MODUL FAKTA TUDINGAN PENDIDIKAN ISLAM SPM TING 4 DAN 5

MODUL FAKTA
TUDINGAN 2022

PENDIDIKAN ISLAM KSSM

SIJIL PELAJARAN MALAYSIA

MODUL INI PERLU DIMILIKI KERANA

✓ MENGANDUNGI KATA KUNCI UNTUK MENJAWAB SOALAN KBKK DAN KBAT
✓ MENGANDUNGI NOTA RINGKAS SEMUA FAKTA YANG TERDAPAT DALAM BUKU

TEKS – [MUDAH UNTUK MEMBUAT ULANGKAJI DI SAAT TERAKHIR SEBELUM
PEPERIKSAAN DAN MENCARI JAWAPAN KETIKA MEMBUAT LATIH TUBI]
✓ MENGANDUNGI SEMUA HUKUM YANG TERDAPAT DALAM BAHAGIAN IBADAH
YANG DIKUMPULKAN – MUDAH UNTUK MENGUASAI HUKUM
✓ SUSUN ATUR MODUL YANG MUDAH UNTUK DIFAHAMI
✓ INSYALLAH BERMANFAAT ……………………………………

NAMA : __________________________

TINGKATAN : __________________________

DISEDIAKAN OLEH :
SHARIFAH RUTHPAAIYAH SYED YAHYA

1

ISI KANDUNGAN

BIL PERKARA M/S BIL PERKARA M/S

1 KATA KUNCI UNTUK MENJAWAB 1 8 AKIDAH TING 5 17
SOALAN KBAT [ PALING MINIMA]
20
2 ARAS MINIMA MENJAWAB 2 9 IBADAH TING 4
30
SOALAN KBBK 42
52
3 KEFAHAMAN AYAT TING 4 4 10 HUKUM IBADAH TING 5 56
60
4 KEFAHAMAN AYAT TING 5 7 11 SIRAH DAN TAMADUN TING 4 M/S

5 HADIS TING 4 10 12 SIRAH DAN TAMADUN TING 5

6 HADIS TING 5 12 13 AKHLAK ISLAMIAH TING 4

7 AKIDAH TING 4 14 14 AKHLAK ISLAMIAH TING5

BIL PERKARA M/S BIL PERKARA

KATA KUNCI UNTUK MENJAWAB SOALAN KBAT
1. BAGAIMANAKAH CARA / USAHA / LANGKAH / UNTUK MENGATASI

DIRI SENDIRI / ANDA

Saya akan menjauhi perkara tersebut [Isi] supaya saya terhindar daripada perkara yang dilarang[HR] .

kesannya ___________ [HL]. oleh itu kita hendaklah ___________________[K]

ORANG LAIN ATAU RAKAN
Saya akan memberikan nasihat / supaya menjauhi perkara yang dilarang .
kesannya _______oleh itu kita hendaklah ___________

MASYARAKAT / NEGARA
Masyarakat hendaklah mengadakan kempen _________(Nama kempen) ______
supaya menjauhi perkara yang dilarang kesanya _ oleh itu masyarakat hendaklah

2. KATA KUNCI UNTUK MENJAWAB SOALAN KBAT IMPLIKASI KESAN BURUK / NEGATIF

INDIVIDU ___________
seseorang itu akan dibenci Allah kerana melakukan larangan Allah. kesanya
.oleh itu kita hendaklah ___________

MASYARAKAT ___________Oleh
Masyarakat akan dibenci oleh Allah kerana melakukan larangan Allah .kesanya
itu kita masyarakat hendaklah ___________

NEGARA ___________ oleh
Negara akan menjadi huru hara kerana melakukan larangan Allah. kesanya
itu pemimpin hendaklah ___________

3. KATA KUNCI UNTUK MENJAWAB SOALAN KBAT PUNCA / FAKTOR / SEBAB BERLAKU
NEGATIF

Iman yang lemah kerana tiada pendidikan agama. kesannya ___________ oleh itu mereka hendaklah
___________

ARAS MINIMA MENJAWAB SOALAN KBKK ( PI MAI PI MAI TANG TU)

AYAT KUNCI MENJAWAB SOALAN KBKK DAN KBAT

2

SEBAB, PUNCA, FAKTOR YANG MENDORONG]

ISI ( 1M ) HURAIAN LENGKAP ( 1M )

Iman yang lemah Menyebabkan seseorang itu tidak takut melakukan dosa dan

sanggup melakukan perbuatan tersebut tanpa rasa bersalah.

kurang / jahil pendidikan agama Menyebabkan mereka tidak tahu tentang perbuatan yang

mereka lakukan itu menyalahi hukum agama

pengaruh rakan sebaya yang Menyebabkan mereka mudah terpengaruh dengan

perbuatan negatif yang dilakukan oleh rakan mereka

Tidak takut balasan akhirat Menyebabkan tidak takut untuk melakukan dosa

CARA MENGATASI / USAHA / LANGKAH

ISI ( 1M ) HURAIAN LENGKAP ( 1M )
Menghadiri majlis-majlis ilmu Untuk memantapkan pengetahuan agama yang
membolehkan mereka tahu tentang dosa dan pahala
Memberi pendidikan agama yang supaya mereka taat dan melaksanakan perintah Allah
sempurna semenjak dari kecil dalam kehidupan seharian mereka
Menjauhi rakan-rakan yang supaya tidak mudah terpengaruh untuk melakukan
berakhlak buruk perkara larangan terutama sekali bagi mereka yang jahil
pengetahuan agamanya.
Mengadakan kempen / seminar supaya timbul kesedaran tentang kesan akibat daripada
( yang berkaitan dengan soalan ) perbuatan yang mereka lakukan

KESAN / AKIBAT [ BURUK ] MELAKUKAN KEMUNGKARAN

ISI ( 1M ) HURAIAN ( 1M )

INDIVIDU

Dimurkai Allah Kerana melakukan perkara yang dilarang oleh Allah

Maruah diri tercemar Kerana melakukan perkara yang dihina oleh masyarakat

Jiwa tidak tenteram Kerana di bayangi oleh dosa yang dilakukan tanpa melakukan taubat

MASYARAKAT / KELUARGA

Masyarakat /Keluarga akan dimurkai Kerana melakukan perkara yang dilarang oleh Allah

Masyarakat /Keluarga akan porak- Kerana mereka hidup dalam keadaan melakukan

poranda maksiat da sentiasa ingkar perintah Allah

Masyarakat / Keluarga akan Kerana kehidupan mereka dalam kehinaan dan di

dipulaukan masyarakat lain benci atas perbuatan salah yang telah mereka lakukan

AGAMA

Maruah agama rosak / dihina Kerana umatnya hidup dalam keadaan sentiasa

melakukan dosa

Sukar mengembangkan Islam Kerana masyarakat tidak mengamalkan apa yang

diperintah oleh syariat Islam dan tidak mendapat

keyakinan orang yang tidak beragama Islam

3

KEFAHAMAN AYAT TINGKATAN 4

PELAJARAN 6 : SURAH AL-AN’AM : 70 [ LARANGAN MEMPERSENDAKAN AGAMA ]

KEFAHAMAN AYAT TING 5

PELAJARAN 4 : CIRI – CIRI MUKMIN BERJAYA

1. Huraian Ciri-ciri mukmin berjaya

CIRI MUKMIN HURAIAN
BERJAYA

Beriman • Orang yang sentiasa meyakini bahawa hanya Allah SWT yang berhak
1 kepada Allah disembah dengan melakukan segala suruhan-Nya dan meninggalkan
Larangan-Nya.

2 Khusyuk dalam • Menumpukan sepenuh hati dan penghayatan dengan cara menetapkan
solat anggota, memahami bacaan dan perbuatan ketika mendirikan solat

3 Menjauhi perbuatan dan • Menjauhkan diri daripada perbuatan dan perkataan yang tidak
perkataan yang sia-sia. mendatangkan faedah atau perkara yang merosakkan akhlak

• Mengeluarkan sebahagian harta tertentu untuk diberikan kepada

4 Menunaikan zakat golongan yang berhak menerima dengan syarat-syarat yang telah

ditetapkan iaitu zakat fitrah zakat harta

Menjaga • Menjaga dan mengelakkan diri daripada perkara yang diharamkan oleh
5 kehormatan diri syarak seperti zina, sumbang mahram, dan hubungan seks di luar tabii

6 Menjaga amanah Menjaga tanggungjawab dalam setiap urusan. Contohnya dalam urusan
dan janji pekerjaan harta benda dan kerahsiaan
• Menunaikan solat pada waktunya dengan menyempurnakan segala
7 Memelihara solat
syarat dan rukunya

CONTOH PERBUATAN YANG SIA-SIA CONTOH PERKATAAN YANG SIA-SIA

Melepak Merokok Leka bermain gajet Mencarut Berbual kosong ketika belajar

3. Salah laku seksual dan akibat

MAKSUD CONTOH
Persetubuhan haram antara
Zina Melakukan persetubuhan haram tanpa nikah pasangan kekasih
Persetubuhan haram dengan
yang sah antara lelaki dan perempuan 1. Bapa kandung,
2. Bapa tiri,
Melakukan persetubuhan haram antara lelaki 3. Adik-beradik kandung

Sumbang dengan perempuan yang diharamkan berkahwin 1. Liwat,
mahram kerana faktor keturunan , penyusuan dan 2. Musahaqah [lesbian] onani
3. Persetubuhan dengan haiwan
persemendaan

Hubungan Melakukan persetubuhan haram dengan cara
seks luar yang bertentangan dengan tabiat semula jadi
tabii manusia

4

HADIS TINGKATAN 4

PELAJARAN 8 : HADIS 1 : HINDARI DOSA-DOSA BESAR [ SPM 2021]

Tujuh dosa Lari daripada Membuat tuduhan Syirik kepada Makan harta anak
besar yang Allah yatim
terkandung medan perang zina [Qazaf]
dalam hadis Sihir
Makan riba Membunuh

1. SYRIK TERBAHAGI KEPADA DUA [ dosa yang paling besar ]

Maksud Syirik Jali [ Nyata] Syirik Khafi Tersembunyi ]
Contoh Menyekutukan Allah SWT dengan Melakukan sesuatu amalan bukan bertujuan
Kesan sesuatu pada zat ,sifat dan (perbuatan) kerana Allah SWT
1. Menyembah berhala 1. Melakukan solat utk dpt pujian ( Riya’)
2. Myakini Nabi Isa anak tuhan 2. Berasa hebat dengan amalan sendiri (Ujub)
3. Meyakini alam dikuasai selain Allah 3. Sombong dengan kelebihan duniawi (Takbur)
• Merosakkan akidah
• Merosakkan pahala amalan

2. SIHIR [ spm 2021 ]

Maksud Perbuatan yang memudaratkan orang lain dengan bantuan jin

Contoh 1. Santau 2. Pukau 3.minyak pengasih 4. pelaris

Kesan 1. Mengakibatkan kesakitan tubuh badan 3. Menyebabkan kematian
2. Memporak-perandakan rumah tangga 4. Mencetuskan pergaduhan

Amalan : Antara amalan yang boleh menghindarkan diri daripada sihir termasuklah :

1. Membaca surah al-Fatihah 4. Membaca ayat Kursi

2. Membaca surah al-Ikhlas 5. Membaca surah al-Falak dan an-Nas

3. MEMBUNUH

Maksud Perbuatan menghilangkan nyawa seseorang
1. menembak dengan senjata api

Contoh 2. Menikam dengan pisau
3. Meletakkan racun dalam makanan atau minuman

Kesan 1. Menyusahkan keluarga mangsa pembunuhan
2. memporak-perandakan kehidupan masyarakat

4. MAKAN RIBA

Maksud Pertambahan bayaran dalam urusan pertukaran barang dan hutang piutang

Contoh 4. Hutang yang menetapkan faedah bayaran dengan peratusan tertentu

Kesan 1. Mengakibatkan penindasan 3. Menyebabkan penganiayaan kepada orang
2. melumpuhkan ekonomi umat Islam lain

5. MAKAN HARTA ANAK YATIM

Maksud Menggunakan harta anak yatim dengan cara yang tidak dibenarkan oleh syarak
Contoh
Kesan 1. Membelanjakannya harta utk kegunaan peribadi pemegang amanah secara berlebihan

2. Menyalahgunakan harta anak yatim

1. Mengakibatkan penindasan 2. Menjejaskan hubungan kekeluargaan

5

AKIDAH TINGKATAN 4

PELAJARAN 10 : ALLAH SWT MAHA PEMBALAS DAN MAHA PERKASA

AL-MUNTAQIM [ ‫] المنتقيم‬ [SPM 2021]

Maksud Nama Allah yang menunjukkan bahawa Allah Maha Pembalas dengan
menimpakan azab terhadap orang yang melampaui batas

Kefahaman 1 Allah memberikan pembalasan dengan seksaan neraka terhadap orang yang

mengenai menolak peringatan al-Quran.

nama Allah 2 Allah menimpakan azab dalam peristiwa ad-Dukhan, iaitu Kaum Quraisy

bersifat ditimpakan dengan kemarau panjang kerana mereka menolak dakwah Rasulullah

AL-MUNTAKIM 3 Allah memberikan pembalasan terhadap golongan yang menenteng agama-Nya

[SPM 2021] setelah diutus kan Rasul dan diberi keterangan yang jelas.

AL-JABBAR [ ‫] الجبار‬ [SPM 2021]

Maksud Nama Allah yang menunjukkan bahawa Allah SWT yang Maha Berkuasa secara

mutlak untuk melakukan segala kehendak-Nya

Kefahaman 1 Allah memiliki dan mengusai seluruh alam. Semua makhluk berada dalam

mengenai pemerintahan Allah

nama Allah 2 Allah SWT tidak boleh dipersoalkan perbuatan-Nya. Setiap perbuatan Allah

Bersifat mengandungi hikmah yang tersembunyi.

AL-JABBAR 3 Manusia wajib bersifat merendah diri kerana Allah akan mencampakkan
makhluk-Nya yang bersikap takbur dan bongkak ke dalam neraka jahannam
[SPM 2021]

PELAJARAN 11 : PERKARA YANG MEMABATALKAN IMAN

Iman boleh terbatal 1. IKTIKAD 2. PERKATAAN 3. PERBUATAN
melalui

1. BATAL IMAN MELALUI IKTIKAD

Maksud Iman terbatal dengan sebab tidak percaya atau ragu-ragu dengan perkara yang

berkaitan dengan perkara yang berikut

PERKARA CONTOH

1. Mengingkari kewujudan Allah SWT sebagai pencipta [ ‫] الخالق‬

Al-Uluhiyyah 2. Meyakini kewujudan kuasa lain yang memerintah alam

1. Mengingkari kenabian & kerasulan salah seorang @ semua Nabi dan Rasul
An-Nubuwwah 2. Mengingkari kerasulan nabi Muhammad sebagai rasul dan nabi yg terakhir

Al-Ghaibiyyat 1. Mengingkari hari kiamat atau peristiwa yang berlaku di Mahsyar dan
As-Syariat pembalasan syurga dan neraka

2. Mengingkari kewujudan alam barzakh atau azab kubur
3. Mengingkari kewujudan Malaikat dan Jin
1. Mengingkari rukun Islam atau satu daripadanya.
2. Mengingkari hukum yg ditetapkan oleh Allah spt mengingkari

pengharaman zina
3. Beriktikad undang-undang syariat berteraskan al-Quran dan as-Sunnah

6

PANDANGAN AHLI SUNNAH WALJAMAAH DAN ALIRAN YANG BERTENTANGAN DENGANYA
TENTANG BEBERPA ISU

ISU AHLI SUNAH WALJAMAAH ALIRAN YANG LAIN

Adakah Meyakini al-Quran adalah kalam Muktazilah : a-Quran adalah makhluk yang
al-Quran Allah SWT yang bersifat Qadim bersifat hadith ‫ [ حادث‬baharu].
Makhluk [sedia ada].

Melihat Meyakini orang beriman dapat Muktazilah : mustahil makhluk boleh melihat
Allah SWT
melihat Allah di hari akhirat kelak. Allah kerana Allah tidak menyerupai makhluk.

Pelaku dosa besar tetap dikira • Khawarij : Pelaku dosa besar dianggap kafir

Pelaku sebagai mukmin bukan kafir dan • Muktazilah : Pelaku dosa besar berada
Dosa Besar dihukum fasik jika tidak bertaubat. pada satu kedudukan antara mukmin dengan

kafir dan mereka kekal dalam neraka.

Meyakini bahawa setiap perkara Muktazilah : Meyakini bahawa setiap perkara
baik dan buruk datang daripada baik dan buruk datangnya daripada manusia
Allah SWT dan Allah SWT semata-mata
mengurniakan manusia akal
Qada dan untuk berfikir dengan berikhtiar
Qadar untuk memilih antara baik dengan
buruk.

Mempercayai bahawa iman boleh ▪ Muktazilah dan Khawarij :

Kedudukan bertambah dan berkurang ▪ Iman tidak boleh bertambah dan berkurang.
Iman
bergantung pada amal soleh dan ▪ Iman ada apabila melakukan kebaikan dan
maksiat yang dilakukan. iman hilang apabila melakukan

kemungkaran.

Kepentingan berpegang dengan akidah Ahli Sunah Waljamaah SPM 2021]

1. Mendapat keredaan Allah SWT
2. Menjadi asas penerimaan sesuatu amalan
3. Memelihara kesucian agama Islam
4. Menjamin keamanan negara
5. Mengelak umat Islam daripada terjebak dengan ajaran sesat

7

IBADAH TINGATAN 4

PELAJARAN 13 : HAJI DAN UMRAH

PERKARA HAJI UMRAH

Bahasa Tujuan dan maksud Ziarah

Mengunjungi Baitullah al-Haram pada Mengunjungi Baitullah al-Haram pada

Istilah bulan-bulan haji untuk mengerjakan bila-bila masa untuk mengerjakan ibadah

ibadah tertentu menurut syarat-syaratnya tertentu menurut syarat-syaratnya

Ibadah haji telah disyariatkan pada tahun KELIMA HIJRAH

Bulan-bulan haji • Syawal • Zulkaedah • 1- 13 Zulhijah

Hukum haji • WAJIB sekali seumur hidup bagi setiap individu yang MUKALLAF dan
dan umrah
BERKEMAMPUAN

SYARAT WAJIB HURAIAN

1 Islam Tidak diwajibkan kepada orang kafir

Syarat 2 Baligh Cukup umur dan tidak wajib kepada kanak-kanak
wajib haji 3 Berakal Waras dan tidak wajib kepada orang gila
dan umrah 4 Merdeka Tidak wajib kepada hamba

5 Berkemampuan Mampu dari segi kesihatan, kewangan dan keselamatan

1 Cukup perbelanjaan – untuk mengerjakan haji dan umrah

2 Cukup keperluan nafkah asas - bagi orang yang di bawah

Ciri-ciri tanggungannya.

berkemampuan 3 Ada kenderaan pergi dan balik

4 Aman perjalanan pergi dan balik

5 sihat tubuh badan.

Khusus bagi 1 Mendapat keizinan suami atau walinya

perempuan 2 Ditemani oleh suami atau mahram atau kumpulan perempuan yang boleh

dipercayai.

RUKUN HAJI DAN UMRAH

Rukun Haji Rukun Umrah Perbezaan Rukun Haji
&Umrah
Niat Niat • Haji ada Wuquf umrah tiada
Wuquf Tiada Wuquf wuquf
Tawaf • Haji tertib pada kebanyakan
Tawaf rukun, manakala umrah tertib
Sai Sai pada semua rukun
Bercukur
Bercukur
Tertib pada kebanyakan rukun Tertib pada semua
rukun

8

HUKUM HUKUM IBADAH

ISTILAH TINGKATAN 5 HUKUM

Solat istikharah / Solat sunat tasbih SUNAT

HURAIAN HUKUM PERKAHWINAN

1. Bimbang akan terjerumus ke dalam kemaksiatan sekiranya tidak berkahwin WAJIB

dan mampu untuk memberikan nafkah zahir dan

2. Mempunyai keinginan untuk berkahwin dan mampu menyediakan nafkah SUNAT

3. Tiada desakan atau halangan untuk berkahwin HARUS

4. Bertujuan untuk menzalimi atau memudaratkan pasangan HARAM

5. Mempunyai keinginan untuk berkahwin tetapi tidak mampu memberikan MAKRUH

nafkah untuk pasangan seperti menghidap mati pucuk dan berpenyakit

Hukum melihat perempuan yang hendak dipinang SUNAT

Hukum mahar WAJIB

Hukum menyebut Mahar SUNAT

Walimatulurus SUNAT MUAKKAD

Hukum memenuhi undangan Walimatulurus FARDU AIN

HUKUM TALAK

1 syarak memberikan kebenaran untuk pasangan suami isteri membubarkan HARUS

perkahwinan kerana sebab-sebab yang munasabah

2 Apabila berlaku perbalahan antara suami isteri yang tidak dapat didamaikan setelah WAJIB

melalui proses mahkamah

3 Apabila isteri berakhlak buruk SUNAT

4 Apabila suami menceraikan isteri yang berkelakuan baik atau tanpa sebab MAKRUH

5 Apabila suami menceraikan isteri dalam keadaan haid HARAM

atau ketika suci tetapi telah disetubuhi tanpa diketahui hamil atau tidak

FASAKH / KHULUK [ TEBUS TALAK ] / RUJUK / POLIGAMI / ANAK ANGKAT HARUS

Li’an Wajib untuk mengelakkan suami daripada hukuman qazaf

Idah WAJIB

Nusyuz haram

Hadhanah WAJIB

Wasiat SUNAT

Faraid / Hudud / Jenayah WAJIB

Qisas • WAJIB jika mangsa atau waris mangsa mahukan balasan yang sama

• DIAT jika memaafkanya

Taa’zir Hakim HARUS berdasarkan IJTIHAD dan MASLAHAT rakyat dan negara

ISTILAH TING 4

haji dan umrah WAJIB sekali seumur hidup bagi setiap individu yang MUKALLAF dan

BERKEMAMPUAN

Sembelihan WAJIB [ supaya halal dimakan dagingnya]

Korban dan Akikah • SUNAT MUAAKAD • WAJIB JIKA BERNAZAR

Muamalat islam HARUS

Solat dhuha / Solat gerhana SUNAT MUAAKAD

9

2. ISU-ISU PERKAHWINAN

Maksud 1. Tempoh masa yang perlu dilalui oleh seorang isteri selepas

pembubaran perkahwinan atau selepas kematian suami.

SITUASI BERCERAI HIDUP BERCERAI

MATI

TEMPUH Belum putus haid 3 kali suci

IDAH IDAH Telah putus haid 3 bulan hijrah 4 bulan 10 hari
Belum pernah Tiada idah
disetubuhi

Sedang hamil Sehingga melahirkan anak

Larangan 1. Menerima pinangan lelaki lain secara terang atau qias

semasa 2. Keluar dari rumah yang disediakan oleh suami kecuali untuk keperluan

idah yang dibenarkan oleh syarak
3. Berhias diri kecuali wanita yang dalam idah raj’i

Maksud 2. Hak suami untuk menyambung kembali ikatan perkahwinan dengan isteri

RUJUK Contoh yang diceraikan dalam tempoh idah.

Suami berkata kepada isterinya “ aku rujuk engkau untuk kembali
kepangkuanku”

▪ Dengan kerelaan sendiri

Syarat ▪ Bukan diceraikan dengan talak tiga

rujuk ▪ Isteri yang diceraikan masih dalam tempoh idah

▪ Ada lafaz yang menunjukkan rujuk

HADHAN POLIGAMI NUSY Maksud ▪ Keengganan isteri mentaati perintah atau permintaan suami yang sah
AH UZ
Contoh Isteri enggan mematuhi perintah suaminya supaya menunaikan solat dan

Maksud berpuasa
▪ Amalan beristeri lebih daripada seorang pada satu masa

▪ Tidak melebihi empat isteri

Kelayakan ▪ Berlaku adil terhadap isteri-isterinya dari aspek lahiriah seperti seperti

berpoligami pakaian dan tempat tinggal

▪ Mampu memberi nafkah zahir dan batin

Maksud ▪ Penjagaan kanak-kanak yang masih kecil dan belum berupaya untuk

menguruskan diri sendiri

Yang berhak menjaga anak bila Ibu-. Namun terdapat sebab -sebab tertentu yang

berlaku perceraian boleh menyebabkan haknya terbatal.

Maksud Anak orang lain yang dipelihara seperti anggota keluarga sendiri, tetapi

Pebezaan tidak mempunyai hak seperti anak kandung yang ditetapkan oleh
dan
persamaan syarak
hak
ANAK ANGKAT kandung HAK ANAK ANAK ANGKAT
dan anak
angkat KANDUNG

Nafkah dan kebajikan ✔✔

Harta hibah ✔✔

Harta wasiat ✔ ✔
Pewarisan harta pusaka [ Faraid] ✔ x
Wali dalam perkahwinan ✔ x
Nasab ✔ x

10

SIRAH DAN TAMADUN ISLAM TINGKATAN 4
1. ERA PEMERINTAHAN KERAJAAN ISLAM

Kerajaan Islam yang berjaya menguasai dunia selama 1400 tahun lamanya

1 ZAMAN Pusat pemerintahan - Madinah
RASULULLAH Pimpinan Rasulullah SAW

ZAMAN • Pusat pemerintahan Madinah 2. Uthman Bin Affan
2 KHULAFA • Khalifah 4. Ali Bin Abi Talib
1. Abu Bakar As-Siddiq
AR-RASYIDIN 3. Umar Bin Abdul al-Khattab

3. ZAMAN • Pusat Pemerintahan – Damsyik 3. Al-walid Bin Abdul Malik
KERAJAAN • Khalifah yang terkenal; 4. Umar Bin Abdul aziz
UMAIYAH 1. Muawiyah Bin Abi Suffian
2. Abdul Malik Bin Marwan

ZAMAN • Pusat pemerintahan – Baghdad

KERAJAAN • Khalifah yang terkenal;

4 ABBASIAH 1. Abu al-Abbas as-Saffah 2. Harun ar-Rasyid

3. Abu Jaafar al-Mansur 4. Abu Jaafar al-Makmum

PELAJARAN 18: CIRI KEPIMPINAN KHULAFA AR-RASYIDIN

TEGAS ABU BAKAR AS-SIDDIQ
1. Golongan murtad 2. Nabi palsu 3. Golongan yang enggan membayar

zakat

BERPANDANGAN • Mengarahkan Zaid Bin Thabit mengetuai usaha menghimpunkan
JAUH tulisan ayat al-Quran yang terdapat pada kepingan-kepingan
batu dsb

SETIA DENGAN Meneruskan tindakan Rasulullah SAW untuk menghantar Usamah

ARAHAN bin Zaid sebagai panglima angkatan tentera Islam kepada kerajaan

RASULULLAH Ghassan

MENGAMALKAN Mengambil kira pandangan para sahabat dalam menentukan strategi
SYURA peperangan menentang Rom,

Ucapan Sayidina Abu Bakar selepas dilantik menjadi Khalifah

Spektrum • “ Sekiranya aku di jalan yang benar berilah bantun. sekiranya aku
ilmu menyimpang tegurlah . Kebenaran ialah amanah , pendustaan ialah
khianat. Taatilah kepada ku selama aku mentaati Allah SWT dan

Rasulnya dan sekiranya aku ingkar kepada Allah SWT dan Rasulnya,
maka luputlah ketaatan mu kepada ku”

UMAR BIN AL-KHATTAB

TEGAS Menggantikan kepimpinan Khalid Bin al-Walid sebagai panglima angkatan
tentera Islam dengan Abu Ubaidah Bin al-Jarah semasa perang Yamamah.

ADIL Memastikan kebajikan rakyat terpelihara dengan meninjau sendiri keadaan
rakyatnya termasuk menyamar sebagi rakyat biasa

11

PELAJARAN 21
KEUNGGULAN TOKOH EMPAT MAZHAB [ M/S : 179 ]

1. IMAM ABU HANIFAH

Nama penuh : An-Nukman Bin Thabit Tarikh lahir :80 H di Kufah Tarikh wafat : 150 H

Kuniyah : Keperibadian
Abu Hanifah ▪ Sangat memuliakan ilmu pengetahuan
▪ Kuat beribadah seperti sentiasa melakukan qiamullail, berpuasa sunat
Guru tersohor 1. Hammad bin Abi Sulaiman 2. Amru bin Dinar 3. Ata’ bin Yasar

SUMBANGAN DALAM TAMADUN ISLAM

Hasil karya 1. al-Faraid 2. al -Fiqh al-Akbar 3. al-A’lim Wal-Muta’allim

Mengasaskan 1. Fatwa para 2. Qias 3. Istihsan 4. Ijmak 5. Uruf

mazhab berdasarkan sahabat

Murid yang 1. Abu 2. Zufar bin al-Huzail 3. Muhammad bin Hassan asy-Syaibani

terkenal Yusuf

Mazhab Hanafi tersebar 1. Seluruh Asia tengah 2. Eropah

1. Tokoh-tokoh Mazhab Hanafi

Spektrum • Abu Hasan al-Karhi - Alauddin al-Kasani - Ibnu Abidin

Ilmu 2. Kesungguhan Imam Abu Hanifah dalam menuntut ilmu :

• mendalami ilmu feqah kerana berpendapat ia memerlukan kemahiran dan

pertimbangan akal yg mendalam dlm menguasai sesuatu hukum dengan baik.

2. IMAM MALIK

Nama penuh : Tarikh lahir : Tarikh wafat :

Malik Bin Anas al-Madani 93 H di Madinah 179 H

Kuniyah : Keperibadian

Abu Abdullah 1. Mencintai Rasulullah sehingga tidak sanggup menunggang kuda dalam Kota

Madinah kerana menghormati jasad Rasulullah yang di makamkan di sana.
2. Menghormati dan mencintai ilmu dengan berpegang teguh kepada prinsip “

murid mencari guru “

3. Memuliakan majlis pengajian hadis Rasulullah SAW dengan memakai pakaian
yang bersih dan wangi –wangian

Guru • Nafi’ al- • Yahya bin Said al- • Muhammad bin Shihab az-

tersohor Madani Ansari Zuhri

SUMBANGAN DALAM TAMADUN ISLAM

Mengasaskan mazhab berdasarkan

Hasil karya : al-Muwattak 1.Amalan penduduk Madinah 2. Qias 3. Masalihul Mursalah

Murid yang 1. Imam al- 2. Abdul Rahman bin 3. Abdullah bin Abdul

terkenal Syafii Qasim Hakam

Mazhab Maliki tersebar 1. Mesir - Andalus - Tunisia - Afrika

Spektrum 1. Tokoh-tokoh Mazhab Maliki : Ibnu Rushd - Imam al-Qurtubi -
Ilmu
2. Kesungguhan Imam Malik dalam menuntut ilmu :

• Sanggup berpanas terik dan menahan kesejukan demi menuntut ilmu “

12

SIRAH DAN TAMADUN ISLAM TINGKATAN 5
PELAJARAN 16 : KERAJAAN UTHMANIAH

SEJARAH KERAJAAN UTHMANIAH

1 ASAL NAMA KERAJAAN ▪ Bersempena nama Uthman bin Etughrul, iaitu
2 TEMPOH PEMERINTAHAN
pengasas kerajaan Uthmaniah
▪ 1924 – 1299M

3 KAWASAN PEMERINTAHAN ▪ Meliputi sebahagian besar benua Asia, Eropah dan

Afrika

4 BILANGAN KHALIFAH ▪ 37 orang

ANTARA PEMERINTAH Sultan Uthman bin Ertughrul

YANG TERKENAL Sultan Muhammad al-Fatih
5 Sultan Murad 1

Sulaiman al-Qanuni

6 PEMERINTAH YANG PERTAMA ▪ Sultan Uthman bin Ertughrul

7 PEMERINTAH TERAKHIR ▪ Sultan Abdul Majid

8 PUSAT PEMERINTAHAN Sogut [ 1299 - 1355 M ]
Bursa [ 1355 - 1363 M ]
Edirne [ 1363 - 1453 M ]
Istanbul [ 1453 - 1924 M ]

2. Ketokohan sultan yang terkenal pada zaman kerajaan Uthmaniah

Nama penuh 1. UTHMAN BIN ERTUGHRUL

▪ Uthman bin Ertughrul

Tarikh lahir ▪ 656 H / 1258 M
Tarikh mangkat ▪ 726 H / 1326 M

Tempoh pemerintahan ▪ 27 Tahun

Jawatan ▪ Pemerintah pertama kerajaan Uthmaniah

• Menyatukan wilayah Anatolia selatan selepas ditinggalkan oleh Byzantine

Sumbangan • Mengisytiharkan kemerdekaan Anatolia daripada kerajaan Saljuk

• Mengasaskan kerajaan Uthmaniah

2. MURAD 1 BIN ORHAN

Nama penuh ▪ Murad 1 bin Orhan

Tarikh lahir ▪ 726 H / 1325 M

Tarikh mangkat ▪ 791 H / 1388 M

Tempoh pemerintahan ▪ 30 Tahun

Jawatan ▪ Pemerintah ketiga kerajaan Uthmaniah

Sumbangan • Membentuk pasukan Janissary
• Memodenkan angkatan tentera laut
• Menjadikan Edirne sebagai ibu kota

13

AKHLAK ISLAMIAH TINGKATAN 5
PELAJARAN 18 : TAWADUK MELAHIRKAN KESUCIAN JIWA

Maksud ▪ Sikap kerendahan hati kepada Allah SWT dan sesama manusia

Contoh sifat Contoh 1. Tawaduk dalam pergaulan
tawaduk yang ▪ Rasulullah SAW menunjukkan sifat tawaduk ketika bergaul,. Baginda
diamalkan oleh
Rasulullah menghormati dan menyayangi kanak-kanak. Dengan menunjukkan kasih
sayang terhadap mereka.
▪ Rasulullah SAW selalu menyantuni kanak-kanak dengan mendahulukan
ucapan salam ketika bertemu dan membelai rambut mereka dengan

perasaan kasih sayang

Contoh 2. Tawaduk dalam kehidupan rumah tangga
▪ Baginda bersama-sama membantu Isteri melayani keluarga dan

Contoh sifat menguruskan rumah tangga.

tawaduk yang Contoh 3 . Tawaduk ketika makan dan minum
diamalkan oleh ▪ sifat tawaduk ketika makan dan minum. Baginda tidak pernah mencela

Rasulullah makanan yang disediakan untuk baginda. Jika baginda menyukai

makanan tersebut, Baginda akan memakannya. Apabila baginda tidak

menyukainya Baginda meninggalkannya

1. Dikasihi masyarakat kerana tidak bersikap sombong

2. Mendapat kedudukan yang mulia di sisi Allah SWT kerana sentiasa bersyukur

.

Hikmah 3. Membentuk insan yang bertakwa kerana sentiasa mengamalkan sifat

tawaduk mahmudah

4. Membentuk keluarga yang harmoni kerana saling menghormati antara satu sama

lain

5. Membudayakan sikap merendah diri demi kepentingan Islam.

14