คำนำ ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ดำเนินการจัดทำผลการปฏิบัติงาน ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๖ เพื่อรวบรวมข้อมูลผลการปฏิบัติงานที่ได้ดำเนินการในกิจกรรมต่างๆ ตามแผนงาน/โครงการและได้รับ จัดสรรงบประมาณจากกรมปศุสัตว์โดยการดำเนินงานที่สอดคล้องกับนโยบายกรมปศุสัตว์ เพื่อตอบสนองต่อ ความต้องการและแก้ปัญหาของเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ด้วยพันธกิจและหน้าที่ที่สนับสนุนและส่งเสริมการเพิ่ม ประสิทธิภาพการผลิตปศุสัตว์ของพี่น้องเกษตรกร ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง กันยายน ๒๕๖๖
สารบัญ ส่วนที่ ๑ ข้อมูลภาพรวมของหน่วยงาน 1 - วิสัยทัศน์ 2 - ค่านิยมกรมปศุสัตว์ 3 - หน้าที่และความรับผิดชอบ 4 - โครงสร้างองค์กร 5 - บุคลากร 5 ส่วนที่ ๒ ผลการปฏิบัติงาน ประจำปี ๒๕๖๖ 6 กิจกรรมหลัก : พัฒนาอาหารสัตว์ 7 - กิจกรรมย่อย : ผลิตพันธุ์พืชอาหารสัตว์ 7 - กิจกรรมย่อย : พัฒนาความมั่นคงด้านเสบียงสัตว์ 10 - กิจกรรมย่อย : พัฒนาอาชีพผลิตพืชอาหารสัตว์ 16 - กิจกรรมย่อย : โครงการสำรองเสบียงสัตว์เพื่อพัฒนาการผลิตโคเนื้อและโคนม 18 กิจกรรมหลัก ความหลากหลายทางชีวภาพ 20 กิจกรรมหลัก พัฒนาการผลิตปศุสัตว์ 34 กิจกรรมหลัก ส่งเสริมการทำปศุสัตว์อินทรีย์ 40 กิจกรรมด้านวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม 49 ส่วนที่ ๓ งานนอกแผนปกติ 53 - โครงการขยายพื้นที่ปลูกพืชอาหารสัตว์ ๕๐,๐๐๐ ไร่เพื่อลดต้นทุนด้านอาหารสัตว์ 54 - งานโครงการตามพระราชดำริ 64 - งานอื่นๆ 67 ผลการเบิกจ่ายเงินงบประมาณ 71
1 ส่วนที่ ๑ ข้อมูลภาพรวมของหน่วยงาน
2 วิสัยทัศน์ ❖ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์❖ “ เกษตรกรมีคุณภาพชีวิตที่ดี มีรายได้เพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่าร้อยละ 10 ต่อปี” ❖ กรมปศุสัตว์❖ “เป็นองค์การที่นําและขับเคลื่อนการปศุสัตว์ไทย สู่ความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืนในตลาดโลก” ❖ สำนักพัฒนาอาหารสัตว์❖ “มุ่งพัฒนาความมั่นคงด้านอาหารสัตว์”
3 ❖ ค่านิยมกรมปศุสัตว์❖ “I 2 – SMART” I : Innovation สร้างนวัตกรรม I : Integration ทำงานแบบบูรณาการ S : Standard สร้างมาตรฐานสินค้าปศุสัตว์ M : Mastery การทำงานอย่างมืออาชีพ A : Agility ความคล่องตัวและพร้อมรับการเปลี่ยนแปลง R : Responsibility มีความรับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติ T : Teamwork มุ่งมั่นในการทำงานร่วมกัน
4 ❖ หน้าที่และความรับผิดชอบ ❖ 1. ศึกษา วิเคราะห์วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีด้านอาหารสัตว์ที่เหมาะสมในพื้นที่รับผิดชอบ 2. ทดสอบ สาธิต เผยแพร่และถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านอาหารสัตว์ ให้แก่เกษตรกรและเจ้าหน้าที่ ผู้ ปฏิบัติงาน ในพื้นที่รับผิดชอบ 3. วิเคราะห์ตรวจสอบคุณค่าทางอาหารสัตว์ เพื่อสนับสนุน งานวิจัย และให้บริการแก่เกษตรกร 4. ผลิตเสบียงสัตว์ เพื่อสนับสนุนกิจกรรมของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ประสบ ภัยธรรมชาติในพื้นที่รับผิดชอบ 5. ประสานแผนการปฏิบัติงานด้านอาหารสัตว์ กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 6. ตรวจสอบและรับรองการผลิตพันธุ์พืชอาหารสัตว์ และเสบียงสัตว์ของเกษตรกรเครือข่าย 7. ให้คำปรึกษา แนะนําทางวิชาการด้านอาหารสัตว์ 8. ปฏิบัติงานอื่นๆ ที่ได้รับมอบหมาย
5 ❖ โครงสร้างองค์กร ❖ ❖ บุคลากร ❖ ข้าราชการ 5 อัตรา พนักงานราชการ 9 อัตรา และพนักงานจ้างเหมาบริการ 6 อัตรา รวม 20 อัตรา ตำแหน่ง จำนวน (อัตรา) เจ้าพนักงานสัตวบาลอาวุโส นักวิชาการสัตวบาลปฏิบัติการ เจ้าพนักงานธุรการชำนาญงาน เจ้าพนักงานสัตวบาลปฏิบัติงาน นักวิชาการสัตวบาล เจ้าพนักงานสัตวบาล เจ้าพนักงานธุรการ พนักงานขับเครื่องจักรกลขนาดเบา พนักงานผู้ช่วยสัตวบาล พนักงานจ้างเหมาบริการ 1 1 2 1 1 3 1 1 3 6 งานช่าง กรมปศุสัตว์ สำนักพัฒนาอาหารสัตว์ ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง งานบริหาร งานวิชาการ งานผลิตฯ
6 ส่วนที่ ๒ ผลการปฏิบัติงาน ประจำปี ๒๕๖๖ (งานตามแผนปกติ)
7 แผนงาน : พื้นฐานด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ผลผลิต : พัฒนาศักยภาพการปศุสัตว์ กิจกรรมหลัก : พัฒนาอาหารสัตว์ กิจกรรมย่อย: ผลิตพันธุ์พืชอาหารสัตว์ วัตถุประสงค์ 1. เพื่อผลิตท่อนพันธุ์ และกล้าพันธุ์พืชอาหารสัตว์พันธุ์ดีไว้ใช้ในหน่วยงานราชการ 2. เพื่อขยายและกระจายพืชอาหารสัตว์พันธุ์ดีไปสู่เกษตรกรอย่างทั่วถึง 3. เพื่อช่วยลดต้นทุนด้านอาหารสัตว์ด้วยการใช้พืชอาหารสัตว์เป็นอาหารหลักในการเลี้ยงสัตว์เคี้ยว เอื้อง ขั้นตอนและวิธีดำเนินการ ❖ กระจายเมล็ดพันธุ์สู่เกษตรกร ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ได้รับเป้าหมายในการกระจายเมล็ดพันธุ์สู่เกษตรกร จำนวน 100 ราย โดยได้ดำเนินการขอเบิกเมล็ดพันธุ์หญ้ารูซี่จากสำนักพัฒนาอาหารสัตว์ จำนวน 200 กิโลกรัม จาก ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์มหาสารคาม Lot number CS-65-427-007-3 เพื่อใช้ดำเนินการตามกิจกรรม ของกรมปศุสัตว์ สนับสนุนเกษตรกรนอกเหนือภารกิจกรมปศุสัตว์ ได้แก่ โครงการคลินิกเกษตรเคลื่อนที่ โครงการหน่วยบำบัดทุกข์ บำรุงสุข สร้างรอยยิ้มให้ประชาชน ❖ ผลิตท่อนพันธุ์พืชอาหารสัตว์และการแจกจ่าย ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ได้รับเป้าหมายในการผลิตท่อนพันธุ์พืชอาหารสัตว์พันธุ์ดี จำนวน 102,000 กิโลกรัม เป็นพืชอาหารสัตว์ 3 ชนิด ได้แก่ หญ้าแพงโกลา หญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 และหญ้า หวายข้อ โดยมีการกระจายท่อนพันธุ์สู่เกษตรกร จำนวน 204 ราย
8 ❖ ผลิตกล้าพันธุ์พืชอาหารสัตว์และการสนับสนุน ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ได้รับเป้าหมายในการผลิตกล้าพันธุ์ถั่วลิสงเถาฟลอริเกรซ จำนวน 1,000 ถุง และกระจายกล้าพันธุ์สู่เกษตรกร จำนวน 20 ราย
9 ผลการดำเนินงาน กิจกรรม หน่วยนับ เป้าหมาย ผลงาน ร้อยละ กิจกรรมหลัก พัฒนาอาหารสัตว์ ผลิตเมล็ดพันธุ์พืชอาหารสัตว์ กระจายเมล็ดพันธุ์สู่เกษตรกร ผลิตท่อนพันธุ์พืชอาหารสัตว์ แพงโกลา เนเปียร์ปากช่อง 1 หญ้าหวายข้อ กระจายท่อนพันธุ์สู่เกษตรกร ผลิตกล้าพันธุ์พืชอาหารสัตว์ (ฟลอริเกรซ) กระจายกล้าพันธุ์สู่เกษตรกร ราย กก. กก. กก. กก. ราย ถุง ราย 100 102,000 21,000 72,000 9,000 204 1,000 20 202 102,000 27,000 66,000 9,000 204 1,000 47 202 100 128.57 91.67 100 100 100 235
10 แผนงาน : พื้นฐานด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ผลผลิต : พัฒนาศักยภาพการปศุสัตว์ กิจกรรมหลัก : พัฒนาอาหารสัตว์ กิจกรรมย่อย: พัฒนาความมั่นคงด้านเสบียงสัตว์ วัตถุประสงค์ เพื่อผลิตเสบียงสัตว์ ได้แก่ หญ้าแห้ง หญ้าแห้ง GAP (Good Agricultural Practice) หญ้าสด หญ้า หมัก และอาหารผสมครบส่วน (TMR) สำหรับสนับสนุนเกษตรกรเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนที่ได้รับผลกระทบ จากภัยธรรมชาติ ทั้งน้ำท่วม ภัยแล้ง วาตภัย อัคคีภัยจากธรรมชาติ กรณีฉุกเฉินต่างๆ และสนับสนุนเกษตรกร ผู้เลี้ยงสัตว์ หน่วยงานราชการ และใช้ในกิจกรรมกรมปศุสัตว์ ขั้นตอนและวิธีดำเนินการ ❖ การผลิตหญ้าแห้ง วางแผนและผลิตหญ้าแห้งคุณภาพดี จำนวน 190,400 กิโลกรัม (9,520 ฟ่อน) ตามมาตรฐานการผลิต หญ้าแห้งของสำนักพัฒนาอาหารสัตว์ เพื่อให้ได้หญ้าแห้งที่มีคุณภาพดี เก็บไว้ในโรงเก็บหญ้าแห้ง
11 ❖ การผลิตหญ้าแห้ง (GAP) วางแผนและผลิตหญ้าแห้ง GAP จำนวน 16,000 กิโลกรัม (800 ฟ่อน) ตามความเหมาะสมของสภาพ พื้นที่ โดยศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ผลิตหญ้าแพงโกลาแห้ง ภายใต้การจัดการแบบประณีตตาม มาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ.8801-2555 หญ้าแพงโกลาแห้ง จำนวน 2 แปลง ได้แก่ แปลง PL07 (6 แปลง ย่อย) และแปลง PL08 (2 แปลงย่อย) รวมพื้นที่ 20 ไร่ ❖การผลิตหญ้าหมัก วางแผนและผลิตหญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 หมัก จำนวน 15,000 กิโลกรัม บรรจุในถังพลาสติกสีฟ้า ขนาด 120 ลิตร ซึ่งกระบวนการผลิตยึดตามมาตรฐานการผลิตพืชอาหารสัตว์หมักของสำนักพัฒนาอาหารสัตว์ เพื่อให้ได้หญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 หมักที่ดี มีคุณภาพ
12 ❖ การผลิตหญ้าสด วางแผนและผลิตหญ้าสด จำนวน 18,000 กิโลกรัม สำหรับบริการเกษตรกรตลอดทั้งปี ❖ การผลิตอาหาร TMR วางแผนและผลิตอาหาร TMR จำนวน 7,000 กิโลกรัม
13 ❖ การสนับสนุนเสบียงสัตว์ช่วยเหลือผู้ประสบภัย - การสนับสนุนกรณีปกติ - การสนับสนุนกรณีประสบภัยธรรมชาติ
14 ❖ คลังเสบียงสัตว์ประจำตำบล ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ดำเนินการประสานงานกับสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดพัทลุง องค์การบริหารส่วนตำบล และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในท้องที่ที่รับผิดชอบ ร่วมกันคัดเลือกพื้นที่ เป้าหมายเพื่อจัดตั้งคลังเสบียงสัตว์ประจำตำบลตามแนวพระราชดำริ โดยพิจารณาจัดตั้งคลังเสบียงสัตว์ใน พื้นที่ที่เหมาะสมตามความจำเป็น และให้การสนับสนุนเสบียงสัตว์แห้ง (โควตาสำนักฯ) ๕,๐๐๐-๑๐,๐๐๐ กิโลกรัมต่อแห่งต่อปี โดยศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง มีเป้าหมายในการจัดตั้งคลังเสบียงสัตว์ประจำ ตำบล จำนวน 2 แห่ง ได้แก่ 1. คลังเสบียงสัตว์ประจำตำบลหานโพธิ์ เลขที่ 327 หมู่ที่ 2 ตำบลหานโพธิ์ อำเภอเขาชัยสน จังหวัด พัทลุง / โคเนื้อ จำนวน 251 ตัว, เกษตรกร 20 ราย และพื้นที่แปลงพืชอาหารสัตว์ 64 ไร่ 2. คลังเสบียงสัตว์ประจำตำบลลำปำ หมู่ที่ 2 ตำบลลำปำ อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง/ โคเนื้อ 188 ตัว เกษตรกร 20 ราย และพื้นที่แปลงพืชอาหารสัตว์ 56 ไร่
15 ผลการดำเนินงาน กิจกรรม หน่วยนับ เป้าหมาย ผลงาน ร้อยละ กิจกรรมหลัก พัฒนาอาหารสัตว์ จำนวนผลผลิตพืชอาหารสัตว์ ผลิตเสบียงสัตว์ (ตัวชี้วัด) หญ้าแห้ง หญ้าแห้ง GAP หญ้าเนเปียร์หมัก หญ้าสด อาหาร TMR แจกเสบียงสัตว์ช่วยเหลือผู้ประสบภัย หญ้าแห้ง หญ้าแห้ง GAP หญ้าเนเปียร์หมัก หญ้าสด อาหาร TMR คลังเสบียงสัตว์ตำบล กก. กก. กก. กก. กก. กก. กก. ราย ราย ราย ราย ราย ราย แห่ง 246,400 246,400 190,400 16,000 15,000 18,000 7,000 824 667 21 30 36 70 2 250,440 250,440 190,620 16,000 15,000 21,820 7,000 1,569 1,522 - - 36 11 2 101.64 101.64 100.12 100 100 121.22 100 190.41 228.19 - - 100 15.71 100
16 แผนงาน : พื้นฐานด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ผลผลิต : พัฒนาศักยภาพการปศุสัตว์ กิจกรรมหลัก : พัฒนาอาหารสัตว์ กิจกรรมย่อย: พัฒนาอาชีพผลิตพืชอาหารสัตว์ วัตถุประสงค์ 1. สนับสนุนให้เกษตรกรประกอบอาชีพผลิตท่อนพันธุ์พืชอาหารสัตว์ และเสบียงสัตว์จำหน่าย 2. มีท่อนพันธุ์พืชอาหารสัตว์ และเสบียงสัตว์คุณภาพดีจำหน่ายอย่างเพียงพอ 3. เปิดโอกาสให้เกษตรกรที่มีความประสงค์จะปลูกสร้างแปลงพืชอาหารสัตว์ ใช้ท่อนพันธุ์พืชอาหาร สัตว์และเสบียงสัตว์คุณภาพดีสำหรับลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์ ขั้นตอนและวิธีดำเนินการ ❖ ผลิตท่อนพันธุ์พืชอาหารสัตว์จำหน่าย จำนวน 90,000 กิโลกรัม เกษตรกร 13 ราย ❖ ผลิตเสบียงสัตว์จำหน่าย จำนวน 560,000 กิโลกรัม เกษตรกร 40 ราย
17 ❖ จัดทำแปลงผลิตหญ้าแพงโกลา GAP จำนวน 1 แปลง ดำเนินการจัดทำแปลงหญ้า GAP ภายในหน่วยงาน 1 แปลง ได้แก่ แปลง PL08 พื้นที่ 7 ไร่ (พิกัด : 47 N, x=598397, y=852543) โดยปฏิบัติตามคู่มือการตรวจประเมินการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี สำหรับหญ้าแพงโกลา ซึ่งมีแผนจะดำเนินการยื่นขอใบรับรองการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับหญ้าแพงโก ลา ในปีงบประมาณ 2567 ผลการดำเนินงาน กิจกรรม หน่วยนับ เป้าหมาย ผลงาน ร้อยละ กิจกรรมหลัก พัฒนาอาหารสัตว์ จำนวนผลผลิตพืชอาหารสัตว์ ผลิตท่อนพันธุ์จำหน่าย (ตัวชี้วัด) เกษตรกรผลิตท่อนพันธุ์จำหน่าย ผลผลิตท่อนพันธุ์จำหน่าย ผลผลิตเสบียงสัตว์จำหน่าย (ตัวชี้วัด) เกษตรกรผลิตเสบียงสัตว์จำหน่าย ผลผลิตเสบียงสัตว์จำหน่าย จัดทำแปลงผลิตหญ้าแพงโกลา GAP กก. กก. กก. กก. กก. กก. กก. แปลง 650,000 90,000 13 90,000 560,000 40 560,000 1 837,400 162,500 13 162,500 674,900 40 674,900 1 128.83 180.56 100 180.56 120.52 100 120.52 100
18 แผนงาน : พื้นฐานด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ผลผลิต : พัฒนาศักยภาพการปศุสัตว์ กิจกรรมหลัก : พัฒนาอาหารสัตว์ กิจกรรมย่อย: โครงการสำรองเสบียงสัตว์เพื่อพัฒนาการผลิตโคเนื้อและโคนม วัตถุประสงค์ 1. ผลิตเสบียงสัตว์คุณภาพดีสำรองไว้เพื่อจำหน่ายให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อ และโคนม 2. ลดปัญหาการขาดแคลนอาหารสัตว์3.สนับสนุนเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อ และโคนม มีประสิทธิภาพ การผลิตเพิ่มขึ้น ขั้นตอนและวิธีการดำเนินงาน ❖ ผลิตเสบียงสัตว์คุณภาพดีจำนวน 10,000 กิโลกรัม (500 ฟ่อน) ไว้จำหน่ายให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อ และโคนม ลดปัญหาการขาดแคลนเสบียงสัตว์คุณภาพดี สนับสนุนให้เกษตรกรมีประสิทธิภาพการผลิตเพิ่มขึ้น
19 ผลการดำเนินงาน กิจกรรม หน่วยนับ เป้าหมาย ผลงาน ร้อยละ กิจกรรมหลัก พัฒนาอาหารสัตว์ จำนวนผลผลิตพืชอาหารสัตว์ ผลิตเสบียงสัตว์จำหน่าย (ตัวชี้วัด) ผลผลิตเสบียงสัตว์จำหน่าย กก. กก. กก. 10,000 10,000 10,000 10,000 10,000 10,000 100 100 100 * เงินรายได้จำนวน 40,000 บาท ส่งเงินรายได้จากการผลิตและจำหน่ายด้านปศุสัตว์ (60:40) แล้ว ครบตามจำนวน ปัญหา อุปสรรค ด้านการผลิตเสบียงสัตว์ 1. ฤดูกาล สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง 2. เครื่องจักรกลฯ-อุปกรณ์ชำรุด เนื่องจากอายุการใช้งานนาน 3. เครื่องจักรกลไม่เหมาะสมกับงาน 4. ไม่มีงบประมาณในการซ่อมแซมเครื่องจักรกล 5. ขาดแรงงาน 6. ขาดการจัดการระบบน้ำ 7. งานนโยบายแทรกแซงงานประจำ
20 แผนงาน : พื้นฐานด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ผลผลิต : พัฒนาศักยภาพการปศุสัตว์ กิจกรรมหลัก : ความหลากหลายทางชีวภาพด้านปศุสัตว์ กิจกรรมย่อย : ปรับปรุงพันธุ์และอนุรักษ์ความหลากหลาย ทางชีวภาพพืชอาหารสัตว์ วัตถุประสงค์ 1. เพื่อเก็บรวบรวม รักษา คัดเลือก ปรับปรุงพันธุ์และขยายพันธุ์พืชอาหารสัตว์พันธุ์ดีตรงตามพันธุ์ 2. เพื่อเก็บรักษาแหล่งพันธุ์กรรมพืชอาหารสัตว์พื้นเมือง ตลอดจนอนุรักษ์และพัฒนาการใช้ประโยชน์ อย่างเหมาะสมและยั่งยืน ❖ การจัดทำแปลงสาธิตพืชอาหารสัตว์พันธุ์ดี1 แปลง ผลการดำเนินงาน กิจกรรม หน่วยนับ เป้าหมาย ผลงาน ร้อยละ กิจกรรมหลัก ความหลากหลายทางชีวภาพด้านปศุสัตว์ จำนวนแปลงทดสอบสาธิตพืชอาหารสัตว์พันธุ์ดี แปลง 1 1 100 ดำเนินการทดสอบปลูกพืชอาหารสัตว์พันธุ์ดีจำนวน 42 สายพันธุ์ โดยมีการปรับเปลี่ยนสายพันธุ์และ ปลูกซ่อมแซมแปลง ดังนี้ 1. แปลงหญ้าวิลแมนเลิฟ (Eragrostis superba) เจริญเติบโตไม่ดีและตายหมดแปลงในที่สุด ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง มีแผนที่จะปลูกถั่วเหลืองเพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบอาหารสัตว์และต่อยอด เป็นแปลงถั่วเหลืองอินทรีย์ จึงได้นำถั่วเหลือง สายพันธุ์เชียงใหม่ 60 มาทดสอบปลูกเพื่อเก็บข้อมูลผลผลิต ต่อไป และจากการทดสอบนำถั่วเหลืองถั่วเหลือง สายพันธุ์เชียงใหม่ 60 (Glycine max L. Merrill cv. Chiang Mai 60) มาทดสอบปลูกโดยไม่ใช้สารเคมี พบว่า ได้ผลผลิตน้ำหนักสดค่อนข้างต่ำที่ 144 กิโลกรัมต่อ ไร่ โดยปกติสายพันธุ์นี้จะให้ผลผลิตน้ำหนักสดอยู่ที่ 300 กิโลกรัมต่อไร่ (สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทน พลังงาน, 2563) สาเหตุเกิดจากมีแมลงกินยอดอ่อนต้นถั่วเหลือง ทำให้ต้นอ่อนตายบางส่วน และต้นที่ เจริญเติบโตจนติดฝัก มีหนอนห่อใบเข้าไปกัดกินใบต้นถั่วเหลืองและห่อใบจนต้นถั่วเหลืองสังเคราะห์แสงได้ไม่ดี ต้นถั่วเหลืองบางส่วนยืนต้นตายก่อนฝักจะสุก ส่งผลให้เมล็ดถั่วเหลืองเจริญไม่สมบูรณ์ และผลผลิตได้ไม่ดี เท่าที่ควร 2. แปลงหญ้าเมอร์มิวด้า (Cynodon sp.) จากการปลูก พบว่า ให้ผลผลิตต่ำ ในปี 2565 ให้ผลผลิต น้ำหนักสดเฉลี่ย 916 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบ และน้ำหนักแห้งเฉลี่ย 304 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบ และมีหญ้า บางส่วนตาย เนื่องจากมีฝนตกชุกเกินไป จึงทำการปรับเปลี่ยนพันธุ์โดยการนำหญ้าพื้นเมือง คือ หญ้าหวายข้อ
21 (Hemarthria compressa) นำมาปลูกแทน พบว่า เจริญเติบโตและให้ผลผลิตดีให้ผลผลิตน้ำหนักสดเฉลี่ย 4,768 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบ และน้ำหนักแห้งเฉลี่ย 938 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบ 3. ถั่วอัลฟัลฟ่า สายพันธุ์ Neo-Tachiwakaba (Medicago sativa cv. Neo-Tachiwakaba) พบว่า พื้นที่จังหวัดพัทลุง มีฝนตกชุก ทำให้วัชพืชเจริญเติบโตรวดเร็วกว่าถั่วอัลฟัลฟ่า อีกทั้งยังก่อให้เกิดเชื้อราที่ราก ของถั่วอัลฟัลฟ่า ส่งผลให้ผลิตลดลงและต้นถั่วตายในที่สุด จึงต้องทำการปลูกซ่อมแซมแปลง โดยถั่วอัลฟัลฟ่า ให้ผลผลิตน้ำหนักสดเฉลี่ย 744 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบ และน้ำหนักแห้งเฉลี่ย 249 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบ ปริมาณน้ำฝน ปัญหาและอุปสรรค 1. สภาพภูมิอากาศมีการเปลี่ยนแปลง พบว่า ในปี 2566 ได้รับผลกระทบจากปรากฎการณ์ เอลนีโญ (El Niño) ส่งผลให้ปริมาณน้ำฝนลดลงในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงมิถุนายนเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันในปี 2565 จึงมีการเปิดน้ำรดแปลง 2-3 วันต่อสัปดาห์ (แต่ปริมาณแดดเพียงพอ จึงอาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้หญ้า เจริญเติบโตดี) 2. จากการทดสอบปลูกถั่วเหลือง พบว่า ในระยะแตกใบเลี้ยงคู่ มีโอกาสเสี่ยงที่จะเกิดเชื้อรา ทำให้ต้น ถั่วไม่สามารถเจริญเติบโตได้ และเมื่อเข้าสู่ช่วงแตกใบรวม ก็มีโอกาสเสี่ยงที่จะถูกสัตว์จำนวนแมลง เช่น จิ้งหรีด หรือแมลงกระชอน กัดกินยอดอ่อน วิธีแก้ไข - กรณีเกิดเชื้อรา อาจจะต้องทำการคลุกเมล็ดด้วยเชื้อไรโซเบียม - กรณีแมลงกัดกินยอด อาจจะต้องย้ายต้นอ่อนไปที่โล่งที่ไม่มีแมลงรบกวน หรืออาจจะนำตะข่ายมา กางคลุมต้นอ่อนเพื่อป้องกันแมลง (กรณีไม่ใช้ยาฆ่าแมลง) การปลูกถั่วเหลืองโดยไม่ใช้สารเคมี มีความเสี่ยงสูงที่จะถูกหนอนและแมลงเข้ากัดกินใบและฝักได้ง่าย อาจจะต้องใช้น้ำหมักสมุนไพร ในการช่วยฉีดควบคุมศัตรูพืชแทน 0 100 200 300 400 500 600 ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ปี 2565 ปี 2566 มิลลิเมตร
22 ข้อเสนอแนะ - ในช่วงที่ฝนแล้ง ควรมีการรดน้ำในแปลงเป็นประจำ - ควรระวังแมลงที่จะกัดกินยอดอ่อนของพืช และระวังแมลง โดยเฉพาะปลวกที่จะกัดกินรากและ ลำต้นของพืชยืนต้น เช่น ถั่วมะแฮะ และคะน้าแม็กซิโก เป็นต้น - ควรระวังสัตว์จำพวกหนู ที่จะมากัดแทะรากของพืชตระกูลถั่ว เช่น ถั่วลิสงเถาอีโคเทิร์ฟ และกัดกิน ลำต้นหญ้าเนเปียร์
23 แปลงทดสอบสาธิตพืชอาหารสัตว์พันธุ์ดี ปีงบประมาณ 2566 ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง พื้นที่แปลงย่อย 2 x 3 ตารางเมตร (กว้าง x ยาว) (พื้นที่จำกัด) ระยะห่างระหว่าง แปลงย่อย 1 เมตร แผนผังแปลง รายชื่อชนิดพันธุ์พืชอาหารสัตว์แปลงทดสอบสาธิตพืชอาหารสัตว์พันธุ์ดี 29 30 31 32 33 34 35 36 37 39 40 41 42 15 16 17 18 19 20 21 22 23 25 26 27 28 1 2 3 4 5 6 7 8 9 11 12 13 14 รหัสแปลง ย่อย ชนิดพืช ชื่อวิทยาศาสตร์ หมายเหตุ 1 หญ้าซิกแนลนอน Brachiaria decumbens 2 หญ้าซิกแนลเลื้อย Brachiaria humidicola 3 หญ้าซิกแนลตั้ง Brachiaria brizantha 4 หญ้าโคไร Brachiaria miliiformis 5 หญ้าขน Brachiaria mutica 6 หญ้ารูซี่ Brachiaria ruziziensis 7 หญ้ากรีนแพนิค Panicum maximum var. trichoglume 8 หญ้าแกตตอลแพนิค Panicum maximum var. Gatton 9 หญ้ากินีธรรมดา Panicum maximum 10 หญ้ากินีสีม่วง Panicum maximum TD 58 11 หญ้ากินีเฮมิล Panicum maximum cv. Hamil 12 หญ้าพลิแคทูลัม Paspalum plicatulum 13 หญ้าอะตราตัม Paspalum atratum 14 หญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 Pennisetum purpureum Pakchong 1 15 หญ้าแพงโกลา Digitaria eriantha 16 หญ้าโร้ด Chloris gayana 17 หญ้ากัมบ้า Andropogon gayanus 18 หญ้ามาการิการิ Panicum coloratum cv. Makarikari
24 19 หญ้าไนล์ Acroceras macrum 20 หญ้าจารากัว Hyparrhenia rufa 21 หญ้าหวายข้อ Hemarthria compressa 22 หญ้าซีตาเรีย Setaria sphacelata 23 หญ้าใบมันสยาม Axonopus catarinensis 24 หญ้ากัวเตมาลา Tripsacum laxum 25 หญ้าเนเปียร์แคระ Pennisetum purpureum cv. Mott 26 หญ้าเนเปียร์ยักษ์ Pennisetum purpureum x P. glaucum 27 หญ้าเนเปียร์ธรรมดา Pennisetum purpureum 28 หญ้าเนเปียร์สุราษฎร์ 1 Pennisetum purpureum Surat 1 29 หญ้าบาเฮีย Paspalum notatum 30 หญ้าเนเปียร์หวาน มหาสารคาม Pennisetum purpureum cv. Mahasarakham 31 ถั่วเหลือง สายพันธุ์ เชียงใหม่ 60 Glycine max L. Merrill cv. Chiang Mai 60 ทดสอบปลูก 32 หญ้ามูลาโต้ Brachiaria ruziziensis x B. brizantha cv. Mulato 33 ถั่วฮามาต้า Stylosanthes hamata cv. Verano 34 ถั่วลิสงเถาอาร์บรูค Arachis glabrata cv. Arbrook 35 ถั่วลิสงเถาอีโคเทิร์ฟ Arachis glabrata cv. Ecoturf 36 ถั่วอัลฟัลฟา Medicago sativa cv. Neo-Tachiwakaba 37 ถั่วลิสงเถาอมาริลโล Arachis pintoi cv. Amarillo 38 ถั่วลิสงเถาฟลอริเกรซ Arachis glabrata cv. Florigraze 39 ถั่วไมยรา Desmanthus virgatus 40 ถั่วมะแฮะ Cajanus cajan 41 หม่อน Morus alba L. 42 คะน้าแมกซิโก Cnidoscolus chayamansa
2ตารางสรุปผลการผลิตการทดสอบสาธิตพืชอาหารสัตว์พันธุ์ดีปีงบประมาณรหัส แปลง ย่อย ชนิดพืช ชื่อวิทยาศาสตร์ ตัดครั้งที่ 1 ช่วงฤดูฝน วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ 1 หญ้าซิกแนลนอน Brachiaria decumbens 9/1/66 45 วัน 2,5282 หญ้าซิกแนลเลื้อย Brachiaria humidicola 9/1/66 45 วัน 2,8003 หญ้าซิกแนลตั้ง Brachiaria brizantha 9/1/66 45 วัน 8804 หญ้าโคไร Brachiaria miliiformis 9/1/66 45 วัน 1,3445 หญ้าขน Brachiaria mutica 9/1/66 45 วัน 1,2006 หญ้ารูซี่ Brachiaria ruziziensis 9/1/66 45 วัน 1,0887 หญ้ากรีนแพนิค Panicum maximum var. trichoglume 9/1/66 45 วัน 1,6488 หญ้าแกตตอลแพนิค Panicum maximum var. Gatton 9/1/66 45 วัน 1,9849 หญ้ากินีธรรมดา Panicum maximum 9/1/66 45 วัน 1,39210 หญ้ากินีสีม่วง Panicum maximum TD 58 9/1/66 45 วัน 1,47211 หญ้ากินีเฮมิล Panicum maximum cv. Hamil 9/1/66 45 วัน 1,29612 หญ้าพลิแคทูลัม Paspalum plicatulum 9/1/66 45 วัน 2,67213 หญ้าอะตราตัม Paspalum atratum 9/1/66 45 วัน 2,38414 หญ้าเนเปียร์ ปากช่อง 1 Pennisetum purpureum Pakchong 1 23/1/66 60 วัน 7,36015 หญ้าแพงโกลา Digitaria eriantha 9/1/66 45 วัน 1,24816 หญ้าโร้ด Chloris gayana 9/1/66 45 วัน 1,02417 หญ้ากัมบ้า Andropogon gayanus 9/1/66 45 วัน 1,05618 หญ้ามาการิการิ Panicum coloratum cv. Makarikari 9/1/66 45 วัน 976
5 2566 หน่วยงาน ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ไตรมาส 1 และ 2 ตัดครั้งที่ 2 ช่วงฤดูร้อน ชนิดและอัตราปุ๋ย (กก./ไร่/ครั้ง) หมายเหตุ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ 8 581 23/2/66 45 วัน 2,400 648 46-0-0 (10 กก./ไร่) และ 15-15-15 (10 กก./ไร่) 0 588 23/2/66 45 วัน 2,864 659 0 194 23/2/66 45 วัน 1,952 508 4 282 23/2/66 45 วัน 3,552 852 0 300 23/2/66 45 วัน 1,760 510 8 239 23/2/66 45 วัน 1,664 449 8 337 23/2/66 45 วัน 1,856 408 4 496 23/2/66 45 วัน 2,304 622 2 348 23/2/66 45 วัน 2,416 652 2 353 23/2/66 45 วัน 2,896 753 6 337 23/2/66 45 วัน 2,464 739 2 454 23/2/66 45 วัน 3,472 799 4 405 23/2/66 45 วัน 2,400 528 0 1,251 14/3/66 60 วัน 7,184 1,437 8 262 23/2/66 45 วัน 2,128 575 4 256 23/2/66 45 วัน 1,376 399 6 285 23/2/66 45 วัน 1,408 436 6 273 23/2/66 45 วัน 960 307
2รหัส แปลง ย่อย ชนิดพืช ชื่อวิทยาศาสตร์ ตัดครั้งที่ 1 ช่วงฤดูฝน วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ 19 หญ้าไนล์ Acroceras macrum 9/1/66 45 วัน 1,76020 หญ้าจารากัว Hyparrhenia rufa 9/1/66 45 วัน 1,48821 หญ้าหวายข้อ Hemarthria compressa - - -22 หญ้าซีตาเรีย Setaria sphacelata 9/1/66 45 วัน 2,24023 หญ้าใบมันสยาม Axonopus catarinensis 9/1/66 45 วัน 1,58424 หญ้ากัวเตมาลา Tripsacum laxum 9/1/66 45 วัน 1,40825 หญ้าเนเปียร์แคระ Pennisetum purpureum cv. Mott 23/1/66 60 วัน 3,87226 หญ้าเนเปียร์ยักษ์ Pennisetum purpureum x P. glaucum 23/1/66 60 วัน 6,33627 หญ้าเนเปียร์ธรรมดา Pennisetum purpureum 23/1/66 60 วัน 6,56028 หญ้าเนเปียร์ สุราษฎร์ 1 Pennisetum purpureum Surat 1 23/1/66 60 วัน 5,88029 หญ้าบาเฮีย Paspalum notatum 9/1/66 45 วัน 1,82430 หญ้าเนเปียร์หวาน มหาสารคาม Pennisetum purpureum cv. Mahasarakham 23/1/66 60 วัน 5,08831 ถั่วเหลือง สายพันธุ์ เชียงใหม่ 60 Glycine max L. Merrill cv. Chiang Mai 60 20/2/66 - - 32 หญ้ามูลาโต้ Brachiaria ruziziensis x B. brizantha cv. Mulato 9/1/66 45 วัน 2,35233 ถั่วฮามาต้า Stylosanthes hamate cv. Verano 23/1/66 60 วัน 49634 ถั่วลิสงเถาอาร์บรูค Arachis glabrata cv. Arbrook 23/1/66 60 วัน 1,28035 ถั่วลิสงเถาอีโคเทิร์ฟ Arachis glabrata cv. Ecoturf 23/1/66 60 วัน 1,760
6 ตัดครั้งที่ 2 ช่วงฤดูร้อน ชนิดและอัตราปุ๋ย (กก./ไร่/ครั้ง) หมายเหตุ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ 0 282 23/2/66 45 วัน 1,936 465 46-0-0 (10 กก./ไร่) และ 15-15-15 (10 กก./ไร่) 8 238 23/2/66 45 วัน 1,632 457 - - 23/2/66 42 วัน 2,448 441 เปลี่ยนพันธุ์ 0 358 23/2/66 45 วัน 2,672 454 4 285 23/2/66 45 วัน 2,944 677 8 282 23/2/66 45 วัน 1,584 428 2 658 14/3/66 60 วัน 3,088 710 6 1,077 14/3/66 60 วัน 3,984 797 0 1,115 14/3/66 60 วัน 3,696 813 0 941 14/3/66 60 วัน 3,600 828 4 365 23/2/66 45 วัน 2,464 591 8 941 14/3/66 60 วัน 3,776 642 - - - - - ทดสอบปลูก อายุปลูก 50 วัน 2 376 14/3/66 45 วัน 3,136 627 6 159 14/3/66 60 วัน 336 128 0 358 14/3/66 60 วัน 2,128 489 0 493 14/3/66 60 วัน 2,736 711
2รหัส แปลง ย่อย ชนิดพืช ชื่อวิทยาศาสตร์ ตัดครั้งที่ 1 ช่วงฤดูฝน วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ 36 ถั่วอัลฟัลฟา Medicago sativa cv. Neo-Tachiwakaba - - - 37 ถั่วลิสงเถาอมาริลโล Arachis pintoi cv. Amarillo 23/1/66 60 วัน 2,72038 ถั่วลิสงเถาฟลอริเกรซ Arachis glabrata cv. Florigraze 23/1/66 60 วัน 2,16039 ถั่วไมยรา Desmanthus virgatus 23/1/66 60 วัน 36840 ถั่วมะแฮะ Cajanus cajan 23/1/66 60 วัน 83241 หม่อน Morus alba L. 23/1/66 60 วัน 1,71242 คะน้าแมกซิกัน Cnidoscolus chayamansa 23/1/66 60 วัน 1,088
7 ตัดครั้งที่ 2 ช่วงฤดูร้อน ชนิดและอัตราปุ๋ย (กก./ไร่/ครั้ง) หมายเหตุ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ - 28/2/66 - - - ปลูกซ่อม อายุปลูก 42 วัน 0 571 14/3/66 60 วัน 1,872 449 46-0-0 (10 กก./ไร่) และ 15-15-15 (10 กก./ไร่) 0 583 14/3/66 60 วัน 2,288 595 8 129 14/3/66 60 วัน 416 158 2 266 14/3/66 60 วัน 448 161 2 514 14/3/66 60 วัน 1,376 454 8 228 14/3/66 60 วัน 832 158
2ตารางสรุปผลการผลิตการทดสอบสาธิตพืชอาหารสัตว์พันธุ์ดีปีงบประมาณรหัส แปลง ย่อย ชนิดพืช ชื่อวิทยาศาสตร์ ตัดครั้งที่ 3 ช่วงฤดูแล้ง วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ 1 หญ้าซิกแนลนอน Brachiaria decumbens 28/4/66 46 วัน 3,7122 หญ้าซิกแนลเลื้อย Brachiaria humidicola 28/4/66 46 วัน 4,1603 หญ้าซิกแนลตั้ง Brachiaria brizantha 28/4/66 46 วัน 2,6884 หญ้าโคไร Brachiaria miliiformis 28/4/66 46 วัน 4,6405 หญ้าขน Brachiaria mutica 28/4/66 46 วัน 1,6486 หญ้ารูซี่ Brachiaria ruziziensis 28/4/66 46 วัน 3,4887 หญ้ากรีนแพนิค Panicum maximum var. trichoglume 28/4/66 46 วัน 4,2888 หญ้าแกตตอลแพนิค Panicum maximum var. Gatton 28/4/66 46 วัน 3,1689 หญ้ากินีธรรมดา Panicum maximum 28/4/66 46 วัน 3,64810 หญ้ากินีสีม่วง Panicum maximum TD 58 28/4/66 46 วัน 3,40811 หญ้ากินีเฮมิล Panicum maximum cv. Hamil 28/4/66 46 วัน 3,40812 หญ้าพลิแคทูลัม Paspalum plicatulum 28/4/66 46 วัน 3,44013 หญ้าอะตราตัม Paspalum atratum 28/4/66 46 วัน 3,16814 หญ้าเนเปียร์ ปากช่อง 1 Pennisetum purpureum Pakchong 1 16/5/66 64 วัน 6,52815 หญ้าแพงโกลา Digitaria eriantha 28/4/66 46 วัน 3,15216 หญ้าโร้ด Chloris gayana 28/4/66 46 วัน 2,16017 หญ้ากัมบ้า Andropogon gayanus 28/4/66 46 วัน 2,75218 หญ้ามาการิการิ Panicum coloratum cv. Makarikari 28/4/66 46 วัน 1,488
8 2566 หน่วยงาน ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ไตรมาส 3 และ 4 ตัดครั้งที่ 4 ช่วงฤดูฝน ชนิดและอัตราปุ๋ย (กก./ไร่/ครั้ง) หมายเหตุ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ 2 965 12/6/66 45 วัน 3,872 929 46-0-0 (15 กก./ไร่) และ 15-15-15 (15 กก./ไร่) 0 957 12/6/66 45 วัน 4,832 870 8 699 12/6/66 45 วัน 4,272 854 0 1,114 12/6/66 45 วัน 4,192 796 8 494 12/6/66 45 วัน 2,496 499 8 977 12/6/66 45 วัน 3,328 666 8 943 12/6/66 45 วัน 4,512 948 8 887 12/6/66 45 วัน 5,376 1,290 8 1,094 12/6/66 45 วัน 3,840 1,114 8 988 12/6/66 45 วัน 7,648 1,530 8 1,022 12/6/66 45 วัน 4,784 1,148 0 860 12/6/66 45 วัน 7,648 1,530 8 697 12/6/66 45 วัน 6,176 1,112 8 1,371 14/7/66 60 วัน 6,736 1,482 2 820 12/6/66 45 วัน 4,288 986 0 626 12/6/66 45 วัน 2,912 786 2 771 12/6/66 45 วัน 3,904 1,093 8 461 12/6/66 45 วัน 2,592 648
2รหัส แปลง ย่อย ชนิดพืช ชื่อวิทยาศาสตร์ ตัดครั้งที่ 3 ช่วงฤดูแล้ง วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ 19 หญ้าไนล์ Acroceras macrum 28/4/66 46 วัน 5,56820 หญ้าจารากัว Hyparrhenia rufa 28/4/66 46 วัน 3,50421 หญ้าหวายข้อ Hemarthria compressa 28/4/66 46 วัน 6,76822 หญ้าซีตาเรีย Setaria sphacelata 28/4/66 46 วัน 3,60023 หญ้าใบมันสยาม Axonopus catarinensis 28/4/66 46 วัน 3,36024 หญ้ากัวเตมาลา Tripsacum laxum 28/4/66 46 วัน 1,21625 หญ้าเนเปียร์แคระ Pennisetum purpureum cv. Mott 16/5/66 64 วัน 4,17626 หญ้าเนเปียร์ยักษ์ Pennisetum purpureum x P. glaucum 16/5/66 64 วัน 5,95227 หญ้าเนเปียร์ธรรมดา Pennisetum purpureum 16/5/66 64 วัน 3,61628 หญ้าเนเปียร์ สุราษฎร์ 1 Pennisetum purpureum Surat 1 16/5/66 64 วัน 5,88829 หญ้าบาเฮีย Paspalum notatum 28/4/66 46 วัน 1,63230 หญ้าเนเปียร์หวาน มหาสารคาม Pennisetum purpureum cv. Mahasarakham 16/5/66 64 วัน 4,84831 ถั่วเหลือง สายพันธุ์ เชียงใหม่ 60 Glycine max L. Merrill cv. Chiang Mai 60 - - 144 32 หญ้ามูลาโต้ Brachiaria ruziziensis x B. brizantha cv. Mulato 28/4/66 46 วัน 4,16033 ถั่วฮามาต้า Stylosanthes hamate cv. Verano 16/5/66 64 วัน 81634 ถั่วลิสงเถาอาร์บรูค Arachis glabrata cv. Arbrook 16/5/66 64 วัน 3,31235 ถั่วลิสงเถาอีโคเทิร์ฟ Arachis glabrata cv. Ecoturf 16/5/66 64 วัน 4,544
9 ตัดครั้งที่ 4 ช่วงฤดูฝน ชนิดและอัตราปุ๋ย (กก./ไร่/ครั้ง) หมายเหตุ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ 8 1,114 12/6/66 45 วัน 4,208 800 46-0-0 (15 กก./ไร่) และ 15-15-15 (15 กก./ไร่) 4 666 12/6/66 45 วัน 3,840 922 8 1,354 12/6/66 45 วัน 5,088 1,018 0 576 12/6/66 45 วัน 8,480 1,187 0 907 12/6/66 45 วัน 4,240 806 6 292 12/6/66 45 วัน 2,192 504 6 1,002 14/7/66 60 วัน 4,496 1,034 2 1,369 14/7/66 60 วัน 5,328 1,279 6 796 14/7/66 60 วัน 4,096 983 8 1,119 14/7/66 60 วัน 5,536 1,218 2 457 12/6/66 45 วัน 3,280 754 8 873 14/7/66 60 วัน 4,464 848 - - - - - อายุเก็บเกี่ยว 84 วัน 0 998 12/6/66 45 วัน 4,864 924 6 302 14/7/66 60 วัน 912 337 2 828 14/7/66 60 วัน 2,448 685 4 1,454 14/7/66 60 วัน 2,288 709
3รหัส แปลง ย่อย ชนิดพืช ชื่อวิทยาศาสตร์ ตัดครั้งที่ 3 ช่วงฤดูแล้ง วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ 36 ถั่วอัลฟัลฟา Medicago sativa cv. Neo-Tachiwakaba 16/5/66 64 วัน 832 37 ถั่วลิสงเถาอมาริลโล Arachis pintoi cv. Amarillo 16/5/66 64 วัน 2,84838 ถั่วลิสงเถาฟลอริเกรซ Arachis glabrata cv. Florigraze 16/5/66 64 วัน 4,12839 ถั่วไมยรา Desmanthus virgatus 16/5/66 64 วัน 17640 ถั่วมะแฮะ Cajanus cajan 16/5/66 64 วัน 11241 หม่อน Morus alba L. 16/5/66 64 วัน 1,87242 คะน้าแมกซิกัน Cnidoscolus chayamansa 16/5/66 64 วัน 880หมายเหตุ - มีการเพิ่มปริมาณปุ๋ยเคมี จาก 10 กิโลกรัมต่อไร่ (ในการเก็บข้อมูลครั้งที่ 1 แ
0 ตัดครั้งที่ 4 ช่วงฤดูฝน ชนิดและอัตราปุ๋ย (กก./ไร่/ครั้ง) หมายเหตุ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ วันตัด อายุ น้ำหนัก สด/ไร่ น้ำหนัก แห้ง/ไร่ 275 14/7/66 60 วัน 656 223 46-0-0 (15 กก./ไร่) และ 15-15-15 (15 กก./ไร่) 8 598 14/7/66 60 วัน 2,336 654 8 1,197 14/7/66 60 วัน 2,560 768 6 79 14/7/66 60 วัน 320 128 2 48 14/7/66 60 วัน 1,296 493 2 674 14/7/66 60 วัน 1,536 492 0 106 14/7/66 60 วัน 1,024 205 และ 2) เป็น 15 กิโลกรัมต่อไร่ (ในการเก็บข้อมูลครั้งที่ 3 และ 4)
31 ภาพการดำเนินงาน ตัดปรับก่อนการเก็บข้อมูล ปรับปรุงแปลงและบำรุงดิน เพาะต้นอ่อนและปลูกซ่อมแซมแปลง ตัดเก็บข้อมูล
32 จ้างเหมากำจัดวัชพืช ใส่ปุ๋ยหลังตัดเก็บข้อมูล ตัดปรับ เติมดินและปุ๋ยคอกเพื่อปรับปรุงแปลง บุคคลภายนอกเข้าเยี่ยมชมแปลงสาธิต
33 รายชื่อผู้เข้าเยี่ยมชมแปลงสาธิต
34 แผนงาน : ยุทธศาสตร์การเกษตรสร้างมูลค่า โครงการ : พัฒนาศักยภาพกระบวนการผลิตสินค้าเกษตร กิจกรรมหลัก : การพัฒนาการผลิตปศุสัตว์ กิจกรรมย่อย : การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตปศุสัตว์ในฟาร์มเกษตรกร วัตถุประสงค์ 1. เพื่อสร้างฟาร์มต้นแบบในการจัดการด้านอาหารสัตว์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตปศุสัตว์ของ เกษตรกร 2. เพื่อให้หน่วยบริการจัดการอาหารสัตว์เคลื่อนที่ (FMMU) ออกติดตามให้คำแนะนำในฟาร์มปศุสัตว์ ของเกษตรกร และสำรวจข้อมูลในพื้นที่เพื่อจัดทำปฏิทินวัตถุดิบอาหารสัตว์ในแต่ละพื้นที่ 3. บริการวิเคราะห์คุณภาพอาหารสัตว์ และวัตถุดิบอาหารสัตว์ให้ฟาร์มเกษตรกร ผลการดำเนินการ 1. สร้างฟาร์มต้นแบบเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตปศุสัตว์ จำนวน 17 ฟาร์ม ในพื้นที่จังหวัดพัทลุง ประกอบด้วย กิจกรรมย่อย จำนวน (ฟาร์ม) ดำเนินการแล้ว คิดเป็น 1. สร้างฟาร์มต้นแบบการผลิตโคเนื้อ 5 5 100% 2. สร้างฟาร์มต้นแบบการผลิตโคนม 5 5 100% 3. สร้างฟาร์มต้นแบบการผลิตแพะ-แกะ 5 3 100% 4. สร้างฟาร์มต้นแบบการผลิตสุกร 2 2 100% 2. ถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการจัดการอาหารสัตว์ จำนวน 7 ครั้ง 3. สำรวจ ให้คำแนะนำ บริการจัดการอาหารสัตว์เคลื่อนที่ในพื้นที่จังหวัดพัทลุง จำนวน 170 ครั้ง 4. วิเคราะห์คุณภาพอาหารสัตว์ และวัตถุดิบอาหารสัตว์ จำนวน 6 ตัวอย่าง 5. ผลิตอาหารผสมครบส่วนเพื่อจำหน่ายให้แก่เกษตรกร จำนวน 20 ตัน กิจกรรมย่อย เป้าหมาย ดำเนินการไปแล้ว คิดเป็น ถ่ายทอดเทคโนโลยี (ครั้ง) 7 7 100% สำรวจและให้คำแนะนำ (ครั้ง) 170 170 100% วิเคราะห์คุณภาพอาหารสัตว์ (ตัวอย่าง) 6 8 133% ผลิตอาหาร TMR จำหน่าย (ตัน) 20 20 100% ผลการลดต้นทุนด้านอาหารสัตว์
35 กิจกรรมย่อย จำนวน (ฟาร์ม) ลดต้นทุนได้เฉลี่ยรวม (บาท/เดือน) ลดต้นทุนได้เฉลี่ยรวม (บาท/ปี) 1. สร้างฟาร์มต้นแบบการผลิตโคเนื้อ 5 3,893 46,716 2. สร้างฟาร์มต้นแบบการผลิตโคนม 5 3,840 46,080 3. สร้างฟาร์มต้นแบบการผลิตแพะ-แกะ 5 490.5 5,886 4. สร้างฟาร์มต้นแบบการผลิตสุกร 2 1,314 15,768 รวม 17 9,537.5 114,450 การถ่ายทอดเทคโนโลยี (7 ครั้ง) ผลวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนะอาหารสัตว์(8 ตัวอย่าง) 1. การถ่ายทอดความรู้การปลูกและการจัดการแปลงหญ้าใบมันสยามแก่ฟาร์มนายพิมล เจริญศรี 2. การถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการปลูกและการดูแลแปลงหญ้าไนล์แก่ฟาร์มนายอมร ช่วยวงศ์ 3. การถ่ายทอดความรู้เรื่องการใช้อาหารผสมครบส่วนแบบแห้ง (DTMR) ในโคนมแก่ฟาร์มนายเสกสรร อินทรวงศ์ 4. การถ่ายทอดความรู้เรื่องการใช้อาหารผสมครบส่วนแบบแห้ง (DTMR) ในโคนมแก่ฟาร์มนายปรัชญา หมื่นรักษ์ 5. การถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับสายพันธุ์พืชอาหารสัตว์แต่ละสายพันธุ์แก่ฟาร์มนายพิพัฒพงษ์ ตาแก้ว 6. การถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับสายพันธุ์พืชอาหารสัตว์แต่ละสายพันธุ์แก่ฟาร์มนายพัทธวิศ ตาแก้ว 7. การถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการปลูกหญ้าเนเปียร์และการทำหญ้าเนปียร์หมักแก่ฟาร์มนางสาวนุชรี ชูรัตน์ ตัวอย่างอาหารที่เก็บ DM CP Fat ADF NDF 1. หญ้าไนล์ อายุการตัด 50 วัน 22.88 11.23 1.08 41.55 71.81 2. อาหาร TMR โคนม (เสกสรร) 29.97 16.85 2.92 26.28 46.61 3. อาหารข้นสุกร (คำรณ) 88.14 14.63 2.48 11.27 20.08 4. อาหารข้นแกะ (ปวีณา) 87.66 15.35 5.11 23.41 42.28 5. อาหารข้นโคเนื้อ (พิมล) 88.03 16.03 3.49 24.62 41.45 6. อาหารข้นโคเนื้อผสมข้าวโพดหมักยีสต์ 54.68 12.33 2.85 25.72 42.51 7. อาหารข้นโคนม สูตร 202 แบบผง 85.25 19.40 3.46 21.11 35.26 8. อาหารข้นโคนม สูตร 202 แบบเม็ด 87.69 19.31 3.21 23.18 35.26
36 ผลการผลิตอาหาร TMR เพื่อจำหน่ายให้แก่เกษตรกร เป้าหมายจำนวน 20,000 กิโลกรัม (20 ตัน) ครั้งที่ ช่วงเวลาที่ผลิต ราคาขาย จำนวนผลิต ขายให้เกษตรกร เป็นเงิน 1 8-16 ธันวาคม 2565 4 บาทต่อกก. 5,000 กก. 7 ราย 20,000 บาท 2 16-21 ธันวาคม 2565 4 บาทต่อกก. 5,000 กก. 2 ราย 20,000 บาท 3 4-7 เมษายน 2566 4 บาทต่อกก. 4,000 กก. 2 ราย 16,000 บาท 4 8-12 พฤษภาคม 2566 4 บาทต่อกก. 6,000 กก. 6 ราย 24,000 บาท รวม 20,000 กก. 80,000 บาท * เงินรายได้จำนวน 80,000 บาท ส่งเงินรายได้จากการผลิตและจำหน่ายด้านปศุสัตว์ (60:40) แล้ว ครบตามจำนวน ปัญหาและอุปสรรค 1. วัตถุดิบอาหารสัตว์ทั้งอาหารข้นและอาหารหยาบมีราคาสูง และในบางวัตถุดิบไม่มีแนวโน้มจะ ลดลง 2. ปริมาณหญ้าสดไม่เพียงพอในบางฟาร์ม แม้จะมีการปลูกหญ้าเพิ่มแล้วในบางฟาร์ม (ปีนี้ฤดูร้อน ฝน ค่อนข้างแล้ง ทำให้หญ้าเจริญเติบโตไม่ดี) 3. ปัญหาราคาสัตว์ตกต่ำ (โคเนื้อไม่ถึง 90 บาทต่อกก. แพะ-แกะไม่ถึง 120 บาทต่อกก.) ขายไม่ได้ กำไร ส่งผลให้ไม่สามารถขายสัตว์ได้ และไม่มีเงินมาหมุนซื้ออาหารสัตว์ 4. ปัญหาจำนวนโคมากเกินไปในแต่ละฟาร์ม เนื่องจากขายโคออกไม่ได้ (มีการนำวัวนอกพื้นที่เข้ามา ขาย)
37 ภาพการดำเนินงาน ออกพื้นที่ สำรวจฟาร์ม และให้คำแนะนำฟาร์มโคเนื้อ ออกพื้นที่ สำรวจฟาร์ม และให้คำแนะนำฟาร์มโคนม
38 ออกพื้นที่ สำรวจฟาร์ม และให้คำแนะนำฟาร์มแพะ-แกะ ออกพื้นที่ สำรวจฟาร์ม และให้คำแนะนำฟาร์มสุกร
39 การถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านอาหารสัตว์ เก็บตัวอย่างอาหารสัตว์ การผลิตอาหาร TMR เพื่อจำหน่าย
40 แผนงาน : ยุทธศาสตร์การเกษตรสร้างมูลค่า โครงการ : พัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน กิจกรรมหลัก : ส่งเสริมปศุสัตว์อินทรีย์ กิจกรรมย่อย : ศูนย์ต้นแบบปศุสัตว์อินทรีย์ วัตถุประสงค์ เพื่อสร้างศูนย์ต้นแบบปศุสัตว์อินทรีย์ (DLD Organic Farm Model) สำหรับเป็นแหล่งเรียนรู้การ ผลิตปศุสัตว์อินทรีย์ ขั้นตอนและวิธีการดำเนินงาน ❖ สร้างศูนย์ต้นแบบฟาร์มปศุสัตว์อินทรีย์ พื้นที่ดำเนินการ : ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง หมู่ที่ 9 ตำบลเขาย่า อำเภอศรีบรรพต จังหวัดพัทลุง จำนวนพื้นที่ทั้งหมด 5 : 2 : 22 ไร่แบ่งเป็น 1. พันธุ์พืชอาหารสัตว์ : จำนวนพื้นที่ปลูกพืชอินทรีย์ 5 : 1 : 9 ไร่ ผ่านการรับรอง เลขที่ใบรับรอง กษ 02 9000 93905000001 ORGANIC ระยะเวลารับรอง 9 พ.ย.63 - 8 พ.ย. 66 อยู่ระหว่างยื่นขอรับการตรวจรับรอง วันที่ยื่นขอรับการตรวจประเมิน 1.1 ชนิดพืช หม่อนอินทรีย์ 1.1.1 จำนวนพื้นที่ 3 : 3 : 13 ไร่ 1.1.2 ช่วงเวลาที่ได้ผลผลิต ตุลาคม – กันยายน 1.1.3 ปริมาณผลผลิตที่ได้ 350 กิโลกรัม 1.1.4 จำนวนที่จำหน่าย - กิโลกรัม 1.1.5 ราคาต่อหน่วย - บาท 1.2 ชนิดพืช ถั่วลิสงเถาฟลอริเกรซอินทรีย์ 1.2.1 จำนวนพื้นที่ 1 : 1 : 96 ไร่ 1.2.2 ช่วงเวลาที่ได้ผลผลิต ตุลาคม – กันยายน 1.2.3 ปริมาณผลผลิตที่ได้ 5,170 กิโลกรัม 1.2.4 จำนวนที่จำหน่าย - กิโลกรัม 1.2.5 ราคาต่อหน่วย - บาท
41 2. ฟาร์มปศุสัตว์อินทรีย์: จำนวนพื้นที่ 1 งาน 13 ตารางวา ผ่านการรับรอง เลขที่ใบรับรอง ระยะเวลารับรอง อยู่ระหว่างยื่นขอรับการตรวจรับรอง วันที่ยื่นขอรับการตรวจประเมิน 22 กุมภาพันธ์ 2566 2.1 ชนิดสัตว์ไก่ไข่โรด-บาร์ 2.1.1 จำนวน 40 ตัว 2.1.2 ช่วงเวลาที่ให้ผลผลิต ตุลาคม – กันยายน 2.1.3 ปริมาณผลผลิต 6,368 ฟอง (ต.ค.-ส.ค.) 2.1.4 รายได้จาการจำหน่ายผลผลิต 19,104 บาท (ต.ค.-ส.ค.) 2.1.5 ราคาต่อหน่วย 3 บาท/ฟอง 3. จำนวนเกษตรกร/ประชาชน ผู้เข้ารับบริการ หรือถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านปศุสัตว์อินทรีย์110 ราย ผลการดำเนินการ กิจกรรม หน่วยนับ เป้าหมาย ผลงาน ร้อยละ พัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน กิจกรรมหลัก ส่งเสริมปศุสัตว์อินทรีย์ สร้างศูนย์ต้นแบบฟาร์มปศุสัตว์อินทรีย์ แห่ง 1 1 100 มีศูนย์ต้นแบบฟาร์มปศุสัตว์อินทรีย์ เพื่อการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีปศุสัตว์อินทรีย์ สู่เกษตรกร 1. พัฒนาพื้นที่ภายในศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ให้เป็นศูนย์ต้นแบบปศุสัตว์อินทรีย์ เพื่อ เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพืชอาหารสัตว์ วัตถุดิบอาหารสัตว์ เทคโนโลยีการผลิตอาหารสัตว์ และการผลิตปศุสัตว์ อินทรีย์ โดยขอรับรองมาตรฐานฟาร์มปศุสัตว์อินทรีย์และ/หรือ แปลงพืชอาหารสัตว์อินทรีย์ของกรมปศุสัตว์ ซึ่งศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์พัทลุง ได้ดำเนินการขอรับรอง คือ 1.1 แปลงพืชอาหารสัตว์อินทรีย์ โดยได้รับการรับรองพืชอาหารสัตว์อินทรีย์ ขอบข่ายการ รับรอง : ระบบการผลิตพืชอาหารสัตว์อินทรีย์ รวมพื้นที่ 5.1 ไร่ โดยแบ่งเป็น หม่อน 3.3 ไร่ และฟลอริเกรซ 1.1 ไร่ 1.2 ฟาร์มไก่ไข่อินทรีย์ กำลังดำเนินการยื่นขอรับการรับรอง 2. สาธิตและถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตวัตถุดิบอาหารสัตว์แหล่งโปรตีนที่เป็นอินทรีย์ เพื่อใช้ในฟาร์ม ปศุสัตว์อินทรีย์ เช่น โปรตีนจากพืช สัตว์ แมลง 3. สาธิตและถ่ายทอดเทคโนโลยีการปลูกพืชอาหารสัตว์อินทรีย์ เช่น โปรตีนจากใบพืช สัตว์ แมลง