16DAAF7B-B12F-4111-B0B7-E0109081E35C

โครงการพัฒนาพื้นที่พรุ แฆแฆ อันเนื่ องมาจากพระราชดําริ
อําเภอสายบุรี จังหวัดปั ตตานี

ประวัติโครงการ

เมื่อวัน ที่ 30 กันยายน 2535 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จพระราชดําเนิ น
ทอดพระเนตร สภาพบริเวณ ลุ่มน้ํ าคลองน้ํ าจืด - คลองแฆแฆ อําเภอสายบุรี จังหวัดปั ตตานี
ซึ่งเป็ นพื้นที่เสื่ อมโทรมและมีน้ำท่วมขังเกือบทั้งปี จึงได้พระราชทานพระราชดําริเกี่ยวกับงานชลประทาน
ให้พิจารณาวางโครงการก่อสร้างขุดลอกคลองระบายน้ํ าและอาคารบังคับน้ํ า เพื่อระบายน้ํ าท่วมขังออกจาก
พื้นที่และเก็บกักน้ํ าจืดไว้ให้เกษตรกรใช้ทําการเพาะปลูก และอุปโภคบริโภคตลอดปี

ตั้งแต่ ปี 2536- 2543 โครงการก่อสร้าง ที่ 7 สํานั กพัฒนาแหล่งน้ำ 5 (เดิม)
กรมชลประทานได้ดําเนิ นการก่อสร้างงานระบบระบายน้ํ าและงานระบบส่งน้ํ า ซึ่งประกอบด้วย คลองระบาย
น้ํ าพร้อมอาคารประกอบขุดลอกคลอง และสร้างถนนเลียบคลองพร้อมอาคารประกอบ ปรับปรุ งอาคารบังคับ
น้ํ า สร้างสถานี สูบน้ํ า รวมทั้งสร้างระบบส่งน้ํ า โดยมีพื้นที่ได้รับประโยชน์

วัตถุประสงค์




- เพื่อระบายน้ํ าออกจากพื้นที่พรุ

- เพื่อเก็บกักน้ํ าไว้สําหร
ับการเพาะปลูกและอุปโภค บริโภค

- เพื่อพัฒนาพื้นที่บริเวณพรุ ให้สามารถทําการเพาะปลูกหรือใช้
ประโยชน์

- เพื่อเป็ นแหล่งแพร่เพาะและขยายพันธ์ปลาน้ํ าจืด
- เพื่อป้ องกันน้ํ าเค็มไม่ให้ไหลเข้าสู่พื้นที่เพาะปลูก

ลักษณะของโครงการ

โครงการพัฒนาพื้นที่พรุ แฆแฆ (อันเนื่ องมาจากพระราชดำริ) ประกอบด้วยลักษณะงาน 2
ลักษณะ คือ
1. งานระบายน้ำ

ก. ระบบระบายน้ำและเก็บกักน้ำ ประกอบด้วย
- คลองแฆแฆ ความยาว 3.502 กิโลเมตร พร้อมอาคาร ประกอบ
- คลองบ้านเคียน ความยาว 2.20 กิโลเมตร พร้อมอาคารประกอบ

ข. อาคารบังคับน้ำ
- อาคารบังคับน้ำปากคลองระบายน้ำและเก็บกักน้ำพรุ แฆแฆตะวันออก
ขนาด 3 - ð 2.40 x 2.00 เมตร สามารถระบายน้ำได้ 24 ลุกบาศก์เมตรต่อวินาที
- อาคารบังคับน้ำกลางคลอง (ทรบ.บ้านบางหมู) ขนาด 3 - ð 2.75x 2.50 เมตร
จำนวน 1 แห่งและขนาด 4 - ð 2.00 X 2.00 เมตร จำนวน 1 แห่ง
รวมจำนวน 2 แห่ง สามารถระบายน้ำได้ 58 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที
-อาคารบังคับน้ำปลายคลองแฆแฆ (ปตร.แฆแฆ) ขนาดกว้าง 6.00 เมตร จำนวน 2
ช่วง สามารถระบายน้ำได้ 58 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

ค. สถานี สูบน้ำและท่อผันน้ำจากแม่น้ำสายบุรี
- สถานี สูบน้ำจากแม่น้ำสายบุรีขนาด Æ 0.50 เมตร จำนวน 4 เครื่อง (มอเตอร์ไฟฟ้ า)
สามารถสูบน้ำได้ 0.9 ลูกบาศน์ เมตรต่อวินาที
- ท่อผันน้ำเป็ นท่อยางชนิ ดเหนี ยว (HDPE) ขนาด 1 - Æ 1.20 เมตร ยาว 5.399 กิโลเมตร

2. งานระบบส่งน้ำ
- โรงสูบน้ำย่อยจากคลองระบายน้ำและเก็บกักน้ำพรุ แฆแฆตะวันอก มีจำนวน 27 แห่ง
เครื่องสูบน้ำขนาด Æ 4.00 นิ้ ว (เครื่องยนต์ดีเซล) จำนวน 58 เครื่อง สามารถสูบน้ำ
ได้ 0.30 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาทีต่อเครื่อง
- คูส่งน้ำจากโรงสูบน้ำย่อย ความยาวรวม 34.235 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่รับประโยชน์
5,512 ไร่ แยกเป็ นในเขตพื้นที่
- อำเภอสายบุรี จำนวน 2,683 ไร่ (ตำบลปะเสยะวอจำนวน 1,155 ไร่และตำบลบางเก่า
จำนวน 1,528 ไร่
- อำเภอปะนาเระ จำนวน 2,829 ไร่ ในเขตตำบลน้ำบ่อ

สภาพปั ญหา และอุปสรรคในการบริหารจัดการน้ำ

1.ปั ญหาทั่วไปในพื้นที่โครงการ

อันเนื่ องมาจากเป็ นโครงการที่ทำการพัฒนาในพื้นที่ราบลุ่ม ปั ญหาการระบายน้ำจึงมีบทบาท
สำคัญ และจะต้องควบคุมระดับน้ำใช้การให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม อีกทั้งจะต้องคำนึ งถึงค่าใช้จ่าย
ในการสูบน้ำ (ไฟฟ้ า) จากแม่น้ำสายบุรี ส่งมายังคลองแฆแฆ ตะวันออกด้วย จากประเด็นเหล่านี้
พอสรุ ปสภาพปั ญหาได้ดังนี้

1.1 ขาดระบบระบายน้ำ โดยน้ำที่เหลือจากกิจกรรมการใช้น้ำของไม่สามารถระบายลงสู่คลองระบาย
น้ำประกอบกับช่วงฤดูฝนก็เกิดปั ญหาน้ำท่วมขังพื้นที่การเกษตรของเกษตรกร

1.2 ขาดระบบทดน้ำกลางคลองพรุ แฆแฆตะวันออก เพื่อเก็บกักน้ำและการทำน้ำเป็ นช่วง ซึ่งจะต้อง
สูบน้ำเป็ นปริมาณมากตลอดสายคลอง เพื่อยกระดับน้ำใช้การให้อยู่ในระดับที่ต้องการ ซึ่งในบาง
เวลามีความต้องการใช้น้ำเฉพาช่วงต้นคลองเท่านั้ น

1.3 ขาดระบบส่งน้ำ เพื่อช่วยในการส่งน้ำกระจายให้แก่พื้นที่ การเกษตรของราษฏรที่ขยาย
เพิ่มพื้นที่ทำการเกษตรมากขึ้น

1.4 ตามแผนของโครงการเดิม ได้วางแผนนำน้ำจากคลองน้ำจืด เข้ามาเติมในระบบคลองพรุ
แฆแฆตะวันออก แต่ในสภาพปั จจุบันคลองน้ำจืดได้รับผลกระทบจากอิทธิพลของน้ำทะเล

1.5 ราษฏรยังเปิ ดพื้นที่การเกษตร ตามแนวคลองพรุ แฆแฆตะวันออกน้ อยเพียงเฉพาะแห่ง
เท่านั้ นทำให้เพื่อเติมลงในคลองพรุ แฆแฆตะวันออก ในแต่ละครั้งจะต้องสิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย
เพิ่มขึ้นมาก เพราะต้องสูบน้ำเติมในคลองพรุ แฆแฆตะวันออกตลอดทั้งสาย

1.6 สภาพปั จจุบันของคลองพรุ แฆแฆตะวันออก มีสภาพตื้นเขินและวัชพืชปกคลุมจำนวนมาก
เป็ นอุปสรรในการระบายน้ำ

1.7 สภาพพื้นที่เดิม ลักษณะเป็ นพื้นที่พรุ มีน้ำท่วมขัง ทำให้ดินมีสภาพขาดธาตุอาหาร และอุ้ม
น้ำได้น้ อย และมีสภาพเป็ นกรด

1.8 เนื่ องจากราษฏรมีฐานะยากจน มีอาชีพทางด้านทำการประมง และไม่มีอาชีพเสริมเพื่อ
เพิ่มพูนรายได้ ทำให้รายได้มีจำกัดไม่เพียงพอ อีกทั้งเกษตรกรมีพื้นที่ทำกินน้ อย โดยเฉลี่ย
5 ไร่ ต่อครัวเรือน

ผลประโยชน์ ที่คาดว่าจะได้รับ

สามารถช่วยเหลือพื้นที่การเกษตรของราษฏรในเขตพื้นที่โครงการ
ให้มีศั กยภาพในการทำการเพาะปลูกนาข้าวพืชผัก สวนผลไม้

การประมงและเลี้ยงสัตว์ได้ ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ 2 อำเภอ
คือ อำเภอปะนาเระและอำเภอสายบุรี จังหวัดปั ตตานี จำนวน 5,512 ไร่

Thank you!