ควรมิควรแล้วแต่จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ข้าพระพุทธเจ้า ผู้บริหาร ข้าราชการ และบุคลากร ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อ าเภอแม่ระมาด
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี ก ร ม ห มื่ น สุ ท ธ นาร ี นาถ ม ี พระนา ม เ ด ิ ม ว ่ า “หม ่ อมหลวงโสมสวล ี ก ิ ต ิ ยากร” ประสูติเมื่อวัน เสาร์ 13 กรกฎาคม 2500 ณ โรงพยาบาลกายส์เขต เซาท์วาร์ก กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เป็ นธิดา พระองค ์ใหญ ่ ของหม ่ อมราชวงศ ์ อด ุ ลก ิ ต ์ ิ ก ิ ต ิ ยากร พ ระเ ช ษ ฐาใ น ส ม เ ด ็ จ พ ระ น างเจ ้ า ส ิ ร ิ ก ิ ต ์ ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปี หลวง กบ ั ท ่ านผห ู ้ ญ ิ งพันธุ์สวล ี ก ิ ต ิ ยากร พระนาม “โสมสวลี” หมายความว ่ า “น ้ า ผ ้ึ ง พระจันทร์” เป็ นชื่อที่ได้รับพระราชทานมาจาก พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
พระชนม์ชีพในวัยเยาว์ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ได้รับโปรดเกล้าฯ ให้เข้า ศ ึ กษาในระดบ ั อน ุ บาลท ี่โรงเร ี ยนจ ิ ตรลดา ร ุ ่ นท ี่5 เมื่อปี พ.ศ. 2504 ร ุ ่ นเด ี ยวกบ ั สมเด ็ จพระเจา ้ นอ ้ งนาง เธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี แต ่ เม ื่อส าเร ็ จการศ ึ กษาในระด ั บช ้ ั น ประถมศึกษาปี ที่ 4 หม ่ อมราชวงศ ์ อด ุ ลก ิ ต ์ ิย้ายไป เป็ นผ ู ้ พ ิ พากษาศาลจ ั งหว ั ดเช ี ยงใหม ่ ในปี 2510 พระองค ์ ก ็ ทรงลาออกจากโรงเร ี ยนเด ิ ม และยา ้ ยไป ประท ั บท ี่จ ั งหว ั ดเช ี ยงใหม ่ โดยเข ้ าศ ึ กษาท ี่ โรงเรียนเรยีนาเชลีวิทยาลัย เป็ นเวลา 2 ปี
เมื่อบิดาได้ย้ายกลับมายังกรุงเทพมหานคร ทรงเข้าศึกษ าในโรงเรี ยนสาธิ ตจุ ฬาลงกรณ์ มหาว ิ ทยาล ั ยระยะหน่ึ ง แต ่ ด ้ วยม ิ สะดวกต ่ อการ ร ั บส ่ ง จ ึ งได ้ ย ้ ายมาศ ึ กษาอย ู ่ ท ี่โรงเร ี ยนราช ิ น ี เน ื่องจากเป็ นเส้ นทางเด ี ยวก ั บเส้ นทางท ี่ไปยง ั ท ี่ ท างานของบิดา พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ และน้องสาว (หม ่ อมหลวง สราล ี ก ิ ต ิ ยากร) เติบโตในวังเทเวศร์และได้รับการ เล ้ ี ยงด ู อย ่ างสามญ ั ม ี พระบ ิ ดาไปร ั บส ่ งท ี่โรงเร ี ยน พระองค์ทรงปฏิบัติหน้าที่งานบ้านด้วยพระองค์เอง เช ่ น จด ั ท ี่นอนใหเ ้ป็ นระเบ ี ยบ กวาดบา ้ น ถ ู พ ้ ื น รวม ไปถึงการปลูกผักและตัดหญ้า
รวมถึงโปรดการประกอบอาหาร และวิชา ภาษามากกว ่ าว ิ ชาใด ๆ แต ่ พระองค ์ไม ่ ถ ู กก ั บว ิ ชา ค านวณ เมื่อพระองค์ส าเร็จการศึกษาระดับ ม.ศ. 2 พระองค ์ ก ็ ขอร ้ องก ั บบ ิ ดามารดา เพ ื่อขอออกมา ศึกษาวิชาที่พระองค์ชอบ
อภิเษกสมรส วันที่ 17 ธันวาคม 2519 พระบาทสมเด็จ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมน า ถบพิตร ทรงพ ระกรุ ณา โปรดเกล้า ฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประกอบพิธี หม ้ น ั ระหวา ่ งพระบาทสมเดจ ็พระวชิรเกลา ้ เจา ้ อยห ู ่ ว ั ขณะทรงด ารงพระอิสริ ยยศเป็ นสมเด็จพระบรม โอรสาธิราชฯ สยามมก ุฎราชก ุ มาร ก ั บ พระเจ้าว รวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารี นาถ ณ พระต าหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวัง ดุสิต
วันที่ 3 มกราคม 2520 พระบาทสมเด็จ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัด พระราชพิธีอภิเษกสมรส ณ พระต าหนักสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนี วังสระปทุม และ ทรงพระกร ุ ณาโปรดเกล ้ าฯ สถาปนาข ้ึ นเป็ น “พ ร ะเ จ้า ว ร ว ง ศ์เ ธ อ พ ร ะ อ ง ค์ เ จ้าโ ส ม สว ลี พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยาม มงกุฎราชกุมาร”
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ มีพระประสูติกาลพระธิดา คือ “สมเด ็ จพระเจ ้ าล ู กเธอ เจ ้ าฟ้ าพ ั ชรก ิ ต ิ ยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหา วัชรราชธิดา” ในวันที่ 7ธันวาคม 2521 วันที่ 12 สิงหาคม 2534 พระบาทสมเด็จ พระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุ ณาโปรดเกล้าฯ ให้ ประกาศเฉลิมพระนาม เป็ น “พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ”
โดยสร้อยพระนาม “พระวรราชาทินัดดา มาตุ” หมายถึง “พระมารดาของพระราชนัดดา พระองค ์ แรกแห ่ งพระมหากษ ั ตร ิ ย ์ ผ ู ้ประเสร ิ ฐ” กล ่ าวค ื อ พระองค ์ ทรงเป็ นพระมารดาของสมเด ็ จ พระเจ ้ าล ู กเธอ เจ ้ าฟ้ าพ ั ชรก ิ ต ิ ยาภา นเรนทิรา เทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราช ธิดา
วั น ที่ 5 พ ฤ ษ ภ า ค ม 2562 เ มื่ อ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกลา ้ เจ ้ าอย ู ่ ห ั ว เสด ็ จข ้ึ น เถลิงถวัลยราชสมบัติและทรงประกอบพระราชพิธี บรมราชาภิเษก มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็ นพระองค ์ เจา ้ ต ่ างกรมฝ่ ายใน ความว ่ า พ ร ะเ จ้า ว ร ว ง ศ์เ ธ อ พ ร ะ อ ง ค์ เ จ้าโ ส ม ส ว ลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ด้วยเป็ นพระมารดาผู้ทรง อภ ิ บาล พระราชธ ิ ดาพระองคใ์ หญ ่ ด้วยพระวิริ ยอุตสาหะและพระทัยเมตตา จนทรงเจริ ญพระชนมายุ และทรงปฏิบัติสรรพ กรณียก ิ จอ ั นควรแก ่ ข ั ตต ิ ยนาร ี กอปรก ั บพระเจ ้ า วรวงศ ์ เธอ ผ ู ้ พระมารดาน ้ ั น ก ็ได ้ ทรงปฏ ิ บ ั ต ิ พระกรณียก ิ จน ้ อยใหญ ่ สนองพระเดชพระค ุ ณมา ต ้ ง ั แต ่ คร ้ ั งร ั ชกาลก ่ อน
สื บ เนื่ อง ม า จ น ถึ ง รั ช กา ลปั จ จุ บัน ไ ด้ ราชการเป็ นอันมาก เป็ นที่ไว้วางพระราชหฤทัย สมควรจะยกย ่ องพระเก ี ยรต ิ ยศตามโบราณราช ประเพณี จึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็ นพระองคเ ์ จา ้ ต ่ างกรมฝ่ ายใน มีพระนามตามที่จารึก ในพระสุพรรณบัฏ ว ่ า “พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรม ห มื่ น สุ ท ธ น า รี น า ถ” แ ล ะ พ ร ะ ร า ช ท า น เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็ นโบราณมงคลนพรัต นราชวราภรณ์กบ ั เหร ี ยญร ั ตนาภรณ์รัชกาลที่ 10 ช ้ น ั ท ี่1
ชีวิตส่วนพระองค์ “พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ” ทรงโปรดงานฝี มือฝึ กฝน ดา ้ นห ั ตถกรรมอย ่ างการร ้ อยพวงมาลย ั , จัดดอกไม้ และเย็บปักถักร้อย โดยโปรดงานนิตต ิ ้ งมากที่สุด โปรดเล ้ ี ยงส ั ตว ์ ค ื อ ปลาทอง อ ี กท ้ ั งโปรดการเล ่ น เคร ื่องดนตร ี ค ื อก ี ตาร ์ และเปี ยโน รวมถึงยังสามารถทรงเครื่องดนตรีไทยได้ บ ้ าง ได ้ แก ่ ระนาดเอก และฆ ้ องวง ท ้ ั งน ้ ี ทรงม ี พ ้ ื นฐานดา ้ นบัลเลต์, ศิลปะการแสดง และการเต้น ล ี ลาศ ทว ่ าส ิ่งท ี่โปรดมากท ี่ส ุ ด ค ื อการประกอบ อาหาร ซึ่ งพระองค์ได้ท าพระกระยาหารไปถวาย พระบรมวงศานุวงศ์ สม ่าเสมอ
พระมารดา เจ้ าฟ้ ากรมหลวงราชสาริ ณี สิริพัชร พระองคเ ์ป็ นพระมารดาท ี่ห ่ วงใยในสมเด ็ จ พระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา พระราชธิดาเพียงพระองค์เดียว ทรงกล ่ าวว ่ า “ไม ่ หวงมากน ั ก แต ่ ม ี ความเป็ นห ่ วง มากกวา ่ ท ้ ง ั เร ื่องความประพฤต ิ การวางตว ั…”
คร ้ ั งหน่ึ งทรงกล ่ าวถ ึ งพระราชธ ิ ดาว ่ า “…ใหร ้ ู ้ จก ั ช ่ วยเหล ื อผ ู อ ้ื่น นอกจากช ่ วยเหล ื อตว ั เอง แลว ้ ก ็ ตอ ้ งช ่ วยเหล ื อผ ู อ ้ื่นดว ้ ย ม ี เมตตา…” และจะ ทรงด ุ เม ื่อพระราชธ ิ ดาทรงทา ผ ิ ด พระองคเ ์ คยกล ่ าว ไว้ในรายการ ว ู ดด ้ ี เก ิ ดมาค ุ ย ว ่ า “…เราถ ื อคต ิ เล ้ ี ยง วัวให้ผูกรักลูกต้องตี” ด้วยพระองค์ตีสมเด็จเจ้าฟ้า พช ั รก ิ ต ิ ยาภาเม ื่อคร ้ ั งท ี่ยง ั ทรงศ ึ กษาอย ู ่โรงเร ี ยน ราช ิ น ี ดว ้ ยกา ้ นมะยม เพราะทรงเอาวงเว ี ยนไปท ิ่มขา เพ ื่อน พระองค ์ จ ึ งต ี เพ ื่อให ้ พระธ ิ ดาร ู ้ ว ่ าเพ ื่อนก ็ ร ู ้ส ึ ก เจบ ็ เช ่ นกน ั
นอกจากน ้ ี พระองค ์ ยง ั เป็ นธ ิ ดาท ี่ม ี ความ กตญ ั ญ ู ต ่ อบ ุ พการ ี แมบ ้ างปี จะม ี พระราชกรณียก ิ จ มาก แต ่ เม ื่อถ ึ งว ั นแม ่ แห ่ งชาต ิ ก ็ จะทรงร ้ อย พวงมาลัยด้วยพระองค์เอง และทรงขับรถยนต์พระ ท ี่น ั่งไปหาท ่ านผ ู ห ้ ญ ิ งพันธุ์สวลีที่พระต าหนักปาก ช ่ องหร ื อท ี่พท ั ยาเป็ นประจา ท ุ กปี ปัจจุบัน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า โสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ทรงประทับที่วัง เทเวศร ์ ต ้ ง ั อย ู ่ บร ิ เวณถนนกร ุ งเกษม ปากคลองผด ุ ง กร ุ งเกษม ร ิ มแม ่ น ้ า เจา ้ พระยา แขวงวด ั สามพระยา เขตพระนครกร ุ งเทพมหานคร ทางท ิ ศใตต ้ิ ดกบ ั วง ั เทวะเวสม ์ ทางท ิ ศตะวน ั ออกต ิ ดกบ ัวัดนรนาถสุนท ร ิ การาม และบางคร ้ ั งก ็ประท ั บท ี่คอนโดใจกลาง เม ื องอ ี กแห ่ งหน่ึ ง
ท ้ ั งน ้ ี พระองค ์ ยง ั ทรงอ ุ ปการะ “สิรพัชรา โสพัชรมณี” ช ื่อเล ่ น “ใบพลู” ไว้ในพระอุปถัมภ์ ต ้ ั งแต ่ ย ั งเป็ นเด ็ กเล ็ ก ทรงกล ่ าวถ ึ งสิ รพ ั ชราว ่ า “…พระองคห ์ ญ ิ งเล ้ ี ยงเขาเป็ นล ู กอ ี กคน…”
พระกรณียกิจ ข้อมูลจาก สถาบันเทคโนโลยีจิตรลดา ระบุ ว ่ า พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรม หมื่นสุทธนารีนาถทรงบ าเพ็ญพระกรณียก ิ จดา ้ นต ่ าง ๆ มากมาย โดยเฉพาะด้านสังคมสงเคราะห์และด้าน สาธารณส ุ ขโดยทรงดา รงตา แหน ่ งนายกก ิ ตต ิ มศก ั ด ์ ิ ของมูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาด ไทย รวมถ ึ ง โครงการค ื นช ี ว ิ ตให ้ พ ่ อแม ่ เพ ื่อล ู กนอ ้ ย ที่ติดเอดส์
กองทุนยาพระวรราชาทินัดดามาตุ ส าหรับ ผ ู ้ ต ิ ดเช ้ ื อเอดส ์ สภากาชาดไทย และกองท ุ นนม สา หร ั บเดก ็ในโครงการช ่ วยลดการต ิ ดเอดส ์ จากแม ่ ส ู ่ ล ู ก นอกจากน ้ ี ทรงร ั บโครงการ ต ่ างๆของ สภากาชาดไทยไว้ในพระอุปถัมภ์หลายโครงการ และทรงจด ั ต ้ ง ั ม ู ลน ิ ธ ิ และโครงการส ่ วนพระองค ์ อ ี ก หลายโครงการ อาทิ * มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ ง (ภาฯ) ยามยาก สภากาชาดไทย * โครงการลดการติดเอดส์ สภากาชาดไทย * กองทุนยาพระเจ้าวรวงศ์เธอ ฯ กรมหมื่น สุทธนาร ี นาถ สา หร ั บผต ู ้ิ ดเช ้ ื อเอดส ์ สภากาชาดไทย
* กองทุนยาพระเจ้าวรวงศ์เธอ ฯ กรมหมื่น สุทธนาร ี นาถ เพ ื่อช ่ วยลดการต ิ ดเอดส ์ สภากาชาด ไทย * กองท ุ นนมส าหร ั บเด ็ กในโครงการช ่ วย ลดการต ิ ดเอดส ์ จากแม ่ ส ู ่ ล ู ก สภากาชาดไทย * กองทุนโรคมะเร็งในเด็ก ในพระอุปถัมภ์ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่น สุทธนารีนาถ * ม ู ลน ิ ธ ิ ศาสตราจารย ์ นายแพทย ์ หม ่ อม ราชวงศ์กล ั ยาณก ิ ต ์ ิ ก ิ ต ิ ยากร * มูลนิธิ โรคโลหิ ตจางธาลัสซ ี เม ี ยแห ่ ง ประเทศไทย * มูลนิธิสงเคราะห์ของศาลเยาวชนและ ครอบครัว
* มูลนิธิบ้านบางแค * ม ู ลน ิ ธ ิ สถาบน ั แสงสวา ่ ง * สมาคมส ่ งเสร ิ มสถานภาพสตร ี * สมาคมเทคน ิ คการแพทย ์ แห ่ งประเทศ ไทย * สมาคมพ ั ฒนาแพทย ์ แผนไทยแห ่ ง ประเทศไทย * สมาคมศ ิ ษยเ ์ ก ่ าโรงเร ี ยนสอนคนตาบอด ภาคเหน ื อจง ั หวด ั เช ี ยงใหม ่ * ทุนสงเคราะห์ผู้ประสบปัญหาความทุกข์ ยากเดือดร้อน ในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า โสมสวลี กรมหมื่นสุ ทธนารี นาถ (สภาสังคม สงเคราะห ์ แห ่ งประเทศไทย ในพระบรมราช ู ปถม ั ภ)์
ผลงานการแสดง เม ื่อคร ้ ั งว ั ยเยาว ์ พระองค ์ เคยแสดงละคร โทรท ั ศน ์ คร ้ ั งแรกทางช ่ อง 4 บางขุนพรหม เรื่ อง ขุนช้างขุนแผน ทรงรับบทเป็ น นางพิมพิลาไลยใน วัยเด็ก และเป็ นนักแสดงประกอบในภาพยนตร์เรื่อง น ้ า ผ ้ึ งขม ปี 2517 ท ้ ั งแสดงละครเฉล ิ มพระเก ี ยรต ิ สมเด ็ จพระนางเจ ้ าส ิ ร ิ ก ิ ต ์ ิ พระบรมราช ิ น ี นาถ พระบรมราชชนนีพันปี หลวงในบางวาระ นอกจากน ้ ี พระองค ์ แสดงละครเวท ี สอง เรื่องคือ “รักษาป่ า” และหลง ั จากอภ ิ เษกสมรสกบ ั อด ี ตพระราชสวาม ี ก ็ ทรงแสดงละครเวท ี เร ื่อง “เกาะสวรรค์” ร ่ วมกบ ั สมเด ็ จพระเจา ้ ล ู กเธอเจา ้ฟ้ า กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา และ หม ่ อมหลวงสราล ี ก ิ ต ิ ยากร พระขน ิ ษฐา
ปี 2557 ทรงร ่ วมแสดงในละครเวท ี เร ื่อง ซูสีไทเฮา เดอะ มิวสิคัล ในบทนางนิวฮูล ู ่ ซ่ึ งเป็ น มารดาของซูสีไทเฮาเพื่อหารายได้สมทบทุนมูลนิธิ อาสาเพื่อนพึ่ ง (ภาฯ) ยามยาก และในปลายปี เด ี ยวก ั นน ้ ั นพระองค ์ได ้ ทรงร ่ วมแสดงในละคร โทรท ั ศน ์ ทางสถาน ีโทรท ั ศน ์ ส ี กองท ั พบกช ่ อง 7 เร ื่องร ั กเร ่ ทรงร ั บบทเป็ น พร ้ อมจ ิ ต ปี 2559 ทรงร ่ วมแสดงในละครเวท ี เร ื่อง ม ่ านประเพณ ีประกาศ ิ ตอาญาสวรรค ์ในบท พระมหาเทวีสวรรค์
เส้นทางพระเกียรติยศ * วันที่ 13กรกฎาคม 2500-วันที่ 3 มกราคม 2520 หม่อมหลวงโสมสวลี กิติยากร * วันที่ 3 มกราคม 2520 หม่อมหลวงโสมสวลี มหิดล * วันที่ 3 มกราคม 2520 -12 สิงหาคม 2534 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยาม มงกฎุ ราชกม ุ าร
* วันที่ 12 สิงหาคม 2534 – 5 พฤษภาคม 2562 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทิน ั ดดามาต ุ * วันที่ 5 พฤษภาคม 2562 – ปัจจุบัน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นส ุ ทธนารีนาถ