สื่อประกอบการเรียนการสอนรายวิชาการบัญชีภาษีบุคคลธรรมดา

หนว ยท่ี

ภาษเี งินไดบ ุคคลธรรมดา หกั ณ ทจี่ าย

สมรรถนะการเรยี นรู

ความหมายของภาษีเงนิ ได
บคุ คลธรรมดา หัก ณ ที่จาย

วตั ถปุ ระสงคข องการหัก
ภาษีเงินได ณ ทีจ่ าย
หนา ท่ีของผมู ีหนา ท่หี กั
ภาษเี งินได ณ ท่ีจาย
วธิ ีการคํานวณและการบนั ทึกบญั ชี
ภาษีเงินได หกั ณ ทีจ่ าย ตามมาตรา 50
วธิ ีการคํานวณและการบนั ทึกบัญชี
ภาษเี งนิ ได หัก ณ ทีจ่ ายตามมาตรา 3 เตรส

กาํ หนดเวลาการนาํ สง แบบแสดงรายการเพ่ือภาษเี งินได หกั ณ ท่จี า ย

เงนิ ไดท ี่สามารถแยกคาํ นวณตางหากจากเงนิ ไดอ นื่

ความหมายของภาษีเงนิ ไดบุคคลธรรมดา หัก ณ ท่จี า ย

ภาษีเงนิ ไดบคุ คลธรรมดา หัก ณ ที่จาย หมายถงึ ภาษีเงนิ ไดซ ง่ึ ผจู า ยเงินได
มีหนา ทต่ี องหกั ณ ท่ีจา ยไวทกุ ครงั้ เมอื่ มีการจา ยเงนิ ใหกับผูร บั มหี นา ทเ่ี สีย
ภาษีเงนิ ไดบุคคลธรรมดา (บคุ คลธรรมดา หางหนุ สวนสามัญ คณะบุคคลที่มี
มใิ ชน ติ ิบคุ คล) โดยเงนิ ท่ีจายมิใชเ งินไดพ ึงประเมนิ ท่ไี ดร ับยกเวนไมต อ งรวม
คาํ นวณเพื่อภาษีเงินได

วตั ถปุ ระสงคข องการหักภาษเี งนิ ได ณ ทจ่ี า ย

1.เพ่อื บรรเทาภาระการเสยี ภาษีใหแกผรู ับเงนิ ได
2.เพ่อื ใหร ัฐบาลมรี ายไดเขา คลังอยางสมํ่าเสมอ
3.เพื่อลดแรงกดดันในการหลีกเล่ยี งหรือพยายามหลีกเลย่ี งการเสยี ภาษี

อากร

หนา ท่ีของผูหนาทห่ี กั ภาษีเงนิ ได ณ ที่จา ย

ตามประมวลรัษฎารกรกาํ หนดหนาท่ีของผูมหี นาท่ีหักภาษี ณ ที่จาย ดังน้ี

1.ขอเลขบัตรประจาํ ตัวผูเสียภาษี กรณที ่ีผูมีหนา ที่หกั ภาษี ณ ทจ่ี ายเปน
บุคคลหรอื นิตบิ ุคคล สวนนติ บิ คุ คลท่ีไมม ีหนา ทีเ่ สียเงินไดใ หด ําเนินการขอมีเลข
ประจําตัวผูเสยี ภาษอี ากรเพอ่ื ใชในการออกหนงั สือรับรองการหักภาษี ณ ทจ่ี า ยและ
นําสง ภาษี
2.คํานวณภาษที ่ีตอ งหักใหถกู ตองครบถวน ผมู หี นา ที่หักภาษี ณ ที่จายตอ งศกึ ษา
และทําความเขาใจบทบญั ญัติและอนบุ ัญญตั ทิ ีอ่ อกตามความในประมวลรษั ฎากร
เกี่ยวกับภาษหี ัก ณ ทีจ่ า ย ซงึ่ มีการเปลย่ี นแปลงอยูเสมอ เพือ่ ใหทราบถงึ หลักเกณฑ

และวิธกี ารทตี่ อ งใชในการคํานวณภาษที ่ตี อ งหักไวใหถูกตองครบถวนทุกคร้ัง 1

3.ออกหนงั สือิ รบั รองการหกั ภาษี ณ ทจ่ี า ย ใหผูมหี นาทีห่ กั ภาษี ณ ทจี่ า ยออก
หนังสือรบั รองการหกั ภาษี ณ ทีจ่ ายทีไ่ ดหักไวแลวในปภ าษใี หแ กผูหกั ภาษี ณ ที่
จายทีไ่ ดห ักไวแ ลวในปภาษใี หแ กผูห กั ภาษี ณ ทจ่ี า ยสองฉบับโดยมีขอ ความตรง
กัน ตามกาํ หนดเวลา
4.ยื่นแบบแสดงราบการเงนิ ไดหกั ณ ทจี่ า ยและนําสงภายในกาํ หนดเวลา ผจู า ย
เงนิ มหี นาทหี่ ักภาษี ณ ทีจ่ า ยและมหี นาท่ีย่นื แบบแสดงรายการภาษเี งนิ ไดหกั ณ
ทจี่ ายและนําสง ภายใน 7 วัน นบั ตั้งแตวันที่จายเงิน ไมวาผจู ายเงนิ จะไดห กั ภาษี
ไวหรอื ไมกต็ าม ตามมาตรา 52 ซึ่งกระทรวงการคลงั ไดมปี ระกาศเมอ่ื วันท่ี 21
มกราคม 2535 ขยายกําหนดเวลาการนําสงภาษที ี่หกั เปน ภายใน 7 วันนบั ตั้งแต
เดอื นทีจ่ า ย แตไมรวมถงึ การจา ยเงินไดพึงประเมนิ ท่ตี อ งหกั ภาษีใหกบั บคุ ลและ
บรษิ ัทหรอื หา งหุนสว นนติ ิบุคคลในตา งประเทศ

วธิ ีการคาํ นวณและการบนั ทกึ บัญชภี าษีเงนิ ได หัก ณ ท่ี
จาย ตามมาตรา 50

การคํานวณภาษีเงินไดหัก ณ ท่จี า ย ตามมาตรา 50 มี 6 กรณีดังตอไปน้ี

กรณีการจา ยเงินไดพ ึงประเมินตามมาตรา 40(1) และ (2) แหง ประมวลรัษฎากร

กรณีการจายเงินไดพงึ ประเมนิ ตามมาตรา 40(1) และ (2) ซ่ึงนายจางจา ยใหค รั้ง

เดยี วเพราะเหตอุ อกจากงาน

การคาํ นวณภาษี หัก ณ ที่จายแบง ออกเปน 2 กรณี ดังนี้

กรณที ี่ 1 ไดร บั เงินท่ีนายจา งจายใหคร้ังเดียวเพราะเหตุออกจากงาน

กรณที ี่ 2 เงินทน่ี ายจางใหจ ายใหครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน 2
ในลักษณะอื่น

กรณีจายเงนิ ไดพ งึ ประเมินตามมาตรา 40(3) และ มาตรา 40(4)

กรณจี า ยเงินไดพ งึ ประเมินตามมาตรา 40(5) และ มาตรา 40(6)

กรณีจายเงนิ ไดพึงประเมนิ ตามมาตรา 40(5) - มาตรา 40(8)
โดยผจู ายเปนรฐั บาล องคการของรัฐบาล เทศบาล สขุ าภบิ าล หรือองคก าร
บริหารราชการสว นทองถิ่นอ่นื

กรณจี ายเงินไดพ งึ ประเมนิ ตามมาตรา 40(8)
ใหแ กผ ูรับซือ้ ขายอสงั หาริมทรพั ย

ขอสงั เกต 3

1.คําวา "ขาย" ในทน่ี ห้ี มายความรวมถงึ ขายฝาก แลกเปล่ียน ให โอน
กรรมสทิ ธิ์หรอื สทิ ธคิ รอบครองในอสังหารมิ ทรัพยไ มวาดว ยวธิ ใี ด และไม
วาจะมคี าตอบแทนหรอื ไม แตไ มร วมถึง

ขาย แลกเปลี่ยน ให หรือโอนกรรมสิทธิห์ รือสิทธคิ รอบ
ครองในอสังหารมิ ทรพั ยใ หแ ก สวนราชการหรือรัฐวสิ าหกิจทีม่ ิใชบรษิ ทั
หรอื หา งหุน สวนนติ บิ คุ คล ตามหลักเกณฑ เง่อื นไข และราคา หรอื มลู
คสตามทก่ี ําหนดโดยพระราชกฤษฎกี า

การโอนโดยทางมรดกใหมายาทซาึ งมกี รรมสทิ ธหิ์ รือสิทธิครอบ
ครองในอสังหาริมทรัพย
2.กรณยี กอสงั หาริมทรัพยใ หผ ูอน่ื ผยู กใหตองเปน ผูนําสง ภาษหี ัก ณ ท่ี
จาย
3.ถาอสงั หารมิ ทรัพยน้นั ผูขายไดมาโดยมงุ ในทางการคาหรือหากําไร
ภาษหี ัก ณ ที่จายอาจจะเกินกวารอ ยละ 20 ของราคาขายกไ็ ด นอกจาก
น้นั ผูขายตองนาํ เงนิ ไดไ ปรวมคํานวณภาษสี ้นิ ปต ามหลกั ท่ัวไป

ขอสงั เกต (ตอ )

4.เปน ที่ดนิ อนั ไดมาจากมรดกหรืแไดม าโดยเสนห าตง้ั อยนู อกเขต
กรงุ เทพฯ เทศบาล สุขาภบิ าล หรือเมืองพัทยา หรอื การปกครองทอ งถ่ิน
อ่ืน จะไดร บั การยกเวน 200,000 บาท โดยตอ งนาํ มาหักจากราคาขาย
กอ น หากไดมาโดยวธิ อี นื่ จะไดไมรับการยกเวน

วธิ กี ารคาํ นวณและการบนั ทกึ บัญชีภาษีเงนิ ได หัก ณ ที่
จา ย ตามมาตรา 3 เตรส

การหักภาษี ณ ที่งา ย กรณนี ้เี ปน กรณีจําเปนเพ่อื ประโยชนในการจัดเก็บ
ภาษี มาตรา 3 เตรสใหอธิบดีกรมสรรพากรมีอาํ นาจออกคําสง่ั ใหผ จู า ยเงนิ ไดพ งึ
ประเมินท่ีไมมหี นาที่หักภาษเี งินได ณ ท่ีจา ยตามมาตราอ่ืนท่ีกาํ หนดไวใน
ประมวลรษั ฎากร ตอ งหกั ภาษีเงนิ ได ณ ที่จา ยเพมิ่ เตมิ ได
ทั้งนี้ภายใตหลักเกณฑ เงือ่ นไข และอตั รท่ีกําหนดโดยกระทรวง

อธบิ ดกี รมสรรพากรไดม ีคาํ สัง่ ท่ี ท.ป.4/2548 กําหนดใหมีการหักภาษี ณ
ท่จี ายเพม่ิ เตมิ อีกในหลายกรณี จากผมู หี นา ทเี่ สยี ภาษีเงนิ ได ซ่ึงมที ง้ั กรณีที่เปน
ภาษเี งินไดบคุ คลธรรมดาหัก ณ ทีจ่ ายและภาษเี งนิ ไดน ติ บิ คุ คลหกั ณ ท่จี าย ใน
หนว ยนี้จะแสดงเฉพาะภาษเี งินไดบคุ คลธรรมดาหกั ณ ที่จา ย

ในการหกั ภาษีเงนิ ไดบุคคลธรรมดาหกั ณ ทจ่ี า ยจะเรม่ิ หกั เมื่อมกี ารจา ย
เงนิ ไดตามสญั ญาต้งั แต 1,000 บาทข้นึ ไปเทานัน้ จึงจะตองหักภาษี ณ ที่จา ย ถา
การหกั เงินไดม จี าํ นวน 1,000 บาทแลว แมก ารจายนน้ั จะไดแ บง จา ยครงั้ หนงึ่ ๆ
ไมถงึ 1,000 บาท ก็ยงั ตอ งหกั ภาษี

4

กําหนดเวลาการนําสงแบบแสดงรายการเพือ่ ภาษีเงนิ ได
หกั ณ ทจ่ี า ย

สรุปกาํ หนดเวลาการนาํ สงแบบแสดงรายการเพ่อื ภาษีเงินได หัก ณ ที่จา ย ดงั นี้

แบบ ประเภทของเงนิ ได ผถู ูกหกั ณ ทจี่ า ย กาํ หนดเวลายน่ื แบบ หมายเหตุ

ภ.ง.ด.1 ม.40(1) (2) ผมู หี นาทเี่ สียภาษี ต้ังแตว นั ท่ี 1-7 ผถู กู หกั ภาษีอยใู น
ภ.ง.ด.1ก ม.40(1) (2) เงินไดบ ุคคลธรรมดา ของเดือนถัดไปจาก หรอื นอกประเทศไทย

เดอื นที่จา ยเงนิ ได

ผูม ีหนาทเ่ี สียภาษี ตั้งแตว ันที่ 1 ม.ค. สรุปการจา ยเงินได
เงนิ ไดบคุ คลธรรมดา -ก.พ. ของปถ ัดไป มาตรา 40(1)(2)ของป

ทีผ่ านมาของภาคเอกชน

ภ.ง.ด.1ก ม.40(1) (2) ผูมหี นา ทเ่ี สยี ภาษี ตงั้ แตว นั ท่ี 1 ม.ค. สรปุ การจา ยเงินได
พเิ ศษ
ภ.ง.ด.2 ม.40(3) (4) เงนิ ไดบ คุ คลธรรมดา -ก.พ. ของปถดั ไป มาตรา 40(1)(2)ของ

ภ.ง.ด.2ก ม.40(4) ปทผี่ า นมาของภาครัฐ

ภ.ง.ด.3 ม.40(5) (6) ผมู หี นาทเี่ สยี ต้งั แตวนั ที่ 1-7 ผูถกู หกั ภาษอี ยูใน
(7) (8)
ภ.ง.ด.3ก ภาษีเงินได ของเดอื นถดั ไปจาก หรอื นอกประเทศไทย
ม.40(5) (6)
(7) (8) เดอื นท่จี ายเงินได

ผูมหี นา ท่เี สีย ต้งั แตว นั ท่ี 1-31 สรปุ การจายเงินได

ภาษเี งินได มกราคมปถ ัดไป มาตรา 40(4) ของปท ่ี

ผา นมา

ผมู ีหนา ทเ่ี สยี ตัง้ แตว นั ท่ี 1-7 ผูถูกหกั ภาษีอยูใน
ภาษเี งนิ ได ของเดอื นถัดไปจาก ประเทศไทย
เดือนทจ่ี ายเงินได
ผมู หี นาทีเ่ สยี
ภาษเี งินได ตั้งแตว ันท่ี 1-31 หจานยวเยงงนิ าไนดร ฐั ฯสร5ุปการ
มกราคมปถ ัดไป

สถานท่ีย่นื แบบแสดงรายการภาษหี ัก ณ ท่จี า ย

สํานกั งานสรรพากรพ้ืนทีส่ าขาใน
เขตทอ งทท่ี ผี่ มู ีหนาทีห่ กั ณ ที่
จา ยมีสาํ นักงานที่จายเงินไดตั้ง
อยู
ธนาคารไทยพาณิชย

ในเขตกรุงเทพฯ ใหยน่ื ณ ธนคารไทยพาณิชย
ทกุ สาขาโดยในเขตกรุงเทพฯ ที่กรมสรรพากรกําหนด
ใหเ ปนสถานท่ยี น่ื แบบฯ และสง ภาษี

ในตา งจงั หวดั ใหย ื่น ณ สาํ นกั งานสาขาของ
ธนาคารไทยพาณิชย โดยมหี นา ทห่ี กั ณ ทจ่ี า ย
จะตองยื่นแบบและนาํ สง ภาษีผานธนาคารใน
เขตอําเภอหรือกิง่ อําเภอทองทีท่ ีผ่ มู ีหนาทหี่ ัก ณ
ทจ่ี า ยมีสํานกั งานทีจ่ ายเงนิ ไดตงั้ อยู
การยน่ื แบบและชําระภาษีทธี่ นาคารจะตองปฏบตั ิ ดังน้ี
ใชแบบ ภ.ง.ด.ท่ีพิมพชอ่ื ทอ่ี ยู และเขบัตรประจาํ ตัวผเู สียภาษอี ากรของผูจ า ยเงนิ
ไดท ่กี รมสรรพากรจัดทาํ ขน้ึ และจดั สง ให
ยนื่ แบบและนําสง ภาษภี ายในกาํ หนดเวลา
ตอ งชาํ ระภาษีทั้งหมดทตี่ องนําสง

การย่ืนแบบผานอนิ เทอรเน็ตโดยเขาเวบ็ ไชตข อง
กรมสรรพากรท่ี www.rd.go.th

6

แบบแสดงรายการท่ีใชย นื่ ในการเสียภาษีเงินไดบคุ คลธรรมดาหกั ณ ท่จี า ย
แบบ ภ.ง.ด. 1 การย่นื แบบรายการเสียภาษเี งินไดหกั ณ ท่จี า ย สาํ หรับบุคล
หา งหนุ สว น คณะบุคคล ท่ีไมใ ชน ติ ิบุคคล บริษทั จาํ กดั เปน ผูจา ยเงินไดพ งึ
ประเมนิ ตามมาตรา 40(1) (2)

แบบ ภ.ง.ด. 2 เปน แบบย่ืนรายการภาษเี งนิ ไดห กั ณ ทีจ่ าย สําหรับ บคุ คล
หางหุน สว น คณะบคุ คลท่มี ใิ ชนติ บิ คุ คล บรษิ ัท จํากดั เปนผจู า ยเงินไดพ งึ
ประเมินตามมาตรา 40(3)(4)

แบบ ภ.ง.ด. 3 เปนแบบยื่นรายการภาษีเงนิ ไดหัก ณ ที่จาย สาํ หรบั บุคคล
หา งหนุ สวน คณะบุคคลทมี่ ิใชน ติ ิบุคคล บริษทั จาํ กัด เปนผจู า ยเงนิ ไดพึง
ประเมินตามมาตรา 40(5) (6) (7) และ (8)
แบบ ภ.ง.ด.1ก เปนแบบยื่นรายการภาษีเงินไดหกั ณ ท่ีจา ย สําหรับ บคุ คล
หางหุนสวน คณะบคุ คลทม่ี ใิ ชนติ ิบคุ คล บริษัท จาํ กัด เปน ผจู า ยเงนิ ไดพ ึง
ประเมินตามมาตรา 40(1) (2)

แบบ ภ.ง.ด.2ก เปนแบบย่นื รายการภาษีเงนิ ไดห ัก ณ ทจ่ี า ย สาํ หรบั บคุ คล
หางหนุ สว น คณะบุคคลทีม่ ใิ ชนิติบุคคล บริษัท จํากดั เปน ผจู า ยเงินไดพงึ
ประเมนิ ตามมาตรา 40(4) โดยกรอกรายการแสดงการสรปุ จากแบบ
ภ.ง.ด. 2 ในปภาษี

แบบ ภ.ง.ด.3ก เปน แบบย่นื รายการภาษีเงนิ ไดห กั ณ ท่ีจาย สําหรบั ผูมหี นา
ท่ยี ่ืนแบบ ภ.ง.ด. 3 ที่รฐั บาล องคก ารของรฐั เทศบาล สุขาภิบาลหรอื
องคก รปกครองสว นทอ งถิน่ ซึ่งจายเงนิ ไดพึงประเมินตามมาตรา 40(1)
โดยกรอกรายการแสดงการสรุปจากแบบ ภ.ง.ด. 3 ในปภาษี

7

เงินไดที่สามารถแยกคํานวณตา งหากจากเงินไดอ ่นื

ในการเสยี ภาษีเงินไดบ คุ คลธรรมดาตามประมวลรษั ฎากรไดก าํ หนดให
เงนิ ไดบางประเภทที่ผูจา ยเงนิ ไดจ ะตองหกั ภาษี ณ ท่ีจา ยไว และเม่ือผูม ีเงินได
ถกู หักภาษี ณ ท่จี ายไวแ ลว ก็สามารถทจ่ี ะเลอื กภาษเี ทา กบั จํานวนที่ถูกหักไว
กไ็ ด โดยไมตอ งไปรวมกบั เงินไดอ่นื เพอ่ื เสียภาษเี งนิ ไดบ ุคคลธรรมดาส้ินปอ ีก
แตถาผมู เี งนิ ไดเ ห็นวาการนาํ ไปรวมกับเงนิ ไดอ ่ืนเพ่ือคํานวณภาษสี น้ิ ป ทําให
เสยี ภาษีนอ ยกวาหรือไดร ับคนื ภาษี ผูมเี งนิ ไดก ็มีสทิ ธิเลอื กปฏบิ ตั ไิ ด ซ่ึงเงิน
เหลา นไี้ ดแ ก

เงินไดต ามมาตรา 40(1) และ (2) สาํ หรับเงินไดที่นายจางจายใหครัง้ เดยี ว
เพราะเหตุออกจากงาน ซงึ่ คํานวณจา ยจากระยะเวลาท่ที ํางานและไดจ ายตาม
หลักเกณฑวิธกี ารและเงื่อนไขท่อี ธิบดกี าํ หนด
เงนิ ไดตามมาตรา 40(4)(ก) ผมู เี งนิ ไดจะเลอื กเสยี ภาษีในอัตรารอ ยละ 15 ของ
เงินไดน ้นั
เงนิ ไดตามมาตรา 40(4)(ข) ผมู ีเงนิ ไดจ ะเลือกเสียภาษใี นอัตรารอ ยละ 10 ของ
เงนิ ไดน น้ั

เงินไดตามมาตรา 40(8) เฉพาะเงินไดท ี่ได
รับจากการขายอสังหาริมทรัพยอ นั เปนมรดก
หรอื อสังหารมิ ทรพั ยท ่ีไดม าโดยมไิ ดม งุ ใน
ทางการคา หรอื หากาํ ไร

8

ขอบคุณค่ะ
ครูสุวมล ดีอํา
สาขาวชาการบัญชี

9

THE END
สวัสดัค่ะ

ครูหนึ่งฤทัย เหน่งแดง