ระบบย่ย่ ย่ อ ย่ อยอาหาร (Digestion System) ครูรู รู อั รู อั อั กอั กษรวดีดี ดีดีมณีณี ณี พณี พรหม ผู้สอน
การย่อยอาหาร (Digestion) สิ่งมีชีวิตทุกชนิด มีความต้องการหาอาหารเพื่อให้ตนเองสามารถดำ รงชีพอยู่บนโลกได้ ดังนั้น เราสามารถจะจำ แนกสิ่งมีชีวิตตามการจัดหาอาหารออกเป็น 2 พวกใหญ่ ๆ คือ 1. Autotroph 2. Heterotroph
ประเภทของการย่อยอาหาร 1. การย่ย่ ย่ อ ย่ อยภายในเซลล์ล์ ล์ล์(Intracellular digestion)
ประเภทของการย่อยอาหาร 2.การย่ย่ ย่ อ ย่ อยภายนอกเซลล์ล์ ล์ล์(Extracellular digestion)
ประเภทของทางเดินอาหาร 1.ทางเดิดิ ดิ นดิ นอาหารแบบสมบูบู บู ร บู รณ์ณ์ ณ์ณ์(Complete digestive tract) ประกอบด้ด้ ด้ ว ด้ วยช่ช่ ช่ อ ช่ องเปิปิปิ ดปิ ด 2 ช่ช่ ช่ อ ช่ อง ทำทำทำทำหน้น้ น้ า น้ าที่ที่ ที่ เที่ เป็ป็ป็ นป็ นปากและทวารหนันั นั กนั กตามลำลำลำลำดัดั ดั บดั บ 2.ทางเดิดิ ดิ นดิ นอาหารแบบไม่ม่ ม่ ส ม่ สมบูบู บู ร บู รณ์ณ์ ณ์ณ์(Incomplete digestive tract) ประกอบด้ด้ ด้ ว ด้ วยช่ช่ ช่ อ ช่ องเปิปิปิ ดปิ ดเพีพี พี ยพี ยง 1 ช่ช่ ช่ อ ช่ อง คืคื คื อคื อ อาหารเข้ข้ ข้ า ข้ าทางปากและกากอาหารออกทางเดีดี ดี ยดี ยวกักั กั นกั น
หน้าที่ของทางเดินอาหาร แบ่งออกเป็น 4 ประการ คือ 1. การกิกิ กิ นกิ น (Ingestion) เป็ป็ป็ นป็ นการนำนำนำนำอาหารเข้ข้ ข้ า ข้ าร่ร่ ร่ า ร่ างกาย 2. การย่ย่ ย่ อ ย่ อยอาหาร (Digestion) เป็ป็ป็ นป็ นการทำทำทำทำให้ห้ ห้ไห้ ด้ด้ ด้ ส ด้ สารอาหารเพื่พื่ พื่ อพื่ อนำนำนำนำไปใช้ช้ ช้ไช้ ด้ด้ ด้ด้ 3. การดูดูดู ด ดู ดซึซึ ซึ มซึ ม (Absorption) เป็ป็ป็ นป็ นการนำนำนำนำสารอาหารโมเลกุกุกุ ล กุ ลเล็ล็ ล็ กล็ กเหล่ล่ ล่ า ล่ านั้นั้ นั้ นนั้ น เข้ข้ ข้ า ข้ าสู่สู่สู่เสู่ ซลล์ล์ ล์ล์ เพื่พื่ พื่ อพื่ อเข้ข้ ข้ า ข้ าสู่สู่สู่รสู่ ะบบไหลเวีวี วี ยวี ยนต่ต่ ต่ อ ต่ อไป 4 .การขัขั ขั บขั บออก (Elimination หรืรื รื อรื อ Egestion) โดยจะขัขั ขั บขั บสารที่ที่ ที่ ย่ที่ ย่ ย่ อ ย่ อยไม่ม่ ม่ไม่ ด้ด้ ด้ด้ ออกเป็ป็ป็ นป็ นกากอาหาร
หน้าที่ของทางเดินอาหาร แบ่งออกเป็น 4 ประการ คือ
หน้าที่เหล่านี้จะสำ เร็จได้ต้องมี 3 กระบวนการนี้ 1.การเคลื่อนไหว (Motility) เป็นการคลุกเคล้าอาหารและผลักอาหารให้เคลื่อนไปตามทางเดินอาหาร 2.การหลั่ง (Secretion) เป็นการหลั่งน้ำ ย่อยจากต่อมมีท่อตามทางเดินอาหาร 3.การขนส่ง (Membrane transport) เป็นกลไกการดูดซึมสารอาหาร รวมถึงการขนส่งไปยังเส้นเลือดหรือท่อน้ำ เหลือง
ขั้นตอนของการย่อยอาหาร เป็นการย่อยอาหารโดยการบดหรือเคี้ยวเพื่อให้อาหารมีขนาดเล็กลง เช่นใน vertebrate ใช้ฟันบดเคี้ยว ในไส้เดือนดินใช้กึ๋น (Gizzard) บด เป็นต้น 1.การย่อยเชิงกล (Mechanical digestion) เป็นการย่อยอาหาร โดยใช้น้าย่อย หรือเอนไซม์ (Enzyme) เข้าช่วยเพื่อให้อาหารมีโมเลกุลเล็กที่สุด แล้วจึงทำ การดูดซึมเข้าสู่เซลล์ได้ 2. การย่อยเชิงเคมี (Chemical digestion)
การย่อยอาหารของจุลินทรีย์
การย่อยอาหารของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว อะมีบา (Amoeba) การย่อยอาหารภายในเซลล์ ซึ่งอะมีบาจะนำ อาหารเข้าสู่เซลล์ด้วยวิธีฟาโกไซโทซิส
การย่อยอาหารของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว พารามีเซียม(Paramecium) การย่อยภายในเซลล์
การย่อยอาหารของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว ยูกลีนา(Euglena)
การย่อยอาหารของสัตว์ 1.การย่อยอาหารของสัตว์ที่ไม่มีทางเดินอาหาร (Non digestion tract) 2.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์ (Incomplete digestion tract) 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract)
การย่อยอาหารของสัตว์ 1.การย่อยอาหารของสัตว์ที่ไม่มีทางเดินอาหาร(Non digestion tract) ฟองน้ำ ฟองน้ำ กินอาหารโดยการจับอนุภาคอาหารขนาดเล็กที่ ปะปนอยู่ในน้ำ ทะเลซึ่งถูกพัดพาผ่านรูเล็ก ๆ ของช่องน้ำ เข้า ถูกกรองเข้าไปในตัวฟองน้ำ โดย เซลล์ที่มีแฟลกเจลลัมซึ่งเรียกว่า โคแอนโนไซต์ (Choanocyte) โบกน้ำ ผ่าน เข้ามาและใช้เมือกจับอนุภาคอาหารนั้น แล้วใช้กระบวน การฟาโกไซโทซิสจับอาหารเข้าเซลล์พร้อมกับสร้าง ฟูดแวคิวโอล (Food vacuole) อาหารจะถูกย่อยและส่งไปตามส่วนต่าง ๆ โดยเซลล์ อะมีโบไซต์ (Amoeocyte)
การย่อยอาหารของสัตว์ 2.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์ (Incomplete digestion tract) ไฮดรา
การย่อยอาหารของสัตว์ 2.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์ (Incomplete digestion tract) พลานาเรีย เป็นสัตว์พวกหนอนตัวแบนชนิดหนึ่งที่ดำ รงชีพอิสระ จับเหยื่อโดยการปล่อยเมือกออกมาและใช้ลำ ตัวคลุมลง บนตัวเหยื่อ เหยื่อจะถูกเมือกพันตัวทำ ให้เคลื่อนไหว ไม่ได้ และจะใช้งวงหรือฟาริงซ์ยื่นออกมาดูดของเหลว ในตัวเหยื่อเป็นอาหาร หรือกลืนเหยื่อเข้าไปช่องแกส โทรวาสคิวลาร์ที่แตกแขนงทอดยาวไปตามลำ ตัว เซลล์ต่อมที่อยู่ตามผนังทางเดินอาหารจะปล่อย เอนไซม์ออกมาย่อยอาหาร และชิ้นส่วนที่ย่อยแล้วจะมี เซลล์ที่ผนังทางเดินอาหารโอบล้อมอาหารเข้าไปย่อย ภายในเซลล์ต่อ ส่วนกากอาหารที่ย่อยไม่ได้ก็จะกลับ ออกมาทางปาก
การย่อยอาหารของสัตว์ 2.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์ (Incomplete digestion tract) พยาธิใบไม้ เป็นสัตว์กลุ่มเดียวกับหนอนตัวแบน มีทางเดินอหารคล้ายพลานาเรียมีปากไม่มีทวาร หนักลักษณะทางเดินอาหารไม่มีกิ่งก้านสาขา มาก บริเวณส่วนหัวมีอวัยวะดูดเกาะ (Oral sucker) ใช้ดูดเลือดจากเหยื่อเข้าปาก ต่อจากปากเป็น คอหอยและลาไส้แยกออกเป็นแขนง การย่อย อาหารเป็นการย่อยแบบภายในเซลล์
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) หนอนตัวกลม
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) ไส้เดือนดิน
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) หอย
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) กุ้ง
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) แมลง
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) ปลา
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) ไก่
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract)
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) กระเพาะอาหารของสัสั สั ตสั ตว์ว์ ว์ เ ว์ เคี้คี้ คี้ ยคี้ ยวเอื้อื้ อื้ ออื้ อง 1. รูเมน (Rumen) หรือกระเพาะผ้าขี้ริ้ว 2. เรติคิวลัม (Reticulum) หรือกระเพาะรังผึ้ง
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract) กระเพาะอาหารของสัสั สั ตสั ตว์ว์ ว์ เ ว์ เคี้คี้ คี้ ยคี้ ยวเอื้อื้ อื้ ออื้ อง 3.โอมาซัม (Omasum)หรือกระเพาะสามสิบกลีบ 4. อะโอมาซัม (Abomasum) กระเพราะแท้จริง
การย่อยอาหารของสัตว์ 3.การย่อยอาหารของสัตว์ที่มีทางเดินอาหารสมบูรณ์ (Complete digestion tract)
กระบวนการกินอาหาร (food processing) ประกอบด้วย 4. Elimination (การขับออก) 1. Ingestion (การกิน) การนำ อาหารเข้าสู่่ ร่างกาย 2. Digestion (การย่อย) การทำ ให้อาหารที่ กินเข้าไปมีขนาดเล็กลง 2.1 Mechanical digestion -การเคี้ยว 2.2 Chemical digestion -การย่อยโดย เอนไซม์ 3. Absorption (การดูดซึม)
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ ช่องปาก (oral cavity) คอหอย (pharynx) หลอดอาหาร(esophagus) กระเพาะอาหาร(stomach) ลำ ไส้เล็ก(small intestine) ลำ ไส้ใหญ่(large intestine ประกอบด้วย 1. 2. 3. 4. 5. 6. or colon) 7.ลำ ไส้ตรง (rectum) 8.ทวารหนัก (anus)
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 1.ช่องปาก (oral cavity) 1) ริมฝีปาก (Lip) 2) ช่องแก้ม (Buccal cavity) 3) โพรงปาก (Oral cavity) 4) ลิ้น (Tongue) 5) ฟัน (Teeth) 6) ต่อมน้ำ ลาย (Salivary gland)
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ ฟัน (Teeth) ฟันแต่ละซี่มี 2 ส่วน คือ ตัวฟัน (crown) ส่วนนอกสุดของตัวฟัน คือ สารเคลือบฟัน ถัดมาเป็นชิ้นเนื้อฟัน ( dentine) และรากฟัน (root) (enamel) และโพรงฟัน ( pulp cavity )
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ ฟัน (Teeth) รูปร่างและหน้าที่ของฟัน
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ ฟัน (Teeth) รูปร่างและหน้าที่ของฟัน
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ ฟัน (Teeth) รูปร่างและหน้าที่ของฟัน
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ ลิ้น (Tongue)
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ ในช่องปากมีต่อมน้ำ ลาย 3 คู่ น้ำ ลายประกอบด้วยสารไกลโคโปรตีนที่มีลักษณะลื่น เรียก mucin มีบทบาทในการทำ ให้อาหารลื่น กลืนง่าย ป้องกันเยื่อบุช่องปากและฟันไม่ให้ผุ ในน้ำ ลายมีน้ำ ย่อย amylase สำ หรับย่อยแป้งและไกลโคเจน ลิ้นในช่องปากทำ หน้าที่คลุกเคล้าอาหารให้เป็นก้อนเรียก bolus ต่อมน้ำ ลาย
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ ต่อมน้ำ ลาย มี 3 คู่ อยู่ข้างกกหู ใต้ลิ้น และใต้ขากรรไกร ผลิตน้ำ ลายวันละประมาณ 1-1.5 ลิตร น้าลายมีน้ำ เป็นองค์ประกอบร้อยละ 99.5 มี pH 6.2-7.4 มีส่วนประกอบที่เป็นเมือก ทำ หน้าที่หล่อลื่นอาหาร มีเอนไซม์อะไมเลสย่อยแป้ง
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 2.คอหอย(pharynx)และ 3.หลอดอาหาร(esophagus)
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 4.กระเพาะอาหาร ( Stomach ) เป็นทางเดินอาหารที่อยู่ทางด้านซ้ายของช่องท้อง ที่ถัดจาก กระบังลม กระเพาะอาหารยาว 10 นิ้ว กว้าง ประมาณ 5 นิ้ว กระเพาะอาหารแบ่งออกเป็น 4 ส่วน 1. ส่วนบนสุด หรือส่วนใกล้หัวใจ (Cardiac region หรือCardium) 2. ฟันดัส (Fundus) เป็นส่วนที่ 2 มีลักษณะเป็นกระพุ้ง 3. บอดี (Body) เป็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของกระเพาะอาหาร 4. ไพโลรัส (Pylorus หรือ Pyloric region) เป็นส่วน ปลายที่ติดต่อกับลำ ไส้เล็
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 4.กระเพาะอาหาร ( Stomach )
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 4.กระเพาะอาหาร ( Stomach )
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 4.กระเพาะอาหาร ( Stomach ) การย่อยของกระเพาะอาหาร
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 5.ลำ ไส้เล็ก (Small Intestine) อาหารที่ย่อยแล้วบางส่วนและยังไม่ได้ย่อย จะเคลื่อนผ่านกล้ามเนื้อหูรูดของกระเพาะ อาหารเข้าสู่ลำ ไส้เล็ก ลำ ไส้เล็กมีลักษณะเป็นท่อ 6-7 เมตร 1. ดูโอดินัม ยาวประมาณ 25 cm. 2. เจจูนัม ยาวประมาณ 2.50 m. 3. ไอเลียม ยาวประมาณ 4 m. การย่อยอาหารในลำ ไส้เล็กเกี่ยวข้องกับการ ทำ งานของตับอ่อน และผนังลำ ไส้เล็ก แบ่งเป็น 3 ส่วน
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 5.ลำ ไส้เล็ก (Small Intestine)
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 5.ลำ ไส้เล็ก (Small Intestine)
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ 5.ลำ ไส้เล็ก (Small Intestine)
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ การดูดซึมอาหารในลำ ไส้เล็กของคน ความหนาแน่นของวิลลัส 20-40 หน่วยต่อ 1 ตร.มม.ภายในวิลลัสมีหลอดเลือดฝอยและท่อน้้ำ เหลือง -การดูดซึมสารอาหารส่วนใหญ่ เกิดที่ลำ ไส้เล็ก(jejunum และileum) -เกิดเล็กน้อยที่ลำ ไส้ใหญ่
ระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ การดูดซึมสารอาหารโปรตีน และน้ำ ตาล