เรื่องกล้วยกล้วย

เรือ่ ง กล้วย กลว้ ย

โดย..หอ้ งสมดุ ประชาชนอาเภอแมร่ ะมาด

คานา

กล้วยเป็ นพืชล้มลุกขนาดใหญ่จัดอยู่ในตระกูล
Musaceae มีถ่ินกาเนิดในแถบตะวันออกเฉียงใต้
เจริญเติบโตได้ดีในดินแทบทุกชนิด โดยเฉพาะอากาศร้อน
ชื้น เป็ นพืชปลูกง่ายไม่ยุ่งยาก ในการบารุงรักษาและให้ผล
ผลติ ตลอดปี จึงมกี ารขยายพนั ธ์ุกนั อย่างแพร่หลาย สาหรับ
ประเทศไทย มีการปลูกกล้วยเพื่อบริโภคต้ังแต่ระดับ
ครัวเรื อนจนถึงการปลูกเพ่ือการจาหน่ าย ในระดับ
อุตสาหกรรมกล้วยจัดเป็ นพืชเศรษฐกิจชนิดหนึ่งท่ีสร้าง
รายได้ให้กับเกษตรกรทั่วทุกภาคของประเทศ การใช้
ประโยชน์ จากกล้วยน้ันพบว่ ากล้วยให้ ประโยชน์ ในทุกส่ วน
ต้ังแต่ลาต้นใบและผลในส่วนของลาต้นใช้เป็ นอาหารสัตว์
แปรรูปเป็ นเชือกกล้วยและป๋ ุยส่วนใบใช้ประดิษฐ์งานด้าน
ศิลปะ และเป็ นภาชนะบรรจุอาหารผลของกล้วยอุดมด้วย
วิตามนิ และเกลือแร่ท่ีให้ประโยชน์แก่ร่างกาย ใช้รับประทาน
สดและแปรรูปเป็ นผลติ ภัณฑ์ใหม่ได้หลายชนิด

สารบญั หน้า

เร่ือง 1
3
มาทาความรู้จกั กบั กล้วย 11
ชนิดของกล้วย 16
ประโยชน์ 17
กนิ กล้วยยงั ไงให้ปลอดภัย
ข้อควรระวงั

มาทาความร้จู กั กบั กลว้ ย 1

กล้วยเป็ นไม้ล้มลุก ลาต้นอยู่ใต้ดินและ
เป็ นพืชทม่ี ีอายยุ าวนานหลายปี ไม่ชอบพืน้ ที่ท่ีมี
น้าขงั และสามารถขยายพันธ์ุด้วยการแตกหน่อ
หรือการใช้เมลด็

กล้วยอดุ มไปด้วยคุณค่าทางสารอาหาร
และโภชนาการ โดยใน 1 ผล จะให้พลังงาน
ประมาณ 105 แคลอร่ี มีวิตามินบี 6 วิตามินซี
โพแทสเซียม ธาตุเหล็ก แมกนีเซียม แมงกานีส
และใยอาหารสูง กล้วยดิบๆ หรือที่ไม่สุกดีน้ัน
จะมีแป้งอยู่เป็ นจานวนมาก ช่วยให้รู้สึกอิ่มและ
ลดความอยากอาหาร แต่เม่ือเริ่มสุกงอม แป้ง
เหล่านีก้ จ็ ะเปลย่ี นไปเป็ นน้าตาล

กลว้ ย (Banana) 2

กล้วย เป็ นผลไม้ท่ีนิยมรับประทานกันใน
บ้านเรา หาทานได้ง่าย และมีราคาถูก นอกจากจะมี
สีสันสวยงาม หอมหวานน่าทานแล้วยังมีคุณค่าทาง
โภชนาการมากมาย ซ่ึงให้พลงั งานสูง และกล้วยก็ยงั มี
หลากหลายสายพนั ธ์ุ แต่พนั ธ์ุท่ีผู้คนนิยมทานกันมาก
คือ กล้วยหอม เพราะนอกจากจะมีกลน่ิ หอมแล้ว ยังมี
ประโยชน์ และอุดมไปด้วยน้าตาลจากธรรมชาติ
รวมกนั ถงึ 3 ชนิด คือ ซูโครส กลโู คส และฟรุคโทส ท่ี
จะช่วยเพมิ่ พลงั งานให้กบั ร่างกายของเรา

3

ชนิดของกลว้ ย

4

กล้วยนา้ วา้ (Cultivated banana)

กล้วยน้าว้า เป็ นกล้วยพันธ์ุหน่ึง พัฒนามาจาก
ลูกผสมระหว่างกล้วยป่ ากับกล้วยตานี บริโภคกันอย่าง
แพร่ หลาย ปลูกง่าย รสชาติดี สาหรับกล้วยน้าว้าแบ่ง
ออกเป็ น 3 ชนิด ตามสีของเนื้อ คือ น้าว้าแดง น้าว้าขาว
และน้าว้าเหลือง คนไทยรับประทานกล้วยน้าว้าท้ังผลสด
ต้ม ปิ้ ง และนามาประกอบอาหาร นอกจากนี้ยังมีกล้วย
น้าว้าดา ซึ่งเปลือกมีสีคร่ังปนดา แต่เนื้อมีสีขาว รสชาติ
อร่อยคล้ายกล้วยน้าว้าขาว สาหรับกล้วยตีบเหมาะที่จะ
รับประทานผลสด เพราะเม่ือนาไปย่าง หรือต้มจะมรี สฝาด

กลว้ ยหอม 5

(Cavendish Banana)

กล้วยหอม เป็ นพันธ์ุกล้วยชนิดหนึ่ง เป็ นผลไม้
ล้มลุก เป็ นกล้วยมีหลายสายพันธ์ุ มีลาต้นเด่ียวต้ังตรง มี
ลักษณะกลมๆ ใบแบบขนาน มีลักษณะแบนยาวใหญ่ ในเครือ
จะมีหวี มีปลีออกท่ีปลายยอด มีผลยาวใหญ่ทรงรี เรียงอยู่ใน
หวี มีรสชาติหวานหอม มีถ่ินกาเนิดในเขตร้ อนในเอเชีย
ตะวันออกเฉียงใต้ และต่อมาได้ปลูกในหลายประเทศท่ัวโลก
ในส่วนประเทศไทยน้ันจะปลูกกล้วยหอม ได้ทั่วทุกภาคและ
ปลูกได้ทุกฤดู มีประโยชน์และมีสรรพคุณ ใช้นามารักษาโรค
ต่างๆ ได้หลายอย่าง ใช้ นามาประกอบอาหารต่างๆ ได้
หลากหลายเมนู

กลว้ ยไข่ 6

(Lady Finger Banana)

กล้วยไข่ เป็ นพืชตระกูลกล้วย เป็ นผลไม้ล้มลุก มีลา
ต้นเดี่ยวต้ังตรง มีลักษณะกลมๆ ใบแบบขนาน มีลักษณะแบน
ยาวใหญ่ จะมีเครือมีหวีอยู่ และมีหัวปลีออกท่ีปลายยอด มีผล
กลมทรงรีเล็ก เรียงอยู่ในหวี มีรสชาติหวานอร่อย มีเนื้อแน่น
นุ่มๆ มีกลนิ่ หอม มถี ่ินกาเนิดในเขตร้อนในเอเชียตะวนั ออกเฉียง
ใต้ และต่อมาได้ปลูกในหลายประเทศท่ัวโลก ในส่วนประเทศ
ไทยน้ันจะปลูกกล้วยไข่ ได้ท่ัวทุกภาคและปลูกได้ทุกฤดู จะนิยม
ปลูกกันมากท่ีจังหวัดกาแพงเพชร มีประโยชน์และมีสรรพคุณ
ใช้นามารักษาโรคต่างๆ ได้หลายอย่าง ใช้นามารับประทาน และ
ประกอบอาหารต่างๆ ได้หลายเมนู

กลว้ ยเลบ็ มือนาง 7

(Lebmuernang Banana)

กล้วยเล็บมือนาง เป็ นพืชตระกูลกล้วย เกิดจาก
กล้วยป่ ากลายพันธ์ุ เป็ นผลไม้ล้มลุก มีลาต้นเด่ียวต้ังตรง มี
ลักษณะกลมๆ ใบแบบขนาน มีลักษณะแบนส้ัน จะมีเครือมีหวี
อยู่ และมีหัวปลีออกท่ีปลายยอด มีผลกลมทรงรี มีขนาดเล็ก มี
ปลายผลเรียวแหลม เรียงอยู่ในหวีคล้ายนิ้วมือ มีเนื้อสีเหลือง
แน่นนุ่มๆ มีรสชาติหวานอร่อย มีกล่ินหอม มีถิ่นกาเนิดในเขต
ร้ อนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และต่อมาได้ปลูกในหลาย
ประเทศท่ัวโลก ในส่วนประเทศไทยน้ันจะปลูก ได้ท่ัวทุกภาค
และปลูกได้ทุกฤดู จะนิยมปลูกกันมากในภาคใต้ มีประโยชน์
และมีสรรพคุณ ใช้นามารักษาโรคต่างๆ ได้หลายอย่าง ใช้นามา
รับประทาน ประกอบอาหารต่างๆ ได้หลายเมนู

กล้วยนาก (Red Banana) 8

กล้วยชนิดนี้ เป็ นกล้วยนากท่ีได้รับการพัฒนาสายพันธ์ุ
ขึ้นมาด้วยวิธีหลากหลายข้ันตอน และพัฒนาอยู่เป็ นเวลานาน
จนกระทัง่ ได้กล้วยนากสายพนั ธ์ุใหม่ขึน้ มา มีลกั ษณะประจาพนั ธ์ุคือ
ผลจะมีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าผลของกล้วยนากสายพันธ์ุด้ังเดิม หรือ
กล้วยนากสายพนั ธ์ุท่ัวไปอย่างชัดเจน ท่ีสาคัญรสชาตขิ องเนื้อสุกจะ
มีรสหวานหอม ไม่มีรสเปรี้ยวนาเหมือนกับเนื้อสุกของกล้วยนาก
ท่วั ไปอกี ด้วย จงึ ถูกต้งั ช่ือว่า “กล้วยนากหวาน”

กล้วยนาก เป็ นสายพันธ์ุของกล้วยท่ีเปลือกสีแดงคลา้ ลูก
เลก็ กว่ากล้วยหอมเขียว เนื้อเมื่อสุกเป็ นสีเหลืองครีมหรือสีเหลืองอม
ชมพู น่ิมและหวานกว่ากล้วยพนั ธ์ุอ่ืนในกลุ่มคาเวนดิช แหล่งปลูกอยู่
ในแอฟริกาตะวันออก เอเชีย อเมริกาใต้ และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
เป็ นทน่ี ิยมในอเมริกากลาง

9

กล้วยนา้ ไท (Nam Thai)

กล้วยน้าไทย อยู่ในวงศ์ MUSACEAE
เป็ นพนั ธ์ุที่ได้กลายพันธ์ุจากกล้วยป่ ามาแล้ว ลกั ษณะ
ผลคล้ายกบั ผลกล้วยหอมจันทร์ท่ัวไป แต่รูปทรงของ
ผลจะโค้งงอกว่าอย่างชัดเจน เนื้อสุกเป็ นสีเหลืองอม
ส้ม ไส้ กลางเป็ นสีส้ม รสชาติหวานหอมคล้ายกล่ิน
ดอกไม้ รับประทานอร่อยมาก ขยายพันธ์ุด้วยหน่อ
กล้วยน้าไทย เป็ นสายพันธ์ุหน่ึงที่นอกจากเนื้อสุกจะ
มีรสชาติหวานหอมรับประทานอร่ อยแล้ว ยังมี
สรรพคุณเป็ นยาดอี กี ด้วย

กล้วยหักมกุ (Silver Bluggoe)10

กล้วยหักมุก (Silver Bluggoe) เป็ นพืช
ผลไม้จาพวกต้นท่มี ีชื่อเรียกตามท้องถนิ่ ต่างๆ เช่น ภาค
อีสานเรียกกล้วยฮากมุก หรือภาคกลางเรียกกล้วย
หักมุก เป็ นต้น เป็ นพืชท่ีมีแหล่งกาเนิดอยู่ในประเทศ
อินเดีย โดยกล้วยหักมุกน้ันเป็ นกล้วยท่ีชาวไทยต่าง
คุ้นเคยกันเป็ นอย่างดีอย่างกล้วยปิ้ งที่นิยมนากล้วย
หักมุกมากรีดเปลือกแล้วนาไปปิ้ ง เม่ือสุกเปลือกท่ีปิ้ งก็
จะมีสีดา ส่วนเนื้อก็จะเป็ นสีเหลืองทองอร่าม แต่ใน
ปัจจุบันค่อนข้างหายากเพราะจานวนลดน้อยลง

11

ประโยชน์

ทางโภชนาการของกลว้ ย

12

1. แก้อาการท้องผูก
สาหรับใครทม่ี ปี ัญหาเกย่ี วกับระบบขับถ่าย และ

ลาไส้ การกินกล้วยเป็ นประจาจะช่วยได้ เนื่องจากกล้วย
มีท้ังโพรไบโอติกส์ ที่ช่ วยผลิตแบคทีเรียชนิดดีต่ อลาไส้
และกาจัดแบคทีเรียตัวร้ายต่อลาไส้ ออกไป อีกท้ังใน
กล้วยยังมีฟรุกโตโอลิโกแซกคาไรด์ ไฟเบอร์ชนิดละลาย
น้า ทีจ่ ะช่วยให้ระบบขบั ถ่ายคล่องตวั ขนึ้ มาก

2. ช่วยรักษาไมเกรน
อาการปวดหัวไมเกรนเป็ นความทรมานสาหรับ

ผู้ป่ วยโรคนี้มาก และหากคุณมีอาการปวดหัวไมเกรน
บ่อย ๆ แนะนาให้กินกล้วย จะช่วยลดอาการปวดหัวได้
เนื่องจากกล้วยอุดมไปด้วยแมกนีเซียม ที่จะช่วยบรรเทา
และป้องกนั อาการปวดหัวไมเกรนได้

13

3. ช่วยให้นอนหลบั สบายขนึ้
กล้วย อุดมไปด้วยกรดอะมิโน และทริปโตเฟน

สารประกอบสาคัญของการสร้างเซโรโทนินในสมอง ซ่ึง
เปรียบเสมือนยาระงับประสาทแบบธรรมชาติ ดังน้ันคนที่
นอนหลับยาก การกินกล้วยหลังอาหารมื้อเย็น หรือก่อน
นอน จะช่วยทาให้นอนหลบั ได้สบายขนึ้

4. ลดความอ้วนได้ดีขนึ้
กล้วยมีวติ ามิน B1 และ B2 คอยช่วยเร่งการเผา

ผลาญน้าตาล และไขมนั อกี ท้งั ยงั มคี าร์โบไฮเดรตชนิดดีต่อ
ร่างกาย มีไฟเบอร์ชนิดละลายน้าได้ เมื่อกล้วยตกเข้าไปใน
ระบบย่อยอาหารจึงดูดซับน้า พองตัว และช่วยทาให้ท้อง
รู้สึกอมิ่ ได้นานขนึ้ หากกนิ กล้วยในตอนเช้าจะช่วยลดความ
อยากของหวานได้อีกด้วย เพราะความหวานของกล้วยจะ
เข้าไปเติมเต็มอาการอยากของหวานชนิดต่าง ๆ ท่ีสาคัญ
ความหวานของกล้วยยงั ปราศจากแคลอรีอกี ด้วย

14

5. ช่วยลดความเครียด
เม่ือเรารู้สึกเครียด ความดันเลือดจะพุ่งขึ้นสูงกว่า

ปกติ ซึ่งโพแทสเซียมท่ีมีอยู่ในกล้วยจะช่วยบรรเทาให้ความ
ดันเลือดกลับเข้าสู่ภาวะสงบได้ ในทางโภชนาการจึงถือว่า
กล้วยเป็ นยาระงับประสาทแบบธรรมชาตไิ ด้อกี ทางหน่ึง

6. บารุงหัวใจ
โพแทสเซียม เป็ นสารสื่อประสาทที่ช่วยกระตุ้นการ

ทางานของหัวใจ บารุงหัวใจให้แข็งแรง ไม่เสี่ยงต่อโรคหัวใจ
และกล้วยมีโพแทสเซียมอยู่สูงมาก แถมมีโซเดียมน้อย
ดังน้ันกล้วยจึงเป็ นผลไม้ที่ช่วยบารุงหัวใจ และบารุงระบบ
หัวใจ และหลอดเลือด ได้ค่อนข้างสูง

7. ลดอาการโรคโลหิตจาง
เพราะในกล้วยมธี าตุเหลก็ สูง จึงช่วยกระตุ้นร่างกาย

ให้ผลติ เมด็ เลือดแดงคุณภาพดี ซ่ึงช่วยป้องกนั ภาวะโลหติ จาง
ได้ และยงั ช่วยในกรณที ไี่ ม่มแี รง ให้กลบั มามกี าลงั ได้อกี ด้วย

15

8. บารุงสายตา
วิตามิน A บวกกับ เบต้าแคโรทีน และอัลฟา-

แคโรทีน ท่ีมีอยู่ในกล้วย จะช่วยบารุงสายตา และการ
มองเห็นได้เป็ นอย่างดี โดยเฉพาะป้องกันอาการตาพร่า
มัว อาการมองเห็นไม่ชัดเจน เพราะกล้วยมีสรรพคุณ
ช่วยในการบารุงการทางานของระบบประสาทตา

9. บารุงกระดูก
ถึงแม้กล้วยจะเป็ นผลไม้ท่ีไม่มีแคลเซียมเลย

แต่ ฟรุ กโตโอลิโกแซกคาไรด์ คาร์ โบไฮเดรตท่ีมี
คุณสมบัติเหมือนไฟเบอร์ละลายน้าได้ ที่มีอยู่ในกล้วย
จะช่ วยเพ่ิมประสิ ทธิภาพการทางานของระบบขับถ่ าย
และส่ งเสริมให้ ลาไส้ ดูดซึมแคลเซียมจากอาหารที่กิน
ได้มากขึน้ ทาให้ร่างกายได้รับแคลเซียมไปบารุงกระดูก
เพม่ิ ขนึ้ น่ันเอง

กินกล้วยยงั ไง 16

ให้ปลอดภยั กบั รา่ งกาย

กล้วย เป็ นผลไม้ทไี่ ด้รับความนิยมต่อการ
บริโภค และนามาปรุงเป็ นอาหารชนิดต่าง ๆ อย่าง
แพร่หลาย การรับประทานในปริมาณที่ปกติใน
รูปแบบของอาหารในชีวิตประจาวันน้ัน น่าจะ
ปลอดภัยสาหรับคนส่ วนใหญ่ แต่หากต้องการ
รับประทาน หรือนามาใช้เพ่ือรักษาโรคในลักษณะ
ใด ๆ ก็ควรระมัดระวัง โดยการใช้อย่างเหมาะสม
และถูกวิธี ควรสอบถามแพทย์เพ่ือความแน่ใจก่อน
ว่าจะไม่ส่งผลกระทบต่อโรคทีเ่ ป็ นอยู่

ข้อควรระวงั 17

ในการกินกล้วย

กล้วย เป็ นผลไม้ที่ให้พลังงาน เพราะมีน้าตาลที่ร่างกาย
สามารถดึงพลังงานไปใช้ได้ในทันที เพราะกับการกินเพื่อให้
พลงั งานในการออกกาลังกาย ดังน้ันหากคดิ จะกนิ กล้วยเพ่ือการลด
น้าหนัก ควรควบคู่ไปด้วยกันกับการออกกาลังกายด้วย หากกิน
มากไป อาจทาให้ร่างกายได้รับพลังงานมากเกนิ ไป และอาจอ้วนได้

นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงการกินกล้วยดิบ เพราะกล้วย
ดิบจะมีแป้งมาก ย่อยยาก ทาให้ท้องอืด และท้องผูก เพราะเส้นใย
อาหาร (เพคติน) ในกล้วยที่อาจไปดูดซึมน้าในลาไส้ เมื่อลาไส้ไม่มี
นา้ ไปหล่อเลยี้ งกากอาหาร อุจจาระจึงแข็งตัวจนเกดิ อาการท้องผูก

กล้วย ไม่ใช่อาหารเพ่ือรักษาโรค ควรกินอย่างพอเหมาะ
ในปริมาณท่ีเหมาะสม และออกกาลังกายเป็ นประจา ผู้ป่ วย
เบาหวานและโรคประจาตัวอื่นๆ ควรปรึกษาแพทย์ถึงปริมาณที่
เหมาะสมในการกนิ

ขอขอบคณุ ขอ้ มลู จาก

https://th.wikipedia.org
https://www.thai-thaifood.com
https://www.thairath.co.th
https://arit.kpru.ac.th
https://www.chiangmainews.co.th

ท่ีปรกึ ษา..

นายชนะ เปรมปรี
ผู้อานวยการ สานักงาน กศน.จังหวดั ตาก

นายพจนารถ นุกูลคาม
รองผอู้ านวยการ สานกั งาน กศน.จังหวัดตาก
รักษาการผอู้ านวยการ กศน.อาเภอแม่ระมาด

ผู้จัดทาสอ่ื ..

นางสาวมัณฑนา มูลกณั ฑา
บรรณารกั ษ์ห้องสมุดประชาชน

อาเภอแมร่ ะมาด