4พัฒนาการอาณาจักรสุโขทัยสุโขทัย

ดา้ นวัฒนธรรม

• นับถือพระพทุ ธศาสนา การทา้ เคร่ืองสงั คโลก เกิดไตรภูมพิ ระร่วง
• มกี ารรบั อิทธพิ ลภาษาขอม มอญ อินเดยี ใช้กฎหมายพระธรรมศาสตร์

เกรด็ ความรู้...
พระธรรมศาสตร์ หรือ มนูธรรมศาสตร์ ถือเป็นคัมภีร์กฎหมายเก่าแก่
ของอินเดียโบราณ ตามแนวคิดของฮินดู ทังยังถือเป็นคัมภีร์กฎหมาย
ดังเดิมที่ไทยเรายึดถือมาตงั แตส่ มยั อยุธยา

ดา้ นความสัมพันธร์ ะหว่างประเทศ

• ยอมรับในพระพทุ ธศาสนาทา้ ใหค้ วามสัมพันธ์ระหวา่ งสุโขทัยกับนครศรีธรรมราช

ลังกา มอญ และล้านนาและจีนเปน็ ไปอย่างราบรื่น

การสร้างสรรค์ภมู ิปัญญาในสมัยสโุ ขทัย
และ

ความเสื่อมอานาจของอาณาจักรสุโขทยั

การสรา้ งสรรคภ์ มู ปิ ญั ญาในสมัยสุโขทยั

ความหมายของภูมิปัญญาไทย

• ภมู ิปัญญาไทย หมายถงึ ความรู้ ทักษะ ความเชอื่ และพฤตกิ รรมของคนไทยใน
การปรับตัวให้เข้ากับธรรมชาตแิ ละสิง่ แวดลอ้ ม แล้วสร้างสรรค์สงั คมและสั่งสม
ประสบการณเ์ ป็นเวลานาน เพ่ืออนุชนรนุ่ หลัง

ปัจจัยที่มีอทิ ธพิ ลต่อการสรา้ งสรรค์ภูมิปญั ญาไทยสมยั สุโขทยั

๑ ความต้องการปจั จัยทีน่ ามาไว้ใช้เพ่อื การดารงชีวิตในประจาวนั เชน่
เครอ่ื งมือ เครื่องใช้ เปน็ ต้น

๒ ความตอ้ งการแก้ไขปญั หาท่ีเกิดจากสภาพแวดลอ้ มตามธรรมชาติ เชน่
ต้องการเก็บกักนาเอาไวใ้ ช้ในฤดรู ้อน (แล้ง) เป็นต้น

๓ ความตอ้ งการท่จี ะใช้ประโยชนจ์ ากหลกั ธรรมทางพระพุทธศาสนาเพือ่ นามาสรา้ ง
ความสงบสขุ ใหก้ ับสงั คม เช่น ปลกู ฝังให้คนไทยเกิดความเกรงกลวั ต่อบาป

ความตอ้ งการใหเ้ กิดความมนั่ คงของอาณาจกั ร เช่น ต้องการให้คนไทยพูด
๔ อา่ น เขียนภาษาเดยี วกัน แสดงถงึ ความเปน็ คนเชือชาติเดียวกัน เพอื่ ร่วมกนั

สร้างความเจริญรงุ่ เรอื งให้กบั อาณาจกั ร

ผลงานการสรา้ งสรรค์ภมู ิปญั ญาไทยในสมัยสโุ ขทัย

• การรู้จกั สร้างระบบชลประทานท่ีกกั เก็บนาเอาไวใ้ ชใ้ นฤดแู ลง้ ดว้ ยการสรา้ งสรีดภงส์
หรือทานบพระร่วง ตระพงั

• การรู้จักใชศ้ ิลาแลงมาสร้างอาคาร สถานที่ตา่ งๆ เปน็ การใชศ้ ลิ าแลงท่มี อี ยใู่ น
ธรรมชาติ มาใช้ให้เปน็ ประโยชน์

• การเผาเครอื่ งปัน้ ดนิ เผาและการรจู้ กั เคลือบเครอื่ งปนั้ ดินเผา หรอื ทเี่ รียกอีกอยา่ งว่า
เครอื่ งสังคโลก ใหม้ ีความสวยงาม

• ร้จู ักประดิษฐ์โลหกรรมสารดิ เพอ่ื นามาใชท้ าเครอ่ื งมือ เคร่ืองใช้ตา่ งๆ และ
พระพทุ ธรปู ปางมารวชิ ัย ปางลลี าลอยตวั ทีท่ าด้วยสารดิ ในสมัยสโุ ขทัย เปน็ ต้น

ผลงานการสร้างสรรค์ภมู ปิ ัญญาไทยในสมยั สโุ ขทยั

• การรู้จกั ใชว้ สั ดุทม่ี ีสว่ นผสมเหมาะสาหรบั ทาใหป้ นู ปั้นแข็งตวั เพื่อผลงานและ
ลวดลายจะได้ปรากฏออกมาอย่างสวยงาม

• การใช้คติความเชอื่ ในเรื่องพระพุทธศาสนาควบคุมพฤติกรรมของคนในสงั คม การ
ปลกู ฝังนิสัยใหม้ ีแตค่ วามสงบและมศี ีลธรรม เพ่อื ความร่มเยน็ ของผูค้ นในสังคม

• การประดิษฐต์ วั อกั ษรไทยขึนมาใช้เป็นแบบฉบับของตนเอง ท่เี รียกว่า “ลายสือไทย”
ของพอ่ ขุนรามคาแหงมหาราช

ความเสอ่ื มอานาจของอาณาจกั รสโุ ขทยั

อาณาจกั รสุโขทยั เสือ่ มอานาจลงในท่ีสุด และตอ้ งสญู เสียอานาจใหก้ ับอยุธยา
ดว้ ยสาเหตดุ ังต่อไปนี้

• อานาจทางทหารของสโุ ขทัยมีการเริ่มอ่อนแอลง เชน่ การท่อี ยธุ ยายกมาตเี มอื งพิษณุโลกได้ ไม่
สามารถปราบหัวเมืองหงสาวดีท่ตี งั ตัวเป็นอสิ ระได้ เปน็ ตน้ แสดงให้เห็นถึงความอ่อนแอทางดา้ น
การทหารของสโุ ขทัยได้เป็นอยา่ งดี

• เกิดการแย่งชิงอานาจทางการเมืองภายในราชวงศพ์ ระร่วง ทาใหม้ กี ารสู้รบกนั เอง ทาใหเ้ กิดความ
อ่อนแอภายในราชสานกั

• การคา้ ขายกับตา่ งประเทศซบเซาลง เน่อื งจากหัวเมืองมอญและอยุธยาซึ่งอย่ทู างตอนใตใ้ กลฝ้ ่ัง
ทะเลมีความเขม้ แขง็ ขึน ทาให้สุโขทยั ถกู แยง่ ชงิ ผลประโยชน์ทางเศรษฐกจิ ไป