หนังสือ"ชนิดของคำอุทาน" น.ส.สุชานันท์ 024

เรื่อง ชนิดของคำ
คำอุทาน

ชั้นประถมศึกษาปีที่๕

คำนำ






หนังสือเรื่อง "ชนิดของคำอุทาน" ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕
เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชานวัตกรรม เทคโนโลยีสารสนเทศและ
การสื่อสารทางการศึกษา โดยจัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับ
ชนิดและหน้าที่ของคำอุทาน

หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือเล่มนี้ จะเป็นประโยชน์ในการ
พัฒนาผู้เรียน และพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรู้ของครูผู้
สอนกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทยได้เป็นอย่างดี

สารบัญ



หน้า

เรื่ิอง ๑
๒-๓
สาระการเรียนรู้
แบบทดสอบก่อนเรียน ๔
คำอุทาน ๕
ชนิดของคำอุทาน ๖
หน้าที่ของคำอุทาน ๗
สรุปคำอุทาน ๘
แบบฝึกทักษะที่๑ ๙
แบบฝึกทักษะที่๒ ๑๐ - ๑๑
แบบทดสอบหลังเรียน ๑๒
อ้างอิง

ส า ร ะ ก า ร เ รี ย น รู้

สาระที่ ๔ หลักภาษาไทย

มาตรฐาน ท ๔.๑ เข้าใจธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย
การเปลี่ยนแปลงของภาษาและพลังของภาษาภูมิปัญญาทาง
ภาษาและรักษาภาษาไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ

ตัวชี้วัด ท ๔.๑ ป.๕/๑ วิเคราะห์ชนิดและหน้าที่ของคำในประโยค

จุดประสงค์การเรียนรู้
๑.นักเรียนบอกความหมายของคำอุทานได้ถูกต้อง
๒.นักเรียนวิเคราะห์ชนิดของคำอุทานในประโยคได้ถูกต้อง
๓.นักเรียนบอกหน้าที่ของคำอุทานได้ถูกต้อง

สาระสำคัญ
คำอุทาน คือคำที่เปล่งเสียงออกมาเพื่อแสดงอารมณ์และ

ความรู้สึกของผู้พูด มักจะเป็นคำที่ไม่มีความหมาย แต่เน้น
ความรู้สึกและอารมณ์ของผู้พูด

แบบทดสอบก่อนเรียน

คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย X ทับตัวอักษร
ก ข ค หรือ ง ที่ถูกต้องที่สุดเพียงตัวเดียว

๑. คำว่า “ไชโย” ในข้อใดเป็นคำอุทาน
ก. ไชโยเป็นนักฟุตบอล
ข. ไชโย! ทีมเราชนะแล้ว
ค. สาลีเป็นเพื่อนกับไชโย
ง. ต้นกล้าส่งเสียงร้องไชโย

๒. คำอุทาน มีความหมายอย่างไร
ก. คำที่ใช้แทนคำนาม
ข. คำที่ใช้แทนคำสรรพนาม
ค. ที่คำใช้แสดงอารมณ์ ความรู้สึก
ง. คำที่ใช้เชื่อมต่อข้อความหรือประโยค

๓. ข้อใดเป็นคำอุทานบอกอาการเสียใจ
ก. ว้าย! งูกัด
ข. ไชโย! ฉันสอบได้ที่หนึ่ง
ค. โอ้โฮ! ของขวัญชิ้นใหญ่
ง. โธ่! เขาไม่น่าทำกับน้องอย่างนี้เลย
๔. ประโยคในข้อใดที่มีคำอุทาน

ก. เช้าวันนี้อากาศดีมาก
ข. โอ้โฮ! ทำไมเธอสวยจังเลย
ค. เขากลับมาถึงบ้านตั้งแต่เมื่อวาน
ง. สมศรีและสมชายเดินไปโรงเรียน

๕. ข้อใดใช้คำอุทานต่างจากพวก
ก. ผมเผ้าก็ไม่ตัด
ข. เฮ้ย! เหนื่อยจัง
ค. โธ่! น่าสงสารจัง
ง. อนิจจา! ทำไมเป็นแบบนี้

คำอุทาน

คือ คำที่เปล่งเสียงออกมาเพื่อแสดงอารมณ์และ
ความรู้สึกของผู้พูด เช่น ตกใจ ดีใจ เสียใจ ท้อใจ
แปลกใจ โล่งใจ สงสาร ชื่นชม มักจะเป็นคำที่ไม่มี
ความหมายแต่เน้นความรู้สึกและอารมณ์ของผู้พูด
เสียงที่เปล่งออกมาเป็นคำอุทานมี ๓ ลักษณะคือ

๑. เป็นคำ เช่น โอ๊ย ว้าย แหม โถ เป็นต้น
๒. เป็นวลี เช่น พุทโธ่เอ๋ย คุณพระช่วย เป็นต้น
๓. เป็นประโยค เช่น ไฟไหมเจ้าข้า ปูเป้ถูกรถชน เป็นต้น

ชนิดของคำ
อุทาน

แบ่งเป็น ๒ ชนิด ดังนี้
๑. คำอุทานบอกอาการ คือ คำที่บอกอารมณ์หรือความรู้สึกต่าง ๆ
ของผู้พูด คำอุทานชนิดนี้มักอยู่หน้าประโยคและมีเครื่องหมาย
อัศเจรีย์ ( ! ) กำกับอยู่ท้ายคำอุทาน แบ่งเป็น

๑.๑ อาการร้องเรียกหรือบอกให้รู้ตัว เช่น นี่แน่ะ! เฮ้ย! โว้ย!
๑.๒ อาการโกรธเคือง เช่น ดูดู๋! ชะๆ! ชิๆ!
๑.๓ อาการประหลาดใจหรือตกใจ เช่น เอ๊ะ! ว๊าย! แม่เจ้าโว้ย!
๑.๔ อาการสงสารหรือปลอบโยน เช่น อนิจจา! พุธโธ่!
๑.๕ อาการเข้าใจหรือรับรู้ เช่น เออ! เออน่ะ! อ้อ!
๑.๖ อาการเจ็บปวด เช่น โอย! โอ๊ย!
๑.๗ อาการจากสิ่งธรรมชาติ เช่น ตูม! โครม! เปรี้ยง!

๒.คำอุทานเสริมบท คือ คำที่นำมาเสริมเพื่อให้เกิดความสละสลวยขึ้น
๒.๑ มักเป็นคำคู่ที่มีเสียงสัมผัสคล้องจองกัน เช่น
หนังสือหนังหา
อาบน้ำอาบท่า
กินข้าวกินปลา
หัวหลักหัวตอ
วัดวาอาราม
๒.๒ ไม่นิยมใส่เครื่องหมายอัศเจรีย์ (!) กำกับ
๒.๓ คำสร้อยในบทร้อยกรองก็จัดเป็นคำอุทานเสริมบทได้แก่คำว่า

แฮ เอย เทอญ นา ฤา โอ้ว่า แล เฮย เช่น
เสียงลือเสียงเล่าอ้างอันใด พี่เอย
โอ้ศรีเสาวลักษณ์ล้า แลโลมเอยโลก

หน้าที่ของ
คำอุทาน

๑. ทำหน้าที่แสดงความรู้สึกของผู้พูด เช่น
ตายจริง ! ฉันลืมเอากระเป๋าสตางค์มา
โธ่ ! เธอคงจะหนาวมากละซิ
เอ๊ะ ! ใครกันที่นำดอกไม้มาวางไว้ที่โต๊ะของฉัน

๒. ทำหน้าที่เพิ่มน้ำหนักของคำซึ่งได้แก่คำอุทานเสริมบท
เช่น

ทำเสร็จเสียทีจะได้หมดเรื่องหมดราวกันไป
เมื่อไรเธอจะหางงหางานทำเสียที
เธอเห็นฉันเป็นหัวหลักหัวตอหรืออย่างไร

๓. ทำหน้าที่ประกอบข้อความในคำประพันธ์ เช่น
แมวเอ๋ยแมวเหมียว
มดเอ๋ยมดแดง
กาเอ๋ยกาดำ

สรุปคำอุทาน

คำอุทาน คือ คำที่เปล่งออกมาเพื่อแสดงอารมณ์หรือ
ความรู้สึกของผู้พูด มักจะเป็นคำที่ไม่มีความหมายแต่เน้น
ความรู้สึกและอารมณ์ของผู้พูด

คำอุทานแบ่งเป็น ๒ ชนิด ดังนี้
๑. คำอุทานบอกอาการ คือ คำที่บอกอารมณ์หรือความรู้สึก
ต่าง ๆ ของผู้พูด คำอุทานชนิดนี้มักอยู่หน้าประโยคและมี
เครื่องหมายอัศเจรีย์ ( ! ) กำกับอยู่ท้ายคำอุทาน
๒. คำอุทานเสริมบท คือ คำที่นำมาเสริมเพื่อให้เกิดความ
สละสลวยขึ้น

หน้าที่ของคำอุทาน มีดังนี้คือ
๑. ทำหน้าที่แสดงความรู้สึกของผู้พูด
๒. ทำหน้าที่เพิ่มน้ำหนักของคำ ซึ่งได้แก่ คำอุทานเสริมบท
๓. ทำหน้าที่ประกอบข้อความในคำประพันธ์

แบบฝึกทักษะที่ ๑

คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำอุทานที่กำหนดให้ไปเติมในช่องว่าง
ให้ได้ใจความถูกต้องสมบูรณ์

หนังสือหนังหา ลูกเต้า โธ่!
เอ๊ะ! ว้าย! เข้าวัดเข้าวา
ไชโย! ดีใจ! อนิจจา! โอ้โอ!

๑. เธอเป็น........................เหล่าใคร
๒. แม่บอกลูกให้อ่าน...................................
๓. วันพระ..............................ไปทำบุญบ้างนะลูก
๔. ..................คุณพระช่วย
๕. ...................ทำไมสวยอย่างนี้
๖. ...................น่าสงสาร
๗. แก้มใส...........................ที่ได้เจอแม่ที่แท้จริง
๘. .......................พ่อกลับมาแล้ว
๙. ...................... นั่นกล่องอะไร
๑๐...........................เด็กตกน้ำ

แบบฝึกทักษะที่ ๒

คำชี้แจง ให้นักเรียนบอกชนิดของคำอุทานในประโยค

๑. เขาทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้กับเรื่องที่เกิดขึ้น ...........................
๒. แหม! เธอพูดแบบนี้ได้อย่างไร ................................
๓. เธอเป็นคนที่สวยพอไปวัดไปวาได้นะ .........................
๔. เขาเลี้ยงดูปูเสื่อแขกเป็นอย่างดี .................................
๕. ว้าย! รถชนกัน .................................................
๖. โธ่! ทำไมจึงเป็นแบบนี้ ........................................
๗. ค่ำแล้วยังไม่อาบน้ำอาบท่า ............................
๘. โอ้โฮ! นางสงกรานต์งามจริง ๆ ............................
๙. ไชโย! ฉันจะได้ไปเที่ยวทะเลแล้ว ...........................
๑๐. ถ้าป่วยก็กินหยูกกินยาเสียซิจะได้หายไว ๆ ....................

แบบทดสอบหลังเรียน

คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย X ทับตัวอักษร
ก ข ค หรือ ง ที่ถูกต้องที่สุดเพียงตัวเดียว

๑. คำว่า “ไชโย” ในข้อใดเป็นคำอุทาน
ก. ไชโยเป็นนักฟุตบอล
ข. ไชโย! ทีมเราชนะแล้ว
ค. สาลีเป็นเพื่อนกับไชโย
ง. ต้นกล้าส่งเสียงร้องไชโย

๒. คำอุทาน มีความหมายอย่างไร
ก. คำที่ใช้แทนคำนาม
ข. คำที่ใช้แทนคำสรรพนาม
ค. ที่คำใช้แสดงอารมณ์ ความรู้สึก
ง. คำที่ใช้เชื่อมต่อข้อความหรือประโยค

๓. ข้อใดเป็นคำอุทานบอกอาการเสียใจ
ก. ว้าย! งูกัด
ข. ไชโย! ฉันสอบได้ที่หนึ่ง
ค. โอ้โฮ! ของขวัญชิ้นใหญ่
ง. โธ่! เขาไม่น่าทำกับน้องอย่างนี้เลย
๔. ประโยคในข้อใดที่มีคำอุทาน

ก. เช้าวันนี้อากาศดีมาก
ข. โอ้โฮ! ทำไมเธอสวยจังเลย
ค. เขากลับมาถึงบ้านตั้งแต่เมื่อวาน
ง. สมศรีและสมชายเดินไปโรงเรียน

๕. ข้อใดใช้คำอุทานต่างจากพวก
ก. ผมเผ้าก็ไม่ตัด
ข. เฮ้ย! เหนื่อยจัง
ค. โธ่! น่าสงสารจัง
ง. อนิจจา! ทำไมเป็นแบบนี้

อ้ า ง อิ ง

ทินรัตน์ จันทราภินันท์. แบบทดสอบภาษาไทย ป.๖. กรุงเทพฯ :
เดอะบุคส์, (๒๕๕๒). ฝ่ายวิชาการ. แบบฝึกหลักภาษาไทย ป.๖
เล่ม ๑. กรุงเทพฯ : โฟกัส, ๙๖ หน้า.

วิลาวัลย์ วิษณุเวคิน. คู่มือวิชาภาษาไทย ป.๖ ช่วงชั้นที่ ๒. กรุงเทพฯ :
เดอะบุคส์, (๒๕๕๓).

โสภน ปิ่ นทอง. คู่มือช่วยสอนภาษาไทยประถมปลาย เตรียมสอบ
ป.๖ เข้า ม.๑. กรุงเทพฯ : SCIENCE CENTER, ๒๔๒ หน้า.

ผู้จัดทำ

นางสาวสุชานันท์ ผุดผ่องพรรณ

รหัสนักศึกษา ๖๓๑๒๑๑๒๐๒๔
นักศึกษาชั้นปีที่๒ สาขาวิชาภาษาไทย

คณะครุศาสตร์
มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม

อาจารย์ที่ปรึกษา
ดร.ภานุมาศ หมอสินธ์