วรรคทองในวรรณคดี226

วรรคทองใน
ว ร ร ณ ค ดี

นางสาวอนัญญา ใจรีลาด
รหัสนักศึกษา 64181010226
คณะครุ ศาสตร์ สาขาวิชาภาษา
ไทย

คำนำ

หนังสือ E-Book เล่มนี้ ในเรื่องวรรคทองในวรรณคดี เป็น
ส่วนหนึ่งในรายวิชาความคิดสร้างสรรค์กับงานเขียน ในภาค
เรียนที่๑ เสนออาจารย์ภัทราภรณ์ คำลือสาย หนังสือE-Book
จัดทำขึ้นเพื่อให้นักศึกษาและผู้ที่สนใจค้นคว้าด้านวรรณคดี
ต่างๆ ได้อ่านหนังสือ E-Book เล่มนี้เป็นการให้ความรู้เกี่ยวกับ
บทประพันธ์ต่างๆ ผู้จัดทำหวังว่าผู้ที่ได้อ่านจะให้ความสนใจ
และชื่นชอบหนังสือ E-Book เรื่องวรรคทองในวรรณคดีเป็น
อย่างมาก ผิดพลาดประการใดก็ขออภัยด้วย

ผู้จัดทำ
นางสาวอนัญญา ใจรีลาด

สารบัญ

หน้า
คำนำ.....................................................................................................................ก
สารบัญ.................................................................................................................ข
ความหมาย วรรคทอง..........................................................................................๑
วรรคทอง จากเรื่องกาพย์เห่ชมเครื่องคาว - หวาน..............................................๒
วรรคทอง จากเรื่องกาพย์เห่ชมเครื่องคาว - หวาน..............................................๓
วรรคทอง จากเรื่องสิงหไกรภพ............................................................................๔
วรรคทอง จากเรื่องลิลิตตะเลงพ่าย......................................................................๕
วรรคทอง จากเรื่องนิราศเมืองแกลง....................................................................๖
วรรคทอง จากเรื่องนิราศสุพรรณ........................................................................๗
วรรคทอง จากเรื่องมัทนะพาธา............................................................................๘
วรรคทอง จากเรื่องลิลิตพระลอ............................................................................๙
วรรคทอง จากเรื่องพระไชยสุริยา........................................................................๑0
วรรคทอง จากเรื่องนิราศภูเขาทอง.....................................................................๑๑
บรรณานุกรม.......................................................................................................๑๒

ความหมายของ วรรคทอง

วรรคทอง หมายถึง ข้อความหรือบทกวีบางช่วง
บางตอนที่มีความหมายดี ไพเราะ ซาบซึ้ง ให้ภาพ
ทางความรู้สึกที่ชัดเจน สะเทือนอารมณ์ กินใจ จน
เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไป เป็นที่นิยมกันว่าดี เมื่อ
กล่าวถึงแล้วจะรู้จักกันโดยกว้างสามารถตอบได้
เลยว่า วรรคนี้เป็นวรรคในวรรณคดีเรื่องใด

วรรคทอง จากเรื่อง
กาพย์เห่ชมเครื่องคาว - หวาน




ล่าเตียงคิดเตียงนอน นอนเตียงทองทำเมืองบน
ลดหลั่นชั้นชอบกล ยลอยากนิทร์คิดแนบนอน
รุ่มรุ่มเร้าคือไฟฟอน
เห็นหรุ่มรุมทรวงเศร้า ร้อนรุมรุ่นกลุ้มกลางทรวง
เจ็บไกลใจอาวรณ์

(จากพระบาทสมเด็จพระพุธเลิศหล้านภาลัย ล้นเกล้ารัชกาลที่ ๒)




ฉันทลักษณ์ประเภท กาพย์ยานี ๑๑

วรรคทอง จากเรื่อง
กาพย์เห่ชมเครื่องคาว - หวาน

ผลชิดแช่อิ่มโอ้ เอมใจ
หอมชื่นกลืนหวานใน อกชู้
ฤาดุจ นี้แม่
รื่นรื่นรสรมย์ใด แต่เนื้อนงพาลฯ
หวานเลิศเลือรู้รู้

(จากพระบาทสมเด็จพระพุธเลิศหล้านภาลัย ล้นเกล้ารัชกาลที่ ๒)

ฉันทลักษณ์ประเภท โคลงสี่สุภาพ

วรรคทอง จากเรื่องสิงหไกรภพ

พระชนกชนนีเป็นที่ยิ่ง ไม่ควรทิ้งทอดพระคุณให้สูญหาย
ถึงลูกเมียเสียไปแม้นไม่ตาย ก็หาง่ายดอกพี่เห็นไม่เป็นไร
พระบิดามารดานั้นหายาก กำจัดจากแล้วไม่มีที่อาศัย




(จากสุนทรภู่)

ฉันทลักษณ์ประเภท กลอนแปด

วรรคทอง จากเรื่องลิลิตตะเลงพ่าย

ศรีสวัสดิเดชะ ชนะราชอรินทร์ ยินพระยศเกริกเกรียง เพียงพกแผ่นฟากฟ้า
หล้าหล่มเลื่องชัยเชวง เกรงพระเกียรติระย่อ ฝ่อใจห้าวบมิหาญ ลาญใจแกล้ว
บมิกล้า
บค้าอาตม์ออกรงค์ บคงอาตม์ออกฤทธิ์ ท้าวทั่วทิศทั่วเทศ ไท้ทุกเขตทุกด้าว
น้าวมกุฎมานบ น้าวพิภพมานอบ เถลิงพระเกียรติฟุ้งฟ้า ลือตรลบแหล่งหล้า
โลกล้วนสดุดี

(ลิลิตตะเลงพ่าย : สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส)

ฉันทลักษณ์ประเภท ร่ายสุภาพ

วรรคทอง จากเรื่องนิราศเมืองแกลง

ถึงหน้าวังดังหนึ่งใจจะขาด คิดถึงบาทบพิตรอดิศร
โอ้ผ่านเกล้าเจ้าประคุณของสุนทร แต่ปางก่อนเคยเฝ้าทุกเช้าเย็น
พระนิพพานปานประหนึ่งศีรษะขาด ด้วยทุกข์ยากยากแค้นถึงแสนเข็ญ
ทั้งโรคซ้ำกรรมซัดวิบัติเป็น ไม่เล็งเห็นที่ซึ่งจะพึ่งพา

(จาก นิราศเมืองแกลง ของ สุนทรภู่)

ฉันทลักษณ์ประเภท กลอนแปด

วรรคทอง จากเรื่องนิราศสุพรรณ

หวังไว้ให้ลูกเต้า เหล่าหลาน
รู้ เรื่องเปลืองป่วยการ เกิดร้อน
อายุวัฒนะขนาน นี้พ่อ ขอเอย
แร่ปรอทยอดยากข้อน คิดไว้ให้จำฯ

(ประพันธ์โดย สุนทรภู่)

ฉันทลักษณ์ประเภท โคลงสี่สุภาพ

วรรคทอง จากเรื่องมัทนะพาธา




ดูก่อนสุชาตา
มะทะนาวิไลศรี
ยามองค์สุเทษณ์มี
นางจงทำนูลตอบ วรพจน์ประการใด
เข้าใจมิเข้าใจ มะธุรสธตรัสไซร้
ฤ ก็ตอบพะจีพลัน

(จาก พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว)

ฉันทลักษณ์ประเภท ฉันท์ ๑๑

วรรคทอง จากเรื่องลิลิตพระลอ




ร้อยชู้ฤๅเท่าเนื้ อ เมียตน
เมียแล่พันฤๅดล แม่ได้ทรงครรภ์
คลอดเปนคน ฤๅง่าย เลยนา
เลี้ยงยากนักท้าวไท้ ธิราชผู้มีคุณ ฯ

(จาก พระโหราธิบดีในสมัยสมเด็จพระนารายณ์)

ฉันทลักษณ์ประเภท ลิลิต

วรรคทอง จากเรื่องพระไชยสุริยา

พระไชยสุริยาภูมี
พาพระมเหสี

นารีที่เยาว์
มาที่ในลำสำเภา เสนีเสนา

ข้าวปลาหาไปไม่เบา

ก็เอาไปในเภตรา

เถ้าแก่ชาวแม่แซ่มา

ก็มาในลำสำเภา

(จากสุนทรภู่)

ฉันทลักษณ์ประเภท กาพย์ฉบัง ๑๖

วรรคทอง จากเรื่องนิราศภูเขาทอง




๏ เดือนสิบเอ็ดเสร็จธุระพระวสา

รับกฐินภิญโญโมทนา ชุลีลาลงเรือเหลืออาลัย

ออกจากวัดทัศนาดูอาวาส เมื่อตรุษสารทพระวสาได้อาศัย

สามฤดูอยู่ดีไม่มีภัย มาจำไกลอารามเมื่อยามเย็น

โอ้อาวาสราชบุรณะพระวิหาร แต่นี้นานนับทิวาจะมาเห็น

เหลือรำลึกนึกน่าน้ำตากระเด็น เพราะขุกเข็ญคนพาลมารานทาง

จะยกหยิบธิบดีเป็นที่ตั้ง ก็ใช้ถังแทนสัดเห็นขัดขวาง

จึ่งจำลาอาวาสนิราศร้าง มาอ้างว้างวิญญาณ์ในสาครฯ

(จากสุนทรภู่)

ฉันทลักษณ์ประเภท กลอนนิราศ

บรรณานุกรม

คุณครูลิลลี่. (2557). วรรคทองของท่าน: ความหมายของวรรคทอง. (พิมพ์
ครั้งที่ 2). สืบค้นจาก https://www.thairath.co.th/content/435730

คุณครู สุพัตรา โพธิ์สวัสดิ์. (2560). วรรณคดีวิจักษ์: จากเรื่อง
กาพย์เห่ชมเครื่องคาว - หวาน. (พิมพ์ครั้งที่ 1). โรงเรียน กระทุ่มแบน"วิเศษสมุทคุณ". สืบค้น
จาก https://sites.google.com/site/wrrnkhdiwicak1/b6

คุณครูปิยะฤกษ์.(2555). วรรคทองในวรรณคดีไทย. (พิมพ์ครั้งที่1). โรงเรียน
เขื่องในพิทยาคาร อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี. สืบค้นจาก
https://krupiyarerk.wordpress.com/2011/07/09/%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E
0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%8
3%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B
8%84%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2/

ครูแก้วตา อาณาจักร์. (2552). วรรคทองในวรรณคดี. (พิมพ์ครั้งที่ 2). สืบค้น
จาก https://www.gotoknow.org/posts/170938

ธีรศักดิ์ จิระตราชู (ครูหนึ่ง). (2545). วิชาภาษาไทย: พระไชยสุริยา. (พิมพ์
ครั้งที่ 1). สืบค้นจาก
https://blog.startdee.com/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%
A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%
B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%84%
E0%B8%8A%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%
B4%E0%B8%A2%E0%B8%B2-%E0%B8%A11-
%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B9%84%E0%B8
%97%E0%B8%A2