เอกสารการเลี้ยงไก่ไข่

รายงาน
เร่อื ง การเลีย้ งไกไ่ ข่

เสนอ
ครู อาวุธ จมุ ปา

จดั ทาโดย
นายพนิ ิจ นิธิเกษมสมบัติ
เลขที่ 15 รหัสประจาตวั 63305030019
ระดบั ชั้น ปวส. 2/3 สาขาวิชา สตั วศาสตร์

รายงานฉบบั น้ีเป็นสว่ นหนึ่งของวิชา เทคโนโลยสี ารสนเทศเพอ่ื การจัดการอาชพี
ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2564

วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยีพะเยา

คานา

รายงานฉบับน้ีเป็นเร่ืองเกี่ยวกับการเล้ียงไก่ไข่ ซ่ึงจะเป็นเน้ือหาต่าง ๆ เก่ียวกับความรู้ที่
ต้องการจะศึกษา ประกอบด้วย พันธ์ุไก่ไข่ ไก่พันธ์ุลูกผสม โรงเรือนไก่ไข่ ขนาดของโรงเรือน อุปกรณ์
ในการเลี้ยงไก่ไข่ อาหารของไกไ่ ข่ ชนดิ ของอาหารที่ใชเ้ ลี้ยงไกไ่ ข่ โรคในไก่

ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างย่ิงว่ารายงานฉบับนี้คงจะเป็นประโยชน์กับผู้ท่ีสนใจที่ต้องการจะศึกษา
ไมม่ ากกน็ อ้ ย

สารบญั หนา้
1
เรื่อง การเลย้ี งไกไ่ ข่ 4
1. พันธุไ์ กไ่ ข่ 5
2. ไก่พนั ธลุ์ กู ผสม 8
3. โรงเรอื นไก่ไข่ 8
4. ขนาดของโรงเรอื น 9
5. อปุ กรณใ์ นการเลี้ยงไก่ไข่ 9
6. อาหารของไกไ่ ข่ 10
7. ชนิดของอาหารทใี่ ช้เล้ียงไก่ไข่
8. โรคในไก่

1

การเล้ียงไกไ่ ข่

ไกไ่ ข่นับเป็นสตั ว์เศรษฐกจิ ทม่ี ีความสาคตั ต่อีีวติ ปรจจาวันของคนไทยเป็นอย่างย่ิง เนอื่ งจาก
ไข่ไก่เป็นอาหารที่มีปรจโยีน์มาก นิยมรับปรจทานกันทุกครัวเรือน สามารถนามาปรจกอบอาหารได
หลายอย่างท้ังอาหารคาวแลจขนมหวาน ตลาดจึงมีความตองการไข่ไก่สูงตลอดท้ังปี แลจมีแนวโนม
ความตองการท่ีสงู ขน้ึ เรอื่ ยๆ

การเล้ียงไก่ไข่ในปัจจุบันมีความกาวหนาไปมากแลจมีการพัฒนาอยู่ตลอดเวลา โดยไดมีการ
นาเอาวิทยาการใหม่ๆเขามาี่วยในทุกๆดานเี่น การปรับปรุงพันธุ์ โรงเรือนแลจอุปกรณ์การเล้ียง
อาหารที่ใีเล้ียงการป้องกันรักษาโรค รูปแบบการเล้ียง แลจวิธกี ารเลี้ยงดูท่ีถูกตอง จึงทาใหอาีีพการ
เล้ียงไก่ไข่ไดพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว ไดขยายการเลี้ยงออกไปอย่างกวางขวาง แลจไดกลายเป็นอาีีพท่ี
สาคัตอาีพี หน่ึงของคนไทย

สาหรับรจบบการเลี้ยงไก่ไข่เป็นการคาที่ไดรับความนิยมสูงในปัจจุบันมีอยู่ 2 แบบดวยกัน
คือ การเล้ียงแบบรวมฝงู แลจการเลี้ยงแบบขงั กรงหรือกรงตับ

การเลีย้ งแบบรวมฝงู การเล้ียงแบบกรงตับ

เรอ่ื ง การเลยี้ งไก่ไข่ โดย..นายพนิ ิจ นิธเิ กษมสมบัติ

2

1. พนั ธุ์ไก่ไข่
พันธ์ุไก่เป็นปัจจัยสาคัตอย่างหนึ่งที่ทาใหการเล้ียงไก่ไข่ปรจสบความสาเร็จ แต่พันธุ์ไก่ไข่ที่

นิยมเล้ียงในเมืองไทยในปัจจุบันส่วนใหต่เป็นไก่สายพันธ์ุลูกผสมเกือบทั้งส้ิน ซ่ึงเป็นพันธ์ุท่ีไดรับการ
คัดเลือกแลจปรบั ปรงุ พนั ธุม์ าเปน็ อยา่ งดแี ลว เีน่ ใหไขด่ ก ไขฟ่ องโต ใหไขท่ นกินอาหารนอย เป็นตน

1. ไกพ่ นั ธ์ุแท้
ไก่พันธ์ุแทเป็นไก่ที่ไดรับการคัดเลือกแลจผสมพันธ์ุเป็นอย่างดีมาอย่างต่อเนื่อง จนลูกหลาน
ในรุ่นต่อๆมามีลักษณจปรจจาพันธุ์คงที่แต่ในปัจจุบันไก่พันธุ์แทไม่ไดรับความสนใจแลจเล้ียงเป็น
การคามากนักเพราจผเู ล้ยี งไก่ไข่นิยมเล้ียงไก่ลกู ผสมซ่ึงใหผลผลิตไข่ทีด่ กี วา่ ไก่พนั ธุ์แทมาก สาหรบั พันธ์ุ
ไก่ไข่พนั ธุ์แททย่ี ังมเี ลยี้ งกนั ในปรจเทศไทย ไดแก่

1.1 พันธ์ุโร๊ดไอส์แลนด์เรด หรือท่ีเรียกกันส้ันๆว่า “ไก่โร๊ด”ไก่โร๊ดที่นิยมเลี้ยงกัน
แพร่หลายเป็นีนิดหงอนจักร ซึ่งเป็นไก่ปรจเภทก่ึงเนื้อกึ่งไข่ มีขนาดกลาง มีรูปร่างค่อนขางยาว
แลจลกึ เปน็ รปู สเี่ หลย่ี มผืนผา ขนตามลาตวั มสี ีนา้ ตาลแดงเขม ขนปกี ขนหางมีสีดาเหลือบเขยี วผิวหนัง
แลจหนาแขงมีสีเหลืองจัด ปากมีสีแดงเหลือง หงอนจักร 5 แฉกเปลอื กไข่สนี ้าตาล เป็นพนั ธุ์ท่ีสามารถ
ปรบั ตวั เขากบั สภาพแวดลอมไดดี เริม่ ใหไขเ่ ม่อื อายุ 5 ครึ่ง-6 เดือน ใหไขป่ ีลจ 280-300 ฟอง

- ปัจจุบันนิยมเล้ียงไก่โร๊ดไวเพ่ือใีเป็นพันธ์ุต้ังตนในการผลิตไก่ไข่ ลูกผสมไฮบริด
เพื่อใหไดลูกผสมที่สามารถคัดเพศเมื่อแรกเกิดได โดย ใีไก่โร๊ดเพศผูผสมกับบาร์พลีมัทร็อคเพศเมีย
ลูกผสมท่ีไดจจสามารถ คัดเพศไดเมื่ออายุ 1 วัน โดยลูกไก่เพศเมียจจมีขนสีดาตลอดตัว ส่วน ลูกไก่
เพศผจู จมีขนสีดาทงั้ ตวั แตจ่ จมจี ุดสีขาวท่ีหัว

- ไก่ไข่ลูกผสมท่ีเลี้ยงเป็นการคาในปัจจุบันท่ีใหไข่เปลือกสีน้าตาลน้ัน ส่วนใหต่
มาจากการผสมขามพันธุ์ของไก่โร๊ดไอส์แลนด์เรดหงอนจักรกับไก่พันธุ์บาร์พลีมัทร็อค ลูกผสมท่ีได
จจใหไข่ดกไขม่ ีเปลือกสนี ้าตาล แลจใหไข่ฟองโต

พันธ์โุ ร๊ดไอส์แลนด์เรด

เรื่อง การเลยี้ งไก่ไข่ โดย..นายพนิ จิ นธิ เิ กษมสมบตั ิ

3

1.2 พันธ์ุบาร์พลีมัทร็อค หรือท่ีเรียกกันวา่ “ไก่บาร์” เป็นไก่ปรจเภทก่ึงเน้ือกึ่งไข่ มี
สีดาสลับกับสีขาวตามขวางของขน ลักษณจลาตัวยาว หงอนจักร ปากสีเหลือง ตาสีน้าตาล หงอน
เหนียง แลจตุมหูมีสีแดง หนังสีเหลือง ขาแลจน้ิวเทาสีแดง ใหไข่เปลือกสีน้าตาล ทนต่อ
สภาพแวดลอมไดดี โดยเริ่มใหไข่เมอื่ อายุ 5 ครึ่ง-6 เดือน

- ปัจจุบันนิยมใีแม่พันธุ์ไก่บารพลีมัทร็อคผสมกับพ่อพันธ์ุโร๊ดไอส์แลนด์เรดหรือนิว
แฮมเียี ร์ เพอ่ื ผลิตลูกผสมไฮบรดิ เป็นการคาีนิดคัดเพศไดเม่ือแรกเกดิ โดยดูจากสีของขน โดยลูกผสม
เพศเมยี จจมีขนสดี าแลจใหไข่ดก สว่ นลูกผสมเพศผูจจมขี นสีบาร์

พันธุ์บาร์พลมี ัทร๊อค
1.3 พันธ์ุเล็กฮอร์นขาวหงอนจักร เป็นไก่พันธ์ุเบาที่มีขนาดเล็ก ลักษณจว่องไว
ปราดเปรียว เจริตเติบโตเร็ว ขน มีสีขาวท้ังตัวหงอนจักร 5 แฉกขนาดใหต่ หงอนมีสีแดง ปากเหลือง
ตุมหูสีขาวผิวหนังแลจหนาแขงสีเหลือง ใหไข่เร็ว ใหไข่ดก ไข่มีเปลือกสีขาว ทนต่ออากาศรอนไดดี
มีปรจสิทธิภาพในการเปลี่ยนอาหารค่อนขางสูงเร่ิมใหไข่เม่ืออายุ 4 ครึ่ง-5 เดือน ใหไข่ปีลจปรจมาณ
300 ฟอง
- ปัจจุบนั ไก่พนั ธเ์ุ ล็กฮอรน์ ขาวหงอนจกั ร นยิ มใีผสมขามสายพนั ธ์ุตงั้ แต่ 2 สายพันธุ์
ขน้ึ ไป เพื่อผลิตไกไ่ ขล่ ูกผสมเพื่อการคาทใ่ี หไข่ดก ไข่ฟองโตแลจกนิ อาหารนอย

พนั ธ์เุ ลก็ ฮอร์นขาวหงอนจักร
เรอ่ื ง การเลี้ยงไก่ไข่ โดย..นายพนิ ิจ นิธิเกษมสมบัติ

4

2. ไก่พนั ธ์ุลูกผสม
เป็นไก่พันธุ์ไข่ท่ีนิยมเลี้ยงกันในเีิงการคามากท่ีสุดในปัจจุบันเนื่องจากเป็นพันธุ์ไก่ท่ีผสมขึ้น

เป็นพิเศษ เพื่อพัฒนาแลจปรับปรุงพันธ์ุใหมีปรจสิทธิภาพในการใหผลผลิตไข่สูง แลจมีคุณภาพตรง
ตามความตองการของตลาดคอื ใหไขด่ ก เปลอื กไขส่ นี ้าตาล ไขฟ่ องโต แลจไขท่ น

การเลี้ยงไก่ลูกผสมใหไดผลผลิตตรงตามลักษณจปรจจาพันธุ์น้ัน จจตองเล้ียงดวยอาหารที่มี
คุณภาพสูง แลจมีการจัดการที่ถูกตองเี่น การควบคุมน้าหนักตัว การควบคุมการกินอาหาร
การควบคุมแสงสว่าง ตลอดท้ังการสุขาภิบาลแลจการป้องกันโรคท่ีดี ในปัจจุบันไก่ไข่พันธ์ุลูกผสม
ที่มีจาหน่ายในปรจเทศไทยมีอยู่หลายพันธุ์ดวยกันไดแก่ เอ.เอ.บราวน์ (A.A.Brown) รอสบราวน์
(Ross Brown) ไฮเซคบราวน(์ Hisex Brown) อซี า่ บราวน์ (Isa Brown) ซุปเปอร์ ฮารโ์ ก (Super
Harco) ดีคารบ์ วอรเ์ รน (Dekalb Voren) ฮับบารด์ โกลเดนคอมเมท (Hubbard Golden Commet)
เซพเวอร์สตาร์ ครอส 579 (Shaver Starcross 579) แบ๊บค๊อกบี-380 (Babcock B-380) บาโบลนา
เตตรา-เอสแอล(Babolna Tetra-SL) เป็นตน

ไกพ่ นั ธ์ุลูกผสม ท่นี ยิ ม
เล้ยี งในปจั จบุ นั

เรือ่ ง การเลีย้ งไกไ่ ข่ โดย..นายพินจิ นิธเิ กษมสมบตั ิ

5

3. โรงเรอื นไก่ไข่

เนื่องจากโรงเรือนเป็นองค์ปรจกอบท่ีสาคัตในการควบคุมสิ่ง แวดลอมต่างๆใหอยู่ในสภาพท่ี
เหมาจสมตอ่ การเล้ียงไก่ ดงั น้ันการ ออกแบบโรงเรือนไดอย่างถูกตอง เหมาจสม แลจราคาไม่แพง จจ
ทาใหไก่อยู่ไดอย่างสบาย ส่งผลใหไกเ่ จริตเติบโตเร็ว ใหผลผลิตไข่ ไดมาก มอี ัตราการตายตา่ อีกทั้งยัง
ทาใหการสุขาภบิ าลแลจการ ป้องกนั โรคสามารถทาไดงา่ ย แลจตนทุนการผลติ ลดลง

โรงเรือนที่ดีควรสรางใหความยาวอยู่ในแนวทิศตจวันออกตจวันตก มีลักษณจที่สามารถกัน
แดด กันฝน แลจลมแรงไดดี เย็น สบาย มีการรจบายอากาศไดดี ไม่อับลมแลจไม่ถึงกับลมโกรก ให
แสงแดดในีว่ งเีาแลจีว่ งเย็นสอ่ งเขาถึงพน้ื โรงเรือนได สามารถ รักษาความสจอาดไดง่าย รจบายน้า
ไดดี น้าไม่ขงั แฉจ แลจไม่รกรุงรัง ป้องกันศตั รูต่างๆได สจดวกตอ่ การเขาไปปฏิบตั ิงานต่างๆ

หากมีโรงเรือนไก่ไข่หลายๆ หลัง การจัดสรางไม่ควรใหเป็นเรือนแฝด แต่ควรเวนรจยจห่าง
ของแต่ลจโรงเรือนไม่นอยกว่า 10 เมตร ทงั้ น้ี เพอ่ื ใหมกี ารรจบายอากาศ แลจความีื้นดขี ้ึน

รปู แบบของโรงเรอื นไก่ไข่ ลักษณจปลจการจดั สรางโรงเรอื นเพอื่ เลย้ี งไก่ไข่มีอยู่หลายรูปแบบ
การจจสรางแบบใดน้ันขึ้นอยู่กับวัตถุปรจสงค์รูปแบบของการเล้ียง ความยากง่าย ทุน แลจวัสดุ
อุปกรณ์ที่มีอยู่ในทองถิ่นนั้นๆ แต่โดยทั่วไปแลวโรงเรือนเล้ียงไก่เท่าที่มีการจัดสรางในปรจเทศไทยมี
รูปแบบต่างๆ กนั ดงั น้ี

1. แบบเพิงหมาแหงน จัดเปน็ โรงเรือนท่ีสรางไดง่ายที่สุด เพราจไม่สลับซับซอน ลงทุนนอย
แต่มีขอเสียคือ ถาหันหนาของโรงเรือนเขาในแนวทางของลมมรสุม ฝนจจกลับเขาไปในโรงเรือนได
โรงเรอื นแบบนไ้ี ม่คอ่ ยมีความทนทานเทา่ ทค่ี วร เน่อื งจากจจถกู ฝนแลจแดดอยเู่ ป็นปรจจา

2. แบบหน้าจว่ั การสรางโรงเรือนแบบน้จี จสรางยากกว่าแบบแรก ทงั้ น้ีเพราจตองพิถีพถิ ันใน
การจัดสรางมากข้ึนรวมถึงความปรจณีตดวย ดังนั้น ค่าวัสดุอุปกรณ์แลจค่าแรงงานในการก่อสรางจึง
สงู กว่าแบบแรก แต่โรงเรอื นแบบนี้มขี อดคี อื สามารถปอ้ งกนั แดดแลจฝนไดดกี วา่ แบบเพงิ หมาแหงน

3. แบบจั่วสองชน้ั ลักษณจของโรงเรอื นแบบนจี้ จสรางไดยากกวา่ สองแบบแรก แต่มีขอดีคือ
อากาศภายในโรงเรือนแบบน้ีจจเย็นกว่าสองแบบแรกมาก ทั้งนี้เพราจจั่วสองี้ันจจเป็นที่รจบาย
อากาศรอนไดดี ทาใหไก่อย่ไู ดอย่างสบายโดยไม่เกิดความเครยี ด

4. แบบหน้าจั่วกลาย โรงเรือนแบบนี้มีคุณสมบัติดกี ว่าแบบเพิงหมาแหวน กันฝนไดมากขึ้น
แตค่ ่ากอ่ สรางจจสงู กว่าแบบเพงิ หมาแหงน

5. แบบเพิงหมาแหงนกลาย ลักษณจของโรงเรือนแบบนี้จจดีกว่าแบบเพิงหมาแหงนแลจ
แบบหนาจ่ัว ท้ังน้ีเพราจมีการรจบายอากาศรอน กันฝน กันแดดไดดีกว่าแลจขอสาคัตคือค่าก่อสราง
จจถูกกว่าแบบหนาจ่ัวกลาย

เรื่อง การเลีย้ งไกไ่ ข่ โดย..นายพินิจ นิธเิ กษมสมบตั ิ

6
เรอื่ ง การเลี้ยงไก่ไข่ โดย..นายพินจิ นิธิเกษมสมบตั ิ

7

3.1 โรงเรือนสาหรับไก่เล็ก เป็นโรงเรือนสาหรับใีเลี้ยงไก่ตง้ั แต่รจยจแรกเกิดจนถึงอายุ 5-6
สัปดาห์ โรงเรือนเล้ียงไก่ไข่เล็กน้ีจจมีลักษณจเี่นเดียวกันกับโรงเรือนท่ีใีเลี้ยงไก่เนื้อ คือ จจตอง
รจบายอากาศไดดี แต่ลมไมโ่ กรก ไม่ีนื้ แฉจ พ้ืนเป็นซีเมนต์ สามารถปอ้ งกันนก หนู สนุ ัข แลจสัตวอ์ ่ืน
ได ควรอยู่ห่างจากโรงเรือนไก่รุ่น-ไก่สาวแลจไก่ไข่พอสมควร แลจควรอยู่ห่างจากบานพักปรจมาณ30
เมตร นอกจากนคี้ วรตั้งอยูเ่ หนือลม เพอ่ื ป้องกนั การติดเีอ้ื ของเีื้อโรคจากไกใ่ หตแ่ ลจจากคน

3.2 โรงเรือนสาหรับไก่รุ่น-ไก่สาว เป็นโรงเรือนสาหรับใีเล้ียงไก่ตั้งแต่อายุ 6-17 สัปดาห์
โรงเรือนไก่รุ่น-ไก่สาวจจมีพ้ืนท่ีกวางกว่าไก่เล็ก มีที่ใหน้าแลจอาหารขนาดใหต่ข้ึน พ้ืนอาจเป็นพ้ืน
คอนกรีตมีวัสดุรองพ้ืนปูทับ พ้ืนสแลท พ้ืนสแลทบางส่วน พื้นตาข่ายบางส่วนหรือพื้นตาข่ายลวน
ไก่รุ่น-ไก่สาวจจถูกเล้ียงอยู่ในโรงเรือนน้ีไปจนถึงอายุปรจมาณ18-20 สัปดาห์ หรือก่อนไก่เริ่มไข่
ปรจมาณ 2 สัปดาห์ จากน้ันจึงยายไปเลี้ยงในโรงเรือนสาหรับไก่ไข่หรือเลี้ยงในกรงตับต่อไป
แต่เน่ืองจากปจั จุบันมีรจบบการป้องกันโรคท่ีทันสมยั จึงสามารถเล้ียงไก่ตั้งแต่รจยจแรกเกิดจนถึงอายุ
20 สัปดาห์ได โดยใีโรงเรือนเพียงโรงเรือนเดียว แตจ่ านวนลูกไก่ท่ีนามาเลีย้ งตองคานวณจากจานวน
ไก่สาวทส่ี ามารถเลย้ี งไดเท่านน้ั

3.3 โรงเรือนสาหรับไก่ไข่ โดยทั่วไปผูเล้ียงไก่ไข่จจยายไก่สาวไปเลี้ยงในโรงเรือนไก่ไข่เมื่อ
อายุได 18-20 สัปดาห์ แต่ในทางปฏิบัติแลว ผูเล้ียงอาจจจยายไก่สาวเขาไปเล้ียงในโรงเรือนไก่ไข่เมื่อ
ไก่อายุ15-20 สัปดาห์ก็ไดสาหรับการเล้ียงไก่ไข่แบบฝูงปล่อยพื้นน้ัน สามารถเลี้ยงไก่ตั้งแต่รจยจกก
จนถึงรจยจใหไข่ในโรงเรือนเดียวกันได แต่จานวนลูกไก่ท่ีจจนามาเลี้ยงตองคานวณจากจานวนไก่ไข่ท่ี
สามารถเล้ียงไดเท่านั้นโดยเพ่ิมรังไข่เขาไปวางในโรงเรือนในอัตราไก่ไข่ 4-5 ตัวต่อรังไข่ 1รัง
แลจภายในรังไข่ตองมีวัสดุรองรังท่ีแหงแลจสจอาดพอสมควร ซึ่งอาจใีแกลบ ข้ีกบ หรือฟางขาว โดย
นารังไข่เขาไปวางในโรงเรือนเพอื่ ใหไก่ทาความคนุ เคยสักรจยจหนึ่งก่อนทแี่ ม่ไก่จจวางไข่

โรงเรือนในการเล้ยี งไก่ไข่
1. ปอ้ งกนั แดด ลม แลจฝนได
2. แข็งแรง ทนทาน ปอ้ งกนั นก หนู แมว หรอื สนุ ขั ได
3. ทาความสจอาดไดง่าย
4. ห่างจากีุมีน แลจอยู่ใตลมของบาน เพราจจจไดไมม่ กี ลน่ิ รบกวน
5. ใีวสั ดุทห่ี าง่าย ราคาถูก
6. ถาสรางหลายหลังควรมีรจยจห่างมากกว่า 10 เมตร เพื่อใหรจบายอากาศไดดี

แลจป้องกันการแพรร่ จบาดของโรค

เรอื่ ง การเล้ยี งไกไ่ ข่ โดย..นายพินจิ นธิ ิเกษมสมบตั ิ

8

4. ขนาดของโรงเรอื น
เนื่องจากโรงเรือนสาหรับเลี้ยงไก่ไข่ที่นิยมมีอยู่ 2 แบบคือ โรงเรือนสาหรับเล้ียงบนกรงตับ

แลจโรงเรือนสาหรับการเล้ียงแบบรวมฝูงดังน้ันขนาดของโรงเรือนก็จจแตกต่างกัน เพราจมีวิธีการ
เลย้ี งท่ตี ่างกัน

1. โรงเรือนสาหรับการเล้ียงบนกรงตับ เป็นโรงเรือนท่ีค่อนขางถาวร เหมาจสาหรับการเล้ียง
ไก่ไข่เปน็ อาีีพอย่างจรงิ จัง สามารถสรางไดหลายขนาด แตโ่ ดยทั่วไปแลวนยิ มสรางโรงเรือนกวาง 6-8
เมตรยาวปรจมาณ 40-50 เมตรหรอื ขึ้นอยูก่ บั ความเหมาจสม แลจข้ึนอยกู่ บั ปัจจัยตา่ งๆทีเ่ ก่ียวของ

หลังคาเป็นแบบจั่วสองีั้น มุงดวยกรจเบ้ือง พื้นเป็นพ้ืนซีเมนต์ผนังท้ังสี่ดานกรุดวยลวดตา
ข่ายโดยตลอด หลังคาสูงจากพื้นไม่นอยกว่า2 เมตร ภายในโรงเรือนกั้นเป็นหองยาวหองลจ 10-15
เมตร

กรงตับมลี ักษณจเป็นกรงสี่เหลยี่ มขนาดเล็ก ทาดวยลวดตาข่ายขนาดกรงกวาง 20 เซนติเมตร
ยาว 45 เซนติเมตร ลึก 45เซนติเมตร สามารถใีเลี้ยงไก่ไข่ได 2 ตัว พื้นกรงตับจจเป็นลวดตาข่าย
ขนาดใหต่ วางในลกั ษณจเอียงใหไข่ไหลมาดานหนา ตดิ ตง้ั ตอ่ กนั ไปตามความยาวของโรงเรอื นจานวน
2 แถว หนั หนาเขาหา

5. อุปกรณ์ในการเลี้ยงไก่ไข่
ส่วนนี้เป็นส่ิงจาเป็นมากในการเลี้ยงไก่ไข่ ไม่วา่ จจเปน็ อุปกรณ์พ้ืนฐานอย่างเี่น ถาดหรือราง

อาหาร รางนา้ แลจอปุ กรณท์ ีพ่ ิเศษขึน้ มากย็ กตัวอย่าง เี่น
5.1 อปุ กรณก์ ารใหอาหาร มหี ลายแบบ เีน่ ถาดอาหาร รางอาหาร ถังอาหาร เปน็ ตน
5.2 อปุ กรณ์ใหน้า มีหลายแบบขึน้ อยกู่ บั อายุไก่ เี่น แบบรางยาว แบบขวดมีฝาครอบ
5.3 เครอื่ งกกลูกไก่ ทาหนาท่ใี หความอบอนุ่ แทนแม่ไกใ่ นตอนทลี่ ูกไกย่ งั เล็กอยู่
5.4 รงั ไข่ โดยปกตริ ังไขจ่ จควรมคี วามมดื พอสมควร แลจมีอุณหภูมทิ ีเ่ ย็น ซ่งึ ถาหากเลย้ี งแบบ

โรงเรือนก็จจเป็นรางท่ีควรทาความสจอาดง่าย หรือถาใครเลี้ยงแบบปล่อย ก็ควรมีสภาพแวดลอมท่ี
เหมาจสาหรบั การออกไข่ อยา่ งที่ไดกล่าวมาขางตน

5.5 วัสดุรองพื้น จาพวก ฟางขาว ซังขาวโพด แกลบ เป็นตน เพื่อความสจอาดแลจความ
สบายของตวั ไก่

5.6 อปุ กรณก์ ารใหแสง ทงั้ แสงจากธรรมีาติ แลจแสงจากอปุ กรณอ์ เิ ลก็ ทรอนิคส์

เร่อื ง การเลี้ยงไกไ่ ข่ โดย..นายพนิ จิ นิธิเกษมสมบัติ

9

6. อาหารของไกไ่ ข่
ส่วนปรจกอบของสารอาหารที่จาเป็นต่อไก่ไข่ ก็ไม่ไดต่างจากมนุษย์มากเท่าไหร่ แต่สิ่งที่

แตกต่างคือ วัตถุดิบท่ีนามาใีจจตองเหมาจสมท้ังในเร่ืองของ ราคา ปริมาณ แลจคุณภาพของ
สารอาหารท่ีให โดยทางทีมงานอีสานรอยแปด จจแบ่งใหทุกคนดูง่ายๆ เป็น สารอาหาร 6 ปรจเภท
ใหตๆ่

6.1 โปรตีน ี่วยในการสรางเนื้อเยื่อแลจกลามเน้ือในการเจริตเติบโตซ่อมแซมรักษา ใน
อาหารไก่ไขค่ วรจจมีโปรตนี ปรจมาณ 13-19%

6.2 คาร์โบไฮเดรต มีหนาที่ใหพลังงาน ใหความอบอุ่น แลจเพ่ือนาไปใีในส่วนต่าง ๆ ของ
ร่างกาย ควรจจมอี ย่ใู นอาหารไกไ่ ข่ปรจมาณ 38-61%

6.3 น้า เป็นส่วนปรจกอบที่สาคัตสาหรับสิ่งมีีีวิตทุกีนิด ี่วยในการย่อย การดูดซึม รักษา
อณุ หภมู ิในรา่ งกาย แลจีว่ ยในการขับถา่ ยของเสียออกจากรา่ งกาย

6.4 ไขมนั มหี นาทใี หความอบอุ่นแลจพลังงานแก่ร่างกาย แต่ไม่ควรมากเกนิ ไป
6.5 วิตามิน ี่วยใหไกม่ ีความตานทานโรค แลจบารุงรจบบปรจสาท
6.6 แร่ธาตุ ีว่ ยในการสรางโครงกรจดูก สรางเลอื ด สรางเปลอื กไข่
7. ชนดิ ของอาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ไข่
อาหารไก่ไข่มี 4 ีนิด คือ อาหารผสม หัวอาหาร อาหารอัดเม็ดหรืออาหารสาเร็จรูป แลจ
อาหารเสรมิ สาหรับการใหนา้ ในไกไ่ ข่อายุ 5 เดอื นข้ึนไป ควรใหนา้ ปรจมาณครง่ึ ลิตรตอ่ วนั หากไกข่ าด
น้าในี่วงกาลังไข่ จจทาใหไข่ฟองเล็ก น้าที่ใหควรเป็นน้าสจอาด ไม่มีเี้ือโรคปนเปื้อน ใส่ในกรจบอก
หรอื ถังใหไกก่ นิ
7.1 อาหารผสม เป็นอาหารผสมจากวัตถุดิบที่บดลจเอียดแลวหลายๆ อย่างคลุกเคลาใหเขา
กนั สามารถนาไปเล้ยี งไกไ่ ดทนั ที
7.2 หัวอาหาร เป็นอาหารเขมขนที่ผสมจากวตั ถุดิบพวกโปรตนี จากพีื สัตว์ ไวตามิน แร่ธาตุ
แลจยาตา่ ง ๆ เพอ่ื ใหเหมาจสมแลจลดตนทนุ ค่าอาหาร
7.3 อาหารอัดเม็ด เป็นอาหารสาเรจ็ รปู มีใหเลอื กหลากหลาย ขน้ึ อยู่กับอายขุ องไก่
7.4 อาหารเสริม เป็นอาหารที่นาไปเสริมเพ่ือเพิ่มสารอาหารดานต่าง ๆ ที่ยังขาด เพ่ือใหไก่
ไดรบั สารอาหารครบถวน
ปญั หาและการป้องกนั
ปัตหาการเลี้ยงไก่ไข่ที่ตองรจวังก็คือ โรครจบาดต่าง ๆ ท่ีมาจากเีื้อไวรัสแลจแบคทีเรีย เี่น
โรคนิวคาสเซิล โรคหลอดลมอักเสบติดต่อ โรคอหิวาต์ไก่ แลจโรคฝีดาษไก่ ซึ่งสามารถป้องกันไดโดย
การฉีดวัคซีนตามอายุไก่แลจใหวัคซีนอย่างสม่าเสมอ เพราจวัคซีนแต่ลจีนิดมีรจยจคุมกันโรคไม่
เหมอื นกนั

เรอื่ ง การเล้ียงไกไ่ ข่ โดย..นายพนิ จิ นิธิเกษมสมบตั ิ

10

8. โรคในไก่
ในการเล้ียงไก่ใหปรจสบผลสาเร็จน้ัน ตองเลี้ยงไก่ใหมีสุขภาพดี สมบูรณ์ แข็งแรง จึงจจให

ผลผลิตสูง ดังน้ันเราตองรูจักโรคแลจการป้องกันโดยถือหลักว่า "กันไวดีกว่าแก" โดยท่ัวไปแลวโรคที่
มกั จจทาความเสียหายใหกบั การเลีย้ งไก่ ไดแก่

8.1 โรคนิวคาสเซิล เป็นโรคติดต่อที่รายแรงท่ีสุดของไก่ในปรจเทศไทย เกิดจากเีื้อไวรัส
ีนิดหนึ่ง การแพร่จรจบาดเป็นไปอย่างรวดเร็ว โดยการหายใจเอาเีื้อ หรือกินน้า อาหารที่มีเี้ือปน
เขาไป จากอุจจารจ น้ามูก น้าลาย แลจส่ิงขับถ่ายอ่ืนๆ ของไก่ป่วย ไก่ท่ีป่วยจจมีอาการทางรจบบ
หายใจแลจรจบบปรจสาท เี่น หายใจลาบาก มีเสียงดังเวลาหายใจ มีน้ามูกไหล หัวสั่น กรจตุก ขา
แลจปีกเป็นอัมพาต คอบิด เดินเป็นวงกลม หัวซุกใตปีก สาหรับแม่ไก่ท่ีกาลังใหไข่จจไข่ลดลงทันที่
แลจมักจจตายภายใน 3-4 วนั หลังจากแสดงอาการป่วย

การปอ้ งกัน โดยการทาวัคซีนลาโซตาเีื้อเป็น แลจลาโซตาเี้ือตาย ดูวธิ กี ารใีจากตารางการ
ทาวัคซีนทายเล่ม

8.2 โรคหลอดลมอักเสบติดต่อ เป็นโรคทางเดินหายใจที่แพร่หลายท่ีสุด เกิดจากเี้ือไวรัส
สามารถเกิดขึ้นไดกับไก่ทุกอายุ แต่มักจจมีความรุนแรงในลูกไก่ มีอตั ราการตายสูงมาก ไก่ท่ีเป็นโรคนี้
จจมีอาการ อาปากแลจโก่งคอเวลาหายใจ หายใจลาบาก เวลาหายใจมีเสียงครืดคราดในลาคอ ไอ
น้ามกู ไหล ตาแฉจ เซือ่ งซมึ เบอื่ อาหาร ในไก่จจไข่ลดลงอยา่ งกจทันหัน

การปอ้ งกนั โดยการทาวคั ซีนป้องกนั โรคหลอดลมอักเสบ
8.3 โรคอหวิ าต์ไก่ เปน็ โรคตดิ ต่อทร่ี ายแรงีนิดหนึง่ เกิดจากเีื้อแบคทีเรีย เขาส่รู ่างกายทาง
อาหารแลจน้า ไก่ที่เป็นโรคนี้จจมีอาการหงอย ซึม เบ่ืออาหาร กรจหายน้าจัด ทองร่วง อุจจารจมีสี
เหลือง เหนียงมสี คี ล้ากวา่ ปกติ ถาไก่เปน็ โรคนอ้ี ย่างรายแรง ไก่อาจตายโดยไม่แสดงอาการป่วยใหเหน็
การรักษา ใียาปฏิีีวนจ คลอเตตราซัยคลิน หรือออกซีเตตราซัยคลิน หรือใียาปรจเภท
ซัลฟา เี่น ซัลฟาเมอราซีน หรอื ซลั ฟาเมทธารีน
การป้องกัน โดยการใหวคั ซนี ปอ้ งกันโรคอหวิ าต์
8.4 โรคฝีดาษไก่ เป็นโรคที่มักเป็นกับลูกไก่แลจไก่รุ่น ซึ่งเกิดจากเีื้อไวรัสติดต่อกันโดยการ
สัมผัส เีน่ อยู่รวมฝูงกัน แลจยุงเปน็ พาหจของโรคกัด โรคนี้ไม่แสดงอาการป่วยถึงตาย ไก่ที่เป็นโรคนี้
จจแสดงอาการมีจุดสีเทาพองตามบริเวณใบหนา หงอน เหนียง แลจผิวหนัง แลจเม่ือจุดพองขยายตวั
แลจแตกออกเป็นสจเกด็ ลกู ไกจ่ จหงอยซมึ ไม่กินอาหารแลจตายในทส่ี ดุ
การป้องกัน โดยการทาวัคซีนปอ้ งกนั โรคฝดี าษไก่

เร่ือง การเลย้ี งไกไ่ ข่ โดย..นายพินิจ นธิ เิ กษมสมบัติ

11

8.5 โรคหวัดติดต่อหรอื หวัดหน้าบวม เป็นโรคทางเดนิ หายใจมกั เกดิ กบั ไกร่ ุ่นแลจไกใ่ หต่ ซ่ึง
เกิดจากเีื้อแบคทีเรียท่ีปจปนอยูใ่ นเสมหจ น้ามูก แลจน้าตาของไก่ป่วย ไก่ท่ีเป็นโรคนี้จจแสดงอาการ
อย่างรวดเร็ว โดยมีอาการจาม มีน้าตา น้ามูกอยู่ในี่องจมูกแลจเปียกเปรอจถึงปาก แลจมีกล่ินเหม็น
เม่ือเปน็ รุนแรง ตาจจแฉจจนปิด หนาบวม เหนยี งบวม ไกก่ นิ อาหารนอยลง ไก่ที่กาลังใหไข่จจไข่ลด

การรักษา โดยใียาพวกซัลฟา ไดแก่ ซัลฟาไธอาโซล ซัลฟาไดเมท๊อกซิน ส่วนยาปฏิีีวนจ
ไดแก่ ออกซ่เี ตตราซัยคลนิ อิริโธมัยซิน แลจสเตรปโตมยั ซนิ

การป้องกัน การจัดการสุขาภิบาล แลจการเลี้ยงดูที่ดี การถ่ายเทอากาศในโรงเรือนที่ดี แลจ
การฉีดวัคซนี ป้องกันโรคหวดั หนาบวม

8.6 โรคกล่องเสยี งอักเสบตดิ ตอ่
เป็นโรคทางเดินหายใจ มักเป็นกับไก่ใหต่ อายุ 3-4 เดือนขึ้นไป ซึ่งเกิดจากเี้ือไวรัส ไก่ท่ีเป็น
โรคน้จี จแสดงอาการหายใจไมส่ จดวก ยนื่ คอแลจศรี ษจตรงไปขางหนา อาปากเปน็ รจยจๆ แลจหลบั ตา
ไก่จจตายเพราจหายใจไมอ่ อก
การป้องกนั การจดั การสขุ าภิบาลท่ีดี แลจปอ้ งกันไม่ใหลมโกรก แลจการใหวคั ซีนป้องกันโรค
กล่องเสียงอกั เสบตดิ ตอ่
8.7 โรคมาเร็กซ์ เป็นโรคที่มักเป็นกับไก่รุ่น ไก่สาว ซ่ึงเกิดจากเี้ือไวรัส ที่สจสมอยู่ท่ีหนังไก่
บริเวณโคนขนของไก่ป่วยเป็นแผ่นเล็กๆ คลายข้ีรังแค ไก่ที่เป็นโรคนี้จจแสดงอาการหงอยซึม การ
เจริตเติบโตไม่ไดขนาด ในกรณีท่ีเป็นอัมพาต ไก่จจอ่อนเพลีย กินน้ากินอาหารไม่ได การทรงตัวไม่
ปกติ เดนิ ขาลาก แลวเปน็ อมั พาตเดนิ ไมไ่ ด
การป้องกัน การสุขาภิบาล แลจการเลี้ยงดูท่ีดีไม่ใหไก่เครียด แลจการใหวัคซีนป้องกันโรค
มาเรก็ ซ์

เร่อื ง การเล้ียงไก่ไข่ โดย..นายพนิ จิ นธิ เิ กษมสมบตั ิ