51 (Pree test : Panulisane re, le lan pasangan tumpuk loro) Ukara-ukara ing ngisor tulisen kanthi nggunakake aksara jawa ! 1. Esuk iki kutha Jombang lelimengan pedhut ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………. 2. Rotine remuk rempu amarga diceblokake adhik. …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………. 3. Sinta lagi mbatik tekstil klasik. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………. 4. Ibu lagi mundhut lombok jempling ing pasar. ……………………………………………………………………………………………\\ …………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………. B. Tata Cara Nulis lan Migunaake Pada No . Jenenge Wujude Gunane Tuladhane 1 Pada lingsa (,) , - Misah gatra ing ukara - Yen pungkasane ukara pangkon Kita wajib bekti, marang wong tuwa lan guru. ?kitwjibBekT,imr=[wo= luwlnGuru. Jajane jenang, cucur lan nagasari. ?jj[njen=,cucu/ lnNgsri. 2 Pada lungsi (.) . Kanggo ana ing wekasaning ukara Tuku tahu lontong lan rujak cingur. ?tuku tau [lo[nTo= lnRujkCizu/. 3 Pada adeg-adeg ? Kanggo miwiti ukara Blitar kutha cilik kang kawentar. ?*Lit/ kuqcilikK=k[wnT/. Gladen 3
52 4 Pada pangkat ; - Kanggo ngapit angka Jawa ing ukara, ing mburine tembung - Kanggo nulis “yaiku”..”kayat a” - Tandha petik (“) ing ukara langsung Regane soto 10.000 rupiah. ?reg[n[so[to;10000;rupiyh. Kembange akeh banget kayata: mawar, melati, sepatu, kenanga lan gading ?kemB[z akeh bzetKyt;mw/, melti, septum, kenz lnGfi=. dhawuhe Ibu “Kowe kudu sregep sinau”. ?dwu[a aibu;[ko[wkufu 5 Pada Guru - Sangarepe purwabasa ing layang kiriman - Sangarepe layang crita 6 Pada pancak - Panutuping wasanabasa - Panutupe crita gancaran 7 Pada luhur Sangarepe satatabasa tumrap Pendhuwuran
53 GLADHEN 8 Pada madya Sangarepe satatabasa tumrap Sapadha-padha 9 Pada andhap Sangarepe satatabasa layang saka wong nom/Andhahan 10 Purwapad a Bebukane layang tembang 11 Madyapad a Nuduhake yen isih adoh banget utawa isih adoh tamate crita 12 Wasanapa da Kanggo mungkasi crita kang sinawung tembang 1. Andharna lan tulisen wujude
54 JAKA TINGKIR Jaka Tingkir jeneng asline yaiku mas Karebet, putra tunggal Ki Ageng Pengging Handayaningrat utawa ki kebo kenanga. Nalika Jaka Tingkir mijil, Ki Ageng Pengging nganakake pagelaran wayang beber kanthi dhalang Ki Ageng Tingkir. Sepuluh taun candhake ana prastawa kang nggegerake tanah Jawa, yaiku Ki Ageng Pengging diukum mati amerga dituduh mbalela marang kasultanan Demak. Dene sing ngukum yaiku Sunan Kudus. Sawise Ki Ageng Pengging seda, Nyi Ageng Pengging nandhang lara banjur seda. Wiwit kuwi Mas Karebet diangkat anak dening Nyai Ageng Tingkir. Jaka tingkir diwasa dhemen banget nyinaoni ngelmu kanuragan lan kasuksman. Mula dheweke jejuluk Jaka Tingkir, pemuda sekti saka desa Tingkir. Gurune kang sepisan yaiku Sunan Kalijaga, jaka Tingkir uga meguru marang Ki Ageng Sela kang kondhang kaloka amerga bisa nyekel bledheg… a. Pangadeg-adeg …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… b. Pada lungsi …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… c. Pada luhur …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… d. Pada pangkat …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… e. Pada guru …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… 2. Crita ing ngisor iki wacanen kanthi premati banjur tulisen aksara Jawane! ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………
55 ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………......................................................................... ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................
56 PAKARYAN OMAH Golekana teks tema carita rakyat daerahmu dhewe-dhewe, banjur tulisen kanthi nggunakake e aksara Jawa! ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. 3. Paragraf kanthi nggunakake aksara jawa iki , tulisen kanthi nggunakake aksara latin banjur wangsulana pitakonan – pitakonan ing ngisor kanthi trep ! ?spsi=temenBklTinemu.
57 Gladhen 4 ? [w=oaurilHikukufs b/lnNrimk[ropepri=[zgusTi.sugihl n\mLr t\>jeki,[jo[dolnPti,k[bhai= asT[np[zrrn\ mnu= s aikumu=s f}mzL[koniN.sbenMnu=saikuwjibHus a lnH[nFoz.ksi[lHor[naikugumnTu=tkFi/ . 1. Kepriye carane manungsa ngadhepi urip sesambungan karo peparinge Gusti ? …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 2. Apa wae sing samubarange ditemtokake ana ing Astane Gusti Allah iku ? sebutna ! …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 3. Apa sing kudune ditindakake manungsa supaya kasil ngadhepi urip ing ndonya iki ? …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 4. Hakekate manungsa urip ing alam ndonya iku yaiku ? …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… 5. Kasil orane manungsa ana ing sajroning urip ditemtokake saka apa ? …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… ? sek}trisNegr p]ti[kNo,senin\ [p+b)ari:2017:znDkH[k menw [p]si[f[nJo[kowi[fo[fowisNe/bitT[kkeputus[nP]si[fnZennipnitiase[l ksik=[gomilihaki[mKonTitusi. cch[a aki[mKon\sTitusi sufsijiswi[sSpti]alis\akB/fipec[tNni=mhkmh[konTitusiawitKtetep[km in=kte/s=knmPbeselnGegyut n\k Lwnaujim [tri aunF= aunF= zenniiI mPo/fgi=spi. %t]ialis\AkB/fit=kepHprt\:@ .% .@: ssi kepu=k/u answijini= mlLHi= j@ /tbx=piakPiakSi=[m[nhaibeseln\. 4. Wangsulana pitakonan-pitakonan ing ngisor iki kanthi patitis, adhedhasar paragraf ing dhuwur !!
58 GLADHEN PADINAN 1. Sapa sing njelasake menawa presiden wis nerbitake Kepres ? Kapan ? ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………….……… 2. Sapa asmane hakim agung sing dipecat lan sapa sing mecat ? ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 3. Apa sing nyebabake hakim agung kasebut dipecat ? ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 4. Sapa sing nangkep hakim agung kasebut ? kapan ? ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 5. Ana ing ngendhi hakim agung kasebut ditangkep ? ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….……………………… A. Pilihen Salah Siji Wangsulan Kang Bener, Kanthi Mbubuhi Tandha Ping (x) Ing Aksara a,b,c,d, Utawa e! 1. Wujude pada adeg-adeg yaiku … a. ? b. ; c. :0: d. / e. = 2. .0. Kang kasebut ing ngarep iku aran lan gunane yaiku … a. Pada guru kanggo miwiti nulis layang b. Pada adeg-adeg kanggo miwiti ukara c. Pada lingsa kanggo matesi gatra ing ukara d. Pada lungsi kanggo mungkasi ukara e. Pada pancake kanggo mungkasi crita 3. Pada luhur gunane kanggo nulis … a. Sangarepe satatabasa tumrap Pendhuwuran b. Kanggo ngelet-eleti tembung utawa bab
59 c. Kanggo wekasaning gatraning tembung d. Kanggo wekasaning gatraning tembang e. Kanggo ngapit angka Jawa 4. Kang kasebut ing ngarep iku aran lan gunane yaiku … a. Pada guru kanggo miwiti nulis layang b. Pada adeg-adeg kanggo miwiti ukara c. Pada pangkat kanggo matesi gatra ing ukara d. Pada andhap kanggo sangarepe layang saka wong nom e. Pada pancake kanggo mungkasi crita 5. /./ Kang kasebut ing ngarep iku aran lan gunane yaiku … a. Pada guru kanggo miwiti nulis layang b. Pada adeg-adeg kanggo miwiti ukara c. Pada pangkat kanggo matesi gatra ing ukara d. Pada lungsi kanggo mungkasi ukara e. Pada pancake kanggo mungkasi crita 6. Panulisan aksara angka diapit tandha … a. Pada pangkat d. Pada lungsi b. Pada adeg-adeg e. Pada pancak c. Pada lingsa 7. Wujude pada utawa tetenger liyane ing panulisan aksara Jawa yaiku … a. Pada luhur, pada madya, guru lagu b. Pada luhur, pada madya, purwapada c. Guru lagu, guru wilangan, aksara swara d. Aksara swara, aksara rekan, pada lungsi e. Pada pangkat, pada lingsa, aksara murda 8. Sing digunaake panutup crita gancaran, mratandani yen crita wis tamat yaiku … a. Pada pancak d. Pada pangkat b. Pada lingsa e. Wasanapada c. Pada lungsi 9. Pada pangkat digunaake kanggo … a. kanggo ngapit angka Jawa d. Trape bebukane ukara b. Panutuping wasanabasa e. Wekasaning ukara c. panutup carita gancaran 10. Sing digunaake bebukane ukara yaiku … a. Pada adeg-adek d. Pada lingsa b. Pada pancak e. Wasanapada c. Pada lungsi 11. Pada kang digunaake ing panutuping carita gancaran kanggo mratandani yen carita wis tamat yaiku …. a. Pada lingsa d. Pada madya b. Pada pancak e. Pada pangkat c. Pada lungsi
60 12. 1. Kanggo ngapit-apit angka Jawa. 2. Ing wekasane ukara ana pakon kari muwuhi pada lungsi siji wae. 3. Kanggo ngelet-eleti kandhane pangrpta karo tembung/ ukara kang ditiroake denig pangripta. 4. Kanggo misah ukara. 5. Panutuping carita gancaran. Kang kalebu pada lungsi yaiku … a. 1,2,3,4,5 d. 1,5 b. 1,2,3,4,5 e. 2,4 c. 2, 4,5 13. Pada kang digunaake kanggo nuduhake awalan layang kanggo derajat sing luwih dhuwur yaiku … a. Pada pancak d. Wasana pada b. Pangadeg-adeg e. Pada luhur c. Pada gedhe 14. Nalika miwiti paragraf migunaake pada … a. Pada adeg-adeg d. Pangkat b. Lingsa e. Wasanabasa c. Wasana basa 15. Wujude pada lingsa yaiku … a. . b. ? c. , d. X e. ; 16. “Tahun 1879.” yen ditulis migunaake aksara jawa .. a. ?taun\;1879;. b. ?taun\;1990;. c. ?taun\;1009;. d. ?taun\;1234;. e. ?taun\;1800;. 17. ?pupu/sfuru[zbenJut\. Yen ditulis latin yaiku … a. Pupur sadurunge benjut b. Pupuh sadurunge benjot c. Pupur saderenge benjut d. Pupuh sadurunge benjo e. Pupur mari adus 18. “ Timun musuh Duren.” yen ditulis nganggo aksara Jawa, yaiku …. a. ?timunMusuhfu[rn\. b. ?timunMusuhfuren\. c. ?timunMusuhfu[rn\
61 d. ?timunMusuhpenCit\ e. ?timunMusuhauler\ 19. “Zakariya lahir ing kutha Jombang.” Yen ditulis migunaake aksara Jawa yaiku … a. ?jkriylai/ai=kuq[jomB=. b. ?j+kriy lai/ai=kuq[jomB=. c. ?j+kriylai/ai=kut[jomB=. d. ?j+kriylai/ai=kuq[jom\b=. e. ?jkrylai/ai=kut[jom\b=. 20. ?*e[jolku[nxksbzet\. yen ditulis latin yaiku …. a. Bejo lakune rekasa banter d. Bejo lakune sae banget b. Bejo lakune padhang e. Bejo lakune rekasa banget c. Bejo lakune rekasa sanget B. Tulisen Migunaake Aksara Jawa Kanthi Patitis! 1. Bapak ngendika, “sesuk aku menyang Surabaya.” ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ 2. Wedang bubuk gula Jawa, yen kepethuk ati lega. ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………….…………………………………………………… 3. Ing ngarsa sung tuladha, ing madya mangun karya, tutwuri handayani. ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… 4. Indonesia merdeka tanggal 17 Agustus 1945 ………………………………………………………………………………………………....…………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………….………………………………………………………………..…………… 5. Ibu mundhut jajan pasar kayata klepon, klanting, mendhut lan jenang sruntul. ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………