bidang fonologi

 3 bidang ini merupakan subbidang linguistik yang mengakaji bunyi-bunyi Bahasa.

• Bidang fonetik: bidang yang mengkaji cara bunyi-bunyi Bahasa dihasilkan /
dlafazkan oleh organ-organ pertuturan manusia. Antaranya organ atau alat
pertuturan.[ gusi, lidah , lelangit, anak tekak, pita suara] > ada 3 bidang iaitu fonetik
artikulatori, akustik, auditori.

• fonetik artikulatori : mengkaji fungsi organ dan alat pertuturan dan cara organ
tersebut menghasilkan bunyi-bunyi tertentu .

• Fonetik akustik : mengkaji unsur- unsur fizikal yg terkandung dalam bunyi-bunyi
pertuturn yg ditransimisikan oleh mulut penutur ke telinga pendengar.

• Fonetik auditori : kajian bagaimana bunyi yg dilafazkan oleh penutur boleh didengari/
diterima dan dknl pasti oleh pendengar .

 Bidang ini adalah bidang yang menggunakan dan memanfaatkan hasil kajian

 Bidang ini merupakan subdisiplin linguiustik yg kaji perorganisasian & penstrukturan
bunyi yg dbuat secara sistematik mengikut system bunyi sesuatu Bahasa.

 Kajian tentang penyebutan apa apa item meliputi perktaan, fara, klausa, atau ayat
termasuk intonasi

 Bidang ini menghuraikan susunan fungsi dan cara bunyi bahsa distruktur kan utk
menimbulkan makna-makna yg berbeza sama ada dlm bentuk kata/unit linguistic yg
lain.

 Menganalisis bunyi utk mnentukan sama ada bunyi itu boleh menjadi unsur pembeza
makna ataupun tidak. Jika suatu bunyi atau kum bberapa bunyi yg hamper sama itu
berfungsi membezakan makna, maka bunyi itu merupakan 1 fonem / satu fitur
distingtif

 Contohnya ; pandang & kandang adalh psgn minimal kerana yg membezakan kata itu
amat minimal iaitu bunyi /p/ dan /k/ pd awl kata itu. Oleh sbb mkn yg berbza maka
bunyi /p/ dan /k/ adalh 2 fonem yg berbeza.



 Artikulator : organ pertuturan yg boleh digerak-gerakkan. Artikulator yg plg aktif adlh hujung lidah.

 Daerah artikulasi : tempat berlakunya sekatan / gangguan udara olehartikulator dlm penghasilan
bunyi- bunyi Bahasa. Contohnya, gusi ialah daerah artikulasi bg penyebutan bunyi [t] kerna swktu
penghasilannya, hujung lidah dletakan pd gusi utk menyekat laluan udara.

 Bunyi suara :bunyi semasa penghasilannya keadaan pita suara berkeadaan rapat. Apabila udara
keluar melaluinya, pita suara bergetar. Bunyi yg terhasil ialah bunyi bersuara . Contoh, [b] dan [d]

 Bunyi tak bersuara : penghasilan pita suara renggang dan ketika udara keluar melaluinya, pita
suara itu tidak bergetar. Contohnya, [p] dan [t]

 Pasangan minimal : perbezaan bunyi yg minimal, tetapi beza bunyi itu bawa makna yg berbeza
pd perkataan- perkataan itu. Contoh, /berang/(marah) dan /perang/(nama warna) hanya beza
perktaan bunyi yg minimum iaitu /bp/ dan /p/ tapi makna kedua perktaan itu berbeza.

 Variasi bebas : kebalikan drpd psgn minimal .psgn yg ada beza bunyi minimal tetapi takde beza
makna. Contohnya, /fikir/ dan /pikir/ .

 Vokal ialah bunyi yg dhasilkn dgn udara keluar dari paru-paru ke rongga tekak dan
terus ke rongga mulut tanpa sebrg sekatan atau gangguan oleh mana mana alaat
artikulasi .

 Semua bunyi vocal iala bunyi bersuara semasa penghasilannya pita suara bergetar.

 Bunyi lebih lantang dan jelas

 Aku ada dua vocal iaitu /a/ dan /u/ maka kata aku terdiri drpd 2 suku kata . Pada
perktaan terompah pula ada tiga bunyi vokal iaitu te+ rom+ pah

 Tiga jenis vocal iaitu vocal depan, tengah dan vocal belakang.





lambang nama cara penghasilan contoh dalam perktaan
Ikan, imam, pimpin, biskut, sapi,
/i/ Vokal depan . Depan lidah dinaikkan tinggi ke arah llangit keras ttpi tidk topi
sempit sampai mnyentuhnya.
. Hujung lidh ddktkan pd gusi Elok, enteng, leher, leleh, kole,
/e/ Vokal depan . Llngit lembut dn ank tekak dnaikkan utk menutup rongga tempe
separuh luas hidung .
. Udara dr paru paru keluar melalui rogga mulut tanpa
sekatan
. Bibir berada dlm keadaan terhampar
.Pita suara bergetar.

-Depan lidah dinaikkan tinggi ke arah llangit keras ttpi tidk

setinggi seperti bunyi vokal/i/
-Hujung lidh ddktkan pd gusi ttp lebih rendah drpd vocal /i/
- Udara dr paru paru keluar melalui rogga mulut tanpa
sekatan
- Bibir berada dlm keadaan terhampar
-Pita suara bergetar.

/a/ Vokal depan luas - Kdudukan dpn lidh adalh rendah Angkat , ambil, tampal, sampah,

- Llngit lembut dn ank tekak dnaikkan bola , ketawa

- Udara dr paru-paru keluar melalui rongga

mulut tnpa sekatan

- Bibir neutral

lambang nama Cara pengahsilannya Contoh dalm
perktaan

/ Vokal tengah - Bahagian tgh lidah dletakan di antara - empat, emping ,

kedudukan utk membunyikan vocal lemak, tempah.

separuh luas dan separuh sempit .

- Keadaan bibir neutral

- Lelangit lembut dan anak tekak

dnaikkan utk menutup rongga hidung

- Udara dari paru-paru keluar melalui

rongga mulut tanpa sekatan

- Pita suara bergetar.

Lambang Nama Cara penghasilan Contoh dalam perktaan

/u/ Vokal - Bahagiaan blkg lidah dinaikkan ke arah llangit Ulat, ukir, tukar, bulat ,
belakang lembut ttpi tidk sampai mnyentuhnya. suhu dan suku
sempit
- Hujung lidah diundurkan dari gigi bwh
/o/ Vokal - Llangit lembut diangkat utk menutup rongga hidung
belakang
sepaaruh agar udara keluar melalui rongga mjulut yyg tiada
luas . sekatan
- Keadaan bibir neutral
- Pta suara bergetar.

. Bahagiaan blkg lidah dinaikkan ke arah llangit lembut Obor, sombong, tolong,
ttpi tidk tetapi tidak setinggi seperti vocal /u/ lombong , ongkos
-Hujung lidah diundurkan dari gigi bwh
- Llangit lembut diangkat utk menutup rongga hidung
agar udara keluar melalui rongga mjulut yyg tiada
sekatan
- Keadaan bibibr hamper bundar
- Pita suara bergetar.

 Konsonan adlh unit unit fonologi / bunyi bunyi Bahasa sekain bunyi vocal

 Konsonan hadir Bersama sama vocal.

 Ketika penghasilan konsonan, udara yg keluar drdp paru-paru mengalami sekatan / sempitan / gangguan
di rongga hidung , mulut /tekak.

 Bunyi konsonan ada yg bersura ada yg tidk bersuara .

 Konsonan asli dan konsonan pinjaman

 Konsonan pinjaman seprti drpd bahsa inggeris ataupun bhasa arab

 Dlm bhasa melayu ad 19 konsonan asli .

 Konsonan tersebut terbhagi kpd 7 jenis iaitu;

 Letupan - separuh vocal

 Sisian - getaran

 Sengauan

 Letusan

 geseran



Lambang Namanya Cara penghasilannya Contoh dlm perktaan
fonemik
[p] Letupan dua -kedua bibir drptkan utk menyekat laluan udara Patung, patuh,
bibir tak -sekatan udara itu kemudian dlepaskan serta merta tempat,rapat
/b/ bersuara -lelangit lembut dnaikkan utk mnutup rongga hidung
-pita suara tak bgetar Tadi, tedung, kerat , bantu
/t/ Letupan dua
bibir bersuara - kedua bibir drptkan utk menyekat laluan udara Datang, dentum, pendam
/d/
Letupan gusi -sekatan udara itu kemudian dlepaskan serta merta
tak bersuara -lelangit lembut dnaikkan utk mnutup rongga hidung
-pita suara bergetar
Letupan gusi
bersuara -hujung lidah dnaikkan pd gusi sebelah atas bg mnyekat

laluan udara
- Sekatan dlepaskna serta merta
- Lelangit lembut dnaikkan
- Pita suara tidk bergetar

-hujung lidah dnaikkan pada gusi sblh atas bg menyekat
laluan udara
-Sekatan dlepaskna serta merta
-Lelangit lembut dnaikkan
-Pita suara bergetar

/k/ Letupan lelangit -belakang lidah dniakkan ke lelangit lembut . Katil, aku, akar

lembut tak - Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan

bersuara untuk menutup rongga hidung

- Sekatan dlepaskan dgn serta merta

- Pita suaraa tidak bergetar

/g/ Letupa lelangit - belakang lidah dniakkan ke lelangit lembut . Guruh, ganti, dialog
lembut bersuara - Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan
untuk menutup rongga hidung
- Sekatan dlepaskan dgn serta merta
- Pita suaraa tidak bergetar











2.2.3 DIFTONG

KONSEP DAN HURAIKAN
 Rentetan dua bunyi vokal yang mempunyai puncak kelantangan, dan

diucapkan dalam satu hembusan nafas.
 Kelantangan adalah pada vokal yang pertama.
 Diftong dianggap sebagai satu fonem.

 Semasa menghasilkannya, tidak wujud hentian yang boleh memisahkan
kedua-dua vokal itu sehingga membolehkan terbentuknya dua suku kata.

 Dengan kata lain, diftong membentuk satu suku kata sahaja.
 Semasa menghasilkannny, wujud geluncuran bunyi vokal, iaitu daripada satu

vokal yang mendahului, kepada satu vokal lain yang mengikutinya.

 Ini juga bererti, berlaku geluncuran lidah daripada kedudukan penyebutan
sesuatu bunyi vokal kepada penyebutan vokal yang lain.



KETERANGAN RAJAH

Anak panah menunjukkan arah geluncuran lidah.
Bahagian akhir anak panah menunjukkan had geluncuran lidah.
Sebagai contoh, semasa membunyikan diftong [ai], walaupun

geluncuran lidah menuju ke arah kedudukan semasa membunyikan
vokal [i], tapi lidah tidaklah dinaikkan terlalu tinggi, sebagaimana
membunyikan vokal [i].

LAMBANG CARA PENGHASILANNYA CONTOH DALAM
/ai/ PERKATAAN
• Depan lidah pada mulanya diletakkan pada keadaan semasa aidil, aising, haiwan,
/au/ menghasilkan vokal [a]. khairat, ramai, salai

/oi/ • Kemudian kedudukan lidah digeluncurkan ke arah penghasilkan aurat, audio, raudah,
vokal depan sempit [i] tetapi tidak setinggi sewaktu tauliah, rantau, pulau
membunyikan vokal [i].
oi (kata seru),
• Pita suara bergetar. oikoid, oidium, (Istilah sains
biologi) boikot, amboi,
• Depan lidah pada mulanya diletakkan pada keadaan semasa sepoi, paroi
menghasilkan vokal depan luas [a].

• Kemudian ia digeluncurkan ke arah penghasilan vokal belakang
sempit [u] tetapi tidak setinggi sewaktu membunyikan vokal [u].

• Pita suara bergetar.

• Belakang lidah pada mulanya diletakkan pada keadaan semasa
menghasilkan vokal belakang separuh sempit [o].

• Kemudian lidah digeluncurkan ke arah penghasilan vokal depan
sempit [i] tetapi tidak setinggi sewaktu membunyikan vokal [i].

• Pita suara bergetar.

 Diftong ialah bunyi dua vokal yang sewaktu penghasilannya berlaku
geluncuran lidah dan vokal yang kedua tidak dilafazkan dengan
sepenuhnya. Bagi vokal rangkap, kedua-dua vokal dilafazkan
sepunuhnya.

Dalam penyebutan vokal rangkap wujud artikulasi tambahan tetapi ini
tidak berlaku pada penyebutan diftong.

Dalam penyebutan diftong, kelantangan wujud hanya pada vokal
pertama, manakala dalam vokal rangkap, kedua-dua vokal mempunyai
kelantangan.

Diftong hanya membentuk satu suku kata, manakala vokal rangkap
membentuk dua suku kata .

Diftong hanya melibatkan rentetan vokal /ai/, /au/ dan /oi/, manakala
vokal rangkap boleh terdiri daripada rentetan mana-mana vokal.

2.3 STRUKTUR SUKU KATA BAHASA
MELAYU

Suku kata ialah unit bunyi yang membentuk kata
1 2 Gabungan antara vokal

dengan konsonan.

2.3 Suku kata dalam bahasa Melayu
terbahagi kepada

4 suku kata 7 pola suku
asli bahasa kata

Melayu pinjaman

PENYUKUAN KATA

Penyukuan kata bagi sesuatu
perkataan dalam bahasa melayu

dibuat berasaskan kehadiran
vokal . Hal ini disebabkan satu
vokal membentuk satu suku kata.
Vokal tersebut terdiri dprd satu
vokal sahaja ataupun didahului
atau diakhiri oleh bunyi kosonan.

Beberapa contoh penyukuan kata bagi kata
tunggal dengan pola suku kata asli bahasa

melayu

pola contoh

VK Am , ok
a – ir , a – is
V-vk
A – yu , I – bu
V- kv Ku, ya
Kv

V- kvk A- tur , a- akar
Vk- kv Ang – ka, am – pu
Vk- kvk Pa – tut , ku – rus
Kv- v Di – a , ri – a

kv- vk Ku – ak , mu – at
Kv- kv Ba – pa , sa – pu
Kv- kvk Ka – sut , be – rat
Kvk- kv Tum – pu , rak – sa
Kvk- kvk Kam – pung , sam – ping

PENYUKUAN KATA TERBITAN

Prinsip Ada dua cara Aspek
morfologi pemisahan suka fonologi
bagi kata terbitan:

(Melihat proses pembentukannya)
. Caranya dengan mlakukan

pemisahan imbuhan (termasuk
awalan yang mengalami perubahan

morfofonem) & pratikel drpd kata
dsar terlebih dahulu, kemudian

barulah dilakukan penyukuan kata
dasarnya.

Contoh prinsip morfologi

Perkataan Penyukuan kata

melawat : me-la-wat
ketahuan : ke-ta-hu-an
belajar : bel-a-jar
berterusan : ber-te-rus-an
berikan : ber-i-kan atau be-ri-kan
memperlakuan
memperlihatkan : mem-per-la-ku-an
penduaan : mem-per-li-hat-kan
megetahui : pen-du-a-an
persembahannya : me-nge-ta-hu-i
kemeriahan : per-sem-bah-an-nya
permainkan : ke-me ri-ah-an
: per-ma-in-kan

Contoh aspek fonologinya

Perkataan Penyukuan kata

melawat : [me-la-wat]
ketahuan : [ke-ta-hu-an]
belajar : [bel-a-jar]
berterusan : [ber-te-rus-an]
berikan : [ber-i-kan] atau [be-ri-kan]
memperlakuan
memperlihatkan : [mem-per-la-ku-an]
penduaan : [mem-per-li-hat-kan]
megetahui : [pen-du-a-an]
persembahannya : [me-nge-ta-hu-i]
kemeriahan : [per-sem-bah-an-nya]
permainkan : [ke-me ri-ah-an]
: [per-ma-in-kan]

KONSONAN RANGKAP :
Konsonan rangkap ialah dua atau beberapa

konsonan hadir secara berturutan dalam satu
kata.
Konsonan rangkap ,merupakan pengaruh
daripada bahasa pinjaman, terutamanya
bahasa Inggeris.

cdroanmtao,hba: nk,kompleks,standard,indeks,

protokol,sains,
graf,strategik,straw,praktikal

.Konsonan rangkap berbeza dengan digraf. digraf ialah dua

huruf yang mewakili satu bunyi atau satu fonem.

Contoh: ng,sy,ng,dan kh.

POLA
KESELARASA

N VOKAL

KESELARASA POLA
N VOKAL KEKECUALIA
BAHASA
MELAYU N
KESELARASA

N VOKAL

 KESERASIAN ATAU KESESUAIAN DUA VOKAL YANG MEMBENTUK DUA SUKU
KATA PADA SESUATU KATA DASAR

 DUA SUKU KATA YANG DIMAKSUDKAN IALAH SUKU KATA PRAAKHIR DAN
SUKU KATA AKHIR TERTUTUP

 SUKU KATA SEBELUM PRAAKHIR DAN SUKU KATA TERBUKA TIDAK
MENGALAMI PERUBAHAN

 TERDAPAT 18 POLA KESELARASAN VOKAL

BI SUKU KATA SUKU KATA CONTOH PERKATAAN
L PRAAKHIR AKHIR
Babak, salak, batas
1. a TERTUTUP Salin, batil, patik
2. a Patut, patung, datuk
3. a a Peram, tembelang, teran
4. e (pepet) Betik, ketil, selit
5. e (pepet) i

6. e (pepet) u

7. e (taling) a

8. e (taling) i
9. e (taling)
u Tekun, belum, telus

a Lecak, selak (buka), perang
(warna)
e (taling) Leceh, gelek, belek
o
Telor, tempoh, selekoh

10. i a Bilah, pikat, kipas
11. i i
12. i u Sisih, intip, pipih
13. o a
14. o e (taling) Tidur, tirus, seliuh
15. o o
Otak, borang, tolak
16. u a
Oleh, boleh, toleh
17. u i
18. u u Polos, tolong,
bohong
Pulang, tukar,
belukar
Sulit, bukit, pulih

Suluh, pulut, sungut

 KEKECUALIAN YANG DIBUAT KHUSUS UNTUK MENGEJA PERKATAAN YANG
DIPINJAM DARIPADA BAHASA SERUMPUN SEPERTI BAHASA JAWA, DAN
PERKATAAN PINJAMAN DARIPADA BAHASA ARAB DAN BAHASA INGGERIS.

 1) HURUF VOKAL E TALING ATAU O

- perkataan yang terdiri daripada satu suku kata, apabila diberikan
imbuhan, tidak akan mengalami perubahan

- Contoh: kod – mengekod bukan mengekud

syor – mengesyorkan bukan mengesyurkan

bom – mengebom bukan mengebum

 2) HURUF E TALING ATAU O

- dalam suku kata terbuka, tidak berubah sekiranya suku kata
sebelumnya menggunakan huruf vokal a, I, o, u atau e pepet

- Contoh : purna pidato

pereka kereta

kaedah selongkar

moga – moga semboyan

3) HURUF VOKAL A PADA SUKU KATA AKHIR

- tidak mempengaruhi perubahan huruf vokal e taling atau

o pada suku kata sebelumnya

- Contoh : kekwah selak

sorak botak

rongga tongkang

perompak kerongsang

peka gelombang

berfoya – foya kelongsong

• 4) MEMPUNYAI 3 SUKU KATA

- vokal a, e (pepet), I atau u pada suku

kata pertama tidak mengubah huruf

vokal e taling dan o

- terdiri daripada pasangan yang

menunjukkan keselarasan e – e, e – o, o

– e, dan o – o pada suku kata akhir dan

sebelum akhir

- Contoh : keretot tempeleng

cerewet kelengkeng

celoreng kerobek

ceroboh kelompok

pelopor senonoh

a) Kata b) Kata c) Kata
pinjaman berimbun majmuk

han

f) Frasa e) Klitik d) Kata
sendi ganda
nama di
dan ke

TANDA TANDA TANDA
GARIS NOKTAH KOMA
MIRING

TANDA TANDA
PETIK TANYA
TUNGGAL

TANDA TANDA NOKTAH
PETIK BACA BERTINDIH
KOMA
TANDA BERNOKTAH
SEMPANG TANDA
(PANJANG) KURUNG

TANDA
SEMPANG
(PENDEK)

TANDA TANDA
KURUNG SERU
BERSIKU