจนเชย่ี วชำญในดำ้ นหลักกำร
ทฤษฎี วิธกี ำรและแนวปฏบิ ตั ิ สำมำรถวิจัยและพฒั นำ ควำมรใู้ หม่ได้อย่ำงไมม่ ที ส่ี ้ินสุด ครูตอ้ งมีศิลป์ คือ
มคี วำมสำมำรถในกำรถ่ำยทอดควำมรู้ กลอ่ มเกลำจติ ใจ มคี วำมประพฤติ คณุ ลักษณะ บุคลิกภำพและ
คุณธรรมทเ่ี ป็นแบบอย่ำงได้(พระภำวนำวริ ิยคณุ . 2553) ซึง่ สอดคล้องกับทัศนะของพระมหำวุฒชิ ยั
(ว. วชิรเมธี). 2558) ท่วี ำ่ ครูท่มี จี ติ วิญญำณควำมเปน็ ครูจะตอ้ งเดน่ ในเร่อื ง วิชำกำร(รลู้ กึ รู้จริง รู้
กว้ำง) มีศิลปะในกำรถ่ำยทอดควำมรู้ และมีใจเมตตำตอ่ ศิษย์ รักศิษยด์ งั ลกู นอกจำกนี้ ผลกำรวิจัยท่ี
เก่ยี วกับคณุ ลักษณะของจติ วญิ ญำณควำมเปน็ ครมู ดี ังนี้ ดษุ ฎี โยเหลำ และคณะ (2555) ศกึ ษำเรอื่ ง
ประสบกำรณข์ องกำรเปน็ ครผู ูม้ จี ิตวญิ ญำณควำมเป็นครู : กำรศึกษำเชิงปรำกฏกำรณ์ วิทยำ พบว่ำ
ประสบกำรณ์ของกำรเปน็ ครูผมู้ จี ติ วิญญำณควำมเป็นครูแบ่งเปน็ 3 ช่วงคือช่วงพฒั นำสู่กำร เปน็ ครูชว่ ง
กำรเป็นครูผมู้ ีจิตวิญญำณควำมเปน็ ครแู ละชว่ งกำรคงอยขู่ องกำรเป็นครผู ้มู ีจติ วญิ ญำณควำมเปน็ ครู
สำหรบั ช่วงท่ี 2กำรเปน็ ครผู ูม้ จี ติ วิญญำณควำมเป็นครูประกอบดว้ ย กำรตระหนกั รใู้ นควำมเป็นครูกำร
ปฏิบัติตนบนวิถีควำมเป็นครกู ำรมเปำ้ หมำยกำรทำงำนเพอื่ เด็ก และกำรปฏบิ ัตติ อ่ เด็กด้วยควำมรักและ
เมตตำในขณะท่ีชว่ งที่ 3 กำรคงอยู่ของกำรเป็นครผู มู้ จี ติ วิญญำณควำมเป็นครูประกอบดว้ ย ควำมสุข
ควำม ภำคภมู ิใจ ควำมผูกพันระหวำ่ งครกู ับศิษย์ และควำมศรัทธำตอบคุ คลผทู้ รงคณุ คำ่ ของแผน่ ดินใน
ขณะท่ีกติ ิ นนท์ โนสุ (2557) ศกึ ษำเร่อื งองคป์ ระกอบและตัวบง่ ชีจ้ ิตวิญญำณควำมเปน็ ครสู งั กดั
สำนกั งำนเขตพ้ืนท่ี กำรศกึ ษำประถมศกึ ษำในจงั หวดั ภำคเหนือตอนบน พบว่ำ จิตวญิ ญำณควำมเปน็ ครู
สงั กัดสำนักงำนเขต พ้ืนที่กำรศึกษำประถมศึกษำในจงั หวัดภำคเหนอื ตอนบนประกอบดว้ ย 10
องคป์ ระกอบไดแ้ ก่ กำรพัฒนำ ตนเอง ควำมมีเหตุผลในกำรปฏิบตั ิงำน ควำมคดิ รเิ รม่ิ สร้ำงสรรค์กำรปฏบิ ัติ
ตำมจรรยำบรรณวิชำชีพ ควำม วริ ิยะอตุ สำหะควำมมเี มตตำกรุณำ ควำมซ่อื สตั ยต์ อ่ วชิ ำชพี ควำมดี ควำม
รักศรัทธำในวิชำชีพ และกำร ปฏบิ ัตกิ ำรสอน และอมรรัตน์ แกน่ สำร (2558) ศึกษำเร่ือง กำรพัฒนำตวั
บ่งชี้จติ วญิ ญำณควำมเป็นครู ของครูสังกดั สำนกั งำนคณะกรรมกำรกำรศกึ ษำข้ันพื้นฐำน พบวำ่ จิต
วญิ ญำณควำมเปน็ ครูของครสู งั กดั สำนักงำนคณะกรรมกำรกำรศึกษำขน้ั พน้ื ฐำนประกอบด้วย 7
องค์ประกอบหลักคอื กำรปฏิบตั ิตำมบทบำท หน้ำทกี่ ำรมมี นษุ ย์สมั พนั ธท์ ี่ดีและมีควำมเป็นกัลยำณมิตร
กำรเป็นแบบอยำ่ งที่ดี กำรมจี ติ วทิ ยำในกำรสอน ควำมรกั และศรทั ธำในวชิ ำชีพ กำรมคี ุณธรรมและ
จริยธรรม และควำมผกู พันระหว่ำงครูกับศิษย์

5

ลกั ษณะของครูมืออาชีพ บุตรหลำนของตนนัน้ จะไดร้ ับกำรศกึ ษำทด่ี ีมีคุณภำพ ไม่เกดิ ควำมเลือ่ ม
ล่ำทำงกำรศกึ ษำ ไม่ แบ่งชนช้นั วรรณะ แตม่ ีควำมเสมอภำคทำงกำรศกึ ษำเท่ำเทยี บ กนั ทกุ พืน้ ทข่ี อง
ประเทศไทย ควำมคำดหวัง เหลำ่ น้ี จึงตกเปน็ ภำระหน้ำทขี่ องผูท้ ำหนำ้ ทีค่ ือ “คร”ู ซง่ึ เปน็ บคุ คลท่ไี ดร้ บั
กำรยกย่องและเปน็ ทเ่ี คำรพนบั ถือของสงั คมด้วยเกยี รตยิ ศของอำชีพ ครูจึงเป็นบคุ คลตน้ แบบหุ รอื เปืน
แบบอยำ่ งทีด่ ีทำงกำย วำจำ จิตใจท่ี ออ่ นโยน และควำมประพฤตทิ ่ีแสดงออกต่อสงั คม บง่ บอกถึงควำมรัก
ควำมเมตตำตอ่ ศิษย์ทกุ ๆ คน และ เพือ่ น ร่วมงำน ควำมประพฤติของครูจงึ มีอทิ ธพิ ลต่อสังคมและศษิ ย์
ดำ้ นกำรศกึ ษำ ควำมเสียละ ควำม รับผดิ ชอบต่อกำรปฏบิ ัตหิ นำ้ ท่จี งึ เป็นแบบอยำ่ งท่ีดใี ห้กบั ศิษยไ์ ดย้ ึดเปน็
แนวทำงกำรปฏิบตั ติ นทงั้ ด้ำนควำม ประพฤติ เพรำะกำรศกึ ษำของเยำวชน จะมปี ระสทิ ธิภำพ หรือดอ้ ย
ประสิทธิภำพ ไม่ไดเ้ กิดจำกควำม ล้มเหลวทำงกำรศกึ ษำของเยำวชนเท่ำนนั้ ครู่ ักเป็นส่วนหนงึ่ ของ
ควำมสำเร็จ เพรำะเป็นผู้ทำหนำ้ ท่ถี ำ่ ยทอด ควำมรู้ ตำ่ ง ๆโดยพรำ่ สอนใหล้ กู ศิษย์ไดร้ บั กำรศกึ ษำด้วย
ควำมเสยี สละ ควำมรกั ควำมเมตตำ ตอ่ ลกู วญิ ญำณควำมเป็นครูมืออำชพี สงั คมกำลังเรยี กรอ้ งหำและ
เป็นควำมคำดหวงั ของ ผ้ปู กครองทีเ่ ฝำ้ รอและ หวงั ศิษย์ และยงั อุทศิ ตนต่อกำรปฏิบัติ หนำ้ ทีโ่ ดยไม่รจู้ กั คำ
ว่ำเหนด็ เหน่อื ย หรอื ควำมยงุ่ ยำกลำบำก แต่ แสดงออกถงึ ควำมรู้ ควำมสำมำรถ มศี ลิ ปะวทิ ยำทัง้ ศำสตร์
และศลิ ป์ในคนเดียวกันเรียกว่ำ ครูทีม่ ีจติ วิญญำณควำมเป็นครูมอื อำชีพและครูควรไดร้ ับกำรพัฒนำดำ้ น
กำรศึกษำดำ้ นกำรสอน และกำรฝกึ อบรม กำรจดั กจิ กรรมทีเ่ อ้อื ต่อกำรเรยี นกำรสอน สอดรับกบั แนวคดิ
อมรรัตน์ แกน่ สำร (2558) กลำ่ ววำ่ จติ วิญญำณควำมเป็นครูแบง่ เปน็ 3 ช่วงดงั ตอ่ ไปน้ี ชว่ งท่ี 1 ช่วง
พัฒนำสู่กำรเป็นครูช่วงกำรเป็นครูผมู้ จี ิตวิญญำณควำมเป็นครูและชว่ ง กำรคงอยูข่ องกำรเปน็ ครผู ู้มีจติ
วิญญำณควำมเป็นครู ช่วงที่ 2 กำรเป็นครูผมู้ ีจิตวญิ ญำณควำมเป็นครูกำรตระหนกั รใู้ นควำมเป็นครูกำร
ปฏบิ ัตติ นบนวถิ ีควำมเปน็ ครูกำรมเปำ้ หมำยกำรทำงำนเพ่ือเด็ก และกำรปฏิบตั ติ ่อเด็กดว้ ย ควำมรักและ
เมตตำ ชว่ งที่ 3 กำรคงอยู่ของกำรเปน็ ครผู ้มู จี ิตวญิ ญำณควำมเป็นครูประกอบด้วย ควำมสขุ ควำม
ภำคภูมใิ จ ควำม ผกู พันระหวำ่ งครูกับศษิ ย์ และควำมศรัทธำตอบคุ คลผ้ทู รงคณุ ค่ำของ แผ่นดิน

6

อุดมการณ์ทด่ี ขี องครู

กำรท่ีครจู ะปฏิบัติหน้ำท่ขี องครอู ย่ำงเตม็ ท่ศี กั ดิศ์ รแี ละเต็มควำมภำคภมู ิได้นั้นครูจำเป็นตอ้ งมี

หลักยดึ เพอ่ื นำตนไปสูส่ งิ่ ทสี่ ูงสดุ หรือเป็นอุดมคติของอำชีพนัน้ ก็คอื กำรมอี ุดมกำรครอู ุดมกำรครมู หี ลักกำร

ทีจ่ ะยดึ ไว้ประจำใจทุกขณะทปี่ ระกอบภำรกจิ ของครูมีอย่หู ำ้ ประกำรคือ เตม็ รู้ เต็มใจ เต็มเวลำเต็มคน

เต็มพลงั
1. เตม็ รู้ คือ มีความรู้บริบูรณ์ อาชีพครูเป็นอาชีพที่ตอ้ งถ่ายทอดอธิบายใหค้ วามรู้แก่คนดงั น้นั ครูทุกคน
จะตอ้ งเป็นผทู้ ่ีทาใหต้ นเองน้นั บริบูรณ์หรือเตม็ ไปดว้ ยความรู้ประกอบดว้ ยความรู้สามประการคือ 1.1
ความรู้ดา้ นวชิ าการและวชิ าชีพครู

1.2 ความรู้เร่ืองโลก
1.3ความรู้เร่ืองธรรมะ
2. เตม็ ใจ คือ ความมีใจเป็นครู พุทธศาสนาถือวา่ ใจน้นั แหละเป็นใหญ่ทุกสิ่งทุกอยา่ งเกิดจากใจท้งั น้นั
ดงั น้นั คนเป็นครูที่มีอุดมการ จาเป็นตอ้ งสร้างใจใหเ้ ป็นใจที่เตม็ บริบูรณ์ดว้ ยการมีใจเป็นครูการทาใจให้
เตม็ น้นั มีความหมายสองประการ คือ
2.1 รักอาชีพ
2.2 รักศษิ ย์
3.เตม็ เวลาคือการรับผดิ ชอบการทุ่มเทเพือ่ การสอนครูที่มีอุดมการจะตอ้ งใชช้ ีวติ คู่อยา่ งเตม็ เวลาท้งั 3
ส่วน
3.1 งานสอน
3.2 งานครู
3.3 งานนกั ศึกษา
4. เตม็ คน คือ การพฒั นาตนเองใหม้ ีความเป็นมนุษยท์ ่ีสมบูรณ์ โคเป็นผทู้ ี่คนในสังคมคาดหวงั ไวส้ ูง
และมีอิทธิพลต่อผเู้ รียนมากครูจึงจาเป็นท่ีตอ้ งมีความบริบูรณ์ในความ เป็นมนุษยท์ ้งั ร่างกายจิตใจ
อารมณ์สังคมโดยตอ้ งมีความรับชอบสารวมกายวาจาใจเป็นแบบอยา่ งท่ีดีงามใน การแสดงออกท้งั ใน
และนอกหอ้ งเรียนมีความคิดท่ีถูกตอ้ งมีการพูดท่ีดีมีการดาเนินชีวติ ที่ดีมนั คิดพิจารณา ตนเองปรับปรุง
ตนเองใหม้ ีความบริบูรณ์อยเู่ สมอ

7

5. เตม็ พลงั คือการทุ่มเทพลงั สติปัญญาและความสามารถเพื่อการสอน ครูจะตอ้ งใชค้ วามสามารถอยา่ ง
เตม็ ท่ีทุ่มเทไปเพื่อการสอนเพื่อวชิ าการเพอื่ สิทธ์ิครูตอ้ งอุทิศตนอยา่ งเตม็ ที่ ทางานอยา่ งไม่คิดออ้ มแรง
เพื่อผลงานท่ีสมบูรณ์น้นั กค็ ือการป้ันศิษยใ์ หม้ ีความรู้ความประพฤติงดงามเป็นที่ พงึ ประสงคข์ องสงั คม
ครูท่ีมีหลกั ยดึ ครบเตม็ 5 ประการดงั กล่าวยอ่ มเป็นครูท่ีมีคุณธรรมที่พร้อมจะเป็นผชู้ ้ีทางแห่งปัญญาช้ี
ทาง แห่งชีวติ และช้ีทางแห่งสงั คมในอนาคตไดเ้ ป็นอยา่ งดีดงั น้นั ครูควรสร้างอุดมการเพ่ือความกา้ วหนา้
ของ สงั คมไทยและการพฒั นาวชิ าชีพครู

8

คณุ ลักษณะของครทู ด่ี ี 10 ประการ

1. ความมีระเบียบวนิ ยั
2. ความซื่อสตั ยส์ ุจริตและความยตุ ิธรรม
3. ความขยนั ประหยดั และยดึ มนั่ ในสัมมาอาชีพ
4. ความสานึกในหนา้ ท่ีและการงานต่าง ๆ
5. ความเป็นผมู้ ีความคิดริเร่ิมวจิ ารณ์และตดั สินอยา่ งมีเหตุผล
6.ความกระตือรือร้นในการปกครองในระบบประชาธิปไตยมีความรักและเทิดทูนชาติศาสนา

พระมหากษตั ริย์
7. ความเป็นผมู้ ีพลามยั ที่สมบูรณ์ท้งั ร่างกายและจิตใจ
8. ความสามารถในการพ่งึ พาตนเองและอุดมคติเป็นที่พ่ึง
9.ความภาคภูมิและการรู้จกั ทานุบารุงศิลปะวฒั นะธรรมและทรัพยากรของชาติ
10.ความเสียสละและเมตตาอารีกวา่ ตนั อยกู่ ต่อเวทีกลา้ หาญและความสามคั ค

9

หลกั 10 ประการของความเป็นครู

1.มุ่งมนั่ วชิ าการ
2.รักงานสอน
3.อาทรศิษย์
4.คิดดี
5.มีคุณธรรม
6.ช้ีนาสงั คม
7.อบรมจิตใจ
8.ใฝ่ ความกา้ วหนา้
9.วาจางาม
10.รักความเป็ นไทย

10

การพฒั นาจติ วิญญาณความความเป็นครู

"D-E-V-E-L-O-P"
Development: ไม่หยดุ ย้งั การพฒั นา

Endurance: มุ่งเนน้ ความอดทน
Versatile: หลากหลายความสามารถ
Energetic: กระตือรือร้นอยเู่ สมอ

Love: รักงานท่ีทา
Organizing: จดั การเป็นเลิศ
Positive Thinking: คิดแต่ทางบวก

11

โมเดลการวัดจิตวญิ ญาณความเปน็ ครู

1. ความสามารถในการจดั กิจกรรมการเรียนรู้
2. ความรักและปรารถนาดีต่อสิทธ์ิ
3. เป็นผรู้ ่วมงานอยา่ งสร้างสรรค์
4. ความรักและศรัทธาในวชิ าชีพ
5. การอุทิศตนต่อองคก์ ร
6. ความมุ่งมน่ั ในการพฒั นาผเู้ รียน
7. ความมุ่งมนั่ พฒั นาตนเองเพอื่ วชิ าชีพ

12

ประโยชน์จิตวิญญาณความเปน็ ครู

1.ช่วยใหค้ รูทุกคนมีแนวทางในการทางานร่วมกนั
2.ช่วยในการยกฐานะอาชีพครูใหส้ ูงข้ึนและเป็นที่ยอมรับเคารพนบั ถือของสงั คมทว่ั ไป
3.ช่วยพฒั นาวชิ าชีพครูใหม้ ีความเจริญกา้ วหนา้ และมนั่ คง
4.ช่วยใหค้ รูมีความสุขและความเจริญกา้ วหนา้ ในการประกอบอาชีพ
5.ช่วยใหร้ ับบริการคือเดก็ เดก็ และสงั คมไดร้ ับประโยชนอ์ ยา่ งเตม็ ท่ี
6.ช่วยใหส้ ังคมและประเทศแห่งชาติบงั เกิดความเจริญกา้ วหนา้

13

สรุป

ครูจะตอ้ งปรับเปล่ียนในลกั ษณะการพฒั นาตนเองเพ่ือใหส้ ามารถปฏิบตั ิงานในหนา้ ที่ท่ีรับผิดชอบ
ไดอ้ ยา่ งเหมาะสมและเกิดประสิทธิภาพสูงสุดการพฒั นาตนเองของครูจะประสบ ผลดีตอ้ งเกิด จาก ‘’
ใจ’’หรือ ‘’จิตสานึก’’ ของครูเองเพราะถา้ มีใจรักใจพร้อมยอ่ มประสบความสาเร็จในสิ่งท่ีต้งั ใจไว้
‘’ ใจเป็นผูน้ าทุกสิ่งทุกอยา่ ง ใจเป็นใหญ่ ทุกอยา่ งสาเร็จดว้ ยใจ’’ ครูที่มีใจ มีสานึกในความเป็นครูของ
ตนจดั วา่ เป็นครูท่ีมีจิตวญิ ญาณความเป็นครู และมีจิตวญิ ญาณความเป็นครูทาใหม้ ีความมุ่งมน่ั ทุ่มเท
เสียสละในการ ปฏิบตั ิหนา้ ที่และพฒั นาตนเองอยา่ งต่อเน่ือง ระมดั ระวงั การประพฤติปฏิบตั ิใหอ้ ยใู่ น
หลกั ศีลธรรมและ จรรยาบรรณวิชาชีพ ซ่ึงลกั ษณะดงั กล่าวจะนาไปสู่การเป็น ‘’ครูมืออาชีพ’’ในท่ีสุด
ขอ้ ตาหนิติเตียนท่ีมีต่อครู ดงั ท่ีปรากฏในทุกวนั น้ีจะลดลงอยา่ งมากกเ็ พราะการกระทาของครู ดว้ ยเหตุ
ดงั กล่าวจิตวิทยาความเป็นครู จึงเป็นปัจจยั สาเหตุของการใหค้ รูมีเกียรติ มีศกั ด์ิศรีและไดร้ ับการยอมรับ
ยกยอ่ งจากสงั คมอยา่ งที่เคย เป็นมาในอดีต

ค

บรรณานกุ รม

ศักดชิ์ ัย ภูเ่ จรญิ (2018) กรุงเทพฯ ความเปน็ ครู Actualization for Teacher.
สบื คน้ เม่อื วนั ที่ 17/07/65
สำโรช บวั ศร.ี (2551). สมรรถภาพในการเป็นครู. ในวทิ ยานุสรณ์ของกรมการฝึ กหดั ครู(หนา้ 4-10).
กรุงเทพฯ: กรมการฝึกหดั ครู กระทรวงศกึ ษาธิการ. (อดั สาเนา). สืบคน้ วนั ท่ี 17/07/2565
วิเชียร ไชยบัง (2015) กรุงเทพฯ วุฒิภาวการณ์เปน็ ครู. สบื ค้นเม่อื วนั ที่ 17/07/65
ธีรศักด์ิ (อุปรมยั ) อุปไมยอธิชยั (2020) กรุงเทพฯ ความเปน็ ครู. สบื คน้ วันที่ 17/07/2565

https://www.leadershipforfuture.com สืบคน้ วนั ที่ 17/07/2565
https://he02.tci-thaijo.org สืบคน้ วนั ที่ 17/07/2565
https://dol.thaihealth.or.th สืบคน้ วนั ที่ 17/07/2565