การละเล่น พื้นบ้านไทย
คำ นำ รายงาน เรื่อ รื่ ง การละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นไทย เล่ม ล่ นี้ ผู้จั ผู้ ด จั ทำ ได้จั ด้ ด จั ทำ ขึ้น ขึ้ เพื่อใช้เ ช้ป็นเอกสารประกอบ การเรีย รี นการสอน ในกลุ่ม ลุ่ สาระการเรีย รี นรู้วิ รู้ ช วิ า IS ซึ่ง ซึ่ ประกอบไปด้ว ด้ ยเนื้อหา สำ คัญเกี่ย กี่ วกับ กั ประวัติ วั ติ ความเป็นมา และความสำ คัญของ การละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นของไทย เป็นต้น ต้ ผู้จั ผู้ ด จั ทำ จึง จึ หวัง วั เป็นอย่า ย่ งยิ่ง ยิ่ ว่า ว่ งานการศึกษา ค้นคว้า ว้ เล่ม ล่ นี้ จะเป็นประโยชน์ต่อ ต่ นักเรีย รี น นักศึกษา ครู อาจารย์ห ย์ รือ รื บุค บุ คลทั่ว ทั่ ไป ที่มี ที่ ค มี วาม สนใจในการศึกษาการละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นของไทย สามารถนาไปใช้เ ช้ป็นเอกสารประกอบการเรีย รี นรู้ และเผยแผ่ค ผ่ วามรู้ที่ รู้ ใ ที่ ห้กับ กั บุค บุ คลอื่น อื่ ๆได้อ ด้ ย่า ย่ งถูก ถู ต้อ ต้ ง หากมีข้ มี อ ข้ บกพร่อ ร่ งประการใดคณะผู้จั ผู้ ด จั ทาก็ ขออภัย ภั ไว้ ณ ที่นี้ ที่ นี้ ด้ว ด้ ย
สารบัญ หน้า คำ นำ สารบัญ บั ความเป็นมาของการละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นไทย ความสำ คัญ คุณค่าและประโยชน์ ของการละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นไทย การละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นไทย บรรณานุก นุ รม 2 3 4 5 6-10 11
ความเป็นมา ของการละเล่น พื้นบ้านไทย การเล่น ล่ ของไทยมีม มี าตั้ง ตั้ แต่สต่ มัย มั โบราณ ที่ไ ที่ ม่มี ม่ มี ทราบชัด ชั เจนว่า ว่ เมื่อ มื่ ไหร่ มีแ มี ต่ก ต่ ารสันนิษฐานกัน กั ตามประวัติ วั ศติ าสตร์แ ร์ ละหลัก ลั ฐานที่ป ที่ รากฏตามที่ มีก มี ารจารึก รึ ไว้เ ว้ ท่า ท่ นั้น ซึ่ง ซึ่ ปรากฏหลัก ลั ฐานว่า ว่ มีม มี า ตั้ง ตั้ แต่สต่ มัย มั กรุงสุโ สุ ขทัย ทั จากข้อ ข้ ความในหลัก ลั ศิลา จารึก รึ ของพ่อขุน ขุ รามคำ แหง และหลัก ลั ฐานที่ ปรากฏในหนังสือ วรรณคดีแ ดี ละภาพจิต จิ รกรรม ฝาผนัง ซึ่ง ซึ่ มีก มี ารสือทอดวิธี วิ ก ธี ารเล่น ล่ กัน กั มาอย่า ย่ ง ต่อ ต่ เนื่อง และปรับ รั ให้เข้า ข้ กับ กั แต่ล ต่ ะยุค ยุ สมัย มั โดย การเล่น ล่ ของไทย ได้สด้ อดแทรกไปกับ กั ประเพณี และ วัฒ วั นธรรมไทย ในสมัย มั ก่อ ก่ น เพื่อให้เกิด กิ ความสนุก นุ สนาน บัน บั เทิง ทิ ควบคู่กัน กั ไปกับ กั การ ทำ งาน ทั้ง ทั้ ในชีวิ ชี ต วิ ประจำ วัน วั และเทศกาลงานบุญบุ ตามระยะเวลาแห่งฤดูก ดู าล
ความสำ คัญ คุณค่าและประโยชน์ ของการละเล่น พื้นบ้านไทย การละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ น เป็นการเล่น ล่ ที่สื ที่ สื บทอดกัน กั มา แต่โต่ บราณ โดยเฉพาะเด็ก ด็ ๆ จะนิยมเล่น ล่ กัน กั มาก เด็ก ด็ สมัย มั ก่อ ก่ นจะเรีย รี นรู้ก รู้ ารละเล่น ล่ โดยไม่มี ม่ ก มี ารเรีย รี น การสอน การละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นไม่ว่ ม่ า ว่ ของภาคใดล้ว ล้ น เป็นประโยชน์ เพราะ การละเล่น ล่ ทำ ให้เด็ก ด็ ได้ เคลื่อ ลื่ นไหว ได้อ ด้ อกกำ ลัง ลั กาย เกิด กิ ความคล่อ ล่ งแคล่ว ล่ ว่อ ว่ งไว ฝึกความอดทน ฝึกการเป็นผู้นำ ผู้ นำ และผู้ต ผู้ าม ที่ดี ที่ ดีฝึกการสังเกต มีปมี ฏิภ ฏิ าณไหวพริบ ริ สร้า ร้ งความ สามัค มั คีในหมู่ค มู่ ณะ พร้อ ร้ มทั้ง ทั้ เกิด กิ ความสนุก นุ สนาน การละเล่น ล่ จึง จึ ถือ ถื ว่า ว่ เป็นหัวใจสำ คัญของเด็ก ด็ ใน ปัจจุบั จุ น บั โรงเรีย รี นควรที่จ ที่ ะนำ เอาการละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ น มาใช้ใช้ นการจัด จั การเรีย รี นการสอน เพื่อเป็นการ สืบสานภูมิ ภู ปัมิ ปั ญญาท้อ ท้ งถิ่น ถิ่ มาเชื่อ ชื่ มโยงสู่ก สู่ ารเรีย รี นรู้ โดยเฉพาะการละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นการละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ น ควรให้เยาวชนรุ่น รุ่ หลัง ลั ได้เ ด้ รีย รี นรู้แ รู้ ละอนุรั นุ ก รั ษ์ไว้ซึ่ ว้ ง ซึ่ การละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นเป็นกิจ กิ กรรม รู้จั รู้ ก จั ความยุติ ยุ ธ ติ รรม รู้จั รู้ ก จั การให้การรับ รั และ ช่ว ช่ ยพัฒนากล้า ล้ มเนื้อส่วน ต่า ต่ ง ๆ ให้เจริญ ริ เติบ ติ โต ผ่อ ผ่ นคลายความตึง ตึ เครีย รี ด
รีรีข้าวสาร ชีวิ ชี ต วิ ในวัย วั เด็ก ด็ ของคนส่วนใหญ่ผ่ ญ่ า ผ่ นการละเล่น ล่ “รีรี รี ข้ รี า ข้ วสาร” มาแล้ว ล้ และยัง ยั ร้อ ร้ งบทร้อ ร้ งคุ้นหูที่ว่ ที่ า ว่ “รีรี รี ข้ รี า ข้ วสาร“ สองทะนานข้า ข้ วเปลือ ลื ก เด็ก ด็ น้อยตาเหลือ ลื ก เลือ ลื กท้อ ท้ งใบลาน คดข้า ข้ วใส่จาน คอยพานคนข้า ข้ งหลัง ลั ไว” ได้ด้ ด้ ว ด้ ย ประโยชน์ของการเล่น ล่ รีรี รี ข้ รี า ข้ วสาร ก็คื ก็ คื อ ช่ว ช่ ยให้ จิต จิ ใจร่า ร่ เริง ริ แจ่ม จ่ ใส รู้จั รู้ ก จั มีไมี หวพริบ ริ ใช้ก ช้ ลยุท ยุ ธ์ใธ์ ห้ ตัว ตั เองเอาตัว ตั รอดจากการถูก ถู คล้อ ล้ งไว้ไว้ ด้ รวมทั้ง ทั้ ฝึกให้เด็ก ด็ ทำ งานเป็นกลุ่ม ลุ่ ได้ด้ ด้ ว ด้ ย
มอญซ่อนผ้า การละเล่น ล่ แสนสนุก นุ ที่ทำ ที่ ทำให้ผู้เ ผู้ ล่น ล่ ได้ลุ้ ด้ น ลุ้ ไปด้ว ด้ ย โดยใช้อุ ช้ อุ ปกรณ์เพียงแค่ผ้า ผ้ ผืน ผื เดีย ดี วเท่า ท่ นั้น แล้ว ล้ ให้ผู้เ ผู้ ล่น ล่ เสี่ยงทาย ใครแพ้คนนั้นจะต้อ ต้ ง เป็น"มอญ" ส่วนคนอื่น อื่ ๆ มานั่งล้อ ล้ มวง คนที่เ ที่ ป็น "มอญ"จะต้อ ต้ งถือ ถื ผ้า ผ้ ไว้ใว้ นมือ มื แล้ว ล้ เดิน ดิ วน อยู่น ยู่ อกวงจากนั้นคนนั่งในวง “มอญซ่อ ซ่ นผ้า ผ้ ” "มอญซ่อ ซ่ นผ้า ผ้ ตุ๊ก ตุ๊ ตาอยู่ข้ ยู่ า ข้ งหลัง ลั ไว้โว้ น่นไว้นี่ ว้ นี่ ฉันจะตีก้ ตี น ก้ เธอ"
เดินกะลา ดูจ ดู ะเป็นการละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นที่ห ที่ าดูไ ดู ด้ได้ ม่บ่ ม่ อ บ่ ยนัก แต่ห ต่ ากเป็นสมัย มั ก่อ ก่ นจะเห็นเด็ก ด็ ๆ เดิน ดิ กะลา กัน กั ทั่ว ทั่ ไป โดยผู้เ ผู้ ล่น ล่ จะต้อ ต้ งนำ กะลามะพร้า ร้ ว 2 อัน อั มาทำ ความสะอาดแล้ว ล้ เจาะรูตรงกลาง ร้อ ร้ ยเชือ ชื ก ให้แน่น เพื่อป้องกัน กั ไม่ใม่ ห้เชือ ชื กหลุด ลุ เวลาเดิน ดิ เวลาเดิน ดิ ให้ใช้นิ้ ช้ นิ้ วหัวแม่เ ม่ ท้า ท้ กับ กั นิ้วชี้คี ชี้ คี บเชือ ชื กเอาไว้ แล้ว ล้ เดิน ดิ หากมีเ มี ด็ก ด็ ๆ หลายคนอาจจัด จั แข่ง ข่ เดิน ดิ กะลา ได้ด้ ด้ ว ด้ ยการกำ หนดเส้นชัย ชั ไว้ใว้ ครเดิน ดิ ถึง ถึ ก่อ ก่ นก็เ ก็ป็นผู้ช ผู้ นะไป ประโยชน์ของการ เดิน ดิ กะลา ก็คื ก็ คื อช่ว ช่ ยฝึกการ ทรงตัว ตั ความสมดุล ดุ ของร่า ร่ งกาย เพราะต้อ ต้ งระวัง วั ไม่ใม่ ห้ตกกะลา ช่ว ช่ งแรก ๆ อาจจะรู้สึรู้ สึ กเจ็บ จ็ เท้า ท้ แต่ ถ้า ถ้ฝึกบ่อ บ่ ย ๆ จะชิน ชิ และหายเจ็บ จ็ ไปเอง แถมยัง ยั ทำ ให้ร่า ร่ งกายแข็ง ข็ แรง เพลิด ลิ เพลิน ลิ อีก อี ด้ว ด้ ย
กาฟัก ฟั ไข่ เป็นอีก อี หนึ่งการละเล่น ล่ ที่เ ที่ คยได้ยิ ด้ น ยิ ชื่อ ชื่ แต่ห ต่ ลายคนไม่ท ม่ ราบกติก ติ า โดยวิธี วิ ก ธี ารเล่น ล่ ก็คื ก็ คื อ ใช้ อะไรก็ไก็ ด้ลั ด้ ก ลั ษณะกลม ๆ เท่า ท่ จำ นวนคนเล่น ล่ ยกเว้น ว้ ผู้ที่ ผู้ เ ที่ ป็นกา 1 คน มาสมมติว่ ติ า ว่ เป็น "ไข่"ข่ แล้ว ล้ เขีย ขี น วงกลมลงบนพื้น 2 วง วงแรก เส้นผ่า ผ่ ศูนย์ก ย์ ลาง ประมาณ 4 ฟุต ฟุ และ อีก อี วงหนึ่งอยู่ข้ ยู่ า ข้ งใน วงแรก ขนาดเส้นศูน ศู ย์ก ย์ ลาง 1 ฟุต ฟุ วาง "ไข่"ข่ ทั้ง ทั้ หมดไว้ใว้ น วงกลมเล็ก ล็ ให้คนใดคนหนึ่งเป็นกา ยืน ยื ในวงกลมวง ใหญ่ หรือ รื นั่งคร่อ ร่ มวงกลมเล็ก ล็ นอกนั้นทุก ทุ คนยืน ยื รอบนอกวงกลมวงใหญ่ คอยแย่ง ย่ ไข่ คนเป็นกามีห มี น้า ที่ป้ ที่ ป้ องกัน กั ไข่ไข่ ม่ใม่ ห้ถูก ถู แย่ง ย่ ไป
ม้าก้านกล้วย เป็นอีก อี หนึ่งการละเล่น ล่ ที่แ ที่ สดงถึง ถึ ความมีภู มี มิ ภู ปัมิ ปั ญญา ของคนไทยทีเ ที ดีย ดี ว เพราะในสมัย มั ก่อ ก่ น แทบทุก ทุ บ้า บ้ น จะปลูก ลู ต้น ต้ กล้ว ล้ ยไว้ทั้ ว้ ง ทั้ นั้น ดัง ดั นั้น ต้น ต้ กล้ว ล้ ยจึง จึ นำ มา ประยุก ยุ ต์เ ต์ป็น ของ เล่น ล่ ให้เด็ก ด็ ๆ ได้อ ด้ ย่า ย่ งดีที ดี เ ที ดีย ดี ว โดยเฉพาะ ม้า ม้ ก้า ก้ นกล้ว ล้ ย ดูเ ดู หมือ มื นจะ ถูก ถู อกถูก ถู ใจ เด็ก ด็ ชายวัย วั ซนมากที่สุ ที่ ด สุ เพราะเด็ก ด็ ๆ จะนำ ก้า ก้ นกล้ว ล้ ย มาขี่เ ขี่ป็นม้า ม้ เพื่อแข่ง ข่ ขัน ขั กัน กั หรือ รื ทำ เป็นดาบรบกัน กั ก็ไก็ ด้
บรรณานุกรม กรมพลศึกษา. 2557. การละเล่น ล่ พื้นบ้า บ้ นไทย. กรุงเทพฯ. กลุ่ม ลุ่ นันทนาการ เด็ก ด็ และเยาวชน สำ นัักนัันทนาการ. http://www.prapayneethai.com http://www.baanmaha.com/community/threads http://student.swu.ac.th/sc511010362/workhome/mon.htm http://thaiskits.blogspot.com/2013/06/blog-post_25.html http://student.swu.ac.th/sc511010362/workhome/rere.htm http://thaiskits.blogspot.com/2013/06/blog-post_8541.html http://student.swu.ac.th/sc511010362/workhome/tee%20chub.htm http://www.prapayneethai.com http://student.nu.ac.th/kronarak/2.html http://www.prapayneethai.com http://thaiskits.blogspot.com/2013/06/blog-post_343.html http://www.baanjomyut.com/library_2/extension2/thai_play/08.html http://www.baanmaha.com/community/threads http://ilwc.aru.ac.th/Contents/GameThai/GameThai5.htm http://ilwc.aru.ac.th/Contents/GameThai/GameThai4.htm https://th.wikibooks.org/wiki http://www.prthai.com/articledetail.asp?kid=6664 https://thaifolksport.wordpress.com http://www.baanjomyut.com