เอกสารประกอบการเรียน วิชา ภาษาไทย เอกสารประกอบการเรียน วิชา ภาษาไทย ระดับชั้น : ม.ต้น เรื่อง : สรุปเนื้อหาภาษาไทย ม. 1 - 3 เจ้าของ : โรงเรียน วี บาย เดอะ เบรน ภาษาไทย ม.ต้น *1600150250623*
คอร์ส “ภาษาไทย ม.ต้น” สรุปเนื้อหาภาษาไทยเข้มข้น ม. 1-3 คอร์สนี้เป็นคอร์สพื้นฐาน ที่ส�ำคัญมากก่อนลงเรียนคอร์สตะลุยโจทย์อื่น ๆ เนื่องจากเป็นคอร์สที่จะช่วย ปรับพื้นความรู้ปู พื้นฐานหลักการ สกัดประเด็นส�ำคัญที่จ�ำเป็นต้องรู้ในระดับชั้น ม.ต้น พี่ยูได้คัดสรรเนื้อหาที่สรุปจากหลักสูตรแกนกลาง โดยเฉพาะส่วนที่มักน�ำมาออกข้อสอบ ในสนามส�ำคัญหรือการสอบแข่งขันต่าง ๆ อย่างเข้มข้นและเพิ่มตัวอย่างที่มีทั้งระดับพื้นฐานหรือ ระดับ “ยากมาก” เพื่อเพิ่มพูนประสบการณ์ให้น้อง ๆ นอกจากนี้ยังมีแบบฝึกหัดหลากหลาย รูปแบบในแต่ละบท ผนวกกับแนวข้อสอบเสมือนจริงที่มีไว้ให้น้อง ๆ ทบทวนและวัดระดับความ เข้าใจของตนเอง ขอให้มีความสุขในการเรียนคอร์สนี้นะครับ แม้นใครรักรักมั่งชังชังตอบ ให้รอบคอบคิดอ่านนะหลานหนา รู้สิ่งไรไม่สู้รู้วิชา รู้รักษาตัวรอดเป็นยอดดี (พระฤๅษีสอนสุดสาคร จากเรื่อง “พระอภัยมณี”) เข้าใจ มั่นใจ โดนใจ เรียนอะไรในคอร์สนี้ ? เนื้อหาคัดสรร แบบฝึกหัดทบทวน แนวข้อสอบเข้มข้น พร้อมลงสู่สนามสอบจริง เป็นความรู้พื้นฐาน ม.ปลาย
เรื่อง หน้า บทที่ 1 อักขราสัทวิภางค์ (เสียงและอักษรแทนเสียง) 1 เสียงและอักษรแทนเสียงพยัญชนะ 3 เสียงพยัญชนะต้น 3 เสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว 3 เสียงพยัญชนะต้นควบกล�้ำ 6 อักษรน�ำ 10 อักษรควบ 13 ไตรยางศ์ 14 เสียงพยัญชนะท้าย 16 เสียงและอักษรแทนเสียงสระ 19 เสียงสระเดี่ยว 19 เสียงสระประสม 20 รูปสระในภาษาไทย 22 เสียงและอักษรแทนเสียงวรรณยุกต์ 25 รูปวรรณยุกต์ในภาษาไทย 27 วิทยาประยุกต์ 28 บทที่2 โครงสร้างพยางค์วิภาค (โครงสร้างพยางค์) 33 ความหมายและการนับ “พยางค์” 35 ความหมายของค�ำว่า “พยางค์” 35 การนับจ�ำนวนพยางค์ 35 พยางค์ปิด พยางค์เปิด 39 พยางค์ค�ำเป็น พยางค์ค�ำตาย 39 พยางค์ค�ำครุ พยางค์ค�ำลหุ 39 หลักการวิเคราะห์โครงสร้างพยางค์โดยทั่วไป 41 การประสมอักษร 42 วิทยาประยุกต์ 43
เรื่อง หน้า บทที่ 3 วากยประมวล (ค�ำในภาษาไทย) 45 ความหมายและส่วนประกอบของ “ค�ำ” 47 การจ�ำแนกประเภททางความหมายของค�ำ 48 ค�ำที่มีความหมายตามตัว กับ ความหมายเชิงอุปมา 48 ค�ำที่มีความหมายตรงข้ามกัน 49 ค�ำที่มีความหมายบางส่วนอยู่ร่วมกัน 50 ชนิดและหน้าที่ของค�ำในภาษาไทย 52 ค�ำพ้องในภาษาไทย 57 หลักการสังเกตค�ำไทยแท้และค�ำยืม 64 หลักการสังเกตค�ำไทยแท้ 64 หลักการสังเกตค�ำยืมภาษาต่างประเทศ 68 หลักการสังเกตค�ำยืมภาษาต่างประเทศโดยทั่วไป 68 หลักการสังเกตค�ำยืมภาษาบาลี 69 หลักการสังเกตค�ำยืมภาษาสันสกฤต 70 หลักการสังเกตค�ำยืมภาษาเขมร 72 การจัดกลุ่มค�ำยืม 73 การสร้างค�ำในภาษาไทย 75 ค�ำซ�้ำ 77 ค�ำซ้อน 80 ค�ำประสม 82 ค�ำสมาส 84 วิทยาประยุกต์ 86 บทที่4 ส�ำนวนปริยัติ(ถ้อยค�ำส�ำนวนไทย) 93 ลักษณะถ้อยค�ำส�ำนวนไทย 95 ตัวอย่างที่มาของส�ำนวนไทย 97 จากวรรณคดี / วรรณกรรม 97 จากศาสนา / วัฒนธรรม / ประเพณี 98 จากกีฬาหรือการละเล่น 98 จากการสังเกตสิ่งแวดล้อม / ธรรมชาติ 99 การจัดกลุ่มส�ำนวนที่มีความหมายเหมือนกัน 101 การจัดกลุ่มส�ำนวนที่กล่าวถึงเรื่องท�ำนองเดียวกัน 104 หลักการใช้ส�ำนวนให้ถูกต้องเหมาะสม 109 ใช้ให้ตรงกับความหาย / สอดคล้องกับสถานการณ์ 109 ใช้ให้ถูกต้องตามขนบ เมื่อต้องสื่อสารอย่างเป็นทางการ 109 วิทยาประยุกต์ 110
เรื่อง หน้า บทที่5 พิภัชประโยค (ประโยคในภาษาไทย) 115 ความหมายและส่วนประกอบของประโยคที่สมบูรณ์ 117 ลักษณะพื้นฐานทั่วไปของประโยคในภาษาไทย 118 การแบ่งชนิดของประโยคตามเกณฑ์ต่าง ๆ 119 จ�ำแนกตามโครงสร้างและหน่วยกริยาที่ปรากฏ 119 ประโยคความเดียว 119 ประโยคความรวม 119 ประโยคความซ้อน 121 จ�ำแนกตามเจตนาของผู้ส่งสาร 123 ประโยคแจ้งให้ทราบ 123 ประโยคถามให้ตอบ 123 ประโยคบอกให้ท�ำ 124 จ�ำแนกตามค�ำขึ้นต้นของประโยคว่าท�ำหน้าที่ใด 124 ประโยคประธาน 124 ประโยคกรรม 125 ประโยคกริยา 126 วิทยาประยุกต์ 129 บทที่6 สังโยคพจน์ระดับ (ระดับภาษา) 133 การจ�ำแนกระดับภาษา 135 ภาษาระดับทางการ 136 ภาษาระดับไม่เป็นทางการ 137 ตัวอย่างลักษณะถ้อยค�ำที่ควรสังเกตในภาษาระดับต่าง ๆ 138 ปัจจัยที่ช่วยก�ำหนดระดับภาษา 140 วิทยาประยุกต์ 143 บทที่7 ขัตติยศัพท์พจนารถ (ราชาศัพท์) 149 ความหมายและขอบเขตของ “ราชาศัพท์” 151 ตัวอย่างค�ำที่ต้องท�ำให้เป็นค�ำราชาศัพท์ 152 ค�ำนาม 152 ค�ำกริยา 154 ค�ำกริยาราชาศัพท์ที่มักใช้ผิด 156 วิทยาประยุกต์ 157
เรื่อง หน้า บทที่8 พิพิธภาสโวหาร (โวหารการเขียน) 161 บรรยายโวหาร 163 พรรณนาโวหาร 164 อธิบายโวหาร 165 วิทยาประยุกต์ 171 บทที่9 พิธานสรรพ์ฉันทลักษณ์(ลักษณะค�ำประพันธ์) 177 การส่งค�ำสัมผัสในบทร้อยกรอง 179 ฉันทลักษณ์ของ “กลอน” 185 กลอนสุภาพ 185 กลอนแปด 187 กลอนดอกสร้อย 188 กลอนสักวา 189 กลอนบทละคร 190 ฉันทลักษณ์ของ “กาพย์” 191 กาพย์ยานี11 191 กาพย์ฉบัง 16 192 กาพย์สุรางคนางค์ 28 193 ฉันทลักษณ์ของ “โคลง” 194 โคลงสี่สุภาพ 194 ฉันทลักษณ์ของ “ฉันท์” 195 อินทรวิเชียรฉันท์11 195 วสันตดิลกฉันท์14 196 วิทยาประยุกต์ 200
หน้า บทที่10 วิจักษ์วรรณศิลป์(ความงามทางภาษาในงานประพันธ์) 205 กลวิธีการประพันธ์ 207 การสรรค�ำ 207 การซ�้ำค�ำ 208 การเล่นค�ำ 208 การเล่นเสียง 209 การเล่นเสียงสัมผัสพยัญชนะ 209 การเล่นเสียงสัมผัสสระ 210 การเล่นเสียงวรรณยุกต์ 211 การใช้ค�ำอัพภาส 211 จุดมุ่งหมายของกวีในการน�ำเสนอสาร 212 แสดงจินตภาพ 212 แสดงอารมณ์ 214 แสดงความคิด 215 ภาพพจน์ที่มักปรากฏในวรรณคดี 216 อุปมา 216 อุปลักษณ์ 217 บุคคลวัตหรือบุคคลสมมุติ 218 การใช้ค�ำถามเชิงวาทศิลป์ 218 อติพจน์หรืออธิพจน์ 218 สัทพจน์ 219 กวีโวหาร 219 เสาวรจนี 220 นารีปราโมทย์ 221 พิโรธวาทัง 221 สัลลาปังคพิสัย 222 วิทยาประยุกต์ 225 เรื่อง
ใช้ตั้งข้อสังเกตเพิ่มเติม หรือ แทรกความรู้ที่น่าสนใจให้น้อง ๆ ตื่นตาตื่นใจ ได้สาระที่ อัดแน่น นอกเหนือจากเนื้อหาหลัก เพื่อความรู้รอบและรอบรู้จนถึงแก่น ใช้ทดสอบพลังความเข้าใจในแต่ละเรื่องที่ได้เรียนไป เพื่อวัดและประเมินความสามารถก่อน ได้ลงมือท�ำวิทยาประยุกต์ในคอร์สนี้จะมีแบบฝึกหัดย่อยมากมายเพื่อช่วยให้ทักษะของน้อง ๆ วัฒนามากยิ่งขึ้น ใช้เลียนแบบสมรภูมิข้อสอบจากสนามต่าง ๆ โดยพี่ยูเป็นผู้ประดิษฐ์ขึ้นเพื่อช่วยให้น้อง ๆ ได้ฝึกฝน และจ�ำลองสถานการณ์เหมือนวันสอบ บางข้อลุ่มลึก สัมผัสความยากระดับ ม.ปลาย บางข้อซับซ้อน เกินกว่าจะใช้เพียงความรู้เพราะต้องอาศัยเทคนิค ตลอดจนวิธีคิดที่ชาญฉลาด
บทที่ 1 บทที่ 1 2 2) เสียงและอักษรแทนเสียงสระ เสียงสระเดี่ยว เสียงสั้น เสียงยาว เสียงสระประสม 3) เสียงและอักษรแทนเสียงวรรณยุกต์ เสียงระดับ เสียงเปลี่ยนระดับ เสียงและอักษรแทนเสียง 1) เสียงและอักษรแทนเสียงพยัญชนะ เสียงพยัญชนะต้น เสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว อักษรตัวเดียว อักษรควบไม่แท้ อักษรน�ำ อักษรสูง น�ำ อักษรต�่ำเดี่ยว อักษรกลาง น�ำ อักษรต�่ำเดี่ยว เสียงพยัญชนะต้นควบกล�้ำ อักษรควบแท้ ในระบบเสียงภาษาไทยดั้งเดิม ได้รับอิทธิพลจากภาษาอื่น ไตรยางศ์ เสียงพยัญชนะท้าย อก ั ขราสท ั วภ ิ างค ์ บทที่ 1
บทที่ 1 บทที่ 1 3 1 เสียงและอักษรแทนเสียงพยัญชนะ อก ั ขราสท ั วภ ิ างค ์ 1.1.1) เสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว เสียงพยัญชนะต้นเดี่ยวในภาษาไทยมีจ�ำนวน____เสียง สาเหตุที่จ�ำนวนเสียงมีน้อยกว่าจ�ำนวนรูป เพราะพยัญชนะหลายรูปซ�้ำเป็นเสียงเดียวกัน เสียงพยัญชนะเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า _______________________ เสียงพยัญชนะในภาษาไทย จ�ำแนกเป็น______ประเภท คือ (1.1) __________________________ (1.2) __________________________ 1.1) เสียงพยัญชนะต้น ที่ เสียง รูปพยัญชนะที่ใช้แทนเสียง ตัวอย่างคำ 1 /ก/ ก โกง กาก กุฏิ 2 /ค/ ข ฃ ค ฅ ฆ ไข่ ครรภ์ เฆี่ยน 3 /ง/ ง หง แง่ง หงาย 4 /จ/ จ จร โจทย์ จริง 5 /ช/ ฉ ช ฌ โฉด ช้า เฌอ 6 /ย/ ญ ย หย หญ อย ญาณ ยูง แหย่ หญ้า อยาก 7 /ซ/ ซ ศ ษ ส สร ศร ซร ทร (บางคำ) ซาก ศพ ฤๅษี แส้ เสริม เศร้า ไซร้ ไทร 8 /ท/ ฐ ถ ฑ ฒ ท ธ ฐาน ถ่าย มณฑล เฒ่า ธาตุ
บทที่ 1 บทที่ 1 4 ที่ เสียง รูปพยัญชนะที่ใช้แทนเสียง ตัวอย่างคำ 9 /บ/ บ บาศ บุตร 10 /ด/ ฎ ด ฑ (บางคำ) ดิบ ฎีกา มณฑป 11 /ต/ ฏ ต ติ่ง ไต 12 /ป/ ป ปักษ์ ปอง ป่อง ป้อง 13 /พ/ ผ พ ภ ผี เพศ ภูต 14 /ฟ/ ฝ ฟ ไฝ ฟัก 15 /ม/ ม หม มาศ หมิ่น 16 /น/ ณ น หน เณร เนตร หนอง 17 /ร/ ร หร ราษฎร์ หรือ 18 /ล/ ล ฬ หล ลอง จุฬา หล่อ 19 /ว/ ว หว วัฏ แหวก 20 /ห/ ห ฮ โหด ฮึก 21 /อ/ อ อ่อย อีศ อุณห์ อาสน์
บทที่ 1 บทที่ 1 5 เสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว อาจปรากฏรูปพยัญชนะเพียงตัวเดียว หรือ สองตัวก็ได้ รูปพยัญชนะต้นตัวเดียว เช่น ธุช บาป ฟืน ภัณฑ์ รูปพยัญชนะต้นสองตัว เช่น หนู อยู่ เศร้า สรง รูปพยัญชนะต้นสองตัวที่มีเป็นเสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว ได้แก่อักษรควบไม่แท้และอักษรน�ำ ควบไม่แท้ เช่น ทรู่ รูป ทร เสียง /ซ/ โซรม รูป ซร เสียง /ซ/ อักษรน�ำ เช่น หงาย รูป หง เสียง /ง/ หลอม รูป หล เสียง /ล/ เสียงพยัญชนะอาจมีชื่อเรียกที่จ�ำแนกตามลักษณะการเปล ่งเสียงหรืออวัยวะที่ช ่วยให้ เกิดเสียง อาทิ เสียงนาสิก เช่น /น/ /ม/ /ง/ เสียงเสียดแทรก เช่น /ฟ/ /ส/ /ห/ เสียงกักระเบิด เช่น /ด/ /บ/ เสียงอัฒสระ เช่น /ย/ /ว/ 1
บทที่ 1 บทที่ 1 6 1.1.2.2) ได้รับอิทธิพลจากภาษาอื่น มี เสียง คือ ควบ /ร/ ควบ /ล/ ควบ /ว/ /ก/ /ค/ /ป/ /พ/ /ต/ ควบ /ร/ ควบ /ล/ ควบ /ว/ /ฟ/ /บ/ /ท/ /ด/ 1.1.2) เสียงพยัญชนะต้นควบกล�้ำ เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า เสียง _____________________________________ เกิดจากเสียงพยัญชนะต้น 2 เสียง ที่เปล่งเสียงออกมาพร้อมกัน สามารถจัดกลุ่มได้เป็น 2 ประเภท ดังนี้ 1.1.2.1) ในระบบเสียงภาษาไทยแต่เดิม มี เสียง คือ
บทที่ 1 บทที่ 1 7 เสียงพยัญชนะต้นประสม กอด คอ ไป พา ต้า /ก/ /ค/ /ป/ /พ/ /ต/ ควบ เรา เล่า ว่า /ร/ /ล/ /ว/ เฟอร์ บี้ ท�ำ ได้ /ฟ/ /บ/ /ท/ /ด/ ควบ รวย แล้ว /ร/ /ล/
บทที่ 1 บทที่ 1 8 2 วงกลมพยางค์ที่ปรากฏเสียงพยัญชนะต้นควบกล�้ำ 1) ปรวด 2) พลัง 3) ตลับ 4) ทรานซิสเตอร์ 5) ขวนขวาย 6) ขรม 7) ปลาต 8) เทวนาครี 9) บรม 10) บราลี 11) จันทรคราส 12) หวาย 13) แตระอุบะ 14) ปรอท 15) ปราชัย 16) อินทรวิเชียร 17) อินทราภิเษก 18) มัทรี 19) ครีษมายัน 20) ปรากรม 1 ท�ำเครื่องหมาย หน้าค�ำที่ปรากฏเสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว 1) ทราบ 2) ทรู่ 3) โปรด 4) จริง 5) ไซร้ 6) คราญ 7) กราม 8) ตรุษ 9) แขวะ 10) สรวล 11) ทรุด 12) สรรค์ 13) พลุก 14) กรีส 15) ทลาย 16) อยาก 17) ปราณ 18) ขวน 19) แหลน 20) จรด
บทที่ 1 บทที่ 1 9 3 ข้อความต่อไปนี้ปรากฏเสียงพยัญชนะต้นกี่เสียง (เสียงที่ซ�้ำกันนับเป็นหนึ่งเสียง) และปรากฏเสียงใดบ้าง ข้อ ข้อความ จำนวนเสียง พ. ต้น ระบุเสียงที่ปรากฏ 1 “ผีเสื้อปีกลายบินวนในสวน ตรงข้ามฝั่งคลอง” 2 “แล้วสอนว่าอย่าไว้ใจมนุษย์ มันแสนสุดลึกล�้ำเหลือก�ำหนด” 3 “เพราะคนไม่จ�ำเป็น ก็ต้องเดินจากไป ถึงแม้ว่าภายในใจ จะรักเธอแค่ไหน” 4 “เธอเข้ามากระชากหัวใจ ตั้งแต่ครั้งแรกที่เราได้พบกัน” 5 “ฟ้าร้องแดดร้อนฝนตกเธอก็มา หายเหนื่อยเมื่อยล้าฝนซาเธอก็ไป”
บทที่ 1 บทที่ 1 10 อักษรนำ ปรากฏเป็นเสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว จ�ำแนกได้เป็น 2 ประเภท โดยพิจารณาจากหมู่อักษร ที่ใช้น�ำและตาม ค�ำที่ใช้“ห” อักษรต�่ำเดี่ยวได้________ตัว ได้แก่ 1) อักษรสูง น�ำ อักษรต�่ำเดี่ยว 1.1) อ่านออกเสียง 1 พยางค์ 1.2) อ่านออกเสียงเรียงพยางค์2 พยางค์พยางค์แรกออกเสียง อะ กึ่งเสียง พยางค์หลังเหมือนมี“ห” น�ำ ค�ำที่ใช้อักษรสูงตัวอื่น ๆ ที่ไม่ใช่“ห” น�ำอักษรต�่ำเดี่ยว เช่น สงัด อ่านว่า สะ – หงัด ฉมวก อ่านว่า ฉะ – หมวก ถวาย อ่านว่า ถะ – หวาย ผงก อ่านว่า ผะ – หงก ระวังค�ำบางค�ำที่ไม่ใช่อักษรน�ำ แต่มีรูปพยัญชนะต้นในท�ำนองเดียวกันกับอักษรน�ำ เช่น สมาคม สมาทาน สมาบัติ สมาชิก เสวก สวนะ ขนิษฐา
บทที่ 1 บทที่ 1 11 2.2) อ่านออกเสียงเรียงพยางค์2 พยางค์พยางค์แรกออกเสียง อะ กึ่งเสียง พยางค์หลังเหมือนมี“ห” น�ำ ค�ำที่ใช้“อ” น�ำอักษรต�่ำเดี่ยวได้เพียงตัวเดียว คือ “ย” ในภาษาไทยมีค�ำที่อ น�ำ ย อยู่ ________ค�ำ คือ ________ ________ ________ ________ 2) อักษรกลาง น�ำ อักษรต�่ำเดี่ยว 2.1) อ่านออกเสียง 1 พยางค์ อักษรกลางตัวอื่น ๆ ที่ไม่ใช่“อ” น�ำอักษรต�่ำเดี่ยว เช่น ตวาด อ่านว่า ตะ - หวาด ตลาด อ่านว่า ตะ - หลาด จรวด อ่านว่า จะ - หรวด ปรอท อ่านว่า ปะ - หรอด ระวังค�ำบางค�ำที่ไม่ใช่อักษรน�ำ แต่มีรูปพยัญชนะต้นในท�ำนองเดียวกันกับค�ำที่ใช้อักษรน�ำ ซึ่งอาจท�ำให้สับสน ปรากฏเสียงอ่านได้ในลักษณะต่าง ๆ ต้องสังเกตและจดจ�ำให้ดีอาทิ อ่านเรียงพยางค์ เช่น ปลาต กลัมพก เจริญ ปวารณา อ่านออกเสียงควบ เช่น กรับ ไตร แตร ปรัก (= เงิน) อ่านได้หลายแบบ เช่น กรี[กรี/ กะ – รี]
บทที่ 1 บทที่ 1 12 ค�ำบางค�ำไม่ใช้พยัญชนะต้นในรูปแบบอักษรน�ำ แต่อ่านออกเสียงอย่างอักษรน�ำ เช่น กะรัต ก�ำเนิด ก�ำราบ กิเลส จ�ำรัส ด�ำรัส ด�ำริ ดิเรก ดิลก ต�ำรวจ ต�ำรับ ต�ำรุ บ�ำราบ บุรุษ ประมาท ประโยค ประโยชน์ ประวัติ ส�ำรวจ ส�ำเร็จ สิริ อ�ำมาตย์ 2
บทที่ 1 บทที่ 1 13 อักษรควบ อักษรควบ คือ รูปพยัญชนะต้น 2 ตัว ของค�ำใด ๆ ที่ออกเสียงเป็นเสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว (อักษรควบไม่แท้) หรือออกเสียงพร้อมกันทุกตัว (อักษรควบแท้) จ�ำแนกได้เป็น 2 ประเภท ดังนี้ ออกเสียงเป็นเสียงพยัญชนะต้นเดี่ยว ปรากฏรูปพยัญชนะต้น 2 ตัว ในค�ำนั้น แต่ออกเสียงเฉพาะพยัญชนะตัวแรกหรือ เปลี่ยนเสียงเป็นเสียงพยัญชนะอื่น ดังนี้ 1.1) ออกเสียงเฉพาะพยัญชนะตัวแรก ได้แก่ จ ควบ ร ออกเสียง________เช่น________ ซ ควบ ร ออกเสียง________เช่น________ ________ ________ ส ควบ ร ออกเสียง________เช่น________ ________ ________ ศ ควบ ร ออกเสียง________เช่น________ ________ ________ 1.2) เปลี่ยนเสียงเป็นเสียงอื่น คือ ท ควบ ร ออกเสียง________ เช่น________ ________ ________ 1) อักษรควบไม่แท้
บทที่ 1 บทที่ 1 14 ไตรยางศ์ การแบ่งพยัญชนะไทยทั้ง 44 ตัว ออกเป็น 3 หมู่ ได้แก่ มีสมาชิกพยัญชนะจ�ำนวน ________ตัว ประโยคช่วยจ�ำ ผี ฝาก ถุง ข้าว สาร ให้ ฉัน ได้แก่ มีสมาชิกพยัญชนะจ�ำนวน ________ตัว ประโยคช่วยจ�ำ ไก่ จิก เด็ก ตาย เด็ก ตาย บน ปาก โอ่ง ได้แก่ ออกเสียงเป็นเสียงพยัญชนะต้นประสม (เสียงควบกล�้ำ) ปรากฏรูปพยัญชนะต้น 2 ตัว ในค�ำนั้น และออกเสียงพยัญชนะต้นทุกตัวพร้อมกัน (ดูเนื้อหาหัวข้อ 1.1.2 เรื่อง “เสียงพยัญชนะต้นควบกล�้ำ” ที่กล่าวไปแล้ว) 1) อักษรสูง 2) อักษรกลาง 2) อักษรควบแท้
บทที่ 1 บทที่ 1 15 มีสมาชิกพยัญชนะจ�ำนวน ________ตัว แบ่งเป็น (3.1) อักษรต�่ำเดี่ยว หรือ ____________________________ มีสมาชิกพยัญชนะจ�ำนวน ตัว ประโยคช่วยจ�ำ งู ใหญ่ นอน อยู่ ณ ริม วัด โม ฬี โลก ได้แก่ (3.2) อักษรต�่ำคู่ หรือ ____________________________ มีสมาชิกพยัญชนะจ�ำนวน ตัว ประโยคช่วยจ�ำ คน แซ่ เฮง ชอบ แฟน พันธุ์ แท้ ได้แก่ 3) อักษรต�่ำ
บทที่ 1 บทที่ 1 16 เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า เสียง_________________________มีจ�ำนวน_____เสียง (มาตรา) 1.2) เสียงพยัญชนะท้าย มาตรา เสียง รูปตัวสะกด ตัวอย่างค�ำ ตรงมาตรา ไม่ตรงมาตรา กก /______/ ก ข ค ฆ มัก โศก สุข ยุค เมฆ กง /______/ ง - ส่ง สั่ง สงฆ์ ปรางค์ กด /______/ ด จ ช ซ ฎ ฏ ฐ ฒ ฑ ด ต ถ ท ธ ศ ษ ส พัด โปรด คช ก๊าซ กฎหมาย ปรากฏ อูฐ พัฒนา ครุฑ สัตย์ รถ บาท พุธ อากาศ กระดาษ โอกาส กิจ กน /______/ น ร ล ญ ณ ฬ หั่น วัน มาร กาล หาญ บริเวณ วาฬ กบ /______/ บ ป พ ฟ ภ รับ ปราบ ธูป กาพย์ กราฟ โลภ กม /______/ ม - โฉม ห่าม ก้ม กล้าม ต�่ำ ล�้ำ เกย /______/ ย - หาย สัยน์ ใจ ไฟ เกอว /______/ ว - เหว เรา เกล้า เจ้า ค�ำที่สะกดตรงตามมาตรา โดยมากมักเป็นค�ำไทยแท้ยกเว้นบางค�ำที่เป็นค�ำยืม เช่น โปรด เดิน ถนน โลก กาย วัย เข่ง ป้าย หุ้น ปิ่นโต เสมหะ เสลด ค�ำที่สะกดไม่ตรงตามมาตราเป็นค�ำยืมทุกค�ำ เช่น มุข ภาค เมฆ คช ก๊าซ ทาส นพ โลภ เจริญ บริเวณ กาฬ หาญ ควร
บทที่ 1 บทที่ 1 17 ค�ำบางค�ำแม้ไม่ปรากฏรูปพยัญชนะท้าย แต่มีเสียงพยัญชนะท้าย เช่น พยัญชนะบางตัวในค�ำบางค�ำอาจไม่อ่านออกเสียง อาทิ พยัญชนะต้นตัวแรกในอักษรน�ำ เช่น อย่า หลีก หนี ตัวสะกดบางตัวที่มีในค�ำ เช่น เนตร พราหมณ์ จักร พยัญชนะต้นที่เป็นอักษรควบไม่แท้ เช่น ไทร เศรษฐี สร้าง พยัญชนะที่มีเครื่องหมายทัณฑฆาต เช่น ปรัศว์ องก์ ทิพย์ 3 เสียง เกิดจาก ตัวอย่างค�ำ หมายเหตุ อ�ำ อะ + /ม/ กำ ขำ คำ ชำ ดำ ตำ ออกเสียงสั้น อา + /ม/ น�้ำ ออกเสียงยาว ไอ อะ + /ย/ ไกล ไข ไจ ไพร ไฟ ไห ออกเสียงสั้น อา + /ย/ ไม้ ได้ ออกเสียงยาว ใอ อะ + /ย/ ใกล้ ใจ ใหญ่ ใหม่ ใช้ ใคร ออกเสียงสั้น เอา อะ + /ว/ เกา เขา เงา เชาว์ เดา เยาว์ ออกเสียงสั้น อา + /ว/ เล้า เจ้า เกล้า ออกเสียงยาว
บทที่ 1 บทที่ 1 18 รูปพยัญชนะที่ไม่อ่านออกเสียง 1) ห อ ในอักษรน�ำ หนอน ใหม่ อยาก อยู่ 2) ห ร ธ ในสะกดควบกล�้ำ พรหม จักร พุทธ มิตร 3) ทร ร ควบไม่แท้ ทราย ทรุด สรวล ศรี 4) และที่แน่ ๆ คือตัวการันต์ สังข์ ปรัศว์ เชษฐ์ ลักษมณ์
บทที่ 1 บทที่ 1 19 เสียงสระเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า เสียง____________________ เสียงสระในภาษาไทย จ�ำแนกเป็น 2 ประเภท คือ (2.1) ______________ (2.2) ______________ มีจ�ำนวน_______เสียง แบ่งเป็น เสียงสั้น จ�ำนวน_______เสียง และเสียงยาว จ�ำนวน_______เสียง 2.1) เสียงสระเดี่ยว เสียงสั้น เสียงยาว 2 เสียงและอักษรแทนเสียงสระ
บทที่ 1 บทที่ 1 20 ค�ำบางค�ำ รูปกับเสียงสระอาจไม่ตรงกัน ปรากฏรูปสระเหมือนกัน แต่อาจออกเสียงสั้นยาวต่างกัน เช่น ทาน ท่าน กลอง กล่อง น�้ำ น�ำ เดน เด่น ปอง ป่อง เขน เข่น จอง จ้อง แกง แก่ง (ตอน) เช้า (กระ) เช้า แกน แก่น 4 เสียงสระประสม เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า เสียง_____________________ เสียงสระประสม เกิดจาก____________________________________________ เลื่อนเสียงเข้าหากัน หรือประสมเสียงกัน มีจ�ำนวน_______เสียง ดังนี้ 2.2) เสียงสระประสม เสียงสระประสม เกิดจากเสียงสระ เอีย เอือ อัว
บทที่ 1 บทที่ 1 21 เสียงสระประสม เอีย / เอือ / อัว : เราเรียกสระประสม อี+ อา / อือ + อา / อู+ อา = สระเลื่อน การออกเสียงสระประสมให้เป็นเสียงสั้นหรือยาว ไม ่ท�ำให้ความหมายของค�ำเปลี่ยนไป หากยังคงรักษาเสียงพยัญชนะต้น เสียงพยัญชนะท้าย และเสียงวรรณยุกต์ให้คงเดิม เช่น เกี๊ยะ เพียะ เสือ เมีย เลีย เรามีมาตรฐานการเขียนสะกดค�ำที่ก�ำกับด้วยรูปสระประสมสั้น – ยาว โดยเฉพาะเท่านั้น เช่น เขียนด้วยสระสั้นเท่านั้น เขียนด้วยสระยาวเท่านั้น เกี๊ยะ เพียะ ผัวะ เสือ เกือก เมีย
บทที่ 1 บทที่ 1 22 รูปสระในภาษาไทย รูปสระในภาษาไทยมี______ รูป รูปสระบางรูปไม่ได้ใช้แทนเสียงสระเสียงใดทันทีเพียงรูปเดียว เพราะอาจต้องใช้รูปอื่น ๆ มาประกอบกันเพื่อใช้แทนเสียงสระเสียงหนึ่ง ที่ รูปสระ ชื่อสระ ตัวอย่าง 1 วิสรรชนีย์ พระ สระ พละ 2 ไม้ผัด / ไม้หันอากาศ หัตถ์ ทัณฑ์ ภัสสร 3 ลากข้าง จาร ชาญ นาถ 4 ตีนเหยียด พลุก ตรุ กรุง 5 ตีนคู้ พธู สูตร ศูนย์ 6 ไม้หน้า เทพ เชษฐ์ เพล 7 ไม้โอ โลก โกฐ โกฏิ 8 ไม้ม้วน ใหม่ ใคร ใบ้ 9 ไม้มลาย ไกร ไขว่ ไสย์ 10 พินทุ์อิ/ พินทุอิ คชินทร์ ปฐพิน นริศ
บทที่ 1 บทที่ 1 23 ตัว ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ ต�ำราหลักภาษาไทยยังคงนับว่าเป็นรูปสระ แต่ไม่นับว่าเป็นเสียงสระ ที่ รูปสระ ชื่อสระ ตัวอย่าง 11 ฝนทอง พลี ตรี กวี 12 ฟันหนู สื่อ ปรือ ถือ 13 หยาดน�้ำค้าง / นฤคหิต ล�ำ ล�่ำ ล�้ำ 14 ไม้ไต่คู้ เห็น เผ็ด เพ็ญ 15 ตัว ออ ยอม พอก ล่อง 16 ตัว ยอ เรียม เกรียม เสียบ 17 ตัว วอ รัว ปวง ห่วง 18 ตัว รึ ฤดู ฤทัย ฤชา 19 ตัว รือ ฤๅษี ฤๅชุ ฤๅดี 20 ตัว ลึ - 21 ตัว ลือ ฦๅชา ฦๅสาย
บทที่ 1 บทที่ 1 24 ค�ำที่ประสมด้วยสระเสียงเดียวกัน อาจมีรูปสระต่างกันเมื่อค�ำนั้นมีตัวสะกด เราสามารถสรุปลักษณะของรูปสระเหล่านั้นได้เป็น 3 ลักษณะ ดังนี้ สระเกิน แต่เดิมรวมเรียกว่า “สระ” ปัจจุบันถือว่าเป็น “พยางค์” เพราะมีเสียงพยัญชนะปรากฏในพยางค์นั้น ได้แก่ อ�ำ เป็นเสียง อะ + _________ ฤ เป็นเสียง _________ + อึ ไอ เป็นเสียง อะ + _________ ฤๅ เป็นเสียง _________ + อือ ใอ เป็นเสียง อะ + _________ ฤๅ เป็นเสียง _________ + อือ เอา เป็นเสียง อะ + _________ ฦๅ เป็นเสียง _________ + อือ 5 ลักษณะรูปสระ ตัวอย่างค�ำไม่มีตัวสะกด ตัวอย่างค�ำมีตัวสะกด 1) สระคงรูป 2) สระลดรูป 3) สระเปลี่ยนรูป
บทที่ 1 บทที่ 1 25 เสียงวรรณยุกต์เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า เสียง____________________ เสียงวรรณยุกต์ในภาษาไทยมาตรฐาน (ภาษาราชการ) มี_______เสียง ทุกพยางค์ในภาษาไทยล้วนมีเสียงวรรณยุกต์เช่นค�ำว่า รัฐประหาร มี_______พยางค์ อ่านว่า ___________________________ มีเสียงวรรณยุกต์_______เสียง คือ_______________________ วิวิธภาษา มี_______พยางค์ อ่านว่า ___________________________ มีเสียงวรรณยุกต์_______ เสียง คือ_______________________ ค�ำบางค�ำหรือบางพยางค์รูปกับเสียงวรรณยุกต์อาจไม่ตรงกัน การผันเสียงวรรณยุกต์อาจใช้นิ้วมือช่วยผันเสียงเพื่อความแม่นย�ำ ดังรูป 3 เสียงและอักษรแทนเสียงวรรณยุกต์ ค�ำ รูป เสียง ฉัน สอบ ติด แน่
บทที่ 1 บทที่ 1 26 ค�ำที่มีมากกว่า 1 พยางค์ล้วนมีเสียงวรรณยุกต์ทุกพยางค์ ข้อสอบผันเสียงวรรณยุกต์เป็น Speed Test ดังนั้น ต้องผันให้คล่องแคล่ว แม่นย�ำ และถูกต้อง ทุกพยางค์ เสียงวรรณยุกต์ทั้งห้าเสียง สามารถจัดกลุ่มได้เป็น 2 กลุ่ม ดังนี้ ได้แก่เสียง สามัญ = เสียงระดับเสมอ เช่น โพธิ์ ทราม เปล เอก = เสียงตกเสมอ เช่น ผ่าน โศก สารท ตรี = เสียงสูงเสมอ เช่น ก๊ก รุก ยักษ์ ได้แก่เสียง โท = เสียงสูง – ตก เช่น แก้ แลก พลาด จัตวา = เสียงตก – สูง เช่น ก๋วยเตี๋ยว โหร ศาล 3.1) วรรณยุกต์เสียงระดับ 3.2) วรรณยุกต์เสียงเปลี่ยนระดับ
บทที่ 1 บทที่ 1 27 รูปวรรณยุกต์ในภาษาไทย รูปที่ใช้แทนเสียงวรรณยุกต์ในภาษาไทยมี_________ รูป ได้แก่ บางค�ำ บางพยางค์รูปกับเสียงวรรณยุกต์ไม่ตรงกัน เช่น จะ กลับ ปลวก จัด กฎ รูป _________เสียง _________ ค�่ำ ย�่ำ คู่ โล่ง ร่วง รูป _________เสียง _________ น�้ำ ค�้ำ ค้า รู้ ซ�้ำ ย้าย รูป _________เสียง_________ ขา หา ฝา หู สาย สวย รูป _________เสียง_________ มาก โลก รูป โยก เพส รูป _________เสียง_________ รูปวรรณยุกต์ตรีและจัตวา ใช้ได้กับอักษร_________เท่านั้น ถ้าใช้รูปวรรณยุกต์ตรีหรือจัตวากับค�ำที่เป็นอักษรสูงหรืออักษรต�่ำ = สะกดผิด เช่น โน๊ต เค๊ก เชิ๊ต คุ๊กกี้ ที่ถูกคือ _______ _______ _______ _______ ค�ำบางค�ำมักมีผู้ใช้ภาษาไทยจ�ำนวนหนึ่ง สะกดผิดบ่อย เช่น น่ะค่ะ นะค่ะ นะคะ
บทที่ 1 บทที่ 1 28 1 1. ข้อใดมีรูปพยัญชนะต้นเป็นอักษรสูงมากที่สุด (นับทุกรูป) 1. ใครขวางฟันฟาดแหลกลาญ ล้างผลาญปี้ป่นวอดวาย 2. ภูเขาสูงแผ่นดินกว้างทางรก เรายกทัพฝ่ากล้าหาญ 3. ชาติเสือแล้วต้องไว้ลาย ชาติชายแล้วต้องต่อกร 4. ชีวิตอุทิศเพื่อชาติ เราสู้เพื่อราษฎร์ทั้งหลาย ค�ำชี้แจง : เลือกค�ำตอบที่ถูกต้องเหมาะสมเพียงข้อเดียว 2. ทุกค�ำในข้อใดออกเสียงพยัญชนะทุกตัว 1. อัจกลับ เรขาคณิต พรหมเทพ 2. คมนาคม ยนตรกิจ พันธมิตร 3. ภยันตราย วิทยายุทธ อุตรประเทศ 4. เทศบาลพัทยา อนารยชน กามเทพ
บทที่ 1 บทที่ 1 29 3. ข้อใดมีพยางค์ที่ปรากฏเสียงพยัญชนะท้ายในมาตราแม่กดมากที่สุด (นับทุกพยางค์) 1. พระสามีที่สนิทพิศวาส งามสะอาดโอ่อ่าดูกล้าหาญ 2. จึงแย้มเยื้อนเอื้อนโอษฐ์ด้วยโปรดปราน แล้วประทานหัตถ์ให้จับรับทุกนาย 3. เสร็จด�ำรัสตรัสถามตามประสงค์ ก็เคลื่อนองค์ห่างหันกลับผันผาย 4. ราชบุตรสุดสวาทจึงนาดกราย มาทักทายพูดจาแล้วลาไป 4. ข้อใดออกเสียงพยัญชนะต้นควบกล�้ำทุกค�ำ 1. ขวัญ ความ หวาย ขลัง พลัง 2. คล�้ำ หลอม ทลาย เกร็ง พลอย 3. ปราม เตรียม กร�่ำ พลาง ขวิด 4. กรน ครวญ กร้าน หรู ผลิต 5. ข้อใดมีเสียงพยัญชนะต้นมากที่สุด (เสียงที่ซ�้ำกันนับเป็นหนึ่งเสียง) 1. ถึงทุกร้อนอ่อนระอาชีวาเศร้า 2. ไม่ปล่อยใจให้เหงาเศร้าก็ขาม 3. ไม่ช้าพลันก็จะดับลับไปตาม 4. เหมือนมียามเช้าฉะนี้ก็มีเย็น
บทที่ 1 บทที่ 1 30 6. ทุกค�ำในข้อใดมีเสียงพยัญชนะต้นและเสียงพยัญชนะท้ายเหมือนกัน 1. เณร ใหญ่ 2. ภาพ ญวน 3. ธาตุ ติด 4. ศิษย์ หม�่ำ 7. ค�ำในข้อใดประกอบด้วยสระลดรูปทุกค�ำ 1. กวนขนม ตกใจ ยืนขนาน 2. ปลดปลง ปกป้อง ปูนแดง 3. สิ้นเคราะห์ กราบกราน ทุ่มทุน 4. เกรี้ยวกราด กลบเกลื่อน เกรงกริ่ง 8. ข้อใดไม่มีเสียงสระประสม 1. ถึงแม้เขาจะพูดจาวกวนไม่ได้ความ 2. แต่ฉันก็ไม่รู้สึกว่าถูกกวนประสาท 3. ส่วนเธอคล้าย ๆ กับพูดจาได้ความชัด 4. ยิ่งท�ำให้ฉันปวดหัวมากที่สุด
บทที่ 1 บทที่ 1 31 9. ค�ำประพันธ์ต่อไปนี้มีเสียงสระเดี่ยวกี่เสียง (เสียงที่ซ�้ำกันนับเป็นหนึ่งเสียง) “ทั้งนอกเมืองในเมืองเนืองมา พร้อมกันยังหน้าศาลากลาง” 1. 3 เสียง 2. 4 เสียง 3. 5 เสียง 4. 6 เสียง 10. ข้อใดที่มีเสียงวรรณยุกต์ครบ 5 เสียง 1. ค�ำขนานธารเกษมก็สมชื่อ สนุกคือเรื่องอิเหนาเสน่ห์หา 2. ดอกพะยอมหอมหวนล�ำดวนดง สายหยุดประยงค์โยทะกา 3. วันรุ่งแรมสามค�่ำเป็นส�ำคัญ อภิวันท์ลาบาทพระชินวร 4. ทั้งคนฟังคนอ่านสารแสดง ฉันขอแบ่งส่วนกุศลทุกคนเอย