E-Book เรื่อง ส่องทวีปเอเชีย

องทวีปเอเชี
่ึนหกัจู้รมาวคำทาม

ย
กลโนใดุส่ีท่ญหใ่ีท

่ส
งในทวีปของโลก และถือได้ว่าเป็ น

มาเรียนรู้ า่อนแบบ E-Book สแกนเลย

ภูมิศาสตร์ของทวีป สื่ อการสอนรายวิชาภูมิศาสตร์
ที่ถือว่าเป็ นทวีปที่ จัดทำโดย นางสาวปรียารัตน์ ค้ำชู

มีความหลากหลาย 623050156-7 สาขาวิชาสังคมศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

และสวยงาม
น่าตื่นตา ตื่นใจ

คำนำ

การจัดทำหนังสือเรียนอิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) รายวิชาภูมิศาสตร์
เรื่อง ส่องทวีปเอเชีย ครั้งนี้ เป็ นส่วนหนึ่ งในของรายวิชา ED193003
การจัดการภูมิศาสตร์ในโรงเรียน โดยมีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับลักษณะของ
ทวีปเอเชีย ประกอบไปด้วย ขนาด ที่ตั้ง และอาณาเขต การแบ่งภูมิภาค
ทวีปเอเชีย ลักษณะภูมิประเทศของทวีปเอเชีย ลักษณะภูมิอากาศของทวีป
เอเชีย ทรัพยากรธรรมชาติ ชาติพันธุ์ ภาษา และศาสนา ของทวีปเอเชีย

ผู้จัดทำหวังว่า หนังสือเรียนอิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) รายวิชาภูมิศาสตร์
เรื่อง ส่องทวีปเอเชีย เล่มนี้จะเป็ นประโยชน์กับผู้อ่าน หรือนักเรียน ที่กำลัง
ศึกษาเรื่องนี้อยู่ หากมีข้อแนะนำหรือข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดทำขอน้อม
รับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

นางสาวปรียารัตน์ ค้ำชู
ผู้จัดทำ

ก

ส า ร บั ญ

เรื่อง หน้ า

คำนำ ก
สารบัญ ข
ทวีปหมายถึง 2
รู้จักทวีปเอเชีย
5
ขนาด ที่ตั้ง และอาณาเขต 6
การแบ่งภูมิภาคทวีปเอเชีย
ลักษณะภูมิประเทศของทวีปเอเชีย 7
ที่ราบ (plains) 9
เนินเขาและที่ราบสูงระดับต่ำ (hill & plateau) 10
เขตเทือกเขาสูง 11
แอ่งแผ่นดิน (basin) 12
เขตเกาะและหมู่เกาะ
ลักษณะภูมิอากาศของทวีปเอเชีย 13
ปั จจัยที่มีอิทธิพลต่อภูมิอากาศ 14
เขตภูมิอากาศ
ทรัพยากรธรรมชาติ 17
ทรัพยากรธรรมชาติ 18
ทรัพยากรดิน 19
ทรัพยากรน้ำ 20
ทรัพยากรป่ าไม้และสัตว์ป่ า 21
ชาติพันธุ์ 22
ภาษา 22
ศาสนา 23
บรรณนานุกรม

ข

ส่องทวีป
เอเชีย

ท วี ป คื อ อ ะ ไ ร
ใ ค ร รู้ บ้ า ง

ทวีป หมายถึง แผ่นดิ น
ขนาดใหญ่ที่ เชื่ อมต่อกันบน
พื้นโลก การแบ่ทวีปในโลก
ไม่มีมาตรฐานที่ แน่ นอน

โดยทั่ วไปทวีปต้องเป็ น
พื้นกว้างใหญ่ ไม่รวมพื้นที่
ที่ จมอยู่ใต้น้ำ และมีเขตแดน

เด่ นชั ดทางภูมิศาสตร์

ใครรู้ยกมือขึ้น

"โลกของแบ่ง
เป็นกี่ทวีป"

เฉลย : โลกเราแบ่งออกเป็นเจ็ด ทวีป

2

บนโลกเรามี
กี่ ท วี ป กั น น ะ

ใ น โ ล ก ข อ ง เ ร า นั้ น มี 3
7 ท วี ป ไ ด้ แ ก่ ท วี ป เ อ เ ชี ย
ท วี ป ยุ โ ร ป ท วี ป แ อ ฟ ริ ก า

ท วี ป แ อ น ต า ร์ ก ติ ก า
ท วี ป อ เ ม ริ ก า เ ห นื อ
แ ล ะ ท วี ป อ เ ม ริ ก า ใ ต้

ที่ ม า ข อ ง ภ า พ : H T T P S : / / W W W . T R U E P L O O K P A N Y A . C O M / K N O W L E D G E / C O N T E N T / 8 2 1 6 1 / - S C I E A R - S C I -

เรามาทำความรู้จัก

ทวีปเอเชีย

กันเถอะ

Let's go

รู้จักทวีป
เอเชี ย

ขนาด ที่ตั้ง และอาณาเขต

ทวีปเอเชียเป็ นทวีปที่มีขนาดใหญ่ที่สุด มีพื้นที่ประมาณ
44 ล้านตร.กม. เป็ นทวีปที่มีพื้นที่กว้างที่สุดของโลก ตั้งอยู่ทาง
ซีกตะวันออกของโลก ดินแดนเกือบทั้งหมดอยู่เหนืเส้นศูนย์สูตร
ยกเว้นบางส่วนของหมู่เกาะในประเทศอินโดนีเซีย ทวีปเอเชีย
ตั้งอยู่ระหว่าง ละติจูด 1 องศา 15 ลิบดาเหนือ ถึง 77 องศา
41 ลิบดาเหนือและลองจิจูด 24 องศา 4 ลิบดาตะวันออกถึง
169 องศา 40 ลิบดาตะวันตก

อาณาเขตติดต่อ
ทิศเหนือ ติดกับ มหาสมุทรอาร์กติก

ทิศใต้ ติดกับ มหาสมุทรอินเดีย
ทิศตะวันออก ติดกับ มหาสมุทรแปซิกฟิ ก
ทิศตะวันตก ติดกับ เทือกเขาอูราล ทวีปยุโรป

ทวีปเอเชียมีพื้นที่
และจํานวน
ประชากรมาก
ที่สุดในโลก

5

การแบ่งภูมิภาค

ทวีปเอเชีย

การแบ่งภูมิภาคทวีปเอเชีย แบ่งได้ 5 ภูมิภาคดังนี้

เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือ เอเชียอาคเนย์ ( Southeast Asia )
ได้แก่ ประเทศไทย ลาว กัมพูชา พม่าเวียดนาม ฟิ ลิปปิ นส์ อินโดนีเซีย

มาเลเซีย สิงคโปร์ บรูไน และ ติมอร์เลสเต
เอเชียตะวันออก ( East Asia )

ได้แก่ ประเทศจีน มองโกเลีย ไต้หวัน เกาหลีเหนือ เกาหลีใต้ ญี่ปุ่ น
นอกจากนี้ยังมีดินแดนอาณานิคมของอังกฤษคือ ฮ่องกง และดินแดน
อาณานิคมของโปรตุเกส คือ มาเก๊า
เอเชียใต้ ( South Asia )

ได้แก่ อินเดีย ปากีสถาน บังกลาเทศ เนปาล ศรีลังกา ภูฎานและ
มัลดีฟส์
เอเชียตะวันตกเฉียงใต้ ( Southwest Asia )

ได้แก่ ประเทศอัฟกานิสถาน อิหร่าน อิรัก อิสราเอล จอร์แดน คูเวต
เลบานอน กาตาร์ โอมาน ซาอุดิอาระเบีย ซีเรีย ตุรกี บาห์เรน
สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เยเมน และไซปรัส
เอเชียกลาง

ได้แก่ ทาจิกิสถาน คาซัคสถาน อุซเบกิสถาน เติร์กเมนิสถาน
เคอร์กิสถาน จอร์เจีย อาร์เมเนีย อาเซอร์ไบจาน

ที่มาของภาพ : https://www.learningforkidz.com/content/3961/learn-about-our-world-2 6

ลักษณะ ทวีปเอเชียเป็ นแผ่นดินขนาดใหญ่ที่สุดของโลก
ภูมิประเทศ ส่งผลให้สภาพแวดล้อมทางกายภาพ ภูมิประเทศ
ภูมิอากาศ ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมมี
ของทวีป
เอเชีย ความหลากหลาย และแตกต่างกันมาก

1. ที่ราบ (plains)

ส่วนใหญ่เป็ นที่ราบซึ่งเกิดจากการพัดพาของตะกอนแม่น้ำมาทับถมกันเป็ น
ดินอุดมสมบูรณ์ มีธาตุอาหารสำหรับพืชตามธรรมชาติ จึงเหมาะแก่การเพาะปลูก
การตั้งถิ่นฐาน การค้า และการคมนาคมที่สะดวก ที่ราบสำคัญของทวีปเอเชีย เช่น

1.1 ที่ราบลุ่มแม่น้ำโขง ในกัมพูชาและเวียดนาม เป็ นที่ราบกว้างใหญ่เฉพาะ
ในส่วนดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำ ไหลลงสู่ทะเลจีนใต้

แม่น้ำโขง

1.2 ที่ราบจีนตอนเหนือ เกิดจากแม่น้ำฉางเจียง และแม่น้ำหวางเหอ
ไหลผ่านเป็ นที่ตั้งถิ่นฐานของคนจีนมากที่สุด

แม่น้ำหวางเหอ

ที่มาของภาพ : https://www.sanook.com/news/7877398/

7

1.3 ที่ราบไซบีเรียตะวันตก ในรัสเซีย เกิดจากแม่น้ำอ็อบ แม่น้ำเยนเซย์ และ
สาขาอื่น ๆ ไหลผ่านมีขนาดพื้นที่มากที่สุดของทวีป

1.4 ที่ราบเมโสโปเตเมีย ในอิรัก เกิดจากแม่น้ำไทกริส แม่น้ำยูเฟรทีส ไหล
ผ่านลงอ่าวเปอร์เซีย เคยเป็ นแหล่งอารยธรรมโบราณ

แม่น้ำไทกริส

ที่มาของภาพ : https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0

1.5 ที่ราบลุ่มแม่น้ำคงคาและพรหมบุตร ในอินเดีย เกิดจากแม่น้ำคงคา
และแม่น้ำพรหมบุตร ไหลลงสู่อ่าวเบงกอลโดยผ่านดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำ
ในบังกลาเทศเคยเป็ นแหล่งอารยธรรมโบราณ เคยเป็ นแหล่งอารยธรรมลุ่มน้ำ
ที่สำคัญ

1.6 ที่ราบลุ่มแม่น้ำสินธุ ในอินเดียเกิดจากแม่น้ำสินธุและแม่น้ำสาขาไหลผ่าน
เคยเป็ นแหล่งอารยธรรมลุ่มแม่น้ำที่สำคัญ

ลักษณะภูมิประเทศของประเทศอินเดีย

ที่มาของภาพ : https://supawann096.files.wordpress.com/2013/02/e0b8ade0b8b2

8

2. เนินเขาและที่ราบสูงระดับต่ำ (hill & plateau)

ลักษณะทั่วไปเป็ นเนินเขาและที่ราบสูงที่ภูเขาได้ผ่านกระบวนการกัดกร่อน

โดยธารน้ำไหลและธารน้ำแข็งมานานมีอายุทางธรณีวิทยาในมหายุคมีโซโซอิก
(245 - 65 ล้านปี ) บริเวณที่พบ ได้แก่ ระนาบเอียงลาดเขาไปทางทิศตะวันออก

2.1 ที่ราบสูงเดกกัน ด้านทิศตะวันตกเป็ นที่สูงของทิวเขาฆาตตะวันตก
ระนาบลาดเขาไปทางทิศตะวันออก

2.2 ที่ราบสูงในคาบสมุทรอาหรับ เป็ นแผ่นดินที่เกิดจากการเคลื่อนที่เข้า
มาชนแผ่นทวีปเอเชียเช่นเดียวกับคาบสมุทรเดกกัน

2.3 ที่ราบสูงตอนเหนือ ได้แก่ ที่ราบสูงไซบีเรียตอนกลาง และที่ราบสูง

ตุงกูราวา
2.4 บริเวณอื่น ๆ ได้แก่ ที่ราบสูงอิหร่าน ที่ราบสูงใน คาบสมุทรเกาหลี

และคาบสมุทรอินโดจีน

ที่มาของภาพ : https://c01.aksorn.com/storage/products/US/2113105US-

9

3. เขตเทือกเขาสูง

อยู่ในเขตเทือกเขาหินใหม่ อายุหินทางธรณีวิทยา 30-40 ล้านปี มีการวางตัว
ในแนวตะวันออกตะวันตก โดยมีความสูงจากทางตะวันตกแล้วค่อย ๆ ลาดต่ำลง
ทางตะวันออก พื้นที่ทางตอนกลางของเขตเทือกเขา มีลักษณะภูมิประเทศเป็ น
ที่ราบสูง จุดรวมของที่สูง เรียกว่า ชุมเขาปามีหรือปามีนอต (Pamir Knot) มี
ความสูงประมาณ 3,500-4,500 เมตร เทือกเขาสูงที่สำคัญ ได้แก่ เทือกเขาหิมาลัย
(Himalaya) ซึ่งมีความยาวประมาณ 2,400 กิโลเมตร มียอดเขาที่สูงอยู่หลายยอด
ยอดเขาที่สูงที่สุดในโลก คือ ยอดเขาเอเวอเรสต์มีความสูงประมาณ 8,848 เมตร

ยอดเขาเอเวอเรสต์

เขตปกครองตนเองทิเบต
ตั้งอยู่บนเทือกเขาหิมาลัย
เป็ นที่ราบสูงที่สูงที่สุดใน

โลก จนได้รับฉายาว่า
หลังคาโลก

ชุมเขาปามีหรือปามีนอต (Pamir Knot)

10

4. แอ่งแผ่นดิน (basin)

เป็ นพื้นที่ที่อยู่ภายในแผ่นดินเดียวกัน แต่มีระดับต่ำกว่าแผ่นดิน
โดยรอบ เพราะมีเนินเขาภูเขาที่ราบสูง และเทือกเขาล้อมรอบอยู่ หรือเกิดจาก
การยุบตัวของแผ่นดิน อันเนื่ องมาจากฐานใต้แผ่นดินนั้นเป็ นโพรงขนาดใหญ่
จนแผ่นดินยุบตัวเป็ นแอ่งแผ่นดินขนาดใหญ่ที่พบในทวีปเอเชีย เช่น แอ่งทาริม
แอ่งซุงกาเรีย แอ่งคาซัค แอ่งไฉต้าม แอ่งมองโกเลีย

ที่มาของภาพ : https://c01.aksorn.com/storage/products/US/2113105US-

11

5. เขตเกาะและหมู่เกาะ

โครงสร้างทางธรณีวิทยา และลักษณะภูมิประเทศของเอเชียตะวันออก
และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็ นเกาะและหมู่เกาะอย่างชัดเจน เช่น บริเวณ
หมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ของอินเดีย และบริเวณของอินโดนีเซีย ฟิ ลิปปิ นส์
ไต้หวัน และญี่ปุ่ น ในบริเวณดังกล่าว เป็ นหินเปลือกโลกที่มีอายุน้อยกว่ายุค
เทอร์เชียรี (ตั้งแต่ 65 ล้านปี ถึงปั จจุบัน) เรียกว่า วงแหวนไฟแปซิฟิ ก
(The Pacific ring of fire) ดังนั้น จึงยังมีปรากฏการแผ่นดินไหวและภูเขาไฟ
ปะทุอยู่เสมอ การเกิดนามิครั้งสำคัญในประเทศไทย ก็เกิดจากแผ่นดินไหวทาง
ด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือของเกาะสุมาตรา นอกจากนี้ภูเขาไฟที่สำคัญ ได้แก่
ภูเขาไฟกรากะตัวในอินโดนีเซีย ภูเขาไฟมายอนในฟิ ลิปปิ นส์ และภูเขาไฟฟูจิใน
ญี่ปุ่ น

ที่มาของภาพ : https://c01.aksorn.com/storage/products/US/2113105US-

12

ลักษณะภูมิอากาศ
ของทวีปเอเชีย

ปั จจัยที่มีอิทธิพลต่อภูมิอากาศ ขนาด

ที่ตั้ง ทวีปเอเชียมีอาณาเขตกว้างขวางมากมี
เส้นศูนย์สูตรเส้นทรอปิ กออฟแคนเซอร์
ดินแดนส่วนใหญ่ของทวีปเอเชีย และเส้นอาร์กติกเซอร์เคิลลากผ่าน จึงมี
ตั้งอยู่ทางซีกโลกเหนือ ทำให้
ทวีปเอเชียมีภูมิอากาศหลาก ภูมิอากาศทั้งเขตร้อนเขตอบอุ่นและ
เขตหนาว
หลายลักษณะ

ความใกล้ – ไกลทะเล การแบ่งเขตภูมิอากาศแบบเคิพเพิน
ทวีปเอเชียมีดินแดนบางส่วนอยู่ใกล้ ที่มาภาพ : https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%8
ชายฝั่ งทะเล และดินแดนภายในทวีป
บางแห่งอยู่ห่างไกลจากทะเลมาก จึงมี ความสูงต่ำของพื้นที่
ความแตกต่างของภูมิอากาศอย่างรุ นแรง ทวีปเอเชียมีภูมิประเทศทั้งที่เป็ น
เทือกเขาสูง ที่ราบ และที่ราบสูงจึง
ทำให้ภูมิอากาศแตกต่างกัน ทั้งที่ตั้ง

อยู่ในแนวละติจูดเดียวกัน

13

เขตภูมิอากาศ เขตภูมิอากาศ
ของทวีปเอเชีย ของทวีปเอเชีย
แบ่งเป็ น 11 เขต

ภูมิอากาศ

เขตภูมิอากาศ ลักษณะ พืชพรรณธรรมชาติ
เป็ นป่ าดงดิบ ไม้ไม่ผลัดใบ
1. ภูมิอากาศ อยู่ระหว่างละติจูด 10 องศาเหนือถึง
แบบป่ าดิบชื้น 10 องศาใต้ ได้แก่ บริเวณภาคใต้ของ เป็ นไม้ใบกว้างและเป็ น
ไม้เนื้ อแข็ง
ประเทศไทย มาเลเซีย สิงคโปร์
อินโดนีเซีย และฟิ ลิปปิ นส์ เช่น ไม้สัก ไม้จันทน์ ไม้ประดู่
จะมีอุณหภูมิสูงตลอดปี

2. ภูมิอากาศ เป็ นดินแดนที่อยู่เหนือละติจูด 10 องศา
แบบมรสุมเขตร้อน เหนื อขึ้นไปจะมีฤดูแล้งสลับกับฤดูฝน

ปี ละ 6 เดือน ได้แก่บริเวณชายฝั่ ง
บางส่วนของคาบสมุทรอินเดีย
และคาบสมุทรอินโดจีน

3. ภูมิอากาศ มีลักษณะอากาศคล้ายกับแบบมรสุม ป่ าโปร่งแบบป่ าเบญจพรรณ
แบบทุ่งหญ้า เขตร้อน คือ มีฤดูหนึ่ งที่แห้งแล้งกับ
เมืองร้อน อีกฤดูหนึ่ งที่มีฝนตก ได้แก่ บริเวณ

ตอนกลางของอินเดีย พม่า และ
คาบสมุทรอินโดจีน

4. ภูมิอากาศ มีฝนตกในฤดูร้อน ฤดูหนาวค่อนข้างหนาว ป่ าไม้ผลัดใบ
แบบมรสุม ได้แก่ บริเวณตะวันออกของจีน ภาคใต้ของ
เขตอบอุ่น ญี่ปุ่ น เกาหลีใต้ ตอนเหนือของอินเดีย ลาว

และตอนเหนื อของเวียดนาม

14

เขตภูมิอากาศ ลักษณะ พืชพรรณธรรมชาติ

5. ภูมิอากาศ ได้แก่บริเวณภาคเหนื อและตะวันออก- ป่ าผสมระหว่างป่ าไม้ผลัดใบ
แบบอบอุ่นชื้น เฉียงเหนือของประเทศจีน เกาหลีเหนือ และป่ าสน ลึกเข้าไปเป็ น
ภาคพื้นทวีป ภาคเหนือของญี่ปุ่ น และตะวันออกเฉียงใต้ ทุ่งหญ้า สามารถปลูกข้าวโพด

ของไซบีเรีย ข้าวสาลีได้

6. ภูมิอากาศ อุณหภูมิสูงมากในฤดูร้อน และมีอุณหภูมิต่ำ ทุ่งหญ้าสั้น (Steppe)
แบบทุ่งหญ้ากึ่ง มากในฤดูหนาว ได้แก่บริเวณภาคตะวัน- ทุ่งหญ้าบริเวณดังกล่าว
ทะเลทรายแถบ บางแห่งที่มีการชลประทาน
ตกเฉี ยงเหนื อของคาบสมุทรอาหรับ เข้าถึง สามารถเพราะปลูก
อบอุ่น ตอนกลางของตุรกี ตอนเหนือของอิหร่าน ข้าวสาลี ข้าวฟ่ าง ฝ้ าย และ

ในมองโกเลีย เลี้ยงสั ตว์ได้ ดี

ความแตกต่างระหว่างอุณหภูมิกลางวันกับ อินทผลัม ตะบองเพชร
กลางคืนจะแตกต่างกันมาก ได้แก่บริเวณ และไม้ประเภทมีหนาม

7. ภูมิอากาศ ทะเลทรายโกบี ทะเลทรายธาร์ และ
แบบทะเลทราย ที่ราบสูงทิเบต ที่ราบสูงอิหร่าน สำหรับ
ในเขตทะเลทรายบริเวณที่มีน้ำและต้นไม้

ขึ้นได้ เรียกว่า โอเอซิส

8. ภูมิอากาศแบบ ภูมิอากาศซึ่งฤดูร้อนอากาศร้อนและ แห้งแล้ง ไม้ต้นเตี้ย ไม้พุ่มมีหนาม
เมดิเตอร์เรเนี ยน มีฝนตกในฤดูหนาว เนื่ องจากได้รับอิทธิพล ต้นไม้เปลือกหนา พืชที่
ของลมตะวันตก ได้แก่ บริเวณชายฝั่ งของ เพาะปลูก ได้แก่ ส้ม องุ่น

ประเทศตุรกี เลบานอน ซีเรีย อิสราเอล และมะกอก

15

เขตภูมิอากาศ ลักษณะ พืชพรรณธรรมชาติ

ฤดูหนาวยาวนาน และมีอากาศหนาวจัด ป่ าสนไม้เนื้ออ่อน ที่เรียกว่า
ส่วนฤดูร้อนจะมีเวลาสั้น ได้แก่ ดินแดน ไทกา หรือป่ าสนไซบีเรีย
ทางภาคเหนือของทวีป บริเวณไซบีเรีย

9. ภูมิอากาศ
แบบไทกา
(แบบกึ่งขั้วโลก

ได้แก่บริเวณชายฝั่ งมหาสมุทรอาร์กติกทาง ตะไคร่น้ำ และมอสส์
ตอนเหนือสุดของทวีปเอเชีย จะมีฤดูหนาว
10. ภูมิอากาศ ที่ยาวนานมาก และอากาศหนาวจัด มีหิมะ
แบบทุนดรา
(แบบขั้วโลก) ปกคลุมตลอดปี ไม่มีฤดูร้อน

ได้แก่ที่ราบสูงทิเบต เทือกเขาหิมาลัย ไม้ที่ขึ้นแตกต่างกันไปตามระดับ
เทือกเขาฮินดูกูช เทือกเขาคุนลุน จะมี ความสูง เช่น เชิงเขาเป็ นป่ า
อากาศที่หนาวเย็น และมีหิมะปกคลุม ละเมาะ ป่ าไผ่ สูงขึ้นไปเป็ น
ป่ าเบญจพรรณ
ตลอดปี


11. ภูมิอากาศ
แบบที่สูง

16

ทรัพยากร ทรัพยากรแร่
ธรรมชาติ

ถ่านหิน เหล็ก

ทวีปเอเชียมีถ่านหินมากที่สุดในโลก คือ ทวีปเอเชียมีเหล็กอยู่ถึง 2 ใน 3 ของปริมาณเหล็กสำรอง
ประมาณ 3 ใน 5 ของปริมาณถ่านหินสำรอง ของโลก แหล่งสำคัญอยู่บริเวณลุ่มแม่น้ำฉางเจียงและ
ของโลก แหล่งสำคัญอยู่แถบลุ่มแม่น้ำหวางเหอ แมนจูเรียในประเทศจีน ทางตะวันออกเฉียงเหนือของ
ที่ราบสูงเดกกันในประเทศอินเดีย
ในประเทศจีน

ที่มา : https://www.vichakaset.com/%E0%B8%B3/ ปิ โตรเลียม

ดีบุก น้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ทวีปเอเชียเป็ นแหล่งผลิต
ที่สำคัญที่สุดในโลก คือ บริเวณอ่าวเปอร์เซีย ซึ่งเป็ น
ทวีปเอเชียผลิตแร่ดีบุกได้มากที่สุดในโลก
แหล่งสำคัญ ได้แก่ ในประเทศมาเลเซียซึ่งได้ แหล่งผลิตน้ำมันใหญ่ที่สุดของเอเชีย ทะเลเหลือง
ชื่อว่าเป็ นแหล่งผลิตดีบุกที่สำคัญของโลก เกาะใน ทะเลจีนใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แถบ
อินโดนีเซีย ภาคใต้ของประเทศไทย และทาง
เกาะสุ มาตราและเกาะบอร์เนี ยว
ตอนใต้ของพม่า

นอกจากนี้ ทวีปเอเชียยังมีแร่อยู่อีกหลายชนิ ดที่มีปริมาณ
มาก เช่น ทังสเตน โครไมต์ แมงกานีส ปรอท สังกะสี

ไมกา รัตนชาติ เป็ นต้น

แร่รัตนชาติ

17

ทรัพยากร ทรัพยากรดิน
ธรรมชาติ

ดินเขตกึ่งอาร์กติกและทุนดราเขต ดินเขตอบอุ่นเขต
ดินมีอุณหภูมิต่ำตลอดทั้งปี การสลายตัว ดินมีสีน้ำตาลแก่จนถึงสีดำเป็ นดินร่วน ที่มี
ของหินและอินทรียวัตถุเป็ นไปอย่างช้ามาก ความอุดมสมบูรณ์มากเหมาะสำหรับเพาะปลูก
ดินชั้นบนมีสารอาหารของพืชต่ำไม่สามารถ พืชต่าง ๆ เช่น ข้าวสาลี ข้าวโพด ถั่วเหลือง
นำดินมาใช้ประโยชน์ ทางการเกษตรได้ พบได้บริเวณ ตะวันออกเฉียงเหนือของจีน
พบได้บริเวณตอนเหนื อของคาซั คสถาน
ดินเขตร้อนชื้นและอบอุ่นชื้น
และมองโกเลีย เขตนี้มีฝนตกชุก หรือปานกลางทำให้สารอาหาร

ดินเขตทะเลทราย ของพืชซึมลงสู่ดินชั้นล่างมาก ดินจึงไม่
ดินขาดอินทรียวัตถุจึงมีความอุดมสมบูรณ์ อุดมสมบูรณ์มาก แต่ก็สามารถเพาะปลูกพืชได้
น้อยมาก ไม่เหมาะในการเพาะปลูกพบได้ เช่น กาแฟ ยางพารา ปาล์มน้ำมัน ผลไม้ต่าง ๆ
บริเวณตอนกลางของทวีปเอเชีย และใน พบในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศ
อินเดียและพื้นที่ริมฝั่ งทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
ภูมิภาคเอเชียตะวันตกเฉียงใต้

ดินเขตที่ราบลุ่มแม่น้ำ ดินเขตภูเขาไฟ
มีสารอาหารของพืชอุดมสมบูรณ์ จึงเหมาะใน ดินมีแร่ธาตุมาก จึงเป็ นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์
การเพาะปลูก โดยเฉพาะการปลูกข้าวรวมทั้ง เหมาะในการเพาะปลูก เช่น ข้าว มันสำปะหลัง
พืชชนิดอื่น ๆ เช่น มันสำปะหลัง ปอ ข้าวโพด
อ้อย ถั่วต่าง ๆ บริเวณที่พบ เช่น ที่ราบลุ่ม ข้าวโพด ถั่วเหลือง พบได้ในบริเวณหมู่เกาะ
แม่น้ำฉางเจียงในประเทศจีน ที่ราบลุ่มแม่น้ำ ภูเขาไฟต่าง ๆ เช่น หมู่เกาะญี่ปุ่ น หมู่เกาะ
คงคาประเทศอินเดีย ราบลุ่มแม่น้ำแดงใน
ฟิ ลิปปิ นส์
ประเทศเวียดนาม

ดินเขตที่สูง
ดินชั้นบนบางมาก และมีความอุดมสมบูรณ์น้อย มีประโยชน์ใน
การเพาะปลูกน้อย และการเพาะปลูกอาจทำให้เกิดการพังทลายของ

ดินได้ง่าย พบได้ในบริเวณตอนกลางของทวีปเอเชีย

18

ทรัพยากร ทรัพยากรน้ำ
ธรรมชาติ

แหล่งน้ำทวีปเอเชีย มีแหล่งน้ำจำนวนมากทั้งน้ำผิวดินและน้ำใต้ดิน กระจายอยู่ใน
ทุกภูมิภาค ยกเว้นด้านตะวันตกของเอเชียกลาง และเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ ที่มีภูมิอากาศ

แบบทะเลทราย จึงมีแหล่งน้ำน้อย แหล่งน้ำที่มีอยู่มีทั้งน้ำผิวดิน และน้ำใต้ดิน

น้ำผิวดิน

มีแหล่งกำเนิดสำคัญ เช่น ธารน้ำแข็งบนเทือกเขา
ซึ่งการละลายของธารน้ำแข็งเป็ นต้นน้ำสำคัญในภูมิภาคต่าง ๆ ได้แก่ เอเชียตะวันออก เช่น
แม่น้ำฉางเจียง เอเชียใต้ เช่น แม่น้ำคงคาสินธุ พรหมบุตร และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เช่น แม่น้ำโขง สาละวิน ส่วนเอเชียกลางมีเทือกเขาเทียนชาน เป็ นต้นกำเนิดของแม่น้ำซีดาร์ยา

น้ำใต้ดิน

เกิดจากน้ำผิวดินที่ไหลซึมผ่านชั้นดินต่าง ๆ จนไปถึงชั้นดิน หรือ
ชั้นหินที่ไม่ซึมน้ำ และเกิดการสะสมอยู่ระหว่างช่องว่างของเนื้อดินรวมถึงโอเอซิส
เป็ นแหล่งน้ำจืดขนาดใหญ่อยู่ตามรู พรุ นของเม็ดทรายและรอยแตกของหิน ในบริเวณเอเชีย
ตะวันตกเฉียงใต้ที่มีสภาพเป็ นทะเลทราย แห้งแล้งมีโอเอซิสกระจายอยู่ทั่วไป เช่น

ในอิสราเอล ซาอุดีอาระเบีย

19

ทรัพยากร ทรัพยากรป่ าไม้และสัตว์ป่ า
ธรรมชาติ



ป่ า ลักษณะป่ า สัตว์ป่ า

ป่ าเขตร้อน ลักษณะและชนิดของป่ า เป็ นป่ าดิบชื้น พบกระจายอยู่ในเอเชีย-
ป่ าชายเลน ป่ าเบญจพรรณ ป่ าสนเขา ตะวันออกเฉียงใต้ โดย
ได้รับแสงแดดสม่ำเสมอ มีฝนตกชุก เฉพาะเกาะบอร์เนียว และ
เป็ นถิ่นที่อยู่ของสิ่งมีชีวิตมากกว่าร้อยละ เอเชียใต้สัตว์ที่พบ เช่น
50 และมีความหลากหลายของพืชมากที่สุด ช้าง เสือ หมี กวาง แรด

ลิง นกนานาชนิด

ป่ าเขตอบอุ่น ป่ าผลัดใบ มีฤดูชัดเจนตั้งแต่ฤดูใบไม้ผลิ พบในจีน ญี่ปุ่ น ตอนบน
ฤดูร้อน ฤดูใบไม้ร่วง และฤดูหนาว ของคาบสมุทรเกาหลี และ
ไม้สำคัญเช่น สน โอ๊ก สปรู ซ ภาคตะวันออกเฉียงใต้ของ
รัสเซียสัตว์ที่พบ เช่น หมี

แพนด้า สุนัขจิ้งจอก

ป่ าเขต เป็ นป่ าไม้เนื้ออ่อน จำพวกสน เรียกว่า พบในไซบีเรีย รัสเซีย
กึ่งอาร์กติก ป่ าไทกา ป่ าสนเขตหนาว มีความหลาก และจีน สัตว์ที่พบ เช่น
หลายทางชีวภาพน้อยกว่าป่ าเขตร้อน กวางมูส นกฮูกเทาใหญ่
นกเป็ ดแดง นกปากห่าง
และเขตอบอุ่น มีบริเวณกว้าง และ
สภาพป่ าโปร่ง ไม่รกทึบ

20

ชาติพันธุ์ กลุ่มนิ กรอยด์

ที่มา : https://www.finearts.go.th/chiangmaimuseum/view/ ผมหยิก ริมฝี ปากหนา ผิวดำ มีทั้ง
ตัวสูงใหญ่ และตัวเล็กเตี้ย ได้แก่
กลุ่มคอเคซอยด์ ชาวพื้นเมืองทางภาคใต้ของอินเดีย
(ดราวิเดียน) และชาวพื้นเมืองที่อาศัย
ศีรษะใหญ่ ริมฝี ปากบาง จมูกโด่ง อยู่ในส่วนต่าง ๆ ของเอเชีย ได้แก่
แคบ ผิวขาว ตัวสูงใหญ่ อาศัยอยู่
ในเอเชียตะวันตกเฉียงใต้และทาง พวกเงาะซาไก เซมัง ปาปวน

ภาคเหนือของอินเดีย ได้แก่ ที่มา : https://www.finearts.go.th/chiangmaimuseum/view/
ชาวอาหรับ ชาวปากีสถาน
ชาวอินเดีย และประชากรใน กลุ่มมองโกลอยด์
ประเทศเนปาล และภูฏาน
ผมดำตรง ตาเรียว ศีรษะกลมเล็ก
ที่มา : https://www.finearts.go.th/chiangmaimuseum/view/ จมูกเล็กแฟบ ผิวเหลือง ใบหน้า
แบนกว้าง แบ่งออกเป็ น 2 พวก คือ
พวกมองโกลอยด์เหนือ เป็ นประชากร
ส่วนใหญ่ของทวีปเอเชีย ได้แก่
ชาวทิเบต ชาวจีน ชาวญี่ปุ่ น และ
ชาวเกาหลี และพวกมองโกลอยด์ใต้
อยู่ทางใต้และตะวันออกเฉียงใต้ของ
ทวีปเอเชียได้แก่ ชาวไทย พม่า ลาว
เวียดนาม อินโดนีเซีย มาเลเซีย

21

ภาษาที่ใช้ในทวีปเอเชีย

ภาษาจีนเป็ นภาษาที่มีผู้คน
ใช้สื่ อสารมากที่สุ ดในทวีป
เอเชีย ประมาณว่าประชากร
เอเชีย 1,000 ล้านคน พูด

ภาษาจีน

ภาษาในทวีปเอเชีย มีภาษาพูดและภาษาเขียนที่ใช้ในการติดต่อสื่อสารมากกว่า 1,000 ภาษา เฉพาะใน
เอเชียใต้มีภาษาที่ใช้กันมากกว่า 400 ภาษา เช่น ภาษาฮินดี เบงกาลี ทมิฬ ภาษาที่ใช้มากที่สุดในทวีเอเชีย
คือ ภาษาจีน รองลงมา คือ ภาษาฮินดี สำหรับประเทศที่แยกจากสหภาพโซเวียต มีภาษาของตนเองอยู่
แล้ว เช่น ภาษาคีร์กีซ อุซเบก อาเซอร์ แต่ใช้ภาษารัสเซียเป็ นภาษากลางในการสื่อสาร ส่วนประเทศอื่น
ๆ ต่างก็มีภาษาของตนเอง

ศาสนาในทวีปเอเชีย

ทวีปเอเชียเป็ นแหล่งกำเนิดศาสนา อื่น ๆ ฮินดู
ที่สำคัญของโลก เช่น ศานาคริสต์ 16.6% 22.3%

ศาสนาอิสลาม ศาสนาพุทธ ไม่นั บถือศาสนา อิสลาม
ศาสนาฮินดู และยูดาห์ ในเอเชีย 14.4% 26.4%
ตะวันตกเฉียงใต้ ประชากรส่วนใหญ่
นับถือศาสนาฮินดูกว่า 500 ล้านคน คริสต์
รองลงมาคือ ศาสนาอิสลามมีผู้นับถือ 8.6%
ประมาณ 450 ล้านคน นอกจากนี้ยัง
มีลัทธิเต๋า ลัทธิขงจื๊อ ที่แพร่หลาย

ในจีน ลัทธิชินโตในญี่ปุ่ น

พุทธ
11.7%

22

บ ร ร ณ น า นุ ก ร ม

กนกวิภา ศรีวิชัย. (ม.ป.ป.). บทเรียนสำเร็จรู ป วิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม เรื่อง
ภูมิศาสตร์ทวีป เอเชีย. สืบค้นเมื่อ 30 ตุลาคม 2564, จาก
https://www.kroobannok.com/news_file/p28964842115.pdf

วิโรจน์ เอี่ยมเจริญ, อภิสิทธิ์ เอี่ยมหน่อ และ สมนึก ผ่องใส. (ม.ป.ป.). หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน
สังคม ศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ภูมิศาสตร์ มัธยมศึกษาปี ที่ 1. สืบค้นเมื่อ 30 ตุลาคม 2564,
จาก https://c01.aksorn.com/storage/products/US/2113105US-%E0.1.pdf

สันติ ภิระบรรณ. (ม.ป.ป.). เอกสารประกอบการเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 เรื่อง ที่ตั้ง และสภาพ
ภูมิศาสตร์ ที่มีผลต่อพัฒนาการของทวีปเอเชีย ชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ 2. สืบค้นเมื่อ 30 ตุลาคม
2564, จาก https://www.kroobannok.com/news_file/p30009672039.pdf

23

hat do you know about Asian
W ?