นิทรรศการสารานุกรมไทย

นิทรรศการออนไลน์

กจิ กรรม “สง่ เสรมิ การอ่าน สบื สานคุณคา่ สารานุกรมไทยสาหรบั เยาวชน”

ห้องสมดุ ประชาชนอาเภอจอมบึง
กศน.อาเภอจอมบงึ

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มที่ 1 อ่านเพ่ิมเตมิ

ระบบกาหนดตาแหนง่ วตั ถทุ อ้ งฟา้
ดาราศาสตร์อุบัติข้ึน และมีพัฒนาการบนพื้นโลก ซ่ึงปรากฏต่อ
มนุษย์เสมือนแผ่นดินราบ แบนไปจดขอบฟ้า มีท้องฟ้าดังคร่ึง
ทรงกลมมหึมาครอบอยู่เบื้องบน นักดาราศาสตร์ในสมัยโบราณ
จงึ ได้สรา้ งระบบการวดั และกาหนดตาแหนง่ ของดาวโดยใช้หลัก
คิดเทียบเคียงกับสภาพปรากฏของ ท้องฟ้าและพ้ืนดินน้ี ใน
ปัจจุบันเรามีระบบการวัดท้องฟ้าอยู่สองจาพวก คือ ระบบคงที่
ไม่หมุน ไปพร้อมกับการเคลื่อนท่ีประจาวันของท้องฟ้า
เ น่ื อ ง จ า ก ก า ร ห มุ น ร อ บ ตั ว เ อ ง ข อ ง โ ล ก ไ ด้ แ ก่
ระบบ ขอบฟ้า (horizon system) กบั ระบบซึ่งหมุนไปรอบๆ ผู้
สังเกตการณ์บนพ้ืนโลก ได้แก่ ระบบ สุริยวิถี (ecliptic
system) และ ระบบศนู ย์สตู ร (equator system)

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 2 อ่านเพิม่ เตมิ

สัตว์ท้ังหลายในโลกนี้ เท่าท่ีค้นพบแล้วมีอยู่
เป็นจานวนมากกว่าล้านชนิด สัตว์เหล่าน้ี
อาศัยกระจายอยู่ท่ัวไปตามส่วนต่างๆ ของ
โลก ทั้งบนดิน ในน้า และในอากาศ สัตว์
บางชนิดมีความแตกต่างกันจน เห็นได้ชัด
แต่บางชนิดก็มีความคล้ายคลึงกันมาก จน
ทาให้คิดว่าเป็นชนิดเดียวกัน บางชนิดมีการ
แพร่ กระจายไปไกลครอบคลุมหลายประเทศ
หรอื อาจจะกระจายขา้ มทวีปกเ็ ป็นได้

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 3 อา่ นเพิม่ เตมิ

เมื่อเอาเมล็ดข้าวไปเพาะให้งอก โดยแช่น้านาน
ประมาณ ๑-๒ ช่ัวโมง แล้วเอาเมล็ดข้ึนมาเก็บไว้ใน
จานแก้ว ท่ีมีความชื้นสูง ซึ่งวางไว้ในห้อง ที่มีอุณหภูมิ
ประมาณ ๒๕ องศาเซลเซียส เมล็ดจะงอกให้เห็น
ภายใน ๔๘ ชั่วโมง โดยมีปยุ สีขาวเกดิ ข้ึน ที่ปลายด้าน
หน่ึงของเมล็ดข้าว ซึ่งเป็นปลายด้านที่ติดกับก้านดอก
ส่วนท่ีงอกน้ัน คือ คัพภะ (embryo) ต่อไปจะมีราก
และยอดโผล่ตามออกมา เม่ือเอาเมล็ดท่ีงอกเหล่านี้ไป
ปลูกในดินที่เปียก ส่วนท่ีเป็นรากจะเจริญเติบโตลึกลง
ไปในดิน ส่วนที่เป็นยอดจะสูงขึ้นเหนือผิวดิน แล้ว
เปลยี่ นเปน็ ใบ ตน้ ขา้ วเล็กๆ น้เี รียกวา่ ตน้ กล้า

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 4 อ่านเพมิ่ เตมิ

ในสัตว์ทะเลพวกหนึ่งซ่ึงมีขนาดและลาตัว
คล้ายช่อดอกไม้เล็กๆ เช่น แคมพานูลาเรีย
เฟลกซูโอสา (Campanularia flexuosa)
การเรืองแสงเกิดในเซลล์ที่เป็นแกนในของ
ลาตัว ผ่านผิวช้ันนอกซ่ึงใสบาง ส่วน
แมงกะพรุนซ่ึงเป็นสัตว์กลุ่มใกล้เคียงกัน ถัด
ขึ้นมาในลาดับวิวัฒนาการ จะมีการเรืองแสง
เกิดขึ้นตามกลุ่มเซลล์ ท่ีกระจายอยู่ตามขอบ
ร่ม เช่น เอควอเรีย เอควอร์ (Aequorea
aequore)

สารานุกรมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ที่ 5 อ่านเพ่มิ เตมิ

ผักเป็นพืชเศรษฐกิจที่สาคัญอย่างหน่ึง ท่ี เราใช้
บริโภคเป็นอาหารประจาวัน ถ้าจะรวมมูลค่า
ของผักท่ีใช้ภายในครอบครัว รวมทั้ง ผักจาก
สวนครัว ผักท่ีเก็บตามริมรั้ว ริมคูคลอง ฯลฯ
ผักที่ซื้อ ขายในท้องตลาด ผักที่ส่งออกไปขาย
ต่างประเทศ และส่งเข้ามา ในรูปแบบต่างๆ ท้ัง
รูปแบบของผักสด ผักกระป๋อง ผักตากแห้ง
เมล็ดพันธ์ุผักและอ่ืนๆ แล้ว ปหี น่ึงๆ ประเทศเรา
ใช้ผัก คิดเป็นเงินนับพันๆ ล้านบาท แต่ไม่
สามารถจะแยกตัวเลขออกมาให้ เหน็ ไดช้ ัด

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ที่ 6 อา่ นเพิม่ เตมิ

ในสมัย ๕,๐๐๐ ปีมาแล้ว ชาวบาบิโลน (อยู่
ในประเทศอิรักทุกวันนี้) และชาวอียิปต์รู้จัก
เขียนสัญลักษณ์แทนจานวน รู้จักเลข
เศษส่วน รู้จักใช้ลูกคิดบวก ลบ คูณ หาร
ตัวเลข ความร้เู ก่ียวกับจานวนได้นามาใช้ ใน
การติดต่อค้าขาย การเก็บภาษี การรู้จักทา
ปฏิทิน และการรู้จักใช้มาตรฐานเกี่ยวกับ
เวลา เช่น ๑ ปีมี ๓๖๕ วัน ๑ วันมี ๒๔
ช่ัวโมง ๑ ช่ัวโมงมี ๖๐ นาที ๑ นาทีมี ๖๐
วนิ าที ความรู้ทางเรขาคณติ

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ที่ 7 อ่านเพมิ่ เตมิ

ดอกกล้วยไม้มีกลีบดอกอยู่ ๒ ชุดๆ ละ ๓
กลีบ ซ้อนแบบ สลับกันอยู่ ๒ ช้ัน ขณะท่ี
ดอกยังตูมอยู่ ชุดหน่ึงจะหุ้มอยภู่ ายนอก เม่ือ
ดอกบาน กลบี ดอกชดุ นจ้ี ะรองรับอยู่ด้านหลัง
ของดอก ในวงการกล้วยไม้นิยมเรียกว่า
กลีบนอก (sepals) ส่วนอีกชุดหน่ึงซ่ึงมี ๓
กลีบ เช่นเดียวกัน แต่ในขณะที่ดอกยังตูมอยู่
จะถูกกลีบนอกห่อหุ้มไว้ภายใน เมื่อดอกบาน
จะอยดู่ ้านหน้า เรียกว่า กลบี ใน (petals)

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มท่ี 8 อ่านเพมิ่ เตมิ

ในการขยายกิจการแพทย์ออกไปมากขึ้น ความ
ต้องการ แพทย์ก็มีมากข้ึนเป็นลาดับ ทางการจึง
ได้สร้างโรงเรียนแพทย์ ขึ้นที่จังหวัดเชียงใหม่
ขอนแก่น สงขลา และได้ขยายกิจการของ
การแพทย์ของกองทัพเปน็ โรงพยาบาลขนาดใหญ่
ขึ้นหลายแห่ง และก่อต้ังโรงเรียนแพทย์ข้ึนเป็น
แห่งที่ ๒ ในกองทัพบก (โรงเรียนนายทหาร
เสนารักษ์) ต่อมาได้เลิกล้ม ขณะน้ีกาลัง
ดาเนินการให้โรงเรียนแพทย์ทหาร มีมาตรฐาน
เทา่ เทียมกับคณะแพทยข์ องฝา่ ยพลเรือน

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มท่ี 9 อ่านเพ่มิ เตมิ

สมัยโบราณเมื่อเกิดเจ็บไข้ได้ป่วยคนเราก็
ต้องหา วิธีรักษาตนเองและครอบครัวเท่าที่
จะทาได้ ในช้ันแรก ได้อาศัยพืชชนิดต่างๆ
ตามแต่จะหาได้ นามาใช้เป็นยา ต่อมาเมื่อมี
ความสังเกตและประสบการณ์มากข้ึน จึง
สามารถรจู้ กั ใช้ตวั ยาเพิ่มขน้ึ เช่น สังเกตจาก
การรักษาตัวของสัตว์ ตลอดจนผลดีผลเสีย
ของยาสมนุ ไพรทมี่ ตี อ่ สัตว์และคน

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 10 อ่านเพมิ่ เตมิ

จุดมุ่งหมายที่สาคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการเป็น
แพทย์คือ การรักษาผู้ป่วยให้หาย แต่ก่อนท่ีจะ
รักษาผู้ป่วย แพทย์จาเป็นจะต้องรู้ว่า ผู้ป่วยเป็น
โรคอะไร จึงจะรกั ษาไดถ้ ูกต้อง เร่ืองราวที่ผ้ปู ว่ ย
บอกแพทย์นั้นมิใช่โรค แต่เป็นอาการที่ทาให้เขา
รู้สึกไม่สบาย หรือผิดปกติ ดังนั้นการรักษาโรค
ได้อย่างถูกวิธีน้ัน จึงเป็นกระบวนการ ซ่ึง
ประกอบด้วยวิธีการหลายข้ันตอน คือ การถาม
ประวัติ การตรวจร่างกาย (การตรวจกายภาพ)
การสืบค้น ตลอดจนการรักษา และป้องกนั โรค

สารานุกรมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มท่ี 11 อ่านเพ่มิ เตมิ

คอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือประมวลผล ท่ีสามารถปฏิบัติได้
อย่างรวดเร็ว ตามคาส่ังที่ป้อนให้เคร่ืองไว้ตั้งแต่เริ่มทางาน
เครอ่ื งจะทางานอย่างอัตโนมัติจนสาเร็จลุล่วงไปตามต้องการ
เคร่ืองสามารถคานวณได้ท้ังบวก ลบ คูณ หาร ไปจนถึงการ
คานวณที่ยุ่งยาก นอกจากนี้เครื่องสามารถเก็บข้อมูล คาสั่ง
และผลลัพธ์ไว้ได้ สามารถเปรียบเทียบตัวเลขว่า เท่ากัน
หรือไม่ ตรวจสอบเคร่ืองหมายว่า เป็นบวกหรือลบ สามารถ
ย้ายข้อมูลไปได้ทั่วส่วนความจา สามารถป้อนข้อมูลใหม่
ชดุ คาสั่งใหม่ สามารถนาเอาขอ้ มูลออกมา จากส่วนความจา
เพ่ือทาการคานวณตามขั้นตอนต่างๆ แล้วนาผลลัพธ์เข้าเก็บ
ในส่วนความจา และสามารถนาเอาผลลัพธ์ออกจากส่วน
ความจา ไปแสดงทีส่ ่วนแสดงผล

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มท่ี 12 อ่านเพ่ิมเตมิ

"การสาธารณสุขเป็นวิทยาการ และศิลปะแห่งการ
ป้องกันโรค การทาให้อายุยืนยาว การส่งเสริมอนามัย
และประสิทธิภาพของบุคคล โดยความร่วมมือร่วมแรง
ร่วมใจของชุมชนในเร่ืองต่างๆ อันได้แก่ การสุขาภบิ าล
สิ่งแวดล้อม การควบคุมโรคติดต่อ การให้สุขศึกษา
เก่ียวกับสุขวิทยาส่วนบุคคล การจัดบริการทางด้าน
การแพทย์และพยาบาล เพ่ือการวินิจฉัยโรคตั้งแต่
เร่ิมแรก และให้การรักษา เพ่ือมิให้ลุกลามต่อไป
รวมท้ังการพัฒนากลไกแห่งสังคม เพื่อให้ทุกคนมี
มาตรฐานการครองชีพ ที่เพียงพอต่อการดารงไว้ ซึ่ง
อนามยั ทด่ี ขี องตน"

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มท่ี 13 อา่ นเพิม่ เตมิ

บ้านเรือนท่ีตั้งอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม เรียกว่า หมู่บ้าน
หมู่บ้านท่ีต้ังอยู่ตามสภาพภูมิศาสตร์ มีลักษณะต่างๆ
กันไป ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม และสิ่งอานวยความ
สะดวกในการดารงชีวิต ภาคเหนือมีภูเขามาก ที่ราบ
น้อย อุดมไปด้วยแม่น้า ลาธาร ลาห้วย ภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือมีภูเขา และที่ราบปนกัน แต่ขาด
แคลนน้า ส่วนใหญ่แห้งแล้ง ต้องอาศัยแต่เฉพาะน้าฝน
ภาคกลางเป็นที่ราบลุ่ม น้าท่วมถึง มีแม่น้าไหลผ่าน
หลายสาย ภาคใต้มีภูเขา และที่ราบปนกัน แต่ฝนตก
ชุกตลอดปี สภาวะดังกล่าว เป็นผลผลักดันให้เกิด
หม่บู า้ นหลายๆ

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ที่ 14 อ่านเพ่มิ เตมิ

น ส มั ย ที่ มี ก า ร ป ก ค ร อ ง แ บ บ
สมบูรณาญาสิทธิราชย์ พระมหากษัตริย์มี
พระราชอานาจสูงสุด ในการปกครอง
ประเทศ พระราชวังคือ ศูนย์กลางของการ
ปกครอง โดยเป็นท้ังท่ีประทับ และท่ีเสด็จ
ออกว่าราชการ เพื่อการบริหารประเทศ
ปจั จุบัน เรามกี ารปกครองแบบประชาธปิ ไตย
พระมหากษตั รยิ ท์ รงเป็นพระประมขุ ของชาติ

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 15 อ่านเพ่มิ เตมิ

ผึ้งเป็นแมลงที่มีประโยชน์แก่มนุษย์ ทั้งในด้านช่วย
เพ่ิมผลิตผลของพืชผลทางการเกษตร โดยเฉพาะ
การผสมให้ผลไม้ ผลไม้ในประเทศไทยที่ผ้ึง
สามารถผสมเกสรได้ดี คือ ลาไย ล้ินจี่ เงาะ
มะม่วง ทุเรียน ชมพู่ ส้ม และมะนาว เป็นต้น
นอกจากน้ี ผ้ึงยังเป็นแมลงที่ช่วยผสมเกสรพืช
ตระกูลแตง เช่น แตงโม แตงกวา แตงไทย
โดยเฉพาะแตงน้าผ้ึง (honey dew) หรือแตง
ต่างประเทศ ท่รี าคาแพงนัน้ เหมาะสมมาก ที่จะใช้
ผงึ้ ช่วยผลิตเมลด็ พันธใุ์ นระดบั อตุ สาหกรรม

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ที่ 16 อ่านเพิ่มเตมิ

โลกท่ีเราอาศัยอยู่มีพื้นที่ และทรัพยากรจากัด
ซ่ึงอาจมีทั้งที่ทดแทนได้ และทดแทนไม่ได้ ปน
กันไป แต่จานวนประชากร และอัตราการเกิด
ของมนุษย์ ผู้ใช้ทรัพยากรน้ัน ได้เพ่ิมข้ึนเร่ือยๆ
ในขณะที่ยังไม่สามารถหยุดยั้งอัตราการเพิ่ม
ประชากร จะต้องมีการจัดการทรัพยากรอย่างมี
ประสิทธิภาพ เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่าง
ความต้องการ และการตอบสนอง การสารวจ
ทรพั ยากร เพื่อให้ทราบว่า มอี ะไร อยู่ทไ่ี หน และ
มีอยเู่ ท่าไร เปน็ สิ่งจาเปน็ เบ้ืองตน้ ในการวางแผน

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 17 อ่านเพ่มิ เตมิ

ช้างปัจจัยนาคเป็นลูกนางช้างอากาศจารินี
(ช้างท่ีท่องเท่ียวไปในอากาศ) นางช้างผู้เป็น
มารดาท่องเที่ยวมาถึงแคว้นสีพี ได้นาลูกช้าง
เผอื กขาวผอ่ งมาไว้ในโรงชา้ งต้น ของพระเจ้า
กรุงสญชัย ในวันเดียวกับที่พระเวสสันดร
ประสูติ แล้วนางช้างผู้เป็นมารดาก็จากไป
ช้างปัจจัยนาค จึงเป็นช้างคู่บุญบารมีของ
พระเวสสันดรโดยแท้

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ที่ 18 อ่านเพมิ่ เตมิ

การมีท่ีพักอาศัย เป็นความต้องการข้ัน
พื้นฐานอย่างหน่ึงของการอยู่รอดของมนุษย์
มนุษย์จา เป็นต้องมีท่ีพักอาศัย ในสมัย
แรกเร่ิม มนุษย์ได้อาศยั แหล่งธรรมชาติเป็นที่
พักนอนช่ัวคราว เช่น ถ้าและเพิงหินภายหลัง
ก็รู้จักต้ังถิ่นฐานอย่างถาวร ดัดแปลงสร้าง
บ้านจากวัสดุท่ีหาได้จากธรรมชาติในบริเวณ
ดินแดนของประเทศ

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มที่ 19 อ่านเพ่มิ เตมิ

มนุษย์ ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมมี
ความสัมพันธ์เก่ียวเน่ืองกันอย่างใกล้ชิด ทั้งนี้
เพราะทรัพยากรธรรมชาติ และส่ิงแวดล้อม เป็น
ส่ิงท่ีเอื้ออานวยประโยชน์ให้มนุษย์ได้รับปัจจัยสี่
ซ่งึ ได้แก่ อาหาร เคร่ืองนุ่งห่ม ยารักษาโรค และ
ที่อยู่อาศัย แต่ขณะเดียวกัน การกระทาของ
ม นุ ษ ย์ เ อ ง ไ ด้ ส่ ง ผ ล ก ร ะ ท บ ต่ อ ส ภ า พ ข อ ง
ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม และ
เน่ืองจากความจากัดของทรัพยากรธรรมชาติ
รวมท้ังการเพม่ิ ข้ึนอย่างรวด

สารานุกรมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มที่ 20 อา่ นเพ่มิ เตมิ

ศาสนาเป็นสถาบันหน่ึงในสังคม ซึ่งมี
องค์ประกอบสาคัญ คือ หลักธรรมคาสอน
พิธีกรรมที่แสดงออกถึงความเช่ือน้ัน และ
ความเช่ือ และวิธกี ารปฏบิ ตั ใิ นชวี ติ ประจาวนั

ศาสนามีบุคลากรทางศาสนาเป็นผู้ส่ังสอน
หลักธรรม ประกอบพิธีกรรม และเป็น
ผู้บริหารจัดการในเรื่องต่างๆ ท่ีเกี่ยวข้องกับ
ศาสนา

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ที่ 21 อา่ นเพิม่ เตมิ

กระบวนพยุหยาตราชลมารค หมายถึง ร้ิว
กระบวนเรือพระราชพิธีท่ีจัดขึ้นสาหรับพระ
เจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดาเนินไปในการ
ต่างๆ ทง้ั เป็นการส่วนพระองค์ และท่ีเป็นการ
พระราชพิธี ซ่ึงได้ประกอบการมาแต่โบราณ
ต้ังแต่สมัยสุโขทัยแล้ว และสืบทอดต่อมาใน
สมัยกรุงศรี อยุธยา กรุงธนบุรี กรุง
รัตนโกสนิ ทร์ และไดม้ ีมาจนปจั จุบนั

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มที่ 22 อ่านเพ่มิ เตมิ

ปัจจุบันการศึกษาค้นคว้าถึงธรรมชาติ และ
องค์ประกอบของภาษา แพร่หลายมาก ท้ังใน
ซีกโลกตะวันออก และซีกโลกตะวันตก ใน
ประเทศ ไทยมีการสอน "ภาษาศาสตร์"
ต้ังแต่ระดับปริญญาตรี จนถึงระดับปริญญา
เอก เน้ือหาของธรรมชาติของภาษา ท่ีศึกษา
กันในปัจจุบัน แบ่งออกเป็น ๔ หัวข้อใหญ่ๆ
คือ เสียง คา ประโยค และข้อความ มี
ผลงานการศกึ ษามากมาย

สารานุกรมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 23 อ่านเพ่ิมเตมิ

จากการศึกษาพบว่า มีการกาหนดสาขาภูมิ
ปัญญาไทยไว้อย่างหลากหลาย ข้ึนอยู่กับ
วัตถุประสงค์ และหลักเกณฑ์ต่างๆ ที่
หน่วยงาน องค์กร และนักวชิ าการแตล่ ะท่าน
นามากาหนด ในภาพรวมภูมิปัญญาไทย
สามารถแบ่งไดเ้ ปน็ ๑๐ สาขา

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 24 อา่ นเพิม่ เตมิ

ชาติไทยมีความเจริญรุ่งเรืองมาแต่โบราณ
นับได้ประมาณกว่า ๗๐๐ ปี จึงมีหนังสือ
วรรณคดีจานวนมาก ท่ีเป็นมรดกตกทอด
จากบรรพบุรุษ มาจนถึงคนไทยในปัจจุบัน
คนไทยทุกสมัยเห็นความสาคัญของวรรณคดี
ไทย จึงช่วยกันรักษาวรรณคดีไว้ด้วยความ
หวงแหน เพื่อให้เป็นวรรณคดีประจาชาติ มี
ความยงั่ ยืน และอย่คู แู่ ผน่ ดินไทยตลอดไป

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 25 อ่านเพ่ิมเตมิ

คร่ืองคอมพิวเตอร์ประกอบด้วยตัวเครื่อง
คีย์บอร์ด จอภาพ เมาส์ ลาโพง ฯลฯ
ส่วนประกอบเหล่านี้ ไม่สามารถทางานได้
เลย หากขาดชุดคาส่ังงาน ท่ีจะสั่งให้เครื่อง
ทางาน ชุดคาส่ังงาน ดังกล่าวเรียกว่า
"ซอฟตแ์ วร์"
ซอฟต์แวร์ทท่ี าหน้าที่จัดการ และควบคุมการ
ทางานของเคร่ืองคอมพิวเตอร์ ให้เป็นไป
ตามที่ผู้ใช้ต้องการ เรียกว่า "ระบบ
ปฏบิ ตั กิ าร" หรือ "Operating System"

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 26 อ่านเพ่ิมเตมิ

ใ น วิ ช า ค ติ ช น วิ ท ย า ( folklore)
หมายถึง เรื่องเล่าท่ีเล่าต่อๆ กันมา จากคน
รุ่นหนึ่งมาสู่คนอีกรุ่นหน่ึง โดยไม่ทราบว่า
ใครเป็นผู้แต่ง เช่น เราไม่สามารถบอกได้ว่า
ใครแต่งนิทานเร่ืองสังข์ทอง ปลาบู่ทอง โสน
น้อยเรือนงาม ไกรทอง นางสิบสอง เพราะ
นิทานเหล่านี้ ถ่ายทอดโดยการเล่าจากความ
ทรงจาต่อๆ กันมา

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 27 อ่านเพมิ่ เตมิ

ลิเก เป็นคาท่ีมีรากศัพท์มาจากภาษา ฮิบรู
ว่ า ซ า คู ร (Zakhur)ซ่ึ ง ห ม า ย ถึ ง
การสวดสรรเสริญพระเจ้าในศาสนายูดาย
หรือยิว มาแต่โบราณหลายพันปี ต่อมาชาว
อาหรับเรียกการสวดสรรเสริญพระเจ้าว่า ซิกร
(Zikr) และ ซกิ ิร (Zikir) ผสู้ วดน่ังล้อมเปน็
วงโยกตัวไปมา เม่ือการสวดแพร่หลายเข้าไป
ในอินเดียโดยชาวอิหร่าน เรียกว่า ดฮิกิร
(Dhikir)

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 28 อา่ นเพิม่ เตมิ

“วดั ” โดยท่ัวไปหมายถึง สถานท่ีทางศาสนา
สาหรับประกอบศาสนพิธีต่างๆ รวมท้ังเป็นท่ี
พานักของสงฆ์และนักบวช ส่วนคาว่า “วัด
ไทย” หมายถึง วัดทางพระพุทธศาสนาใน
ประเทศไทย ซึ่งประชาชนส่วนใหญ่นับถือ
พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท นอกจากนี้ ใน
ปัจจุบนั ยังหมายความรวมถึง วัดทชี่ ุมชนชาว
ไทยไปสร้างไว้ในตา่ งประเทศ

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 29 อ่านเพ่มิ เตมิ

ศิลปาชีพ หมายถึง การส่งเสริมให้คนไทยใน
ภูมิภาคต่างๆ ผลิตงานด้านศิลปหัตถกรรมเป็น
อาชีพเสริม นอกเหนือจากการเกษตร ซึ่งเป็น
อาชีพหลัก งานศิลปาชีพอยู่ภายใต้การ
ดาเนินงานของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ใน
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ซ่ึง
ก่อตั้งข้ึน เม่ือวันท่ี ๒๑ กรกฎาคม พ.ศ.
๒ ๕ ๑ ๙ โ ด ย ส ม เ ด็ จ พ ร ะ น า ง เ จ้ า ฯ
พระบรมราชินีนาถ ผู้พระราชทานกาเนิดแก่
มูลนิธิ ทรงเป็นประธานกรรมการบริหารของ
มูลนธิ ิฯ

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 30 อ่านเพิม่ เตมิ

การเห่เรือในปัจจุบันมีวัตถุประสงค์ท่ีเห็นได้
อย่างเด่นชัดก็คือ การให้จังหวะแก่ฝีพาย
จานวนมาก ในการพายเรือพระราชพิธี
กระบวนพยุหยาตราทางชลมารค ให้พร้อม
เพรียงเป็นระเบียบเรียบร้อย สง่างาม และ
เป็นการอนุรักษ์ฟ้ืนฟูมรดกศิลปวัฒนธรรม
ของชาติ ที่เกี่ยวกับพระราชประเพณีดั้งเดิม
ในการใช้กระบวนพยุหยาตราทางชลมารค
เพ่ือประกอบพระราชกรณียกิจ ของ
พระมหากษัตรยิ ไ์ ทย ใหค้ งอยสู่ ืบไป

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มท่ี 31 อ่านเพิม่ เตมิ

ตู้พระธรรม คือ ตู้ไทยโบราณที่มีลักษณะ
พิเศษเป็นแบบฉบับของไทยโดยเฉพาะ เป็นตู้
ไม้ ส่วนใหญ่ตกแต่งด้วยลายรดน้าซึ่งเขียน
ลวดลายแบบต่างๆ ลงรักปิดทองตลอดทั้งตู้
จึงทาให้มีผู้นิยมเรียกตามชนิดของสี หรือ
ตามวิธีการเขียนลวดลายว่า ตู้ลายทอง บ้าง
ตู้ลายรดน้า บ้าง

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ที่ 32 อ่านเพ่ิมเตมิ

ในงานใดๆ ที่มีการประกอบพิธีทางศาสนา
ไม่ว่าจะเป็นงานพระราชพิธี งานของส่วน
ราชการ หรืองานที่ประชาชนทั่วๆ ไปจัดขึ้น
สิง่ ท่ีพระสงฆ์ซ่ึงได้รับอาราธนาใหไ้ ปประกอบ
พิธี ต้องนาไปด้วย คือ ตาลปัตร หรือพัดยศ
สดุ แต่ว่างานน้ันจะเป็นงานใด บางคร้ังจะเห็น
ว่า งานพระราชพิธีบางพิธี จะมีการ
พระราชทานตาลปัตร เพื่อให้พระสงฆ์ใช้ใน
การประกอบพิธีน้ันๆ หรือมีการพระราชทาน
พัดยศ พร้อมกบั การแต่งต้ังสมณศักด์ิ

สารานกุ รมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มท่ี 33 อ่านเพมิ่ เตมิ

ในบรรดาศิลปินสาขาต่างๆ ท่ีได้สร้างสรรค์
ผลงานศิลปะไว้เป็นมรดกของโลกนั้น ศิลปิน
สาขาวรรณศิลป์ หรือท่ีเรียกกันท่ัวไปว่า กวี
หรือนักประพันธ์ ถือว่า มีความสาคัญ
เช่นเดียวกับศิลปินสาขาอื่นๆ ทั้งนี้ เพราะ
ผลงานหลากหลายรูปแบบ กวีหรือนัก
ประพนั ธต์ า่ งสร้างสรรค์ข้ึนจากการกลั่นกรอง
ปรงุ แต่งประสบการณ์ และจนิ ตนาการ

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 34 อ่านเพิม่ เตมิ

ศาสนาพราหมณ์เปน็ ศาสนาเกา่ แก่ศาสนาหน่ึงทีเ่ ข้ามามี
บทบาทในสังคมไทยนับตั้งแต่ก่อนสมัยสุโขทัย ดังจะ
เห็นไดจ้ าก ร่องรอยของโบราณสถานและโบราณวัตถุที่
เป็นมรดกตกทอด รวมถึงพิธีกรรมต่างๆ ท่ียังคงมี
อิทธิพลต่อชีวิตของคนไทย ตราบจนปัจจุบัน เช่น การ
นับถือเทพเจ้าต่างๆ ของศาสนาพราหมณ์ การนับถือ
เสาหลักเมือง พิธีบวงสรวงตั้งศาลพระภูมิ พิธีปลุกเสก
เคร่ืองรางของขลังต่างๆ พิธีรดน้าสังข์ รวมถึงพระราช
พิธีต่างๆ ในพระราชสานัก และด้วยเหตุที่ศาสนา
พราหมณ์มีความสาคัญต่อวิถีชีวิตของคนในสังคมไทย
อย่างมาก ชุมชนพราหมณ์จงึ เกิดขึ้นในเมืองหลวง และ
เมืองสาคัญตา่ งๆ ของไทยจานวนไม่นอ้ ย

สารานุกรมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 35 อ่านเพมิ่ เตมิ

สงกรานต์เป็นคาในภาษาสันสกฤต แปลว่า
เคล่ือนย้ายเข้าไป หรือผ่าน ในที่นี้หมายถึง
วันท่ีพระอาทิตย์เคล่ือนย้ายจากราศีหนึ่ง
ไปสู่อีกราศีหน่ึง เรียกว่า วันสงกรานต์ แต่
เฉพาะวันเวลาท่ีพระอาทิตย์เคล่ือนย้ายจาก
ราศีมีนเข้าไปสู่ราศีเมษ ถือเป็นกรณีพิเศษ
เรียกว่า วันมหาสงกรานต์ ในสมัยโบราณ
ถือเอาวันน้ีเป็นวันข้ึนปีใหม่ การกาหนดนับ
เวลาที่ดวงอาทิตย์โคจรเข้าสู่ราศีเมษ เป็นวัน
เรม่ิ ต้นรอบปใี หม่

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 36 อ่านเพ่ิมเตมิ

คาว่า อิสลาม เป็นคาภาษาอาหรับ แปลว่า
“การยอมจานน การปฏิบัติตาม และการ
นอบน้อม” ศาสนาอสิ ลามจงึ มคี วามหมายถึง
การเปน็ ศาสนาแหง่ การนอบนอ้ มตอ่ พระองค์
อัลลอฮ์ (ซ.บ.)๑ ซึ่งเป็นพระเจ้าองค์เดียว
และมี นบีมุฮัมมัด (ซ.ล.)๒ เป็นศาสดาองค์
สุดท้าย ศูนย์กลางของการเผยแผ่ศาสนาอยู่
ที่นครมักกะฮ์ หรือที่คนทั่วไปเรียกว่า
“เมกกะ” และนครมะดนี ะฮ์ ซึ่งปัจจุบันอยู่ใน
ประเทศซาอุดีอาระเบีย

สารานุกรมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เล่มที่ 37 อ่านเพิ่มเตมิ

แรกเริม่ ของวัฒนธรรมศาสนา ดินแดนไทยทาง
ภาคกลางคงมีงานกอ่ สรา้ งอาคารของเทวสถาน
หรือวัดในพระพุทธศาสนา เช่น วิหาร ที่มี
หลังคาเป็นเครื่องไม้ อาคารประเภทหลังคา
คลุมมักชารุดเสียหายไปตามกาลเวลา ยิ่ง
เก่าแกย่ ่ิงไม่คอ่ ยหลงเหลือเปน็ ตวั อย่าง แต่หาก
เป็น "พระเจดีย์" หรือเรียกอย่างส้ันๆ ว่า
"เจดีย์" มักก่อด้วยวัสดุคงทนมากกว่า เช่น
อิฐ หรือศิลา แม้อยู่ในสภาพชารุดมาก ก็ยัง
อาจมปี ระเดน็ ให้ศึกษาตรวจสอบไดม้ ากกวา่

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 38 อ่านเพมิ่ เตมิ

ในสังคมไทยสิ่งท่ีถือว่าเป็นงานช่างมีอยู่ท้ัง
ภายในราชสานัก ในวัด และตามบ้านเรือน
คือ ลายไทย-ลายกระหนก ลวดลายประดับ
ดังกล่าว มีความสาคัญในฐานะท่ีเป็น
หลักฐานความเป็นมา ย้อนอดีตกว่าพันปี
กอ่ นจะมาเรียกชอ่ื ว่า ลายไทย-ลายกระหนก
ในปัจจุบัน โดยมีเค้าอยู่ในศิลปะสมัยทวาร
วดีของไทย อันเป็นสมัยแรกเริ่มวัฒนธรรม
พระพุทธศาสนา ซ่ึงแพร่หลายจากประเทศ
อินเดยี โบราณมาสูด่ นิ แดนในภมู ภิ าค

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เล่มท่ี 39 อ่านเพ่มิ เตมิ

ในสมัยรัตนโกสินทร์ พระมหากษัตริย์ทุก
พระองค์ทรงพระผนวชเป็นพระภิกษุเป็น
ระยะเวลาหน่ึง และเจ้านายชั้นสูงหลาย
พระองค์ ได้บรรพชาอุปสมบทและศึกษาพระ
ธรรมวินัยอย่างแตกฉาน จนทรงดารงสมณ
ศักด์ิเป็นสมเด็จพระสังฆราช เช่น สมเด็จพระ
มหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริ
ยาลงกรณ์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวง
ชินวรสิริวัฒน์ และสมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระยาวชิรญาณวโรรส

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 40 อ่านเพิม่ เตมิ

"พิพิธภัณฑสถาน" หมายถึง สถานท่ีท่ี
แสวงหา เก็บรวบรวมส่ิงของที่เป็นมรดกทาง
วฒั นธรรม วิทยาศาสตร์ และธรรมชาติ เพ่ือ
นามาอนุรักษ์ให้ส่ิงของต่างๆ น้ันอยู่ในสภาพ
ที่มั่นคงแข็งแรงก่อนจะนามาจัดแสดง เป็น
สื่อเล่าเรื่องราวท่ีเกี่ยวข้องกับมนุษย์ และ
สิ่งแวดล้อมตามที่ได้มีการศึกษาค้นคว้ามา
เพ่ือให้ผู้เข้าชมได้รับความรู้แบบเพลิดเพลิน
ใจ ปัจจุบันนิยมเรียกสั้นๆ ว่า "พิพิธภัณฑ์"
อย่างไรก็ดี ทั้ง ๒ คาสามารถใช้ใน
ความหมายเดยี วกนั ได้

สารานกุ รมไทยสาหรบั เยาวชนฯ / เลม่ ท่ี 41 อ่านเพ่มิ เตมิ

สัตว์ทั้งหลายในโลกน้ี เท่าที่ค้นพบแล้วมีอยู่
เป็นจานวนมากกว่าล้านชนิด สัตว์เหล่าน้ี
อาศัยกระจายอยู่ทั่วไปตามส่วนต่างๆ ของ
โลก ทั้งบนดิน ในน้า และในอากาศ สัตว์
บางชนิดมีความแตกต่างกันจน เห็นได้ชัด
แต่บางชนิดก็มีความคล้ายคลึงกันมาก จน
ทาให้คิดว่าเป็นชนิดเดียวกัน บางชนิดมีการ
แพร่ กระจายไปไกลครอบคลมุ หลายประเทศ
หรืออาจจะกระจายขา้ มทวีปกเ็ ป็นได้

สารานุกรมไทยสาหรับเยาวชนฯ / เลม่ ที่ 42 อ่านเพมิ่ เตมิ

ประเทศไทยมีวัฒนธรรมท่ีเจริญรุ่งเรืองเป็น
แบบแผนและเอกลักษณ์ ประกอบด้วย ศาสนา
ภาษาวรรณกรรม ศิลปกรรม หัตถกรรม
นาฏศิลป์ ดนตรี ตลอดจนขนบธรรมเนียม
ประเพณีที่เป็นแบบอันดีงามเป็นมรดกตกทอด
จากอดีตจวบจนปัจจุบันการดาเนินงานด้าน
วัฒนธรรมของชาติ มีการพัฒนาปรับปรุงและ
เปลี่ยนแปลงมาหลายยุคสมัยรูปแบบของ
ห น่ ว ย ง า น เ ร่ิ ม จ า ก ก อ ง วั ฒ น ธ ร ร ม ส ภ า
วัฒนธรรมแห่งชาติและจัดตั้งเป็นกระทรวง
วัฒนธรรม

ขอบคณุ ข้อมูลจาก

https://www.saranukromthai.or.th/sub/other_sub.php?file=encyclopedia/saranugrom.htm#book41