คู่มือการจัดการพื้นที่ 5 ไร่ ให้อยู่อย่างยั่งยืนได้อย่างไร

44 คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? การเก็บเกี่ยว เมื่อปลูกตนมะกรูดไดอายุ 6-8 เดือน สามารถตัดกิ่งใบขายได และทิ้งไวประมาณ 45-50 วัน ก็สามารถตัดกิ่งใบ ขายไดอีกครั้ง ในรอบ 1 ป สามารถตัดกิ่งใบขายได 7-8 ครั้ง ขอมูลเพิ่มเติม ควรเลือกกิ่งพันธุที่ปลอดจากโรคแคงเกอร เพราะถาแพรระบาดเขาไปในแปลงจะยาก ตอการกำจัด มะกรูดในแปลงปลูก/เก็บผล/ตัดใบ คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? 45 กิจกรรมดานการเลี้ยงสัตว

46 คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? การเลี้ยงไกไขแบบปลอย เปนระบบการจัดการการเลี้ยงไกไขอีกวิธีหนึ่ง โดยปลอยใหไกไดออกมา นอกโรงเรือนอยางอิสระ มีพื้นที่สำหรับใหไกไดหาอาหารกินเองตามธรรมชาติ ผูเลี้ยงเพียงปลอยใหหญาขึ้นเพื่อเปน อาหารของไก การเลี้ยงดวยวิธีนี้จะสงผลใหไกมีความสุข อารมณดี ใหผลผลิตดี

46 คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? การเลี้ยงไกไขแบบปลอย เปนระบบการจัดการการเลี้ยงไกไขอีกวิธีหนึ่ง โดยปลอยใหไกไดออกมา นอกโรงเรือนอยางอิสระ มีพื้นที่สำหรับใหไกไดหาอาหารกินเองตามธรรมชาติ ผูเลี้ยงเพียงปลอยใหหญาขึ้นเพื่อเปน อาหารของไก การเลี้ยงดวยวิธีนี้จะสงผลใหไกมีความสุข อารมณดี ใหผลผลิตดี คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? 47 วิธีการเลี้ยง 1. โรงเรือนตองมีลักษณะปลอดโปลง ระบายอากาศไดดี 2. มีอุปกรณในการใหน้ำ ใหอาหาร อยางพียงพอตอจำนวนไกที่เลี้ยง 3. มีตะกราสำหรับใหไกวางไข ควรมีฟางรองกนตะกรา (1 ตะกราตอไก 7 ตัว) 4. ปกติการเลี้ยงไกไขนิยมนำไกที่มีอายุ 21 สัปดาห (ไกสาวเริ่มไข) มาปลอยเขาเลาประมาณ 1 เดือน เพื่อใหเกิด ความคุนเคย แลวจึงปลอยออกตามธรรมชาติ 5. เริ่มใหอาหารเสริมโดยผสมกับหัวอาหารสำเร็จรูปสำหรับไกไข เชน หยวกกลวย รำขาว ใหอาหารวันละ 2 ครั้ง (เชา-เย็น) 6. มีน้ำสะอาดใหไกไดกินตลอดเวลาอยาใหขาด 7. ในโรงเรือนที่ใหอาหารและน้ำ หมั่นตรวจดูวัสดุรองพื้น (ทั้งที่พื้น และตะกราสำหรับวางไข) อยาใหมีความ ชื้นแฉะ 8. ไกไขจะใหผลผลิตสูงขึ้นเรื่อยๆ และจะสูงสุดในชวงอายุ 25-30 สัปดาห แลวจะคอยๆ ลดลงชาๆ 9. การใหผลผลิตของไกไขโดยทั่วไป จะใหไขประมาณ 52 สัปดาห แลวจึงปลดออกขายเปนไกเนื้อ ขอดีของการเลี้ยงไกแบบปลอย - ลดตนทุนเรื่องอาหาร - ไกแข็งแรง มีภูมิตานทานโรค - ลดกลิ่นเหม็นของมูลไก - ไขลูกใหญ มีสีสวย และใหไขแดงสดใส ขอเสียของการเลี้ยงไกแบบปลอย - ยากตอการจัดการดูแล ผลผลิตไขไก

48 คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? สูตรอาหารไกไขเพื่อลดตนทุน 1. วัตถุดิบ - หยวกกลวยหั่นละเอียด 100 สวน - กากน้ำตาล 4 สวน - เกลือเม็ด 1 สวน 2. ขั้นตอนการผสม - นำวัตถุดิบทั้ง 3 ชนิด มาคลุกเคลาใหเขากันในถังผสม - ปดฝาหมักเก็บไวในที่รมประมาณ 7 วัน 3. อัตราสวนการเลี้ยง - ผสมกับอาหารสำเร็จรูปสำหรับเลี้ยงไกไข 10 กิโลกรัม หยวกกลวยหมัก 1 กิโลกรัม สำหรับไกไข 30 ตัวใน 1 วัน(ใหไกกินวันละ 2 เวลา เชา-เย็น) วิธีสังเกตลักษณะไกที่ใหไข/ไกที่ไมใหไข (แบบงายๆ)

48 คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? สูตรอาหารไกไขเพื่อลดตนทุน 1. วัตถุดิบ - หยวกกลวยหั่นละเอียด 100 สวน - กากน้ำตาล 4 สวน - เกลือเม็ด 1 สวน 2. ขั้นตอนการผสม - นำวัตถุดิบทั้ง 3 ชนิด มาคลุกเคลาใหเขากันในถังผสม - ปดฝาหมักเก็บไวในที่รมประมาณ 7 วัน 3. อัตราสวนการเลี้ยง - ผสมกับอาหารสำเร็จรูปสำหรับเลี้ยงไกไข 10 กิโลกรัม หยวกกลวยหมัก 1 กิโลกรัม สำหรับไกไข 30 ตัวใน 1 วัน(ใหไกกินวันละ 2 เวลา เชา-เย็น) วิธีสังเกตลักษณะไกที่ใหไข/ไกที่ไมใหไข (แบบงายๆ) คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? 49 การเลี้ยงปลาดุก ปลาดุกเปนปลาน้ำจืดที่เลี้ยงงาย โตเร็ว ทนตอสภาพแวดลอมไดดี มีราคาคอนขางสูง เปนที่นิยมของผูบริโภค สามารถเลี้ยงไดหลายรูปแบบ โดยเอกสารฉบับนี้แนะนำวิธีการเลี้ยง 2 แบบดวยกัน คือ การเลี้ยงในบอปูน การเลี้ยงในบอพลาสติก 1. การเลี้ยงปลาดุกในบอปูน ขั้นตอนการเลี้ยง - บอซีเมนตขนาด 1x1.80 เมตร ลึก 1.20 เมตร กนบอมีทอระบายน้ำเพื่อใชสำหรับถายน้ำออก - กอนนำปลาลงเลี้ยง ตองลางบอกอนเพื่อไมใหมีคาบปูนซีเมนตหลงเหลืออยู โดยนำหยวกกลวยมาแช ในบอซีเมนตประมาณ 2 สัปดาห จึงนำหยวกกลวยออก ลางบอใหสะอาดอีกครั้ง ก็สามารถปลอยปลา ลงเลี้ยงได - ไมควรใสน้ำใหมีระดับสูงมากนัก เพื่อใหลูกปลาดุกขึ้นมาหายใจไดสะดวก - อัตราสวนการเลี้ยงปลาดุกขนาดบอ 1x1.80 เมตร ลึก 1.20 เมตร จำนวนลูกปลาดุก 800-1,000 ตัว

50 คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? - ระหวางการอนุบาลลูกปลาดุกใหนำผักตบชวามาใสในบอเลี้ยงเพื่อใหเปนที่อยูของลูกปลาดุก และ เปนอาหารดวย - ใหอาหารสำเร็จรูปแบบเม็ด ใหกินเต็มที่วันละ 2 ครั้ง (เชา-เย็น) เมื่อเลี้ยงไดอายุประมาณ 15-20 วัน ใหนำผักตบชวามาใสเพิ่ม 2-3 กอ เพื่อพรางแสงไมใหบอรอนจนเกินไป - เปลี่ยนน้ำทุกๆ 2 สัปดาห เพื่อชวยรักษาความสะอาด - เมื่อเลี้ยงลูกปลาดุกไดประมาณ 30-45 วัน เริ่มใหอาหารสำเร็จรูปเบอร 200 โดยใหกิน วันละ 2 ครั้ง (เชา-เย็น) ในปริมาณ 3 กรัมตอบอ ตอมาคอยๆ เพิ่มปริมาณอาหารเปน ครั้งละ 5 กรัมตอบอ - ระยะเวลาในการเลี้ยงประมาณ 3-4 เดือน สามารถจับบริโภคและจำหนายได ขอมูลเพิ่มเติม การทำอาหารเลี้ยงปลาดุกเพื่อลดตนทุน - ปลาขนาดเล็ก (2-3 เซนติเมตร) ควรใชอาหารเม็ดสำเร็จรูปผสมขาวสุก คลุกกับน้ำแลวปนใหเปนกอนๆ - ปลาขนาด 15 เซนติเมตรขึ้นไป ควรใหอาหารเม็ดสำเร็จรูปผสมรำละเอียด และเศษผัก/เศษอาหาร ในอัตราสวน 2 : 4 : 4 2. การเลี้ยงปลาดุกในบอพลาสติก ขั้นตอนการเลี้ยง - บอขนาด 1.5x4 เมตร ขุดดินลึกลงไปประมาณ 0.5 เมตร หรือยกคันดินบอขึ้นสูงจากพื้น 0.5 เมตร โดยใชกระสอบทรายเรียงซอนกันรอบบอ - ใชพลาสติก PVC ขนาด 3.5x6 เมตร ปูพื้นบอโดยระวังไมใหขาดหรือมีรอยรั่ว - หลังจากปูพลาสติกแลวจะมีพื้นที่เลี้ยงกวาง 1.5 เมตร ยาว 4 เมตร ลึก 0.5 เมตร

คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? 51 - ใสน้ำในบอพลาสติกใหมีระดับสูง 10-20 เซนติเมตร (ถาเปนน้ำประปาใหพักไวในบอพลาสติก อยางนอย 1-2 วัน เพื่อใหหมดฤทธิ์คลอรีน แลวจึงปลอยลูกปลาลงเลี้ยง) - ลูกพันธุปลาขนาด 5-7 เซนติเมตร ปลอยในอัตราสวน 50-80 ตัวตอตารางเมตร เมื่อลูกปลาเติบโตขึ้น จึงคอยๆ เพิ่มระดับน้ำใหสูงขึ้นสัปดาหละ 5 เซนติเมตร - ใหอาหารเม็ดปลาดุกสำเร็จรูปประมาณ 3-7% ของน้ำหนักตัวปลา โดยใหวันละ 2 ครั้ง (เชา-เย็น) หรือใชเปนอาหารทดแทน เชน ปลาเปดบดผสมรำ ปลวก แตตองหมั่นถายน้ำ เปนประจำเนื่องจาก น้ำจะเนาเสียงาย - เมื่อเลี้ยงปลาไดประมาณ 3-4 เดือน ปลาจะมีขนาดประมาณตัวละ 100-200 กรัม (5-6 ตัวตอกิโลกรัม)

52 คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? แหลงที่มาของขอมูล สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.). จอมปราชญแหงการพัฒนา ทฤษฎีใหม ศูนยพัฒนาการเกษตรภูสิงหอันเนื่องมาจากพระราชดำริ. (2019). ออยคั้นน้ำพันธุสุพรรณบุรี 50. สืบคนจาก http://www.spkphusing.org ศูนยวิจัยพืชสวนชุมพร (2016). มะพราว. สืบคนจาก http://www.doa.go.th/hc/chumphon

52 คู‹มือ การจัดการพ�้นที่ 5 ไร‹ ใหŒอยู‹อย‹างยั่งยืนไดŒอย‹างไร? แหลงที่มาของขอมูล สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.). จอมปราชญแหงการพัฒนา ทฤษฎีใหม ศูนยพัฒนาการเกษตรภูสิงหอันเนื่องมาจากพระราชดำริ. (2019). ออยคั้นน้ำพันธุสุพรรณบุรี 50. สืบคนจาก http://www.spkphusing.org ศูนยวิจัยพืชสวนชุมพร (2016). มะพราว. สืบคนจาก http://www.doa.go.th/hc/chumphon