คู่มือร้านชำปลอดภัย น่าใช้ น่าช้อป

ู่
คมือ

MINIMART


















้
่
ปลอดภัย นาใช นาชอป
้
่






สานกงานสาธารณสุขจังหวัดภูเก็ต มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ ์
ํ
ั
Phuket Provincial Public Health Office Walailak University

้
่
ํ
ู่
คมือ ร้านชาปลอดภัย นาใช นาชอป
้
่
ิ
์
ั
พมพ : กุมภาพนธ์ 2565
คณะทีปรึกษา
่

ึ
เภสชกรสมนก ฮาเสม เภสชกรชํานาญการพเศษ
็
ั
ิ
ั
ั
ั
เภสชกรหญิงอัญชลีน ณ พทลุง เภสชกรชํานาญการ
ั
์
ั
เภสชกรหญิงสุดธิดา พงศภัทรภัค เภสชกรชํานาญการ
ั
ั
ั
นางสาวรัตติยา แสงสุข เจ้าพนกงานเภสชกรรมชํานาญงาน
คณะผู้จัดทํา
ั
ึ
ั
นศภ.นจมีย์ พนธ์ฉลาด นกศกษาเภสชศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ ์
ั
ุ
ั
นศภ.สุชานนท์ ถาวรสุข นกศกษาเภสชศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ ์
ั
ั
ั
ึ

้
เรื่อง หนา

่
หมวดสถานที 1-3
หมวดผลิตภัณฑ์


อาหาร 4-8


ยา 9-17

ํ
เครื่องสาอาง 18-22
้
่
ุ
วัตถอันตรายทีใชในบ้านเรือน/เครื่องมือแพทย์ 23-28
เอกสารเพมเติม 29-30
ิ
่

หมวดสถานที
่




้
ั
ํ
ื้
บริเวณชนวางของและพนในร้านชาต้อง


สะอาด เรียบร้อย





ี
แสงสว่างเพยงพอ ≥60 cm.







้
่
้
ื้
ิ
โดยสนคาประเภทอาหาร จัดวางบนชนวางทีสูงจากพนไม่นอยกว่า 60 เซนติเมตร
ั
้

1

หมวดสถานที ่




้
ิ
็
็
ภายในร้านชํามีการจัดวางสนคาเปนหมวดหมู่ จัดวางเปนระเบียบ แยกเก็บอาหาร ของใช้ และ
วัตถุอันตรายออกจากกัน เปนสดสวน จัดวางสนคาหมดอายุก่อน จําหนายออกไปก่อน
ั
่
่
็
ิ
้












วัตถอันตราย อาหาร ของใช ้
ุ



่
ี
นอกจากนต้องมีระบบการกําจัดขยะทีดี มีถังขยะเพยงพอ
ี้
2

โฆษณาผลิตภัณฑ์สุขภาพในร้านชาถกต้อง
ู
ํ



เครื่องดื่ม
เอนไซม์สกัด


โฮโม่พลัส
ผอมเพรียว ขาวออร่า x40

ใน 7 วัน


ชวยโรค
่
็
มะเร็งหายขาด เหนผลใน 7 วัน










ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่หลอกลวง

รักษา
ุ
กระดูกหก ไม่โอ้อวดสรรพคณเกินจริง
ั
3

หมวดผลิตภัณฑ์



อาหาร หมายความว่า ของกินหรือเครื่องคาจุนชีวิต ได้แก่






ึ
อาหารไม่รวมถงยา
วัตถทีใชผลิตหรือใชเปน
้
็
ุ
้
่
สวนผสมในการผลิตอาหาร
่



รักษาโรคไม่ได้
ุ
ิ
่
ไม่มีสรรพคณในการบําบัด วัตถทุกชนดทีกิน ดื่ม อม รวมถงวัตถเจือปนอาหาร
ุ
ุ
ึ
้
ํ
่
รักษา บรรเทาโรค หรือ หรือนาเขาสูร่างกาย ส และเครื่องปรงแต่งกลินรส
่
ุ
ี
อาการของโรค
4

ผลิตภัณฑ์อาหารที่จําหนาย มีฉลากภาษาไทย
่
ู
้
แสดงรายละเอียดถกต้องครบถวน
ชออาหาร ตัวอย่างฉลากอาหาร
ื่

นาฟกทองตราหวานหวาน
ั

่
ํ
่
สวนประกอบสาคญโดยประมาณ สวนประกอบ
ั

ั
นาฟกทอง 50 %
ื้
ั
เนอฟกทอง 40 %

นาตาลทรายแดง 10 %
ปราศจากวัตถุกันเสย ชอและสถานทีผลิต
ี
่
ื่

ั
นาฟกทอง ผลิตโดย
XXX ถ.XXXX ต.XXXXX
อ.เมือง จ.ภูเก็ต 83000
นาฟกทองตราหวานหวาน วันผลิต 6 ก.พ. 64

ั
ปริมาณสุทธิ 250 มล. หมดอายุ 6 ก.พ. 65 วันเดือนปทีผลิต
่
ี
xx-x-xxxxx-x-xxxx และ วันหมดอายุ
ปริมาณสุทธิของอาหาร
เครื่องหมาย อย.
5

ื
เลข อย. คอ เลขสารบบอาหาร 13 หลัก อยู่ในกรอบเครื่องหมาย อย.




เลขประจําสถานทีผลิต หนวยงานทีอนุญาตผลิตภัณฑ์
่
่
่
่
เลขจังหวัดทีตั้ง
ของสถานทีผลิต
่
xx-x-xxxxx-x-xxxx


เลขลําดับของ

ผลิตภัณฑ์ทีผ่านการ
่
อนุญาต
่
สถานะของหนวยงาน เลขท้ายของป พ.ศ. ทีอนุญาต
่
ี
่
ทีอนุญาต

อาหารทีต้องขอเลขสารบนอาหาร (เลข อย.) มีการแสดงเครื่องหมาย ทุกรายการ
่



6

ตรวจสอบเลขผลิตภัณฑ์สุขภาพทุกประเภทได้หลายชองทาง
่






https://oryor.com/อย/index/check_product https://porta.fda.moph.go.th/fda_search_all/main
/search_center_main.aspx









Website










Oryor Line ID @FDAthai
Smart
Application



ั
สายด่วน อย. 1556 โทรศพท์
7

ร้านชําเก็บอาหารได้อย่างเหมาะสม





สะอาด





่
ึ
แสงแดดสองไม่ถง



อุณหภูมิเหมาะสม








ไม่มี !!! ผลิตภัณฑ์อาหารที่หมดอายุ/เสอมคณภาพ วางจําหนาย
ุ
ื่
่



8

ยา มีสรรพคณปองกัน บําบัด บรรเทา รักษาโรค
้
ุ
ิ
หรืออาการของโรคบางชนดเท่านน
ั
้
ไม่สามารถรักษาโรคได้สารพดโรคหรือครอบจักรวาล
ั


ยาไม่มีเครื่องหมาย อย. บนฉลาก ไม่พบการจําหนาย
่
ู
์
ั
แต่จะแสดงสญลักษณในรปของ
1. ยาอันตราย เช่น
★ ยาปฏิชีวนะ
เลขทะเบียนตํารับยา ★ ยาต้านการอักเสบ


★ ยาบรรจุเสร็จ
ภายในร้านชําต้องไม่พบการจําหนาย ★ ยาที่ไม่มีเลขทะเบียน
่
ยาไม่มีทะเบียน 2. ยาควบคมพเศษ
ิ
ุ
่
ร้านชําสามารถจําหนายได้เฉพาะ 3. ยาชด
ุ
ั
้
ยาสามัญประจําบ้านเท่านน

9

เลขทะเบียนตํารับยา
ยาสามัญประจําบ้าน

้
ึ
ลําดับการขนทะเบียน

Registered Number Reg no. 1A 12/35
ึ
้
ป พ.ศ. ทีได้รับการขนทะเบียน
ี
่
ตัวอักษร A-N มีความหมายตามตาราง


ั
เลข 1 : ยาแผนปจจุบัน ยาแผนโบราณ
ํ
ยาที่มีตัวยาสาคญที่ออกฤทธิ
ั
ื
ื
เพยงตัวเดียว A คอ ยามนุษย์ผลิตในประเทศ G คอ ยามนุษย์ผลิตในประเทศ
ี
เลข 2 : B คอ ยามนุษย์แบ่งบรรจุ H คอ ยามนุษย์แบ่งบรรจุ
ื
ื
ํ
ั
ยาที่มีตัวยาสาคญที่ออกฤทธิ
่
ั
ํ
ื
่
ั
้
ื
ํ
ตั้งแต่ 2 ตัวขึนไป C คอ ยามนุษย์นาหรือสงเข้าฯ K คอ ยามนุษย์นาหรือสงเข้าฯ
ั
ื
D คอ ยาสตว์ผลิตในประเทศ L คอ ยาสตว์ผลิตในประเทศ
ื
ั
ื
E คอ ยาสตว์แบ่งบรรจุ M คอ ยาสตว์แบ่งบรรจุ
ั
ื
ั
10 F คอ ยาสตว์นาหรือสงเข้าฯ N คอ ยาสตว์นาหรือสงเข้าฯ
ั
่
ํ
ั
ั
่
ํ
ื
ื
ั

11

12

็

้
ํ
การใช้ยาสามัญประจาบ้านเปนการดูแลการเจ็บปวยเล็กนอยด้วยตนเองในเบื้องต้น
หากอาการไม่ดีขึน ภายใน 1-2 วัน หรือสงสยว่ามีอาการที่เสยงต่อโรคร้ายแรง
ี
ั
้
่
ควรปรึกษาแพทย์ หรือเภสชกร
ั
13

ตัวอย่าง


่
่
ํ
ยาหามจําหนาย ในร้านชา ยาหยุดถาย ยาฆ่าพยาธิ
้


ยาปฏิชวนะ
ี









ุ
ิ
ยาหยอดตา ยาคมกําเนด
















14

ตัวอย่าง


่
ํ
ยาหามจําหนาย ในร้านชา ยาอันตรายอื่นๆ
้


ยาแก้ปวด
















ุุ
ุ
ิ
ยาควบคมพเศษ ยาชดหรือยาประดง / ยาลูกกลอน
่
ทีไม่มีเลขทะเบียนยา เปนยาผิดกฎ
็
สเตียรอยด์ หมายและมีอันตรายถงแก่ชวิต
ี
ึ





15

การจําแนกประเภทยา















ื
ั
ื
ั
ฉลากจะต้องมีคาว่า ฉลากจะต้องมีตัวหนงสอ ฉลากจะต้องมีตัวหนงสอ
ํ
ี
ี
“ยาสามัญประจําบ้าน” “สแดง” ระบุว่า “สแดง” ระบุว่า
ุ
ิ
อยู่ในกรอบสเขยว “ยาอันตราย” “ยาควบคมพเศษ”
ี
ี
ขายได้ในร้านชา ฝ าฝ นขาย!! จําคุกไม่เกิน 5 ปี
ํ

16

การเก็บผลิตภัณฑ์ยา


เก็บยาอย่างเหมาะสม
่
่
ไม่พบการจําหนายยาทีหมดอายุ
สะอาด หรือยาเสอมคณภาพ
ุ
ื่

ึ
่
แสงแดดสองไม่ถง

ื้
ไม่ชน วันหมดอายุอาจแสดงด้วยข้อความว่า



ี
★ Exp. วัน/เดือน/ป ค.ศ.
ยาเสอมคณภาพ สงเกตได้จากลักษณะยาที่ ★ ยาสนอายุ
ื่
ั
ุ
้
ิ
ี
เปลี่ยนไปจากเดิม เช่นสเปลี่ยน มีรอยด่าง ★ Expiration Date
★ Expiry Date
★ Exp. Date
★ Expiring
★ ED
★ Use by


ุ
ื่
ยาเสอมคณภาพ ยาสภาพเดิม 17 ★ Used before

ํ
เครื่องสาอาง สงต่างๆที่ใช้ตามสวนต่างๆของร่างกายเพอ
่
ิ
่
ื่


ิ
่
์
ึ
่
เพมเสนหและความพงพอใจ
ความสะอาด
้
ใหกับผู้ใช ้







ปกปองดูแลสวนต่างๆ ความสวยงาม
่
้









18

ํ
ชอเครื่องสาอางและชอทางการคา ฉลากเครื่องสาอาง
ื่
ํ
ื่
้
่
ต้องมีขนาดใหญกว่าขอความอื่น หอมสดชน
้
ื่
ุ
ํ
ํ
่
่
โลชนบํารงผิวกาย ร้านชาควรจําหนายเครื่องสาอาง
ั
ํ
ิ
ประเภทหรือชนดของเครื่องสาอาง สวนประกอบ/INGREDIENTS
่
่
ตรงตามทีจดแจ้งไว้ ……………………………………
…………………………………….
่
★ ทีมีฉลากภาษาไทย
วิธีใช : ใชบํารงผิวกาย
้
ุ
้
่
ื่
ิ
ชอของสารทุกชนด ★ มีเลขทีใบรับจดแจ้ง
ํ
เรียงจากปริมาณมากไปนอย คาเตือน :
้
ํ
่
หามใชในเด็กต ากว่า 3 ป ี ★ ไม่มีเครื่องสาอางทีหมดอายุ/
้
้
ื่
่
ุ
ั
ผลิตโดย : บริษทXXXจํากัด เสอมคณภาพจําหนาย
วิธีใช ้ XXX ถ.เทพกระษตรี ต.เกาะแก้ว
ั
อ.เมือง จ.ภูเก็ต 83000
เลขทีใบรับจดแจ้ง
่
่
่
คาเตือน (ถามี) XX-X-XXXXXXXXXX เลขทีหรืออักษรแสดงครั้งทีผลิต
้
ํ
่
ครั้งทีผลิต 0660
ี
ี
่
่
่
ื่
ชอและทีตั้งผู้ผลิต (กรณผลิต) ชอและทีตั้ง MFG 02/2022 เดือน ป ทีผลิต / ป เดือน ทีผลิต
ี
่
ื่
ของผู้นาเขา และ ชอผู้ผลิตและประเทศผู้ผลิต EXP 02/2022
ํ
้
ื่
ั

ี
ี
ํ
้
ี
่
(กรณนาเขา) นาหนกสุทธิ : 150 mg. เดือน ป ทีหมดอายุ / ป เดือน ทีหมดอายุ
่
เลขทีใบรับจดแจ้ง (10 หลัก/13 หลัก) ปริมาณสุทธิ
่
่
ิ
(ขนาดตัวอักษรตามทีกระทรวงพาณชย์กําหนด)
ิ
่
ํ
19 ผลิตภัณฑ์เครื่องสาอางทุกชนดจะไม่มีเครื่องหมาย อย.แต่จะต้องแสดง “เลขทีใบรับจดแจ้ง”

สารหามใชในเครื่องสาอาง
ํ
้
้




สารปรอท
สารไฮโดรควิโนน
้
้
ื
ทําใหเกิดการแพ ระคายเคอง ทําใหเกิดการแพ ผื่นแดง
้
้
ํ
้
้
ผิวหนาดา เปนฝาถาวร ผิวหนาดา ผิวบางลง
้
ํ
็
เกิดการสะสมทําใหไตอักเสบ
้
กรดวิตามินเอ สารสเตียรอยด์
้
้
ทําใหหนาแดง ระคายเคอง ทําใหผิวบาง เกิดรอยแตก
ื
้
้
แสบร้อนรนแรง ผิวหนาลอก บนผิวหนง เกิดผื่นแพ สวผด
ุ
ิ
ั
้
เปนอันตรายต่อทารกในครรภ์
็
่
ํ
ต้องไม่มีการจําหนายเครื่องสาอางทีผสมสารหามใช ้
้
่
20

Scan
me






21

22

่
้
ุ
วัตถอันตรายทีใชในบ้านเรือน



่
ั
่
่
ิ
สงทีมีอันตรายต่อมนุษย์หรือสตว์ เชน
นายา

ล้างหองนา
้
ื้
ผลิตภัณฑ์ทําความสะอาดพน
ผลิตภัณฑ์กําจัดแมลง ฝาผนง หองนา นายา

ั
้

ื้
ถพน
ู

ผลิตภัณฑ์ฆ่าเชอโรค
ื้






23

เครื่องมือแพทย์







่
สงทีใชตรวจโรค คมกําเนด ชวยเหลือผู้พการ
ุ
ิ
้
ิ
่
ิ
่
ื้
หรือฆ่าเชอสาหรับเครื่องมือแพทย์
ํ















24

เครื่องหมาย อย. บนผลิตภัณฑ์สุขภาพ
















เครื่องมือแพทย์ วัตถอันตรายทีใชใน
ุ
้
่
ผลิตภัณฑ์อาหาร
่
ทีต้องมีใบอนุญาต บ้านเรือน
่
แสดง ผ.99 / 2550 ต้องมีเลขทะเบียนในกรอบ “ผลิตภัณฑ์สุขภาพที
ึ
xx-x-xxxxx-x-xxxx ผ. หมายถง ผลิต เครื่องหมาย อย. มีเครื่องหมาย อย.”
น.99 / 2550
“เลขสารบบอาหาร” วอส.99 / 2550
น. หมายถง นาเขา
ํ
้
ึ
้
่
สาหรับผลิตภัณฑ์อาหาร เชน ผลิตภัณฑ์ปองกัน
ํ
่
ู
แปรรปทีบรรจุในภาชนะ ได้แก่ถงยางอนามัย กําจัด/ไล่แมลง
ุ
ื้
่
่
พร้อมจําหนาย ถงมือยางสาหรับ ผลิตภัณฑ์ฆ่าเชอทีใช ้
ุ
ํ
ไม่กําหนดใหต้องขอเลข อย. ศลยกรรม ในครัวเรือน
้
ั
แต่สามารถยื่นขอได้โดย ชดตรวจเชอ HIV ผลิตภัณฑ์ทํา
ุ
ื้
สถานทีผลิตต้องผ่าน ความสะอาดผิว
่
หลักเกณฑ์ คอนแทคเลนส ์
25

เครื่องหมาย อย. บนผลิตภัณฑ์สุขภาพ













ํ
ผลิตภัณฑ์ยา เครื่องสาอาง เครื่องมือแพทย์ทีต้อง วัตถอันตรายทีใช ้
ุ
่
่
แจ้งรายละเอียด ในบ้านเรือน
แสดง แสดง
ต้องมี
“ผลิตภัณฑ์สุขภาพที ่ “เลขทะเบียนตํารับยา” “เลขทีใบรับแจ้ง” ผลิตภัณฑ์ทีไม่ต้องมี
่
่
1A 12/35 “เลขทีใบรับจดแจ้ง” เครื่องหมาย อย.
่
แต่ต้องมี
ไม่ได้มีเครื่องหมาย อย.” หมายถง XX-X-XXXXXXX ได้แก่ ่ ้ ื่
เครื่องทีใชเพกายภาพบําบัด
ึ
่
ยาแผนปจจุบัน เครื่องตรวจวัดระดับ “เลขทีรับแจ้ง”
ั
ํ
สาหรับมนุษย์ ตัวเลข 10 หลัก แอลกอฮอล์ในร่างกาย
ิ
ผลิตภายในประเทศ เต้านมเทียมซลิโคน ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ล้างจาน
ั
มีตัวยาออกฤทธิ ์ หรือ ผลิตภัณฑ์ซกผ้า
เพยงตัวเดียว เครื่องมือแพทย์ทั่วไป ผลิตภัณฑ์ทําความสะอาด
ี
ื้
ั
ลําดับเลขทะเบียนที 12 XX-X-XXXXXXXXXX พน ฝาผนง
่
ุ
์
ึ
้
ได้รับการขนทะเบียน เครื่องสุขภัณพวัตถต่างๆ
่
่
ี
ในป พ.ศ. 2535 ตัวเลข 13 หลัก ไม่ต้องมีเครื่องหมาย อย. ทีมีสารที อย. กําหนด
่
หรือเลขทีใบรับแจ้ง เชน
่
เตียงผ่าตัด เครื่องตรวจวัด
ิ
ความดันโลหต
26

ุ
่
้
การเลือก วัตถอันตรายทีใชในบ้านเรือน/เครื่องมือแพทย์ ในร้านชา
ํ
ผลิตภัณฑ์ต้องมีฉลาก ผลิตภัณฑ์ต้องอยู่ในสภาพเรียบร้อย



















้
็
ฉลากต้องแสดงขอความครบถวนเปนภาษาไทย เช่น ★ ภาชนะบรรจุต้องไม่มีรอยรั่วซม
้
ึ
★ วิธีใช้ ใช้ได้สะดวก
่
★ การเก็บรักษา ★ ไม่มีการจําหนายวัตถุอันตรายที่
ํ
★ คาเตือน ใช้ในบ้านเรือน/เครื่องมือแพทย์
ิ
ุ
ื่
★ การแก้พษเบื้องต้น ที่ หมดอายุ/เสอมคณภาพ
ํ
★ ชื่อ ที่อยู่ผู้ผลิตและผู้นาเข้า
27

ุ
่
้
การเก็บรักษาวัตถอันตรายทีใชในบ้านเรือน

เก็บตามคาแนะนา
ํ
ํ
บนฉลากแต่ละผลิตภัณฑ์


วอส.xx /xxxx

















ั
่
เก็บไว้ในที่มิดชิด หางจากเด็ก อาหาร สตว์เลี้ยง
้
เปลวไฟความร้อน และเก็บในที่แหง


28

Scan me






ื
ั
แบบทดสอบ แบบทดสอบ หนงสอ
(Google form) (PDF) (PDF)



























29