บ้านมโนสุจริต

1

โครงการรกั ษน์ ้าเพอ่ื พระแม่ของแผ่นดนิ

บ้านมโนสจุ รติ หมู่ 9 ตา้ บลแมส่ ลองใน อา้ เภอแมฟ่ า้ หลวง จงั หวดั เชียงราย

1. หลกั การและเหตุผล

โครงการ “รักษ์น้าเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน”ระยะที่ 1 (พ.ศ.2551—2554) เร่ิมด้าเนินงานตังแต่ปี
2551 เป็นต้นมา ตามมติคณะรัฐมนตรี เม่ือวันท่ี 22 ตุลาคม 2550 ครอบคลุมพืนท่ี 1.672 ล้านไร่ ใน 6
จังหวัด 10 ลุ่มน้า ได้แก่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน 4 ลุ่มน้า จังหวัดเชียงใหม่ 2 ลุ่มน้า จังหวัดเชียงราย น่าน
พษิ ณโุ ลกและอุตรดิตถ์ จังหวัดละ 1 ลุ่มน้า และไดด้ ้าเนนิ งานต่อเนื่องในระยะที่ 2 (พ.ศ.2555-255-) ตามมติ
คณะรัฐมนตรี เม่อื วันท่ี 2 ตลุ าคม 2555 และในช่วงกลางแผนแมบ่ ทระยะที่ 2 ไดเ้ พมิ่ พนื ท่ดี ้าเนินการอีก 1
ลุ่มน้า คือลุ่มน้าหมนั อ้าเภอด่านซ้าย จงั หวัดเลย ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันท่ี 4 สิงหาคม 2558 โดยมี
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นหน่วยงานกลางในการด้าเนินงาน ร่วมกับหน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้อง อาทิ
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงมหาดไทย กรมชลประทาน กรมสง่ เสริมการเกษตร
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตวป์ ่าและพันธุ์พชื และจังหวัดต่างๆซ่ึงผลการด้าเนินงานประสบผลส้าเร็จในระดับหนึ่ง
แต่ยังมีความจ้าเป็นท่ีจะต้องด้าเนินงานพัฒนาต่อเน่ืองต่อไป เพ่ือให้การสนองพระราชด้าริถูกต้อง ครบถ้วน
สมบูรณ์ และมีประสิทธิภาพ มุ่งสู่การพัฒนาท่ีย่ังยืน สามารถขยายผลสู่ประชาชนได้กว้างขวางมากขึน
ตลอดจนสอดรับกับสถานการณ์ต่างๆโดยเฉพาะสภาพอากาศท่ีมีแนวโน้มเปลี่ยนแปลงไปโดยมีเหตุผลความ
จ้าเป็นสา้ คญั ๆดงั นี

1) การด้าเนินงานในระยะที่ผ่านมายังไมแ่ ล้วเสร็จ โดยเฉพาะการก้าหนดขอบเขตและวางแผน การใช้
ประโยชนท์ ่ดี นิ พนื ที่อาศัยท้ากินยังไม่แลว้ เสร็จ พนื ท่สี ่วนใหญ่เป็นพนื ท่ีอนุรกั ษ์ มีกฎระเบยี บตา่ งๆสง่ ผลให้การ
จัดตังถิ่นฐานถาวรและการจัดระเบียบชุมชนบนพืนที่สูงมีข้อก้าจัด พืนท่ีป่าต้นน้าต้องอนุรักษ์ฟื้นฟูอย่าง
ต่อเน่ือง ประชาชนขาดโอกาสในการเข้าถึงบริการพืนฐาน เน่ืองจากชุมชนตังอยู่กระจัดกระจายห่างไกลการ
คมนาคม พืนท่ีการเกษตรน้อย ขาดบริการขันพืนฐานด้านการศึกษาและสาธารณสุข ประชาชนส่วนใหญ่มี
สภาพยากจนยงั ไม่สามารถพึง่ ตนเองได้

2) การด้าเนินงานสนองพระราชด้าริอย่างครบถ้วนสมบูรณ์และมีประสิทธิภาพ พระบาทสมเด็จพระ
เจ้าอยหู่ ัว และสมเดจ็ พระนางเจ้าสริ ิกติ ิ์ พระบรมราชนิ ีนาถ ทรงห่วงไยสภาพป่าต้นนา้ ล้าธารและประชาชนที่
อาศัยท่ีท้ากินในพืนท่สี ูงตามจังหวัดตา่ งๆในภาคเหนือ พระองค์ได้พระราชทานแนวพระราชด้าริเป็นแนวทาง
ดา้ เนินงานอีกหลายครัง ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ป่า น้า และดิน และการพัฒนาชุมชนบนพืนที่สูง
ตามแนวทางการอยู่ร่วมและพึ่งพิงกันของคนและป่า โดยใช้เทคนิควิชาการและกระบวนการพัฒนาการ
เกษตรกรรมอย่างเป็นระบบเพ่ือการด้ารงอยู่ของประชาชน ซึ่งจะต้องด้าเนินงานสนองพระราชด้าริอย่าง
ต่อเนื่องและครบถ้วนสมบรู ณ์เพ่อื การพ่ึงตนเองของประชาชน

3) สถานการณ์ต่างๆในพืนท่ีลุ่มน้ามีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงของ
สภาพภูมิอากาศ ซ่ึงสง่ ผลต่อการเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติและมีแนวโน้มการเกดิ บ่อยขึนและรุนแรงขึน ทัง

2

อทุ กภัย ดินถล่มและภัยแล้ง ซึง่ สาเหตุส้าคัญเกิดจากพืนท่ีปา่ ต้นนา้ ถูกบุกรุกท้าลาย ดังเช่น การเกดิ อทุ กภัย
ในพืนที่ลุ่มน้าปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน และลุ่มน้าแม่ค้า จังหวัดเชียงราย ในปี พ.ศ. 2554 ส้าหรับการ
เปล่ียนแปลงด้านเศรษฐกิจสังคม การเกษตรเป็นอาชีพหลักของประชาชนแตพ่ ืนท่ีท้าการเกษตรนอ้ ย มีความ
ลาดชันสูงและยังถูกชะล้างพังทลาย ดินขาดความอุดมสมบูรณ์ ส่งผลให้ผลผลิตการเกษตรน้อย การท้า
การเกษตรท่อี าศัยพืชเชิงเด่ียวไดเ้ ปลยี่ นแปลงสู่การเกษตรกรรมแบบผสมผสานมากขึน นอกจากนสี ภาพสังคม
ชนบทได้เร่มิ เปล่ียนแปลงส่คู วามเป็นเมืองมากขึนจากการพัฒนาต่างๆ แต่การพัฒนายังมีลักษณะเป็นกระจุก
ราษฎรส่วนหนึ่งโดยเฉพาะกลุ่มด้อยโอกาสยังไม่สามารถปรับตัวได้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง ดังนันจ้าเป็นต้อง
สร้างภูมิค้มุ กันเพื่อเตรยี มรองรบั สถานการณต์ ่างๆทเี่ ปล่ียนแปลงไป

4) ความสอดคล้องกับยทุ ธศาสตรก์ ารแกไ้ ขปัญหาอทุ กภยั ในพืนที่ตน้ น้า โดยจากกรณกี ารเกิดอทุ กภัย
น้าท่วมใหญ่ ในปี 2554 ซึ่งได้ก่อให้เกิดความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนและสร้างความ
เสียหายในด้านต่างๆมูลค่าความเสียหายสูงถึงกว่า 1.42 ล้านล้านบาท โดยสาเหตุหลักประการหนึ่งของ
อุทกภัยมาจากการที่ป่าไม้ถูกบุกรุกท้าลาย พืนที่ป่าลดลงและระบบนิเวศน์ถูกท้าลาย ซ่ึงรัฐบาลได้วาง
ยุทธศาสตรก์ ารปอ้ งกันแกไ้ ขปัญหาอทุ กภัยในพนื ท่ตี ้นน้า โดยกา้ หนดให้มกี ารด้าเนินงานตามแนวพระราชดา้ ริ
ในการดูแลป่าต้นนา้ การปลูกป่า การสร้างฝายชะลอความชุ่มชนื และการรกั ษาระบบนิเวศน์ และเม่ือวันที่ 24
กมุ ภาพันธ์ 2555 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชด้ารัสชแี นะแนวทางการปลูกป่าป้องกันน้า
ท่วม สรุปความตอนหนึ่งว่า “ป่าไม้มีหลายชนิด โดยเฉพาะ ป่าไม้ที่ขึนเร็ว โตเร็ว และต้นไม้ที่ขึนช้าและถูก
ทา้ ลาย ไมส่ ามารถที่จะแก้ไข ตน้ ไม้ท่ีโตเร็วท้าลายเรว็ ก็ท้าให้ดินถลม่ ทุกแห่ง ถา้ ตน้ ไม้ที่โตเร็วก็ท้าลายเร็ว พัง
เรว็ และก็มีอนั ตรายมาก รวมไปถึงภาคเหนอื เกือบทุกแห่งมีการพงั ทลายของดินของภูเขา อันนีก็อันตรายมาก
แก้ไขยาก ก็ตอ้ งหาวิธีแกไ้ ขเรอื่ งป่าไม้ส้าคัญ หลักการที่ต้องทา้ คือ ควรท่ีจะปลูกต้นไม้ท่ีโตช้า ที่เป็นไม้แขง็ ไม้
รากลึกทา้ ใหป้ อ้ งกันดินถลม่ ซึง่ เปน็ ปัญหาที่ยากมากวิธีทา้ กป็ ลูกผสมกับไม้ออ่ นที่ขนึ เร็ว กบั ไมแ้ ข็งท่ีขนึ ชา้ แล้ว
หาวิธีที่จะป้องกันการท้าลาย เพราะว่า ต้นไม้แข็งเมื่อถูกท้าลายแล้วมนั ต้องใช้เวลานาน อย่างที่กรุงเทพฯได้
ปลกู ต้นไม้แขง็ เช่น ไม้สัก และไม้ยาง ไมส้ ักกินเวลาหลายสบิ ปีกว่าจะโตและแกรง่ ไม้ยางขึนได้เรว็ กว่าแต่ก็กิน
เวลานาน 60 ปี กว่าจะใช้ได้” ดังนัน พืนที่ลุ่มน้าโครงการอนุรักษ์น้าเพื่อพระแม่ของแผ่นดินทัง 10 ลุ่มน้า
เป็นพนื ทตี่ ้นน้าของลมุ่ นา้ หลกั ต่างๆทค่ี วรดา้ เนินการปลูกปา่ และการดแู ลรกั ษาตามแนวยุทธศาสตร์ทก่ี ้าหนดไว้

5) การเพม่ิ ประสิทธิภาพกระบวนการการบริหารจดั การ ให้สามารถดา้ เนินงานสนองพระราชด้าริ ได้
อย่างมีประสิทธิภาพ มุ่งบูรณาการด้าเนินงานโดยมสี ว่ นรว่ มของทุกภาคสว่ น มกี ารร่วมกนั จัดทา้ และใช้
“แผน” ในระดบั ต่างๆเปน็ เคร่ืองมอื ชนี ้าการพัฒนาและบริหารจัดการ โดยมีประชาชนเป็นศูนย์กลาง ยึดพืนท่ี
ลุ่มน้าเป็นหลักในการด้าเนินงานตามแนวพระราชด้าริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มุ่งสู่การพัฒนาที่
ย่งั ยนื คอื ประโยชน์สขุ ของประชาชนเปน็ ส้าคัญ

6) มีมติคณะรัฐมนตรี เม่ือวันท่ี 4 สิงหาคม พ.ศ.2558 ให้เพ่ิมพืนที่ปฏิบัตกิ ารของโครงการ “รักษ์
นา้ เพ่ือพระแมข่ องแผ่นดิน” ให้ครอบคลุมพืนที่ลุ่มน้าหมัน จังหวดั เลย เพ่ือพัฒนาพืนท่ีดังกล่าวตามปรัชญา
และหลักการของโครงการ “รักษ์น้าเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” ด้วยเหตุผลความจ้าเป็นดังกล่าวข้างต้น
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงได้จัดท้าแผนแม่บทโครงการ “รักษ์น้าเพ่ือพระแม่ของแผ่นดิน” ระยะที่ 3

3

(พ.ศ.2560-2564) ขึน โดยมีจุดมุ่งหมายหลักเพ่ือด้าเนินงานสนองพระราชดา้ ริตามโครงการรักษ์เพื่อพระแม่
ของแผ่นดินให้มีความต่อเน่ือง การพัฒนาถูกต้องครบถ้วน สมบูรณ์และมีความมั่นคงย่ังยืน และขยายผล
การด้าเนินงานให้กว้างขวางยิ่งขนึ เพ่ือเป็นการเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษาครบ 84
พรรษา ของสมเด็จพระนางเจา้ สิริกิต์พิ ระบรมราชินีนาถในปี 2559 รวมทังเป็นภูมคิ ุ้มกันรองรับสถานการณ์
การเปลี่ยนแปลงต่างๆที่เกดิ ขนึ ในอนาคต

สา้ หรับกรมพัฒนาท่ีดินไดม้ ีการจดั ท้าระบบอนุรักษ์ดนิ และน้า การปรับปรงุ บ้ารุงดิน ให้เหมาะสมกับ
สภาพของพืนที่โครงการ เพื่อป้องกันการชะล้างพังทลายและฟื้นฟูดินในพืนที่โครงการ “รักษ์น้าเพื่อพระแม่
ของแผ่นดนิ ” และปรับปรงุ ใหด้ ินมีความอุดมสมบรู ณต์ อ่ ไปอยา่ งย่งั ยนื

2. วัตถปุ ระสงค์

1. เพื่อจดั ท้ามาตรการในการปอ้ งกนั การชะลา้ งพังทลายของดินในพืนท่ีโครงการ“รักษน์ า้ เพือ่ พระแม่
ของแผ่นดนิ ”

2. เพื่อปรับปรุงบ้ารุงดินในพืนที่โครงการ“รักษน์ ้าเพ่ือพระแม่ของแผ่นดิน” และให้เกษตรกรในพืนท่ี
ใชท้ ี่ดนิ อย่างเหมาะสมและยง่ั ยืน

3. พืนที่ด้าเนนิ การ

บา้ นมโนสจุ ิต หมู่ 9 ตา้ บลแมส่ ลองใน อ้าเภอแม่ฟ้าหลวง จงั หวัดเชียงราย สภาพโดยท่ัวไปเป็นพืนที่
สูง มีภูเขาสลับซับซอ้ น ลุ่มน้าหลักส้าคัญคือแม่น้าค้า มีถนนทางหลวงชนบท ตัดผ่านจากปากทางแมส่ ลองถึง
สามแยกอีก้อผ่านไปถึงบ้านเทอดไทย แยกไปสินสุดที่บ้านหัวแม่ค้า บ้านมโนสุจริต หมู่ 9 ต้าบลแม่สลองใน
อา้ เภอแมฟ่ า้ หลวง จังหวดั เชยี งราย มีอาณาเขตดังต่อไปนี

ทศิ เหนอื ตดิ กับ บา้ นเลา่ ลิ่ว หมู่ 14 ต้าบลแม่สลองใน อา้ เภอแมฟ่ ้าหลวง จังหวัดเชียงราย
ทศิ ใต้ ติดกบั บา้ นหว้ ยหยวกป่าโซ หมู่ 9 ต้าบลแมส่ ลองใน อ้าเภอแมฟ่ า้ หลวง จงั หวัดเชียงราย
ทศิ ตะวันออก ติดกับ คลองหว้ ยหมาก
ทิศตะวนั ตก ติดกบั คลองหว้ ยหยวก

4. ระยะเวลาด้าเนินการ

เดือนตุลาคม พ.ศ. 2561– กันยายน พ.ศ. 2562

5. ผู้รบั ผิดชอบด้าเนนิ การ

สถานีพฒั นาทีด่ ินเชยี งราย สา้ นักงานพัฒนาที่ดินเขต 7 กรมพฒั นาทีด่ นิ

4

6. ลักษณะภมู ปิ ระเทศ
สภาพพืนที่โดยทั่วไปส่วนใหญ่เป็นลูกคล่ืนลอนลาดถึงเป็นภูเขาสูงชันมาก ความลาดชันมากกว่า 35 % มี

ความสูงมากกว่า 700 - 900 เมตร จากระดบั ทะเลปานกลาง

รูปที่ 1. แผนท่ีสภาพภมู ปิ ระเทศวงรอบโครงการรกั ษ์น้าเพื่อพระแมข่ องแผน่ ดนิ ห้วยหยวกป่าโซ บ้านมโนสจุ ริต หมู่
9 ต้าบลแม่สลองใน อา้ เภอแม่ฟา้ หลวง จังหวดั เชียงราย

5

รปู ที่ 2. แผนที่งานจดั ระบบอนุรกั ษด์ นิ และนา้ โครงการรักษน์ า้ เพ่อื พระแมข่ องแผน่ ดนิ หว้ ยหยวกปา่ โซ บ้านมโน
สุจรติ หมู่ 9 ตา้ บลแม่สลองใน อา้ เภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชยี งราย

6

7. ทรัพยากรดนิ

ดินในพนื ที่ด้าเนนิ การสว่ นใหญ่เป็นชุดดนิ พืนท่ีลาดชันเชงิ ซ้อน ( SC : slope complex ) มคี วามลาด
ชันมากกว่า 35 เปอร์เซ็นต์ จนถึงมีความลาดชันสูงมาก ในพืนที่ท้าการเกษตรจะเกิดการชะล้างพังทลาย
สญู เสยี หนา้ ดินอย่างรนุ แรง ขาดแคลนน้าและบางพืนที่อาจพบชันหินพืนหรือเศษหินกระจัดกระจายอยู่บริเวณ
หนา้ ดนิ

8. สภาพภมู อิ ากาศ

จากสถิติภูมิอากาศ ณ สถานีตรวจวัดอากาศ จังหวัดเชียงราย (ปี พ.ศ. 2546 - 2555) ดังตารางท่ี 1
พืนที่อ้าเภอแม่ฟ้าหลวง จัดอยู่ในเขตภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าสะวันนา (Tropical savannah: Aw) ตามระบบการ
จ้าแนกภูมิอากาศของ Koppen โดยมีปริมาณนา้ ฝนรวมทังปี 1,790.8 มิลลิเมตร ความชืนสัมพัทธ์เฉลี่ยตลอด
ปี 76.2 เปอร์เซ็นต์ อุณหภูมิสูงสุดเฉล่ียทังปี 31.2 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิต่้าสุดเฉล่ียทังปี 20.0 องศา
เซลเซียส สามารถแบ่งลกั ษณะภมู อิ ากาศออกเปน็ 3 ฤดูกาล ไดแ้ ก่

ฤดูฝน เรม่ิ ตังแตเ่ ดอื นพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม ระยะนีเป็นช่วงที่ไดร้ ับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตก
เฉียงใต้ เดือนท่ีมีฝนตกหนักมากสุด คือ เดือนสิงหาคม ปริมาณฝนเฉลี่ย 369.8 มิลลิเมตร เน่ืองจากได้รับ
อทิ ธพิ ลจากพายุดเี ปรสชัน่ ทพ่ี ัดเขา้ มาในช่วงดังกล่าว

ฤดูหนาว เร่ิมตังแต่เดือนพฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์ ระยะนีเป็นช่วงท่ีได้รับอิทธิพลจากลมมรสุม
ตะวันออกเฉียงเหนอื ซ่ึงเปน็ ลมหนาวและแห้งแล้ง เดือนมกราคม เปน็ เดือนทมี่ ีอุณหภูมิต้่าสุดเฉลีย่ 14.0 องศา
เซลเซียส

ฤดูร้อน เร่ิมตังแต่เดือนมีนาคมถึงเดือนเมษายน ระยะนีจะได้รับอิทธิพลจากลมมรสุม ตะวันออกเฉียงใต้
อุณหภูมเิ ฉลี่ยโดยทวั่ ไปจะสูงขนึ ท้าใหม้ ีสภาพอากาศรอ้ นกว่าปกติ และจะรอ้ นมากทีส่ ุดในเดอื นเมษายน โดยมี
อณุ หภูมิสูงสุดเฉล่ีย 34.1 องศาเซลเซียส ทังนี อาจจะมีพายุโซนร้อนเกิดขึนเน่ืองจากอากาศเย็นจากประเทศ
จีนได้เคล่ือนตัวลงมาเป็นครังคราว ท้าให้เกิดปะทะกับอากาศร้อนเขตท้องถิ่น เกิดเป็นแนวปะทะอากาศเย็น
ทา้ ใหม้ ีพายฝุ นฟ้าคะนองเกดิ ขึนแต่มีฝนตกไม่นาน

จากการวิเคราะห์สมดุลน้าเพ่ือการเกษตร (รูปท่ี 3) โดยพิจารณาระหว่างค่าปริมาณน้าฝนรายเดือนเฉล่ีย กับ
คา่ ศักยภาพการคายระเหยน้าของพืชรายเดือนเฉล่ีย พบวา่ ช่วงระยะเวลาที่เหมาะสมในการเพาะปลูกพืช อยู่
ในช่วงตงั แตเ่ ดอื นเมษายนถึงเดอื นตุลาคม ซึง่ ในช่วงระยะเวลาดังกล่าว อาจจะต้องประสบปัญหาภาวะฝนทิง
ช่วงในช่วงประมาณเดือนพฤศจิกายนต่อเนื่องถึงเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี ดังนัน ควรวางแผนจัดระบบการ
ปลกู พชื ใหเ้ หมาะสมและจัดหาแหลง่ น้าสนับสนนุ เพ่อื ป้องกนั พืชผลเสียหายเนอ่ื งจากฝนแลง้

7

ภาพที่ 3 สภาพภมู ิประเทศ โครงการสถานีพัฒนาการเกษตรที่สูงตามพระราชดา้ รบิ า้ นมโนสจุ รติ หมู่ท่ี 9
ตา้ บลแม่สลองใน อา้ เภอแมฟ่ า้ หลวง จงั หวดั เชียงราย

8

ภาพที่ 4 ความลาดชัน โครงการสถานีพัฒนาการเกษตรทีส่ ูงตามพระราชดา้ ริบา้ นมโนสจุ รติ หม่ทู ่ี 9
ตา้ บลแม่สลองใน อา้ เภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย

9

ตารางท่ี 1. สถิติภมู ิอากาศ ณ สถานีตรวจวัดอากาศ จงั หวดั เชียงราย (ปี พ.ศ. 2546 - 2555)

ปรมิ าณ นา้ ฝนท่ีใช้ จ้านวน อณุ หภมู ิ (°ซ) ความชืน ศักยภาพ 0.5
การคาย ศกั ยภาพการ

เดือน น้าฝน ประโยชน์ วันฝนตก สงู สดุ ต้่าสุด เฉลี่ย สมั พทั ธ์ ระเหยน้า คายระเหย
(มม.) (มม.) * (%) (มม.) * นา้ (มม.) *

ม.ค. 17.0 16.5 2 28.7 14.0 20.4 73.7 72.54 36.3

ก.พ. 10.4 10.2 2 31.4 14.9 22.2 67.5 82.88 41.4

มี.ค. 47.1 43.6 5 33 17.8 24.5 65.6 107.57 53.8

เม.ย. 108.1 89.4 11 34.1 21.4 27.2 69.5 128.10 64.1

พ.ค. 250.2 150.0 11 32.8 23 27.0 76.3 126.48 63.2

ม.ิ ย. 191.3 132.7 20 32 24.1 27.3 79.7 112.20 56.1

ก.ค. 315.0 156.5 23 31.2 24 26.8 81.9 111.91 56.0

ส.ค. 369.8 162.0 24 30.9 23.8 26.6 84.0 107.88 53.9

ก.ย. 319.2 156.9 18 31.3 23.3 26.4 82.7 105.90 53.0

ต.ค. 129.7 102.8 11 31.1 21.8 25.5 80.8 100.75 50.4

พ.ย. 25.5 24.5 6 29.8 17.7 22.6 77.0 85.50 42.8

ธ.ค. 7.5 7.4 3 28.1 14.5 20.4 75.6 73.47 36.7

รวม 1,790.8 1052.5 136 - - - - 1,215.18 607.6

เฉล่ยี - - - 31.2 20.0 24.7 76.2 - -

ท่มี า: ศูนยอ์ ตุ นุ ยิ มวิทยาภาคเหนือ, 2555
หมายเหตุ: * คา้ นวณจากโปรแกรม CropWat

10

รปู ท่ี 5. สมดุลของนา้ เพ่ือการเกษตร จังหวดั เชยี งราย
9. ทรพั ยากรดนิ

ดนิ ในพืนท่ีด้าเนนิ การสว่ นใหญ่เป็นชุดดนิ พืนท่ีลาดชนั เชงิ ซ้อน ( SC : slope complex ) มคี วามลาด
ชันมากกว่า 35 เปอร์เซ็นต์ จนถึงมีความลาดชันสูงมาก ในพืนที่ท้าการเกษตรจะเกิดการชะล้างพังทลาย
สูญเสียหน้าดินอยา่ งรนุ แรง ขาดแคลนนา้ และบางพืนทอ่ี าจพบชันหินพืนหรือเศษหินกระจัดกระจายอยู่บริเวณ
หน้าดนิ
10. สภาพปัญหา

1) ด้านทรัพยากรดิน สภาพพืนท่ีมีความลาดชันสงู มีการชะล้างพังทลายหน้าดิน ขาดมาตรการอนุรักษ์
ดินและน้า ท้าให้ดินถล่มในช่วงฝนตกหนัก ดินขาดความอุดมสมบูรณ์ และท้าให้ผลผลิตทาง
การเกษตรตา้่

2) ด้านทรพั ยากรน้า ขาดแคลนนา้ การเกษตรในฤดูแลง้ และล้าห้วยตนื เขนิ
3) ดา้ นทรพั ยากรปา่ ไม้ มกี ารทา้ ไรห่ มุนเวียน การตดั ไมแ้ ผ้วถางป่าเพอ่ื ปลกู ขา้ วโพด
4) ด้านอาชีพ และรายได้ ราษฎรมีรายได้ต่า้ ไม่พอเพียงต่อการด้ารงชีพ ประสบปัญหาการวา่ งงานหลัง

ฤดกู ารเกบ็ เก่ยี วขาดการเรียนร้แู ละการพัฒนาอาชพี

11

11. มาตรการอนุรักษ์ดนิ และน้าโครงการรกั ษ์นา้ เพ่อื พระแมข่ องแผ่นดินห้วยหยวกป่าโซ
บา้ นมโนสุจริต หมู่ 9 ตา้ บลแมส่ ลองใน อ้าเภอแมฟ่ า้ หลวง จังหวัดเชียงราย
วิธีกล (Mechanical Measures)

1) การทา้ ขันบันไดดนิ (bench terrace) ใชไ้ ดด้ ีในพนื ท่ีมคี วามลาดชันมากกวา่ 15-30 % โดยการตัด
ดนิ จากตอนบนแลว้ ทงิ ดินลงพืนที่ตอนล่าง ท้าให้พนื ที่มลี ักษณะราบ ทา้ ติดต่อกันเป็นขันบันได ใช้ประโยชนใ์ น
การปลกู ข้าวนานา้ ขัง ข้าวไร่ ปลกู ผกั ฯลฯ
ขันบันไดดนิ แบง่ ออกเป็น 3 แบบ คือ

1.1) แบบระดับ คือขันบันไดดินใช้ปลูกพืชอยู่ในแนวระดับทังด้านข้างและตลอดแนวยาวของ
ขันบนั ได ขอบฐานของขันบันไดลอ้ มด้วยคนั ดินทีม่ ชี อ่ งเปิดเพอื่ ระบายนา้ สว่ นเกนิ

1.2) แบบเอียงเข้า เป็นขันบันไดท่ีมีผิวหน้าฐานขันบันไดเอียงเข้าหาเชิงลาดเล็กน้อยเพ่ือให้น้า
รวมตัวทางผนังด้านในของขันบันได และส่วนลาดเอียงนีจะช่วยลดแรงอัดตัวของน้าไหลบ่า
บริเวณด้านนอกของขนั บนั ได

12

1.3) แบบเอียงออก เป็นขันบันไดที่ผิวหนา้ ฐานขันบันไดเอียงออกจากเชงิ ลาดเล็กนอ้ ยเพื่อให้น้า
สว่ นเกินระบายออก

2) การท้าคันครู ับน้ารอบเขา (hillside ditch) เป็นคูรับน้าที่ท้าขึนขวางความลาดเทของพืนท่ีโดยท้า
รบั น้าออกเป็นช่วงๆ แบ่งตามความลาดเทของพืนที่ให้แต่ละช่วงมีความลาดเทให้สันลงประมาณ 6-12 เมตร
เพื่อชะลอการไหลของน้าฝน และระบายน้าลงสู่ทางน้าธรรมชาติใช้ในการปลูกพืชเศรษฐกิจ ไม้ผล และพืชไร่
เช่น ขา้ วไร่ ถ่วั ฯลฯ

13

สรปุ งานกอ่ สร้างระบบอนรุ กั ษ์ดนิ และน้า
โครงการรกั ษน์ ้าเพอ่ื พระแม่ของแผ่นดิน พืนท่ีลุ่มนา้ แม่คา้
พืนท่ีด้าเนินการ บ้านมโนสจุ ริต หมู่ 9 ตา้ บลแม่สลองใน อ้าเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย

เป้าหมาย 400 ไร่
งานพัฒนาพนื ทด่ี ว้ ยวิธีการอนุรกั ษ์ดนิ และน้า ด้าเนินการเอง โดยใช้แรงคน

รหสั แปลงโครงการ สพข.07-ชร.-พดร.-ป.06-พ.ศ.2562-400

ล้าดบั กจิ กรรม ปรมิ าณงาน จา้ นวนเงิน (บาท)

การด้าเนนิ การ 400 ไร่ 56,206.68
1 - คนั คูเบนนา้ 0.625 กม. 1,266,586.72
33.520 กม. 1,322,793.4
- คูรบั น้าขอบเขา แบบท่ี 6
ค่าจัดทา้ ระบบอนรุ ักษด์ นิ นา้ บาท 275,590.78
ค่าอ้านวยการ 20.8340 % 1,598,384.18

รวมคา่ จดั ท้าระบบอนุรักษด์ นิ นา้ (1) บาท 2,000.00
2 - ป้ายโครงการฯ แผน่ เหลก็ 1 ป้าย 2,000.00
1,600,384.17
ปา้ ยโครงการ แผ่นเหล็ก (2) 1,600,000.00

รวมเป็นเงินทังสิน (1)+(2)

ขอเบิกเพียง

14

รายการค้านวณ ปรมิ าตรคันคเู บนน้า
โครงการอันเน่ืองมาจากพระราชด้ารริ กั ษน์ า้ เพ่อื พระแม่ของแผ่นดนิ
บา้ นมโนสจุ รติ หมู่ 9 ตา้ บลแมส่ ลองใน อ้าเภอแม่ฟา้ หลวง จงั หวดั เชียงราย

รหสั แปลงโครงการ สพข.07-ชร.-พดร.-ป.06-พ.ศ.2562-400

1.จดั ท้าคนั คูเบนนา้ = 476 ลบ.ม./กม.
-ปรมิ าณงานดนิ ขุดตัก = 0.625 × 476 = 297.50 ลบ.ม.
-อตั ราค่าขดุ ตัก โดยใช้แรงงานคน = 188.93 บาท / ลบ.ม.
1)รวมคา่ จา้ งทา้ คันคเู บนนา้ = 297.50 × 188.93 = 56,206.68 บาท

15

รายการค้านวณ ปรมิ าตรครู ับน้าขอบเขา (Hill Side Ditch)
ก่อสร้างโดยใชค้ นั ดนิ แบบท่ี 6

โครงการรกั ษน์ ้าเพอ่ื พระแม่ของแผน่ ดนิ
พนื ทดี่ ้าเนินการ

บา้ นมโนสุจริต หมู่ 9 ต้าบลแม่สลองใน อ้าเภอแม่ฟา้ หลวง จังหวัดเชียงราย
รหัสแปลงโครงการ สพข.07-ชร.-พดร.-ป.06-พ.ศ.2562-400

รายการ ปริมาณ หน่วย
33.52 กม.
คูรับนา้ ขอบเขา (Hill Side Ditch) แบบที่ 6 (1) 200
ลบ.ม./กม.
ปริมาตรดินขดุ ตัก โดยใชแ้ รงงานคน (2) 6,704.00 ลบ.ม.
188.93
ปริมาณงาน (1)x(2)=(3) บาท/ลบ.ม.
1,266,586.72 บาท
ค่าจา้ งขุดโดยใชแ้ รงงานคน (4) 1,266,586.72 บาท

คา่ กอ่ สรา้ งคูรับน้าขอบเขา แบบท่ี 6 (3)x(4)=(5)

รวมเปน็ เงิน

16

12. ผลการด้าเนนิ งาน

สภาพพนื ทกี่ อ่ นด้าเนนิ งาน

สภาพพืนที่ระหวา่ งดา้ เนนิ งาน

17

สภาพพนื ท่ีระหว่างดา้ เนนิ งาน

รปู การทา้ ครู บั น้าขอบเขา แบบท่ี 6

สภาพพนื ที่หลังการด้าเนนิ งาน

18

ปา้ ยโครงการ

19

ระบพุ นื ทด่ี ้าเนินการ ผลการดา้ เนินงาน
/ หมูบ่ ้านเปา้ หมาย
โครงการ/กิจกรรม ผลผลิต (Output) ผลลัพธ์ (Outcome)

1.จัดท้าระบบอนุรักษด์ ินและน้า บา้ นมโนสจุ รติ หมู่ 9 จัดท้าระบบอนรุ ักษด์ ินและนา้ ชมุ ชนในพืนทม่ี คี วามรู้ความ
ตา้ บลแมส่ ลองใน
2.สาธติ การใช้ปยุ๋ พชื สด อา้ เภอแมฟ่ ้าหลวง พืนท่ี 500 ไร่ โดยมีกิจกรรม เขา้ ใจ เกี่ยวกบั ประโยชนข์ อง
3.สาธติ การท้าปุ๋ยการใชน้ า้ หมักชีวภาพ
4.สาธติ การท้าการใชป้ ุ๋ยหมกั สูตร บา้ นมโนสุจรติ หมู่ 9 ดงั นี คันครู บั นา้ รอบขอบเขา การจดั ระบบอนรุ กั ษ์ดินและ
พระราชทาน ตา้ บลแมส่ ลองใน
อา้ เภอแมฟ่ า้ หลวง (คันดนิ แบบที่ 6 ) จ้านวน นา้ เพือ่ ป้องกนั การชะล้าง

บา้ นมโนสุจริต หมู่ 9 33.650 กม. พังทลายของดิน
ตา้ บลแม่สลองใน
อ้าเภอแมฟ่ า้ หลวง ใหเ้ กษตรกรปลูกพืชปยุ๋ สด สภาพดนิ ของเกษตรมี

บ้านมโนสจุ ริต หมู่ 9 จ้านวน 100 ไร่ เพ่อื ปรบั ปรุง อนิ ทรียวัตถเุ พ่ิมขนึ ท้าใหล้ ด
ตา้ บลแม่สลองใน
อ้าเภอแมฟ่ ้าหลวง บ้ารงุ ดินแปลงเกษตรกร การใช้ป๋ยุ เคมี เพิ่มผลผลิต

ใหแ้ ก่เกษตรกร

จัดตังกลมุ่ จ้านวน 1 กลุม่ ทา้ เกษตรกรมีความรแู้ ละความ

น้าหมกั ชวี ภาพ โดยให้ เข้าใจ การท้าและการใชน้ ้า

เกษตรกรร่วมกนั ท้า และ หมักชวี ภาพ ลดการใช้ปุ๋ยเคมี

น้าไปใช้ในพนื ท่ีของตนเอง ลง

สาธติ การทา้ และการใชป้ ๋ยุ แปลงเกษรกรไดร้ บั ปรบั ปรุง

หมกั สตู รพระราชทานจ้านวน บ้ารุงดนิ และทา้ ให้

3 จุด ใหเ้ กษตรกรพนื ที่บา้ นนา อินทรียวตั ถใุ นดินเพม่ิ ขนึ และ

โต่ บา้ นห้วยหยวกปา่ โซ ตา้ บล ลดการเผาในพืนทโ่ี ดยการน้า

แมส่ ลองใน อา้ เภอแมฟ่ ้าหลวง เศษพชื นา้ มาทา้ ปยุ๋ หมักไว้ใช้

20

รายชือ่ เกษตรกรทเ่ี ขา้ ร่วมโครงการรกั ษน์ า้ เพ่อื พระแมข่ องแผน่ ดิน

บ้านมโนสุจรติ ม.9 ต้าบลแม่สลองใน อ้าเภอแมฟ่ ้าหลวง จังหวัดเชียงราย

ล้าดับ ชอ่ื -สกลุ เลขบัตรประจ้าตัว หมู่ บ้านเลข ต้าบล อา้ เภอ
ประชาชน ท่ี
1 นายหมเี ดอะ มาเยอะ แม่ฟ้าหลวง
2 นายหลจู่ ง๋ึ หมี่ แซ่หลู่ 6571571022044 11 58/ช เทอดไทย แมฟ่ า้ หลวง
3 นายอา้ ยค้า ไทยใหญ่ 8571584033755 20 7 แมส่ ลองใน แม่ฟ้าหลวง
4 นายแกว้ โกษคา้ 8571573034348 20 11 แมส่ ลองใน แมฟ่ ้าหลวง
5 นายอ๋อย ไอ้สาม 6571572040810 20 22/ช แม่สลองใน แม่ฟ้าหลวง
6 นายเปาฝู่ แซ่ฉงึ่ 657152040976 20 25/ช แม่สลองใน แม่ฟา้ หลวง
7 นายกติ ติกุล อาจวงคท์ อง 8571584134381 20 59 แม่สลองใน แมฟ่ ้าหลวง
8 นายทนู นายจา่ ม 8571584008971 20 78/256 แมส่ ลองใน แม่ฟา้ หลวง
9 นายลเี อ๋อ แซ่ลี 6571572031772 20 12/ช แม่สลองใน แมฟ่ า้ หลวง
10 น.ส.ปารชิ าติ แซ่ฉ่ึง 5571500032430 20 22 แม่สลองใน แมฟ่ ้าหลวง
11 นางแพร่ นามหน่อ 5571500022329 20 600 แม่สลองใน แมฟ่ า้ หลวง
12 นายเชียวฉ่ึง แซ่เจ๋า 6571572041051 20 27/ช แมส่ ลองใน แมฟ่ ้าหลวง
13 นายเปาเหลง๊ แซ่ซู 8571584061074 20 21 แม่สลองใน แม่ฟา้ หลวง
8571584094754 20 53 แมส่ ลองใน