วันอานันทมหิดล

วนั อานันทมหดิ ล

ห้องสมดุ ประชาชนอาเภอแมร่ ะมาด จังหวดั ตาก

เ วี ย น ม า บ ร ร จ บ อี ก ค ร้ั ง ใ น วั น นี้ ส า ห รั บ
วันอานันทมหิดล ซึ่งปวงชนชาวไทยต่างก็น้อมราลึกถึง
พระมหากรุณาธิคุณ พระเมตตาธิคุณอันมีเป็นอเนก
ประการของพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล
ซ่ึงได้สร้างคุณูปการอย่างใหญ่ย่ิงต่อวงการแพทย์และ
การศึกษา รวมถึงบาบดั ทุกข์ของปวงประชาให้พสกนิกรมี
สุขภาพพลานามยั ท่ีแขง็ แรง และมคี วามเป็นอย่ทู ดี่ ีข้ึน

โดยจากพระราชปรารภของพระองค์ ซ่ึงมี

ใจความตอนหน่ึงว่า "ทรงต้องการให้มหาวิทยาลัย
แพทยศาสตร์ผลิตแพทย์เพ่ิมมากขึ้นให้เพียงพอท่ีจะ
ช่วยเหลือประชาชน" น้ัน ได้ก่อให้เกิดความต่ืนตัวแก่

วงการแพทยใ์ นประเทศไทย ซ่ึงในขณะนน้ั ประเทศไทย
ยังมกี ารศกึ ษาดา้ นการแพทยอ์ ยเู่ พยี งแหง่ เดยี วเท่านน้ั
อีกทั้งพระองค์ยังทรงเป็นผู้พระราชทานกาเนิดคณะ
แพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อันช่วย
อานวยประโยชนส์ ขุ ให้แกป่ ระชาชน ช่วยเหลอื ปอ้ งกัน
รกั ษาให้หา่ งหายจากโรคภัยไขเ้ จบ็ ทั้งปวง

และเนื่องในโอกาสวันอานันทมหิดล เราก็จะ
พาทกุ ทา่ นมารว่ มยอ้ นราลึกถึงพระมหากรณุ าธคิ ณุ ของ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล หรือ
รชั กาลท่ี 8

วันอานนั ทมหดิ ล ตรงกบั วนั ท่ี 9 มิถนุ ายนของทุกปี
เป็นวันท่ีมีความสาคัญ กล่าวคือเป็นวันคล้ายวันเสด็จ
สวรรคตของ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันท
มหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร พระผู้พระราชทานกาเนิด
ค ณ ะ แ พ ท ย ศ า ส ต ร์ จุ ฬ า ล ง ก ร ณ์ ม ห า วิ ท ย า ลั ย
คณะแพทยศาสตร์ จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลัยจึงดาริท่ีจะจัด
งาน วันอานันทมหิดลขึ้นเป็นประจาทุกปี ด้วยสานึกใน
พระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่าน ซ่ึงได้สร้างคุณูปการ
ต่อวงการแพทย์และการศึกษา เพ่ือเป็นการเผยแผ่
พระเกียรติคุณให้เป็นที่ประจักษ์ ตลอดจนเป็นการเฉลิม
พระเกียรติ ล้นเกลา้ ฯ รัชกาลที่ 8 ให้พสกนิกรได้ร่วมน้อม
ราลึกถึงพระองค์สบื ไป

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณา
โปรดเกลา้ โปรดกระหม่อม พระราชทานพระราชทรัพย์
ส่วนพระองค์ ก่อต้ัง "มูลนิธิอานันทมหิดล" ขึ้น เพื่อ
สนับสนุนนักเรียนไทย ผู้มีความสามารถทางวิชาการ
อย่างยอดเยี่ยม มีคุณธรรมสูง ได้มีโอกาสไปศึกษา
วิทยาการ จนถงึ ขน้ั สูงสดุ ในต่างประเทศ เพ่ือนาความรู้
กลับมาทาคุณประโยชน์ พัฒนาบ้านเมืองให้ก้าวหน้า
ต่อไป โดยมูลนิธิน้ีไม่มีการสอบคัดเลือก กรรมการ
ผู้ทรงคุณวุฒิจะสรรหา ผู้สมควรได้รับพระราชทานทุน
นาข้ึนกราบบังคมทูลพระกรุณา เพ่ือขอพระราชทาน
พระบรมราชวนิ ิจฉัยชี้ขาด

นอกจากน้ีในวันอานันทมหิดลยังได้ถือเป็นวัน
สาคัญของโรงเรียนเทพศิรินทร์ ซึ่งมีกิจกรรมได้แก่
พิธีถวายบังคมพระบรมราชานุสาวรีย์และพิธีวางพวง
มาลาถวายราชสักการะพระบรมราชานุสาว รีย์
เชน่ เดียวกัน

สาหรับการศึกษา พระองค์ทรงเร่ิมการศึกษา
ช้ันต้นที่โรงเรียนมาแตร์เดอี ก่อนศึกษาต่อที่โรงเรียน
เทพศิรินทร์ อย่างไรก็ตาม จากเหตุการณ์การ
เปลี่ยนแปลงการปกครองใน พ.ศ. 2475 ทาให้สมเด็จ
พระราชชนนีได้ขอพระราชทานพระราชานุญาตจาก
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชการที่ 7 เพื่อ
นาพระโอรสและพระธิดาไปประทับท่ีเมืองโลซานน์
ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งที่นั่นพระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลก็ไดเ้ ข้าศึกษาต่อที่โรงเรียน
มเี รมองต์ และไดย้ า้ ยไปศกึ ษาทโ่ี รงเรยี นนแู วลเดอลา ซู
วสิ โรมองต์

เม่ือช่วงเป ล่ียนแปลงกา รปกครองในปี
พ.ศ. 2475 พระบาทสมเดจ็ พระปกเกล้าเจ้าอยหู่ วั ทรงสละ

ราชสมบัติเม่ือวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2477 โดยสภา
ผแู้ ทนราษฎรและรฐั บาลในขณะนนั้ มมี ตเิ หน็ ชอบใหอ้ ัญเชิญ
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล ซ่ึงเป็นพระยศ
ขณะนนั้ ขน้ึ ครองราชยส์ บื ราชสนั ตวิ งศ์ เปน็ พระมหากษตั รยิ ์
รัชกาลที่ 8 แห่งราชวงศจ์ กั รี เม่ือวนั ท่ี 2 มนี าคม พ.ศ. 2477
โดยมีพระวรวงศ์เธอ กรมหมนื่ อนุวัตรจาตุรนต์ พระวรวงศ์
เธอ พระองคเ์ จา้ อาทิตย์ทิพยอาภา และเจ้าพระยายมราช
ทาการบรหิ ารแผน่ ดินแทนพระองคท์ ่ีมีพระชนพรรษาเพียง
8 พรรษา จนกวา่ จะทรงบรรลนุ ิติภาวะ

แม้จะเป็นระยะเวลาที่ไม่นานนัก แต่ตลอด
ระยะเวลา 12 ปีที่ครองราชย์ พระบาทสมเด็จ
พระเจา้ อยหู่ วั อานนั ทมหิดลมพี ระราชกรณยี กจิ ในดา้ น
ต่าง ๆ ทั้งในด้านการปกครอง การศาสนา และ
การศึกษา ตลอดจนการเสด็จพระราชดาเนิน
พระราชทานปริญญาบัตร ณ หอประชุมราชแพทยา
ลัย ศิรริ าชพยาบาล มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ เม่ือ
วันที่ 23 เมษายน พ.ศ. 2489 โดยในการพระราชทาน
ปริญญาบัตรคร้ังนี้ พระองค์ได้มีพระราชปรารภให้มี
การผลิตแพทย์เพิ่มมากขึ้น เพื่อให้เพียงพอท่ีจะ
ช่วยเหลือประชาชน โรงเรียนแพทย์แห่งที่ 2 ของ
ประเทศไทย จึงได้ถือกาเนิดข้ึนที่โรงพยาบาล
จุฬาลงกรณ์ ซ่ึงในปัจจุบัน คือ คณะแพทยศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ระหว่างท่ีพระองค์ประทับอยู่ในพระนคร เมื่อ
คราวเสด็จนิวัติเมืองไทยครั้งที่ 2 นั้น พระองค์เสด็จ
สวรรคต เน่อื งจากถูกพระแสงปนื ณ พระแทน่ บรรทมใน
พระที่นั่งบรมพิมาน เม่ือวันท่ี 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489
หลงั จากเสวยราชสมบตั อิ ยูเ่ ป็น เวลา 12 ปีเทา่ น้นั

ปวงชนชาวไทยต่างราลึกถึงพระเมตตาธิคุณ
และพระมหากรณุ าธคิ ณุ อนั มเี ปน็ อเนกประการจึงร่วม
ใจน้อมราลึกถึงพระองค์ท่าน โดยถือเอาวันท่ี 9
มิถุนายนของทุกปี เป็น "วันอานันทมหิดล" ในปี
พ.ศ. 2528 สมาคมศิษย์เก่าแพทย์จุฬาลงกรณ์ ได้
รวบรวมทุนจากเงินบริจาคของศิษย์เก่าแพทย์จุฬาฯ
ทุกรุ่นจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ข้ึนไว้ หน้าตึก
อ า นั น ท ม หิ ด ล ค ณ ะ แ พ ท ย ศ า ส ต ร์ จุ ฬ า ล ง ก ร ณ์
มหาวิทยาลัย ในโรงพยาบาลจฬุ าลงกรณ์ เพื่อเป็นการ
ราลึกถึง พระมหากรุณาธิคุณที่ได้ทรงบันดาลให้เกิด
คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์และเป็น
การเฉลิมพระเกียรติยศ ให้ประชาชนได้ราลึกถึง
พระองคท์ ่านสบื ไป

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล
ได้ทรงปฏิบัติพระราชกิจสาคัญน้อยใหญ่เป็นจานวนมาก
ดงั นนั้ จึงมกี ารสรา้ งพระบรมราชานสุ าวรยี ข์ ้ึน เพ่ือเปน็ การ
ราลึกถึงพระมหากรุณาธคิ ณุ ของพระองค์ เชน่

วดั สทุ ศั นเทพวรารามถือเปน็ วดั ประจารชั กาลของ
พ ร ะ บ า ท ส ม เ ด็ จ พ ร ะ ป ร เ ม น ท ร ม ห า อ า นั น ท ม หิ ด ล
พระ อัฐมร า มา ธิ บดินทร เน่ือง จากเป็นสถาน ท่ี
ทป่ี ระดิษฐานพระบรมราชสรีรางคารของพระองค์ ดังนั้น
จงึ มีการจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรียข์ นึ้ ณ บรเิ วณลาน
ป ร ะ ทั ก ษิ ณ ชั้ น ล่ า ง มุ ม ทิ ศ ต ะ วั น ต ก เ ฉี ย ง เ ห นื อ
พระวิหารหลวง พระบรมรูปหล่อด้วยสาริด ขนาดเท่า
พระองค์จริง ทรงฉลองพระองค์ชุดจอมทัพ ประทับยืน
ประดิษฐานบนแท่นหินอ่อนยกพื้นสูง มีแผ่นทองเหลือง
จารึกเก่ียวกับกาหนดการสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์
เ บื้ องหลัง เ ป็นแผ่น หินอ่อนว งโค้ง ป ระดิษฐา น
พระปรมาภิไธยย่อ "อปร" ภายใตพ้ ระมหาพิชัยมงกุฎ

พ ร ะ บ า ท ส ม เ ด็ จ พ ร ะ ป ร เ ม น ท ร ม ห า อ า นั น ท ม หิ ด ล
พระอัฐมรามาธิบดินทร พระองค์ทรงเข้ารับการศึกษา
ณ โรงเรียนเทพศิรินทร์ เมื่อปี พ.ศ. 2475 เลขประจาพระองค์
2329 หลังจากนั้นอีกเพียง 2 ปี พระองค์เจ้าอานันทมหิดลก็ได้
เสดจ็ เถลงิ ถวลั ยค์ รองสริ ริ าชสมบัติ เป็นพระมหากษัตริย์ องคท์ ่ี 8
แหง่ ราชวงศจ์ กั รี พระบาทสมเดจ็ พระปรเมนทรมหาอานันทมหดิ ล
พระอฐั มรามาธบิ ดนิ ทร ทรงมคี วามผกู พนั กับโรงเรียนเทพศิรินทร์
มาโดยตลอด มีพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าล้นกระหม่อมแก่
โรงเรยี นเทพศริ นิ ทร์ สมาคมนกั เรยี นเกา่ ฯ ตลอดจนมวลหมลู่ กู แม่
ราเพยทกุ คน ซึ่ง พระบรมราชานสุ าวรยี ์ ณ โรงเรยี นเทพศริ นิ ทร์ มี
ขนาดเท่าพระองค์จริง ทรงฉลองพระองค์ชุดจอมทัพ ประทับยืน
เช่นเดียวกับ พระบรมราชานุสาวรยี ์ ณ วัดสุทัศนเทพวรารามราช
วรมหาวิหาร ซ่ึงสมเด็จพระศรี นครินทราบรมราชชนนีเสด็จ
พระราชดาเนนิ ทรงเปิดพระบรม ราชานุสาวรีย์ ดว้ ยพระองคเ์ อง

โ ร ง เ รี ย น อ ยุ ธ ย า วิ ท ย า ลั ย ไ ด้ รั บ พ ร ะ ม ห า
กรณุ าธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันท
มหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร พระราชทานพระราช
ทรัพย์ส่วนพระองค์จานวนหน่ึงแสนบาท สร้างอาคาร
เรียน 2 ชน้ั 1 หลัง หอประชมุ 1 หลังพร้อมบ้านพักครูอีก
20 หลัง และในวันท่ี 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2519
พระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช สมเด็จ
พระนางเจา้ สริ กิ ติ ิ์ พระบรมราชนิ นี าถ และสมเด็จพระเจ้า
ลูกเธอทง้ั สองพระองคเ์ สด็จมาเปดิ พระบรมราชานสุ าวรีย์
รชั กาลที่ 8

พระบาทสมเดจ็ พระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล
ทรงบริจาคพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในการสร้าง
โรงพยาบาลในจังหวัดลพบุรี และพระราชทานนาม
โรงพยาบาลแห่งนี้ว่า โรงพยาบาลอานันทมหิดล
หลงั จากการสรา้ งแล้วเสรจ็ พระองค์เสดจ็ พระราชดาเนิน
มาทรงเปิดโรงพยาบาลแห่งนี้เม่ือวันท่ี 6 มกราคม
พ.ศ. 2481 ดงั นั้น คณะกรรมการโรงพยาบาลจึงได้สร้าง
พระบรมราชานุสาวรยี ป์ ระดิษฐาน ณ หน้าตึกอานวยการ
ของโรงพยาบาล

เนื่องด้วยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลมี
พระราชปรารภตอ่ รฐั บาลในสมยั นนั้ เร่ืองการผลติ แพทยเ์ พมิ่ ใหเ้ พยี งพอตอ่
ประชาชน อันเปน็ จดุ กาเนดิ โรงเรยี นแพทยแ์ หง่ ที่ 2 ของประเทศ ซ่ึงปจั จุบนั
คือ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณม์ หาวทิ ยาลัย เพอ่ื เป็นการน้อมราลึกถงึ
พระมหากรุณาธิคุณ คณะกรรมการบริหารสมาคมศิษย์เก่าแพทย์
จุฬาลงกรณ์ ร่วมกับคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและ
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย จึงได้ติดต่อให้ คุณไข่มุกด์ ชูโต
เป็นผู้ออกแบบปั้นพระบรมราชานุสาวรีย์ โดยสมเด็จพระกนิษฐา
ธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จ
พระราชดาเนนิ ทรงวางศลิ าฤกษแ์ ทน่ ประดษิ ฐานพระบรมราชานสุ าวรยี ์ เมอื่
วันท่ี 9 มิถุนายน พ.ศ. 2528 และ พระบาทสมเด็จพระปรมินทร
มหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช ไดเ้ สดจ็ พระราชดาเนนิ ทรงเปดิ พระบรมราชานุสาวรีย์
เมื่อวันท่ี 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2529 พระบรมรูปหล่อด้วยส่วนผสมของ
ทองเหลืองและทองแดง มีขนาดหนึ่งเท่าครึ่งของพระองค์จริง ประทับนั่ง
เหนือพระเก้าอี้ ผินพระพักตร์ไปทางเบ้ืองขวาเล็กน้อย ประดิษฐาน
ณ ลานหนา้ อาคาร อานันทมหิดล ภายในโรงพยาบาลจฬุ าลงกรณ์

สวนหลวงพระราม 8 เปน็ สวนสาธารณะเน้อื ทป่ี ระมาณ 35 ไร่
ตดิ แมน่ า้ เจา้ พระยา บริเวณเชงิ สะพานพระราม 8 เขตบางพลัด ฝ่ังธนบุรี
ไดร้ บั พระราชทานนามจากพระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ล อดลุ ย
เดชวา่ "สวนหลวงพระราม 8" ณ สวนแหง่ น้ี มพี ระบรมราชานสุ าวรยี ์ท่ที าง
กรุงเทพมหานคร สร้างร่วมกับกรมศิลปากร ความสูงขนาด 3 เท่าของ
พระองคจ์ รงิ คือ ประมาณ 5.4 เมตร พระอริ ยิ าบถทรงยนื ประดิษฐานบน
แทน่ ทค่ี วามสงู ระดบั เดียวกนั กบั ราวสะพานพระราม 8 เพ่ือเป็นสิริมงคล
แก่สวนแห่งนี้ด้วย นอกจากน้ัน บริเวณอาคารเฉลิม พระเกียรติข้างใต้
พระบรมราชานสุ าวรยี ย์ งั จดั ให้มีหอ้ งรวบรวมพระราชประวัตแิ ละพระราช
กรณยี กจิ ขององคร์ ชั กาลที่ 8 เพื่อใหป้ ระชาชนทส่ี นใจพระราชประวตั เิ ขา้ ไป
ทรงศกึ ษาคน้ คว้าเรอื่ งราวพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิ
พลอดลุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร พร้อมดว้ ยสมเดจ็ พระนางเจา้ สริ ิกิติ์
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระกนิษฐา
ธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จ
พระราชดาเนิน ทรงเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จ
พระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอฐั มรามาธิบดินทร และสวนหลวง
พระราม 8 อยา่ งเป็นทางการ เม่อื วันที่ 9 มถิ ุนายน พ.ศ. 2555

1. พธิ ีวางพวงมาลา ถวายราชสกั การะพระบรมราชานุ
สาวรีย์ ซ่ึงประดิษฐานหน้าอาคารอานันทมหิดล คณะ
แพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ของคณาจารย์ แพทย์
พยาบาล นิสติ แพทยแ์ ละหนว่ ยงานตา่ ง ๆ ท้ังภาครัฐและเอกชน

2 . พิ ธี ถ ว า ย บั ง ค ม พ ร ะ บ ร ม ร า ช า นุ ส า ว รี ย์
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรา
มาธิบดินทร ของนิสิตคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย

3. การจดั ทาเขม็ กลัดทร่ี ะลึกเนือ่ งในวันอานนั ทมหดิ ล
4. การจัดงานเสวนาเนอ่ื งในสัปดาห์วนั อานนั ทมหดิ ล
5. การดาเนนิ กจิ กรรมบาเพญ็ ประโยชน์เพือ่ ถวายเปน็
พระราชกุศล